دفتر امور مقررات ملي ساختمان يكي از دفاتر وزارت راه و شهرسازي است كه در اجراي قانون نظام مهندسي و كنترل ساختمان و آئيننامه اجرايي آن داراي وظایف اصلي به شرح زير ميباشد:
1-تدوين مقررات ملي ساختمان به استناد ماده33 قانون نظام مهندسي و كنترل ساختمان تهيه و تدوين مقررات ملي ساختمان شامل اصول و قواعد فني كه رعايت آن در طراحي، محاسبه، اجرا، بهرهبرداري و نگهداري ساختمانها ضروري است بر عهده اين دفتر ميباشد. نقش و جايگاه اين مقررات از حيث قانوني در ماده4 آئيننامه ماده 33 قانون مذكور كه اشعار ميدارد «مقررات ملي ساختمان به عنوان تنها مرجع فني و اصل حاكم در تشخيص صحت طراحي، محاسبه، اجرا، بهرهبرداري و نگهداري ساختمانها اعم از مسكوني، اداري، تجاري و عمومي ونظاير آن است». مشخص شده است و حوزه شمول آنرا در سراسر كشور الزامي نموده است. اين دفتر به منظور استفاده از نظرات متخصصان، صاحبنظران و اساتيد كشور در تدوين مقررات ياد شده كميتههاي تخصصي در زمينههاي مورد لزوم و شورايي را تحت عنوان شوراي تدوين مقررات ملي ساختمان به منظور هماهنگي بين مباحث از حيث سازگار بودن آن با شرايط ايران، شكل، ادبيات، واژهپردازي، حدود و دامنه كاربرد تشكيل داده است. تاكنون 20 مبحث از مباحث مقررات ملي ساختمان توسط اين دفتر تدوين و در دسترس عموم قرار گرفته و تجديدنظر و تهيه مباحث جديد نيز توسط اين دفتر انجام ميگيرد. انجام امور مرتبط با اين بخش در حوزه معاونت تدوين مقررات ملي ساختمان اين دفتر انجام ميپذيرد.
2- ترويج مقررات ملي ساختمان ترويج مقررات ملي ساختمان از وظايف ديگر دفتر امور مقررات ملي ساختمان ميباشد كه قانونگذار همواره در مواد 2 ،4 ، 11 ، 15 و 21 قانون نظام مهندسي و كنترل ساختمان و در مواد 5، 7، 11، 21 ،26، 27، 28 و . . . آئيننامه اجرايي بر اهميت آن و راههاي گوناگون ترويج آن از جمله ارتقاء دانش فني و به روزرساني اطلاعات فني مهندسان از طريق سياستگذاري و برنامهريزي در برگزاري دورههاي آموزشي، سمينارهاي تخصصي و تهيه راهنماهاي مباحث مقررات ملي ساختمان و همچنين افزايش آگاهيهاي دانشآموزان، دانشجويان و عموم مردم با استفاده از فيلمهاي آموزشي، برنامههاي تلويزيوني و . . . تأكيد مينمايد. تاكنون صدها سمينار و دورة آموزشي مرتبط با مقررات ملي ساختمان توسط اين دفتر راهبري و اجرا شده و فيلمها و برنامههاي متعدد تلويزيوني نيز تهيه و پخش شده است. يكي از وظايف و مسئوليتهاي ترويجي اين دفتر در اجراي مواد 11، 26 و 28 آئيننامه اجرائي قانون نظام مهندسي و كنترل ساختمان تعيين صلاحيت حرفهاي مهندسان، كاردانهاي فني ساختمان و معماران تجربي ميباشد كه اين وظيفه با برگزاري آزمونهاي حرفهاي مهندسان و كاردانهاي فني ساختمان در رشتههاي معماري، شهرسازي، عمران، مكانيك، برق، نقشهبرداري و ترافيك و همچنين برگزاري آزمونهاي تعيين صلاحيت حرفهاي معماران تجربي تحقق يافته است. همچنين كمك به گسترش و ترويج فنآوريهاي نوين و توليد صنعتي مسكن و ساختمان كه از اولويتهاي مهم وزارت راه و شهرسازي در جهت ارتقاء كيفيت و افزايش توليد مسكن در كشور ميباشد از وظايف ديگر اين بخش ميباشد. انجام امور مرتبط با اين بخش در حوزه معاونت ترويج و آموزش مقررات ملي ساختمان اين دفتر انجام ميپذيرد.
3- نظارت عالیه بر مقررات ملّي ساختمان مقررات تدوين شده و به خودي خود متضمن ارتقاء كيفيت ساختمانها نيستند بلكه در كنار آن وضع و اجراي ضوابط كنترلي همچون نظارت عاليه بر روند اجراي ساخت و سازها و كنترل عوامل اجرايي و بررسي عملكرد دستگاههاي مربوطه ضمانتهاي اجراي مقررات وضع شده را فراهم ميآورند. به استناد ماده 35 قانون نظام مهندسي و كنترل ساختمان، مسئوليت نظارت عاليه بر اجراي مقررات ملي ساختمان و همچنين ضوابط و مقررات شهرسازي در طراحي و اجراي تمامي ساختمانها و طرحهاي شهرسازي و عمران شهري برعهده وزارت مسكن و شهرسازي ميباشد و اين دفتر مسئوليت پيگيري اين بخش را برعهده دارد. به منظور اعمال اين نظارت، كليه اشخاص و مراجع يادشده در ماده34 قانون مذكور(ضمن اينكه مكلف به رعايت مقررات ملي ساختمان هستند) موظف به همكاري ميباشند. علاوه بر كليه افراد حقيقي و حقوقي شاغل در بخش ساخت و ساز، ساير حوزههايي كه در دامنه كنترل و نظارت عاليه قرار ميگيرند شامل مراجع صدور پروانه ساختماني و شهرداريها، ادارات کل راه و شهرسازي، سازمانهاي نظام مهندسي ساختمان، بنياد مسكن انقلاب اسلامي و . . . ميباشند. حمايت از استقرار بيمه كيفيت ساختمان در جهت ارتقاء كيفيت ساخت و سازها و حمايت از حقوق مصرفكنندگان از ديگر وظايف اين بخش مي