Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu

Salah Bey Tarihi #2

by Salâh Birsel

Yeryüzünün belli başlı metolojik kentlerinden biri İstanbul, kentin şahdamrı Beyoğlu. Her yiğidin harcı değil böyle zorlu bir konuyu kuşatmak. Salah Birsel'in boşuna en ünlü kitabı olmamıştır: "Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu", yayımlandığı 1976 yılından bu yana, edebiyatımızın kült kitaplarından biri sayılagelmişse, bunun en somut nedeni bir benzerinin kaleme alınamamış olmasından geliyor. "Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu", yalnızca bir semtin, bir caddenin panoramik tarihi olarak sınırlanamaz: Aynı zamanda bir dönemin çokrenkli tanığıdır. Daha da önemlisi: Türk Edebiyatı'nın en keyifli yazılarından biri.
Enis Batur

Genres: History, Nonfiction, Turkish Literature

240 pages, Paperback

First published January 1, 1976

About the author

1919 yılında Bandırma’da doğdu. Orta öğrenimini İzmir Erkek Lisesi’nde, yüksek öğrenimini İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’nde tamamladı. Salâh Birsel’in 1947 yılında çıkan ilk kitabı olan Dünya İşleri, Orhan Veli ve arkadaşlarının Garip yıllarındaki deneylerine uzak kalmayan bir şairden haber verir. Şairanelikten kaçınma özelliği, ince yergi eğilimleri ve yalın söylenmiş dizelerle yansıtma çabasından gelen bir sadeliktir bu.

Özellikle Hacivat’ın Karısı'nda sözcüklerle şaka eder gibi rahatlayınca, yergiciliği de iyice ortaya çıkar. Öfkesini dişlerinin arasına sıkıştırarak bakarken vuracağı yeri arıyor gibidir. Geçmişle hesaplaşırken de tavrını bırakmaz. Kendine özgüyü kişileştirme amacına çok bağlı olduğu için, yaman bir simgeci olarak tanınmış ve aynı zamanda sözcük üreticisi olmuştur.

Toplum işlerini geçmiş dönemlerin kişi ve kavramlarını kullanarak çağrışım yoluyla vermeye çalışırken duyarlılığını gizleyemediği de olur.Haydar Haydar'da topladığı şiirlerde de görebiliriz bunu. Özellikle Yunus Emre, Ölüyoruz Siz Güzelleşin, Kumrular Gibi Paralar'da, nükteden çok çelişkileri aramış, bu durum, bir yanında birikmiş olan hüzünlerin, acıların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Salâh Birsel’in şiirimize, yeni bir estetik kazandırma uğraşında gösterdiği çabaların değerinin yanı sıra, kendine özgü mizah öğeleriyle yarattığı şiirin yeri ve önemi de yadsınamaz. 1999 yılında öldü.

Reviews

[Banu Yıldıran Genç · Rating 5 out of 5]

oh bee biraz salâh birsel okudum da keyfim yerine geldi, kulağımın pası silindi, dedikoduya da leziz türkçeye de doydum.
ah beyoğlu vah beyoğlu nerdeyse 19. yy sonlarından başlıyor beyoğlu’nu anlatmaya 1950’lere kadar geliyor. arada şişli’ye, sonlara doğru boğaz’a da uğruyor hatta. ama nasıl anlatmak? mekan mekan edebiyatçılarla. kim nereye gidiyor, kim kimle samimi, kim çok içti, o gecenin sonrası hangi şiirler yazıldı, kim küfelik oldu, kim kendine gelsin diye odaya kitlendi…. nefis nefis anılar.
ha ilgili olmayan sıkılabilir, onu bilemem. yüzlerce isim geçiyor çünkü.
ama bir yandan da tc tarihi. edebe aykırı bulunanlar, türk aile yapısını bozmaktan yargılananlar, komünistler… hani beyoğlu’na şapkasız çıkılmayan o nezih zamanlarda türk sağcısı ve yargısı yine ne haldeymiş okuyun da görün.
onun dışında açılıp kapanan dergiler, yüzlerce… parasızlık. verilmeyen telifler. üçkağıtçı yayıncılar. salim şengil var ama salim amca, nasıl hakkaniyetli telif dağıtırmış, işte böyle anıyoruz onu da.
orhan veli, sait faik ve yahya kemal’le ilgili acayip detaylar. sait faik hakkaten ilginçmiş, geçinmesi de zor. yahya kemal her zamanki gibi, sevmeyiz :)
ideal bir dünyada, edebiyat dersinde 12. sınıfta bu kitap okutulurdu mesela. hem eğlenceli hem bilgili, sıkıcı ezberlerdense salâh bey tarihiyle öğrenirdik 1940’ları 50’leri ama nerdeee?
salâh birsel’in kendisinden 3. tekil şahısla bahsettiği, araya bazen güzinciğini kattığı bu deneme-anıları keşke herkes okusa.

