What do you think?
Rate this book
Tanrının Kuraltanımaz Kulları: İslam Dünyasında Derviş Toplulukları
Kalenderler, Haydarîler, Câmiler, Celâlîler, Şems-i Tebrizîler, Cavlakîler, Abdallar ve diğerleri.. İnançlarıyla, görünümleriyle, yaşayışlarıyla toplumu dışlayan bu toplulukların öyküsü her zaman ilgi çekmiş, haklarında olağanüstü bir edebiyat oluşmuştur. Ahmet T. Karamustafa ise konuyu bir tarihçi yaklaşımıyla ele alıyor, bu toplulukların geniş İslam coğrafyasının farklı bölgelerinde ayrı özellikler taşıyan köklerinden başlayıp gelişimlerini irdeliyor ve sonraları nasıl bir değişim geçirerek başka akımlara dönüşmesi sürecini özlü biçimde anlatıyor.
Tadımlık
Derviş gruplarının toplumsal bileşimini saptamak kolay değil, ancak söz konusu hareketlerin üyelerinin okur-yazar olmayanla cahillerden oluşması gerektiğini ileri süren genel görüşün tersine bu hareketlerin pek sık olarak orta ve yüksek toplumsal katmanlardan üye aldıklarını saptamak için yeterli kanıt kesinlikle var. Toplumsal olarak sapkın zâhidlik yolu, ortaçağ ‹slâm toplumunun çeşitli katmanlarından kişi devşirmeye yetecek denli çekiciydi. Bu bağlamda en çarpıcı olan, sözün en geniş anlamıyla okumuşlardan oluşan kültürel seçkinler sınıfının kimi üyelerini, ya geçici ya da sürekli olarak, dervişlik davasına kaptırdıkları gerçeğidir. Üyeleri arasında şair, bilgin ve belli bir yetenekte yazarların varlığına bakarak karar vermek gerekirse anarşist dervişler, her zaman, kendilerini küçük görenlerin söylediği gibi okuma-yazmasız bir kalabalık değildi. Tersine, toplumsal bakımdan sapkın zâhidliğin, pek çok Müslüman entelektüelinin gönlü ve beyni için güçlü bir çekiciliği vardı.
Tadımlık
Derviş gruplarının toplumsal bileşimini saptamak kolay değil, ancak söz konusu hareketlerin üyelerinin okur-yazar olmayanla cahillerden oluşması gerektiğini ileri süren genel görüşün tersine bu hareketlerin pek sık olarak orta ve yüksek toplumsal katmanlardan üye aldıklarını saptamak için yeterli kanıt kesinlikle var. Toplumsal olarak sapkın zâhidlik yolu, ortaçağ ‹slâm toplumunun çeşitli katmanlarından kişi devşirmeye yetecek denli çekiciydi. Bu bağlamda en çarpıcı olan, sözün en geniş anlamıyla okumuşlardan oluşan kültürel seçkinler sınıfının kimi üyelerini, ya geçici ya da sürekli olarak, dervişlik davasına kaptırdıkları gerçeğidir. Üyeleri arasında şair, bilgin ve belli bir yetenekte yazarların varlığına bakarak karar vermek gerekirse anarşist dervişler, her zaman, kendilerini küçük görenlerin söylediği gibi okuma-yazmasız bir kalabalık değildi. Tersine, toplumsal bakımdan sapkın zâhidliğin, pek çok Müslüman entelektüelinin gönlü ve beyni için güçlü bir çekiciliği vardı.
145 pages, Paperback
First published November 1, 1994
14 people are currently reading
242 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 14 of 14 reviews
March 27, 2022
Tanrının Kuraltanımaz Kulları - İslam Dünyasında Derviş Toplulukları (1200-1550)
God's Unruly Friends - Dervish Graps in the Islamic Later Middle Period 1200 - 1550
Ahmet T. Karamustafa, (Salt Lake City: University of Utah Press, 1994).
