مجموعه‌ی کامل اشعار هوشنگ چالنگی

by هوشنگ چالنگی

Genres: Poetry

279 pages, Hardcover

Reviews

[Farnaz · Rating 3 out of 5]

نمی‌توانم گفت
با تو این راز نمی‌توانم گفت
ـ در کجای دشت نسیمی نیست
که زلف را پریشان کند ـ
آرام!
آرام!
از کوه اگر می‌گویی
آرام‌تر بگوی!

بارِ گریه‌ای بر شانه دارم!

برکه‌ای که شب از آن آغاز می‌شود
ماهی اندوهگین می‌گردد
و رشدِ شبانه‌ی علف
پوزه اسب را مرتعش می کند

آرام!
آرام!
از دشت اگر می‌گویی
گیاهی که در برابر چشم من قد می‌کشد
در کدامین ذهن است
به جز گوسفندی که
اینک! پیشاپیشِ گله می‌آید

آه! می‌دانم
اندوه خویشتن رامن
صیقل نداده‌ام!

!بتاب ؛ رویای من
،به گیاه و بر سنگ
.که، اینک! معراج تو را آراسته‌ام من

گرگی که تا سپیده‌دمان بر آستانه‌ی ده می‌ماند
!بوی فراوانی را در مشام دارد

صبحی اگر هست
بگذار با حضور آخرین ستاره
در تلاوتی دیگرگونه آغاز شود

ستاره‌ها از حلقومِ خروس
تاراج می‌شود
!تا من از تو بپرسم
!اکنون، ای سرگردان
در کدام ساعت از شبیم؟
انبوهی جنگل است که پلکِ مرا
بر یالِ اسب می‌خواباند
و ستاره‌ای غیبت می‌کند
تا سپیده‌دمان را به من بازنماید.
میراثِ گریه، آه
در قوم من
سینه به سینه بود
____________________________________________________________
اینجا
پیش هیولای نامم به خواب رفته‌ام وُ
در سوت ماران زخم می‌خورم
و دیگر زمانی‌ست
که باد نامی دهم
ای زمین
که ستاره‌ای کور
در کمرگاهت به خواب رفته‌ست
دیگر آماده‌ام
برای در خون برق زدن
و سراسیمه کردن کمانِ تو
بی‌صدا کن
سایه‌ی صبحگاهی دلم را
____________________________________________________________
صدای تن
که از قلب به رود افتاد
گُلی سُم‌خورده
که می‌شناسد
سفال‌های غریب را

خواب
ای سقف جزیره‌های سوخته
و رفتار کوه
که زیبا می‌کند تنِ ماران را
ماری سبز
با وقارِ شاهزاده‌ای اندوهگین
که می‌گفت
دوست‌تر می‌دارم
مصراعی را که به شاخ گاو می‌نهند
____________________________________________________________
از ابرها
آن تکه که تویی
نخواهد بارید
____________________________________________________________
لب‌هاش درشت
به زور تخیل می‌شد
که ماه بوسیده بود
زمان نبود
کشنده‌ی جاوید
و موزیک
هر آنچه می‌آکند
انسانی
که می‌نمودی دوست و
لب‌هاش که به زور تخیل
____________________________________________________________
همان جای غم‌انگیز
مل این بود حرف‌های قدیم در خواب‌های
قدیم

حرف‌های خودش را می‌زد
با دست‌های خودش
زنِ زیبا
که یادت می‌داد خال
خال کوبیده بر زمان بود
سگ نیم‌چهره بود در کمی خنده
____________________________________________________________
مثل آواز خواندنِ از دور
شبِ آمده‌ی بی‌نقاب بود
مثل آواز خواندن همین نزدیکی‌ها
پرنده‌ای‌ش در آوا
مثل آواز خواندن
____________________________________________________________
(1)
چیزی در من می‌دیدی
که آن سوی ابرهای خاکستری‌ت
بعد
دیدن چشم‌های گریان بود
در گفت‌وگوت
مثل ابرهای ‌خاکستری‌ت