[Korcan Derinsu · Rating 5 out of 5]

Salah Bey Tarihi’nin bu ikinci kitabında Salah Birsel 70-80 senelik bir Beyoğlu tarihine odaklanıyor. Kahveler Kitabı’nda yaptığından farklı olarak tarihsel bilgileri kısa tutup, Osmanlı İmparatorluğu’nun son zamanlarından Cumhuriyet’e, oradan da 1950’ler sonuna kadar bir semt tarihi çıkarıyor. Bunu yaparken de Beyoğlu’nu Beyoğlu yapan mekanları ve o mekanlarda takılan çoğunu tanıdığımız yazarları (ressamları, aktörleri vs.) da anlatıyor. Böylece ortaya okuması çok keyifli, hikayesi bol bir kitap çıkıyor. 1950’lerin anlatıldığı bölümlerde geçen isimler tanıdık olduğu için alınan lezzet daha da başka. Özellikle Sait Faik’e dair bilmediğim onca detayı öğrenmek şahaneydi. Meraklısı için muazzam bir kitap.

[İrem Uzunhasanoglu · Rating 5 out of 5]

1940'ların Beyoğlu pastanelerinde geçer, o dönemin entellektüellerini, neler yiyip içtiklerini, neler konuştuklarını anlatır. Markiz, Lebon, Baylan'da Sait faik, Cansever, Yakup Kadri, Tanpınar gibi büyük ustaların sohbetlerinden örnekler verir. Eğlenceli bir yazımı var Salah Bey'in

[Cansu Tazegül · Rating 5 out of 5]

40li yillarin edebiyat cevresi ve beyoglunda takildiklari mekanlar.. insan beyoglunun simdiki rezil haliyle karsilastirip hayiflanmaktan kendini alamiyorken, keske ben de o ortamda olsaydimi da aklindan pek cikarmiyor okurken acikcasi. kimi zaman durduk yere gulumseten, cok tatli bir kitap!

[Gulum Dagli · Rating 4 out of 5]

Eski İstanbul’a ve 40 kuşağı yazarlarına ilgi duyanlar için etkileyici, komik ve romantik detaylarla dolu bir kitap. Yahya Kemal’den Sait Faik’e -ki özellikle de Sait Faik’e evet-, Necip Fazıl, Behçet Necatigil’e, o efsane kuşağın üyelerinin evi haline gelen Beyoğlu kahvelerinde dolaşıyoruz, sanki onlarla muhabbete oturuyor, şiir konuşuyoruz. Nisuaz, Petrograd, Cennet Bahçesi, Markiz... Her gün yeniden kurulan dizeler, geçim sıkıntısı ve batan-çıkan edebiyat dergileri... 40 kuşağı edebiyatçıların özel yaşamına dair bildiğimiz çoğu şeyi zaten Salah Birsel’in bu notlarına borçluyuz ama hepsini böyle derli toplu okumamıştım. Salah Birsel sanki o insanların arasına ilahi bir güç tarafından bizim için oturtulmuş, arşivcilik görevini yerine getirsin ve benim gibileri mutlu etsin diye o güzel günleri yaşamış gibi hissettim. Ben çok değerli buluyorum bu kitabı ama sıkılanları da anlıyorum; herkese göre değil.

[yagmur · Rating 5 out of 5]

Bu kitabı bence sadece gerçekten İstanbul ve Türk Edebiyatı düşkünleri sevebilir. Bölük pörçük birbirinin içine geçmiş anlatımı, mekanlar ve kişiler arasında kurulan bağlantısız bağlar ve olay akışı olmadığı gibi sohbetin de bir akışının olmamasıyla okuması çok zor bir eserdi. Ancak satır aralarındaki ayrıntılar, nispet edercesine anlatılan arkadaşlıklar beni bu kitabı sonuna kadar bitirtecek merakı verdi. Tam anlamıyla eşsiz bir eser. Keşke birileri bölümlerin kişi/mekan haritalarını çıkarsa, fotoğraflı falan baskısını hazırlasa. Ben bu kitabı döner döner okurum :)

[Salim Ece · Rating 5 out of 5]

O kadar güzel bir kitap ki, şu anki puanına (3,81/5.00) anlam vermek mümkün değil. Her bölümü her paragrafı eski İstanbul’un edebiyat dünyasından bir anı veya Salah Birsel dillendirmese unutulacak olan bir gazete makalesinden bir kısım barındırıyor. Mükemmel bir kitap!