Çeviren: Ruşen Sezen.
kitapta ele alınan derviş grupları ve pirleri;
-Cemalettin Savi, Kalenderlerin piri,
-Kutbeddin Haydar, Haydarilik.
-Rum Abdalları, piri Otman Baba.
kalenderler ve haydariler;
-iran,
-iran azerbaycanı,
-horasan,
-şam,
-dimyat,
- ve de müslüman Hindistanına kadar yayılmışlardır.
Rum Abdalları ise;
-Anadolu,
-Rumeli (balkanlar, yun, bulg, rom, ya 3 yol üzerinden yayılmışlardır.
tüm bu zahid, gezgin derviş grupları organik olarak sufiliğin akrabasıdırlar. çıplak gezer, tuhaf kılıkları, davranışları vardır ve toplumsal-siyasi-dini kurallar uymazlar, esrar, haşhaş, ot içerek trans halinde, çalgı eşliğinde dans edip sema ederler.
tanrısal gerçeklere ulaştıklarını, şekli bıraktıklarını, dünya malına tamah etmediklerini belirtirler vede bunu yaşamlarında gösterirler.
evilya mertebesindedir pirleri, zamanlarının kutbudurlar, günümüzde hep yatırlarına gidilip mum yakıp dua edilir.
halkın içinden müridleri-öğrencileri-takipçileri hep olagelmiş, devrin siyasi liderleri de bunlara kayısız kalamamış, dualarını da almışlardır.
sufiler ile pek düşmanca imişler, tarihçiler bunu anlatıyor, zaman zaman da, siyasi erk, bu takımın ortadan kaldırılmaları emrini de vermişmiş.
-tanrıda birlik (vahdeti vücud),
-evliyalık (velayet),
-reenkarnasyon (hulul),
-ve de batınilik-hurufilik yolunda dünya görüşleri-anlayışları vardır.
bunların ortaya çıkma temel sebebi; peyg. ölümünü izleyen 2 asır içinde dinde ayrılık, mezhebleşme (800-1000) sürecinde halk, aşırı bir şekillenmiş ŞERİAT TOKMAĞI altındaydı. tabii bunlar da bu kuralcılığa başkaldırmış bi kesim olarak ortaya çıkmışlardı.
God's Unruly Friends - Dervish Graps in the Islamic Later Middle Period 1200 - 1550
Ahmet T. Karamustafa, (Salt Lake City: University of Utah Press, 1994).
Çeviren: Ruşen Sezen.
kitapta ele alınan derviş grupları ve pirleri;
-Cemalettin Savi, Kalenderlerin piri,
-Kutbeddin Haydar, Haydarilik.
-Rum Abdalları, piri Otman Baba.
kalenderler ve haydariler;
-iran,
-iran azerbaycanı,
-horasan,
-şam,
-dimyat,
- ve de müslüman Hindistanına kadar yayılmışlardır.
Rum Abdalları ise;
-Anadolu,
-Rumeli (balkanlar, yun, bulg, rom, ya 3 yol üzerinden yayılmışlardır.
tüm bu zahid, gezgin derviş grupları organik olarak sufiliğin akrabasıdırlar. çıplak gezer, tuhaf kılıkları, davranışları vardır ve toplumsal-siyasi-dini kurallar uymazlar, esrar, haşhaş, ot içerek trans halinde, çalgı eşliğinde dans edip sema ederler.
tanrısal gerçeklere ulaştıklarını, şekli bıraktıklarını, dünya malına tamah etmediklerini belirtirler vede bunu yaşamlarında gösterirler.
evilya mertebesindedir pirleri, zamanlarının kutbudurlar, günümüzde hep yatırlarına gidilip mum yakıp dua edilir.
halkın içinden müridleri-öğrencileri-takipçileri hep olagelmiş, devrin siyasi liderleri de bunlara kayısız kalamamış, dualarını da almışlardır.
sufiler ile pek düşmanca imişler, tarihçiler bunu anlatıyor, zaman zaman da, siyasi erk, bu takımın ortadan kaldırılmaları emrini de vermişmiş.