(2)
به شب فکر نمی‌کرد
می‌آمد و در اطراف می‌نشست
و همه چیز نزدیک و مبهم می‌شد
بعد شبابان صبح می‌آمدند
که روز را و زندگی را

(3)
از دور زیبا
این‌گون‌ست
که نمی‌شناختیم و
شناختمان دادند
دیدگانشان
که می‌نگرند زیبایی را
BLACK HOLE
____________________________________________________________
شبِ علف‌های سبز درون
دیدارهای غم‌انگیزی
شب گویش‌های به اصوات
که تو باشی
خستگیِ پیرانه‌ی مرگ
شبِِ واژه‌ای که نباشی‌ش
واژه‌ای که هنوز
____________________________________________________________
این سایه‌ها بیایند بگردند
پروانه‌ی خوشی‌هایم
گل‌بوته‌ی غریب خدایی را
بار دگر
بر چهره‌ام بزن
کاین گونه مرده‌ام اینجا
با این ستارگان در مشت
ماه غمین بر انگشنت
____________________________________________________________
با صدای خویش
ابرها را شناخت
پرنده‌ی بشکوه
پیش درختان پایان‌ناپذیر
و در این راه که به شادی توست
کسی که می‌گرید
خفته‌ی روز
پیش درختان پایان‌ناپذیر
____________________________________________________________
I
مرگ رهایی تو از هنگامه‌ی شبان و
گویش روز
که به سوی او می‌شویم
میراییِ احشای پاک
چهره‌ای از این همه راز و
بازتاب بی‌صدایی‌ها

II
و گفتِ روز نمی‌گوید
که خورشید همیشه از آن اوست
خورشید گویش امروز
خورشید نپژمریده
ماندگار پرتوها

III
و مرا از این همه سردرگمی
خانه‌های ابرینی
که به روز برمی‌گزینم
و تو ای سایه
که گاه گویش از من دور می‌شوی
گاه گویش دیرینه
____________________________________________________________
روز؛ آه
سیاه ابران را بفروز
اکنون که گشت‌ها خواهم زد
خندان نیزه‌ها که به دل دارم
اینجا که غول ابرهایم می‌پویند
اینجا که غول ابرهایم می‌گویند
: او را به خنده‌ها زادیم
اینجا
بر این ستاره که می‌سوزم
تا دیدگان مغاکان را
با دیدگانم بفروزم

آه روز
سیاه ابران را بفروز
____________________________________________________________
مرگ آمد و رخانِ مرا بردمید و رفت
با آه‌های صبح‌دمم آرمید و رفت
____________________________________________________________
اینجا چیزی به نام می هست
در پیش رو نهاده
با خود می‌آیی یک لحظه
آبادی از او
____________________________________________________________
مثثل ودم
آن مثل تو
ای اَلف لیل
ما بعد ماء
اَن مثل حرف زدن
به سایه دست بزن
ایام که از اَن شما نیست
ای کواکب میل
بعد که تنها شوی این ایام
روزشمار وُ ساره‌ها
غربت تبار شما بنگیرد
آوازخوان بی‌سایه می‌شوید
پنهان جویندگان یتیمان
مثل ما
که بی‌بهار خواب‌های خودیم
____________________________________________________________
:نوشتن که بد نیست
: بعد نیست هاله‌ای به تو بدهد
: اما چه کنی روز انتهای خوار

از این راه‌ها که دست‌های تو مرا می‌داد از این کورنوشت
هِی به گرد گورها کناره‌های تهی از وهم؛ که
مرا ببینی خوش‌آوای واپسین؛ همین زمستان
نشان‌دار از غصه؛ خام‌اندیش ما که نبود و
خوب که می‌اندیشیدیم راه جویده راه ماست.
بعد پرنده می‌آمد
خیس باران‌های دور و
ما دو خوف‌اندیش دیدگانش
____________________________________________________________
بدْ بنویس
شب دست‌نخورده‌ست وُ
زخم درون
دیر گریستِ عُمْر
از همین بدِ بنویس و زخم درون
____________________________________________________________
باران‌های سرزمین من
که به لحظه‌ای همه چیز را در خود می‌گرفت و
افق‌های خود را می‌ساخت
افق‌های طولانیِ از هر دو سو
که در آن گذشته‌های دور و
آینده را می‌توانستی دید
____________________________________________________________
کدام سوی
جاده‌ی قرنطینه
بوی کفن سفید
سبزِ بیمارستان
کدام سوی
____________________________________________________________
چون من می‌مرد
دامن به اشک و
به آوایی در حرکات