[Şehriban Kaya]

Salah Birsel'in Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu kitabı onun Salah Bey Tarihi serisinin ikinci kitabı. Birsel "Bu kitaba, bir edebiyat tarihi gözüyle bakılsa yeridir" diyerek aslında kitabın özetini vermiş. Salah Birsel kitabı "kahvengiz" olarak tanımlar. Neredeyse tek tek 1930ların ve 40'ların edebiyatçılarının takıldıkları kahvehaneleri restoranları bahçeleri anlatır. Salah Birsel'in kitabında Yakub Kadri'den Ziya Gökalp'e, Atatürk'le Reşit Galip'in atışmasından Nazım Hikmet'in Semiha Berksoy'u kıskanmasına Sait Faik'in aşkı Alexandria ile olan ilişkisine kadar kadar o kadar çok anı var ki kitap hemen bitmesin diye yavaş yavaş okudum.

[Rüçhan · Rating 4 out of 5]

Salah Birsel'in genç bir yazar olduğu 40 ve 50'li yıllara ait Beyoğlu anıları bulunuyor kitapta. Birsel, dönemin edebiyat çevrelerinin müdavimi olduğu Beyoğlu kahvehaneleri üzerinden adeta bir kent ve edebiyat tarihi yazmış. Maalesef Birsel'in anlattığı mekânlar da insanlar da bugün yok. O anlatılan kafeler, kahvehaneler, lokantalar, sinemalar ve tiyatrolar gibi anılarında adı geçen çoğu ozan ve yazar da günümüzde unutulmuş. Türk edebiyatında yeni isimler keşfetmek isteyenler için bu kitap özellikle yararlı olacaktır.

[Idilik · Rating 3 out of 5]

Yazarın üslubuna , bilgi birikimine ve kendisine saygı duyduğum için sonuna kadar okudum ancak bazı yerleri atlaya atlaya okuduğumu itiraf etmessem olmaz ama ama yine de çok şey öğrendim. Türk edebi ortamlarının Beyoğlu'nda takılmayı sevdikleri café/meyhane gibi gibi mekanlar üzerinden bir edebiyat tarihi adeta. Yazarın kişisel anekdotlariyla da zenginleştirilmiş. Meraklısına eminim çok mutlu edecek bir kitap.

[Mehmet Dönmez · Rating 2 out of 5]

Yazar dedikodusundan mürekkep. Ama nedir, 60larda Baylanı, Beyoğlunu anlamak, Hilmi Yavuzun ve Attila İlhanın maceralarını okumak güzeldir

[Büşra · Rating 5 out of 5]

Cumhuriyetin güzel yıllarında İstanbul'da yaşamak için nelerimi vermezdim

[Emir · Rating 4 out of 5]

bol güzel hikayeler, tatlı beyoğlu anıları ve sevdiğimiz insanlar.

[Onur Daylan · Rating 4 out of 5]

Tekrar alınıp okunacaj

[inaperfectbook · Rating 5 out of 5]

Bitirmemin bir yıldan uzun sürdüğü ama inanılmaz keyifli bir kitapla geldim



Ah Beyoğlu, Salâh Birsel’in edebiyat tarihi çetelesinin ikinci kitabı ve adından da anlaşılacağı üzere genelde Beyoğlu çevresindeki kahvelerde, meyhane ve mekânlarda takılan edebiyat çevrelerine ve edebiyatçıların kendisine odaklanıyor. 1940’lardaki edebiyatçıların hemen hepsine dair anekdotlar okuyoruz ve bence ne kadar uzun bir okuma olsa da verdiği keyif en üst düzeydeydi.



Kitabın dili Birsel’den beklendiği üzere hafif muzip, hafif alaycı ama okuma zevki mükemmel. Yazarın taraflı ve tarafsız her türlü edebiyatçı ve mekâna bakışı bana da gidip oralarda gezme isteği uyandırdı. Yasaklar olmasa da keşke gidebilsek.



Edebiyatımıza dair keyifli bir okuma isteyenlere tavsiye ederim.

[Dilara Inam · Rating 2 out of 5]

İstanbul sevgime rağmen, epeyce sıkıldım.