-tanrıda birlik (vahdeti vücud),
-evliyalık (velayet),
-reenkarnasyon (hulul),
-ve de batınilik-hurufilik yolunda dünya görüşleri-anlayışları vardır.
bunların ortaya çıkma temel sebebi; peyg. ölümünü izleyen 2 asır içinde dinde ayrılık, mezhebleşme (800-1000) sürecinde halk, aşırı bir şekillenmiş ŞERİAT TOKMAĞI altındaydı. tabii bunlar da bu kuralcılığa başkaldırmış bi kesim olarak ortaya çıkmışlardı.
May 8, 2008
The Dervishes remain a group of cultural significance in regions such as Turkey, where they are no longer allowed to practice their religion and instead only perform “cultural” events. Yet in centuries previous darvishes were a rebellious and outlandish sect of the Sufi religion. A Dervish might be seen as a “free-lance beggar, an adventurer…a trickster or a thief,” or one who used religion to endorse his “wanderlust and irresponsibility.” These wandering Sufis have been the focus of much scholarship, but Ahmet T. Karamustafa’s God’s Unruly Friends focuses on Dervish life in a less examined era: the Later Middle Period, roughly from 1200-1550. He argues that these years were the crucible in which Dervishes established a “new renunciation” and a belief system based on rebellion and individuality, two ethics at odds with traditional Islamic Sufism (4-5). Essentially, Dervish groups identified themselves in opposition to institutionalized Sufism.
Karamustafa argues that anarchist Dervish groups have been relegated “to the sphere of popular religion and low culture,” a trend with “deep historical roots” (5). He points out how Islamic scholars looked down upon the Dervishes as the riff-raff of society, something akin to gypsies. Karamustafa argues that this trend of denigrating the Dervishes has continued into modern historiography. He also states that scholars have set up a false dichotomy of “high” and “low” religion, relegating Dervishes to the latter, “vulgar” category (9). God’s Unruly Friends challenges these assertions. It is an attempt to aid Dervishes to have more appropriate place in Middle Eastern historiography. Karamustafa states that “Dervish piety stood apart from all other modes of Islamic religiosity through its relentless emphasis on shocking social behavior and open contempt for social conformity” but they did not necessarily appeal strictly to “’lower’ social strata” (10). For these reasons, Dervishes were not a sect practicing “low,” popular religion, but instead a group involved in “high” forms of religion.
God’s Unruly Friends provides a compelling historical argument about Dervish culture and religiosity, but it may fall short in providing concrete proof in its assertions. While Karamustafa argues for the genuine piety of Dervishes, one that relied upon a “complete and active rejection of society that was expressed through blatantly deviant social behavior” it remains impossible to understand the motives of particular participants. Certainly, wanderlust (and hashish) may have influenced participants who did not fit into prescribed roles of Islamic society. In other words, exclusively interpreted through historical texts, Karamustafa cannot be certain of his subjects’ motives. Of course, this is the pitfall of doing historiographic work with limited texts. Regardless of how much readers accept Karamustafa’s thesis, this book still adds insight into a previously under-examined period in Dervish history.
Karamustafa has attempted to shed light on an early period of Dervishes and shatter false assumptions about these groups, and for these reasons he is to be applauded. Karamustafa’s work, however, leaves much to be desired with regards to prose. Turgid language abounds in God’s Unruly Friends. For example: “While mendicancy and itinerancy remained the norm, the attraction of community life dampened the anchoritic zeal inherited from the ascetic virtuosi of the previous generations.” Such language relegates God’s Unruly Friends to a strictly academic audience, which is a shame, because the history of the Dervishes from 1200-1550 should be explored by even lay-historians of the Middle East. Put simply, if the goal is to give Dervishes a more accurate and pronounced place in history, accessible language would have made Karamustafa’s important more readable. These characters are so colorful—and misunderstood—that they are ripe for a treatment accessible to a more popular readership.