چون می‌دیدی‌ش
چون من می‌خواند
نزدیک به دیوانگی
____________________________________________________________
دست‌هاش که به‌تغییر
عبور زیبایی‌ها
دست‌هاش که به لمس
شعور جانوران
بعد
دست‌هاش که به خواب
____________________________________________________________
بر او می‌نگریستم
دیدگان وُ دیدارش
و اینجا که می‌بود وُ
با من بود
سالیان دراز
عشق‌های به جان داده‌اش
که نمی‌دید
و صدای عجیبِ صورتِ عجیب زیباش
گریستنِ آرام خطوط
دست به سوی تو می‌آورد
بیا
بنشین
که افق‌هاش می‌ماند وُ می‌نگریست
سالیان دراز
ای رفته با دیگر نامی از فصول
____________________________________________________________
خود را ندید که دست‌هاش در فاصله‌ها
خود را که در بهارهای هایل قلب‌ها وُ
صداهایی از پاییز
و هنوز از تو می‌پرسید کیست در غروب‌های
همیشه‌ی جان
بر نیمکت‌های گریان
بر آرواره‌ی جانوری که می‌بلعد وُ
COMIC گفته‌های
اینجا و آنجا که نمی‌توان نشست وُ
نمی‌توان رفت
و هبوطِ سیاهی‌ی از جنسِ لمس
____________________________________________________________
به تو می‌رسم
از ژرفای روز
و خنده
در شیارهایی که بهار
به تو می‌رسم
و زمان
در مغاک می‌شود
____________________________________________________________
دیگر برای رجوع مجدد
راهی نمانده است
من مثل باد
بارگ‌های باغ شما قهرم
من در نگاه قوم شما گیجم...!

ای «بی‌منی» برای تو دهشت‌زا
دیگر خیالِ بودن با من را
مانند این درازِ کج و معوج!
که در حدود ساعت سه و بیست
شهر عروسکی تو را پشت سر نهاد
پشت سر بنه
زیرا که من
با این بهار و باغ شما قهرم
____________________________________________________________
اینک دوباره من
خود را قرار می‌دهم آهسته
در کوچه ـ در برودت ـ در باران
همچون گیاه کوچک خمیازه
که از دهان پرگسِ من در باد

اینک دوباره شب
با آن‌همه سخاوتِ بی‌پایان
مانند یک رفیقِ فروتن
با من به سازش است
و من سرودِ کهنه‌ی خود را
که یک سرود ساده‌ی تکراری است
در گوش ا به زمزمه می‌خوانم
ای شب...
ای آگه از تمامی اندوهم
من از تمام راز تو آگاهم
دیگر مرا نیاز به صبحی نیست
من خویش را کنار تو می‌خوانم
____________________________________________________________
عشق را من به تو می‌آموزم
انزوا را نیز...
با تمام تپش قلبت
خویش را بفکن
در ته خاطره‌ای متروک
و به آن دلخوش باش
____________________________________________________________
بنگر
از این دریچه‌ای که شبان را می‌آورد
گنجشک ماده و نر را
که «عصر» را دوباره بیاوردند
آرنج خویش را
بر جامه‌دان کهنه‌ی من بگذار
و از دریچه‌ای که شبان را می‌آورد
باغ بزرگ خانه‌ی ما را بین
به صحنه‌ای که پیش نگاهِ توست
به عشق‌بازی کبوتر همسایه
با «چاهی» غریب
اینک نگاه کن
و فکر کن
به قلب‌های خالی وحشتناک!
____________________________________________________________
زير خورشيد بايست
و گمان كن كه نخواهي پوسيد
و گمان كن كه نخواهي خشكيد
زير باران‌های پاییزی
زیر بارانِ بهار
زیر بارانِ زمستان
زیر خورشید بایست

تو کلاغان را مونس داری!
تو کبوترها را
هیچک‌کس چون تو سرگرم نکرد
فوجِ گنجشکان را

تو کلاغان را مونس داری
تو پرنده‌ها را

تاکنون هیچ‌کسی چون تو کلاغان را
مشغول نکرد!
تاکنون حتی گنجشکی را
وحشت چشمان مرکب تو
سوی جنگل‌ها پرواز نداد!

