กระทู้ดอกทอง

by คำ ผกา

รวมบทวิจารณ์วรรณกรรมและภาพยนตร์
ว่าด้วยเรื่องอุดมคติของความรัก
เพศ และความเป็นเพศหญิง

478 pages, Paperback

First published October 1, 2003

About the author

ลักขณา ปันวิชัย เกิดเมื่อวันที่ 28 มิถุนายน พ.ศ. 2515 ที่อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ เป็นนักเขียนที่เป็นรู้จักในฐานะนักเขียนคอลัมน์เรื่อง "กระทู้ดอกทอง" ปัจจุบันเป็นพิธีกรหลายรายการในสถานีวอยซ์ทีวี

ในอดีต เธอทำงานเป็น นักข่าว และครู คอลัมนิสต์ นักแปล ครั้งหนึ่งเคยถ่ายภาพเปลือยให้แก่นิตยสารจีเอ็ม และถ่ายภาพเปลือยตัวเองเพื่อแสดงความเห็นในคดีระหว่างพนักงานอัยการ กับอำพล ตั้งนพกุล (อากง) จนเกิดกระแสถกเถียงกันในวงกว้าง

เธอเขียนหนังสือมากมายหลายเล่ม ผลงานส่วนใหญ่สร้างข้อถกเถียงเกี่ยวกับเพศสภาพและความสัมพันธ์ทางเพศของมนุษย์ เธอมีหลายนามปากกา แต่ที่เป็นคุ้นหูมากที่สุดคือ "คำ ผกา" และ "ฮิมิโตะ ณ เกียวโต"

Reviews

[Mook Woramon · Rating 3 out of 5]

เราอ่านไม่ค่อยสนุกแฮะเล่มนี้ พลาดไปแล้ว เนื่องจากคอลัมน์นี้เขียนมานาน ผู้เขียนหยิบวรรณกรรมเก่าๆ ภาพยนตร์เก่าๆมาพูดถึงในแง่บทบาทของผู้หญิงในเรื่อง แม้ผู้เขียนจะปูพื้นฐานมาให้บ้าง แต่ความไม่รู้จักใดๆทำให้เราไม่ค่อยอิน

ส่วนเรื่องบทบาทของผู้หญิงอ่านไปก็จะเริ่มซ้ำซาก นิยายไทยส่วนใหญ่วาดภาพนางเอกแสนดี เรียบร้อย อ่อนหวาน กุลสตรี นั่งอยู่สวยๆผู้ชายก็มาหาเอง ปล่อยให้นางร้ายวี้ดว้ายไป ผู้เขียนวิจารณ์บทบาทผู้หญิงลึกไปถึงวัฒนธรรม สังคม ขนบธรรมเนียมแต่ละยุคสมัย มีโครงสร้างอย่างไรที่ทำให้ภาพลักษณ์หญิงไทยเป็นเช่นนี้ ทำไมผู้หญิงไทยในนิยายถึงไม่สามารถมีสิทธิมีเสียงได้อย่างเท่าเทียมทั้งในบทนางเอก นางร้าย และเท่าเทียมผู้ชาย ทำไมผู้หญิงในนิยายส่วนใหญ่ไม่สามารถเปิดเผยความรู้สึกที่แท้จริง ไม่สามารถมี sex อย่างอิสระโดยไม่ต้องแบกหามความรู้สึกผิดได้

พออ่านเรื่องเดิมๆซ้ำเราเลยอ่านแบบเบื่อๆ ประกอบกับตอนนี้ ทัศนคติในสังคมก็เปิดกว้างขึ้นกว่าเดิม รวมถึงเรื่อง sex ไม่ต้องซ่อนแบบ ลักปิดลักเปิดกันอีก เรื่องราวในหนังสือเลยดูตกยุคไปแล้ว แต่ก็เป็นการเล่าเรื่องผ่านบริบทสังคมในตอนนั้นอะเนอะ อย่าคิดมาก

[RMN · Rating 4 out of 5]

ตอนที่อ่านก็ต้องใช้สติข่มใจอยู่เหมือนกันนะ เวลาที่อ่านงานวิจารณ์เรื่องที่เราเคยอ่านมาก่อน ต้องพยายามเตือนตัวเองตลอดว่า เขาเขียนวิจารณ์เรื่องบทบาทของผู้หญิงผ่านนิยายหลากหลายเรื่องในช่วงเวลาต่างๆ ไม่ได้วิจารณ์วรรณกรรมทั้งเล่ม พูดง่ายๆ คือจับแต่ประเด็นการกระทำ/ลักษณะนิสัยตัวละคร ที่สะท้อนให้เห็นถึงบทบาทของผู้หญิงไทยเท่านั้นเอง เมื่อระลึกได้เช่นนี้ ก็จะสามารถอ่านด้วยมุมมองที่เปิดรับได้มากขึ้น และทำให้ได้อรรถรสใหม่ๆ จากการวิพากษ์แบบแสบๆ คันๆ ของผู้เขียนด้วย ก็สนุกไปอีกแบบนะ ^^