زیر خورشید بایست
و گمان کن که نخواهی پوسید!
____________________________________________________________
سکوت پنجره‌ها را به حال خود بگذار!
ـ و اعتبار نفس‌ها را ـ
و مثل خواهر معصومم
بیا قرینه‌ی من بنشین

مرا به واژه‌ی «اضمحلال»
مرا به واژه‌ی «احیا»
تسکین ده!
سکوت آینه��ها را به حال خود بگذار
و از تمامی روحِ فصول با من گوی
ـ و از تمامی روحِ گیاه ـ

نقاب پنجره را بفکن
و چشم زیرک من را به صبح دعوت کن
____________________________________________________________
اینجا پرنده‌ها
در یک شعاع محدود
پشت حصارهایی از آهن
خود را،
با زندگیِ تازه‌ی خود وقف داده‌اند
اینجا
وقتی که «طرح صبح»
بی‌اعتراض حتی گنجشکی
مردود شد!
گنجشک‌های پیر که دیگر
حتی صدایشان هم فرتوت گشته است
در چهارچوبِ پنجره‌ها «شب» را
در یک مرور سطحی می‌خوانند

اینجا نگاه کردن
تا زیر بیرق‌ها آزاد است

اینجا،
برنامه تفرج فوج پرندگان
بر لوحه‌ای بزرگ منقوش است
اینک تمام سطح بودن
در امتزاج نور
و بوی گرده‌هایی مخلوط
- در دست‌ها-
با رفتن سریع،
و بازآمدن تکرار می‌شود

اینک آرام بودن در اینجا!
اینک آرام مردن در اینجا!
با ناخن نحیف گنجشکان
و سینه نرم کبوترها
اقرار می‌شود.
____________________________________________________________
نان از میان پنجره مثل صبح
خود را میان سفره‌ی ما انداخت

ر سال‌های قحطی
در سال‌های خشکی
در سال‌های ممتد
وقتی که خواب بودیم
ـ در خواب‌های حاصل بی‌حالی
در خواب‌های خوش! ـ
نان از میان پنجره مثل صبح
خود را میان سفره‌ی ما انداخت
____________________________________________________________
من مفت باختم
ـ در بستر همیشگی الفاظ
با خواب‌های همیشگی‌ام ـ افسوس

اینک،
بر من برای خروج از این بستر
آه ای رفیق آینه‌ها را
آفتابگردان کن

خورشید را
بر چارچوب پنجره‌ام آویز
من در نقاهتم
پنجره را بگشا
____________________________________________________________
تو از این زاویه، از این منفذ
گل «تنهایی» را
که میان همه‌ی میدان‌ها روییده است
می‌توانی دید

آه... اینکه همه «تنهایی» را
مثل یک تحفه‌ی باارزش
در بغل دارند

آری، اکنون پدر فرتوتم
که برای حبت کردن با اهل محل
جان می‌داد ـ
دوست می‌دارد «تنها» باشد
و غذایش را «تنها» بخورد
دوست دارد بنشیند، تنها
و از این «قوطی ناطق» به حقیقت‌های مسخ شده
گوش کند!