[Patrawan Dear]

#กระทู้ดอกทอง/คำ ผกา

เล่มนี้เป็นบทวิจารณ์วรรณกรรมและภาพยนตร์ โดยเน้นไปที่บทบาทของผู้หญิงในยุคสมัยต่างๆ ด้วยสำนวนและแนวคิดแสบๆคันๆค่ะ มีนวนิยายมากมายที่ผู้เขียนหยิบยกขึ้นมาบอกเล่า วิจารณ์ถึงบทบาทของผู้หญิงในเรื่อง เรารู้จักบ้าง ไม่รู้จักบ้าง เพราะจากที่ยกมา เราเคยอ่านมาประมาณ 20 เรื่องเท่านั้น แต่บทวิจารณ์นี้ก็ยังน่าสนใจนะคะ ให้มุมมองที่เราคิดไปไม่ถึง เช่น การตีแผ่ความคิดของคุณหญิงกีรติจากข้างหลังภาพ หรือการกล่าวเปรียบเทียบระหว่าง sex กับการกินส้มตำปูเค็มของสองเมืองและบาลีจากปูนปิดทอง

เราว่าผู้เขียนวิจารณ์ด้วยฝีปากที่คม กล้า และปักตรง แต่ก็เป็นทัศนคติเฉพาะตัวของผู้เขียน ซึ่งบางเรื่องเราเห็นด้วย บางเรื่องเราก็เห็นต่าง แต่เรายอมรับได้ในความต่างนี้ เราถือว่านวนิยายทุกเรื่องนั้น นักเขียนได้นำเสนอในรูปแบบ/ความคิด/ความหมายแฝงที่แตกต่างกันไป คนรับสารเองก็มีสิทธิ์คิดต่อยอดแตกต่างกันไปได้ตามความเข้าใจของแต่ละคน สำหรับเราคงไม่ถึงขั้นถูกคว้านก้อนสมองออกโดยผู้เขียนนวนิยายบางเรื่องอย่างที่กล่าวไว้หรอกนะคะ

สำหรับเล่มนี้ต้องขอขอบคุณน้องสาวผู้น่ารักเสมอ ที่ได้ให้ความเอื้อเฟื้อมาค่ะ นานๆทีพี่จะได้อ่านงานแบบนี้ ชอบเลย :)

[Goko Sirawit · Rating 4 out of 5]

ใช้เวลาอ่านไม่นานนะถ้าเทียบกับเล่มอื่น ๆ ที่ความหนาขนาดนี้ เพราะมันสนุกจริง ๆ เขียนได้ถึงใจ กระชากอารมณ์ แถมเรื่องบางเรื่องยังtimeless ทุกวันนี้ประเด็นเหล่านั้นก็ยังมีอยู่ ทำให้อยากไปลองหาวรรณกรรมไทยมาอ่านบ้างเลย ♥

[bittersyrup · Rating 5 out of 5]

เป็นงานที่วิจารณ์ผู้หญิง/เพศวิถีในวรรณกรรมไทยและต่างประเทศ โดยเฉพาะในนิยาย ‘น้ำเน่า’ แต่ละยุคสมัย ส่วนตัวมองว่าเนื้อหาที่นักเขียนนำเสนอยังคงมีความสดใหม่และยังเชื่อมโยงกับสังคมปัจจุบันได้ อาจเนื่องจากขบวนการเฟมินิสต์ในไทยยังไม่ได้ก้าวหน้าขนาดนั้น รวมถึงบางครั้งก็ถอยหลังมาติดหล่มอนุรักษ์นิยมเหมือนนิยายน้ำเน่าเก่าๆที่นักเขียนได้วิจารณ์ไว้ ทำให้หนังสือเล่มนี้ไม่ได้ทำให้ผู้อ่านอย่างฉันรู้สึกว่ามันตกยุคไปแล้วแต่อย่างใด
.
ที่ชอบที่สุดคือการที่นักเขียนจุดประกายคนอ่านถึงวิธีการอ่านหนังสือแบบที่ไม่คล้อยตามผู้แต่ง คอยอ่านระหว่างบรรทัด เพื่อจะได้เข้าใจถึงกระบวนการคิด กระบวนการ social construction ที่ถูกส่งผ่านวรรณกรรมเหล่านี้

[Nutt Sonti · Rating 4 out of 5]

Good

[Thanida · Rating 4 out of 5]

วิจารณ์ตัวละครหญิงในนวนิยายได้สนุกมาก มีหลายมุมที่ไม่เคยนึกมาก่อน เปิดโลกมากที่ได้รู้จักนักเขียนไทยหัวก้าวหน้า ที่ไม่เขียนให้นางเอกแบบบาง อ่อนน้อม เรียบร้อย