آه... یاران...! یاران...!
مثل این است که میدان‌ها
خواب دوران تجمع را می‌بینند!
مثل این است که تنهایی و غم
سند زیستن است
آه... بنگر... بنگر...!
گل «تنهایی»
در دستانت...
____________________________________________________________
وقت باریدن باران، ای دوست
هرکسی تنهاست
توی تنهایی
پسری را باران شاعر کرد
دختری را گریاند
پشت این پنجره، من می‌شنوم
ریزش باران، تنهایی را می‌خواند
ریزش باران، تنهایی را می‌گوید

وقت باریدن باران بود
که کسی را از مرز
باد با خود آورد!
وقت باریدن باران بود
که جوانی لاغر ظاهر شد در کوچه
و زنی نادم شد
وقت باریدن باران بود
____________________________________________________________
من با برادرم؟ هرگز
من که
در ایستگاه‌های کهنه در خواب رفته‌ام
و خواب‌های کهنه می‌بینم
آن برج‌های قدیمی
امشب هزار میش کوهی را
در خود دارند

من با برادرم هرگز
من که
در هر سفر
آسیمه‌سر ز پیش
ای کاش
این ستون قدیمی
روی تن نباتی من افتد
تا با برادرم
برادر مفلوجم
هرگز به این سفر نروم هرگز...
____________________________________________________________
در باغ
تابوهای حائل
تابوهای کهنه‌ی حائل
رفتن، خیالی بیش نیست

بگذار بنشینم
و فکر رفتن را
در جیب‌های خود
پنهان کنم.

بگذار دست‌ها را
بگذار این علائمِ بومی را
پشت کتاب‌ها بگذارم.

رفتن، خیالی بیش نیست
ـ از مادرم شنیده‌ام این را ـ
از مادرم که باغ را، آرام
تا روی میزِ خانه هدایت کرد

بگذار
با فکر آن ستاره
که بوی گندم می‌دارد
دلخوش باشم

شمشیر را بخوان
شمشیر را بخوان
شمشیر فصلِ آخر این باغ است

شمشیر را بخوان
تا من
آن تماشاگر باشم
که رعشه‌های آخر این باغ پیر را
با چشم‌های کهنه‌ی خود دیده است

بگذار بنگرم
بگذار از این دریچه بر باغ بنگرم
____________________________________________________________
زخم چهارفصل، بر برگ است
این باد خود نگارنده است!

تجدید این تنفس،
در این باغ
آرامشی همیشه است!
____________________________________________________________
از فصل‌های هائل، مردی
با شانه‌های آویزان می‌آید
ـ مردی که زخم چارفصل بر اوست ـ

اینک توان نشست
اینک توان نشست
بر پله‌های متروک
اینک توان نشست
____________________________________________________________
در های‌های باد
ـ در باد ـ
از روزن خیالی
من ره‌ای نسیم
دزدیم.
____________________________________________________________
با بادهای مانوس
با بادهای پچ‌پچ‌کن
با زلف‌های خیس،
من آن دبستان را
تا خانه با فرار
با گریه می‌دویدم

اکنون
فل همیشه گریان بودن را
با چشم‌های مادر می‌خوانم
اکنون گم می‌شوم میان جماعت
گم می‌شوم،
تا مادری که مجبور است
دست مرا بگیرد
____________________________________________________________
ذوالفقار را فرود آر
!بر خواب اين ابريشم
كه از «افيليا»
جز دهاني سرودخوان نمانده است

در آن دَم كه دست لرزان بر سينه داري
اين منم،كه ارابه ي خروشان را از مِه گذر داده ام

آواز روستايي ست كه شقيقه اسب را گلگون كرده است
به هنگامي كه آستين خونين تو
!سنگ را از كفِ من مي پراند
با قلبي ديگر بيا
اي پشيمان
!اي پشيمان
تا زخم هايم را به تو باز نمايم
!من كه اينك
از شيارهای تازيانه‌ی قوم تو
پيراهني كبود به تن دارم
!اي كه دست لرزان بر سينه نهاده اي
بنگر
اينك منم كه شب را سوار بر گاو زرد
.به ميدان مي آورم
____________________________________________________________
شب‌چره (عشایر به چرای گله پس از شام گویند( :

اکنون
خاموش ترين زبان‌ها را در کام دارم
با پرنده ای در ترک خويش
که هجاها را به ياد نمی‌آرد
می‌رانم
می‌رانم

از بهار چيزی به منقار ندارم
از شرم منتظران به کجا بگريزم
هر شب
همه شب
در تمامیِ سردابه‌های جهان
زنی که نام مرا به تلاوت نشسته است
هرشب
همه شب
در همه محراب‌ها
بوی مذهبی که اندوهگینم می‌کند!

ای آبروی اندوه من
سقوط مرا اينک! از ابرها بيبن
ـ چونان باژگونه بلوطی
که بر چشم پرنده‌ای ـ
بر کدامين رود بار می راندم
هر روز
همه روز
با مردی که در کنار من
مه صبحگاهی را پارو می کرد

در آواز خروسان
هر صبح
همه صبح
به کدامين تفرج می رفتم
با لبخنده‌ای از مادر
که به همراه می بردم

اينک شيهه اسب است که شب چره را مرصع می‌کند
و ترکه چوپانان
که مرا به فرود آمدن علامتی می‌دهد
____________________________________________________________
ـ هول کدام گرداب
موی بر سر تو سپید کرده است
!ای خسته از تلالؤ بی‌درختی

به هنگامی که از گرداب‌ها
می‌آمدم
قومی که خزه از کاکل من می سترد
منقرض شده بود

از سموران محتاط باز پرس
روزگارانی را
که با دهان پلنگ نفس می‌کشیدم
بر گذشته ٬بر گذشته
اکنون ای برادران !
لحظه ای فانوس را نگه دارید
تا من از گریه موعود رهایی یابم
سراغ مهتاب را
در قصری متروک
از کدام کنیز می‌گیری؟
به هنگامی که بر تن من
از هولی که با من رفته سخن می‌گوید!

اکنون کدام مذهب
از قوم من
عریان‌تر است؟
____________________________________________________________
اگر بهاری هست، بگویید
که این دست ؛ طفلی بازیگوش ست
شتاب دارد

بهار را می‌گسترانی و نمی‌دانی
که این بی‌حوصله جز پریشان کردن نمی‌داند

چگونه از باد وباران می آمد
و بر گرمی اجاق جای می گشاد
دستی که ترکه های به ناحق خورده بود !

مادیانی در باران
و قوس قزح که رود را به دو نیم می کرد
اکنون چگونه روبر گردانم
که این منشور ؛ کورم می کند

هنگامی‌ست
که مادرم به کردار بیوه‌ای می‌خرامد
و طایفه‌ی مادیان بهار خورده را سیاه می پوشد

اینک کیست که نام پدرم را آرام تلا وت می کند؟

!ای پرسنده
اگر عقوبتی هست؛
شیون از من آغاز شد
____________________________________________________________
آه،
رگ‌های بریده در هفت‌بند

در هفت‌بند
مهتابی که برای او می‌تابید
____________________________________________________________
به کردار ابری ببار اگر می‌باری
که سرود باران در منقار مرغی سرگردان است.
سراسیمه سلام
اگر آن‌چه بر یال اسب می‌جنبد، سپیده‌دمان است.

با چشمان مسافری
که از سال‌های ــ هیمه ــ و ــ گرگ ــ می‌آید
می‌نگرم
بلوطی را که اینک پلک می‌گشاید

خواب از نژادی دشمن است
که تا دیده بر هم می‌نهم
عریان‌ترین خنجر را بر گلوی دوست می‌بینم
با پرنده‌ای می‌آویزم
ــ بدان‌گونه غم‌آلود ــ
که گریبان اولین ستاره را به گریه بگیرم

آمیزش صدایی را می‌شناسم
[در برنج‌زاری که آوای پرنده‌ایش می‌آراست
و انارستانی که گریانی در آن بود]

اکنون
تنها شکوفه‌ای به شهادت کافی‌ست
که من همیشه گریان بودم.

[HM · Rating 3 out of 5]

از ابرها

از ابرها
آن تکه که تویی
نخواهد بارید
مه همان خواهد بود
چشم بسته و فرورونده
که بهتر ببیند
پرنده ی گلگون را و
تنها پرنده گلگون

نه این که هر لحظه شکوفاتر است
بر فرق اسب رهگذر
نه چکمه های کوچکش
که به گونه های او مهریز می زنند

[Ehsan · Rating 4 out of 5]

برای زمزمه‌ی «_هولِ کدام گرداب»