Karamustafa argues that anarchist Dervish groups have been relegated “to the sphere of popular religion and low culture,” a trend with “deep historical roots” (5). He points out how Islamic scholars looked down upon the Dervishes as the riff-raff of society, something akin to gypsies. Karamustafa argues that this trend of denigrating the Dervishes has continued into modern historiography. He also states that scholars have set up a false dichotomy of “high” and “low” religion, relegating Dervishes to the latter, “vulgar” category (9). God’s Unruly Friends challenges these assertions. It is an attempt to aid Dervishes to have more appropriate place in Middle Eastern historiography. Karamustafa states that “Dervish piety stood apart from all other modes of Islamic religiosity through its relentless emphasis on shocking social behavior and open contempt for social conformity” but they did not necessarily appeal strictly to “’lower’ social strata” (10). For these reasons, Dervishes were not a sect practicing “low,” popular religion, but instead a group involved in “high” forms of religion.
God’s Unruly Friends provides a compelling historical argument about Dervish culture and religiosity, but it may fall short in providing concrete proof in its assertions. While Karamustafa argues for the genuine piety of Dervishes, one that relied upon a “complete and active rejection of society that was expressed through blatantly deviant social behavior” it remains impossible to understand the motives of particular participants. Certainly, wanderlust (and hashish) may have influenced participants who did not fit into prescribed roles of Islamic society. In other words, exclusively interpreted through historical texts, Karamustafa cannot be certain of his subjects’ motives. Of course, this is the pitfall of doing historiographic work with limited texts. Regardless of how much readers accept Karamustafa’s thesis, this book still adds insight into a previously under-examined period in Dervish history.
Karamustafa has attempted to shed light on an early period of Dervishes and shatter false assumptions about these groups, and for these reasons he is to be applauded. Karamustafa’s work, however, leaves much to be desired with regards to prose. Turgid language abounds in God’s Unruly Friends. For example: “While mendicancy and itinerancy remained the norm, the attraction of community life dampened the anchoritic zeal inherited from the ascetic virtuosi of the previous generations.” Such language relegates God’s Unruly Friends to a strictly academic audience, which is a shame, because the history of the Dervishes from 1200-1550 should be explored by even lay-historians of the Middle East. Put simply, if the goal is to give Dervishes a more accurate and pronounced place in history, accessible language would have made Karamustafa’s important more readable. These characters are so colorful—and misunderstood—that they are ripe for a treatment accessible to a more popular readership.
November 6, 2022
An incredibly dense (in a very literal sense- high mass low volume- just a bit over a hundred pages in the edition I read not including citations!!!) book which discusses the history of several disparate Dervish Orders, their beliefs and their interactions with general Islamic society. The groups themselves prove to be quite fascinating and Karamustafa provides some interesting insight into their nature. Beyond just merely discussing them as a strange phenomenon, he takes them at their own level- using incredibly esoteric academic language as he does- and analyzes them in massive depth over a short period. Of course, as with any unorthodox religious group, primary sources are often slim and almost never written by the groups themselves, though these accounts are not always quite negative. His analysis with the dervishes as a sort of anarchist counterpart, or moreso individualist counterpart to their ‘compromised,’ Sufi brethren is fascinating- especially considering even despite this split the Dervishes were still courted by many different Islamic leaders. Sometimes due the academic language and vague time placements, it can be confusing to following but there’s enough interesting factoids just the historical analysis that make it worthwhile to all.
February 28, 2024
I believe I have read this book cover to cover 3 times. Easily one of the most impactful books on my journey of life thus far.
November 14, 2025
God's Unruly Friends: Dervish Groups in the Islamic Later Middle Period 1200 to 1550
I first heard about this book from a YouTuber who recommended it, so I decided to give it a try. Throughout my life I had heard the word “dervish” many times, but I had never actually researched who these people were or what they represented. My knowledge of Islamic history is also limited, and that is something I have been wanting to fix. So I went into this book knowing almost nothing about the subject. That made the experience both challenging and refreshing.
The first thing that stood out to me is the tone of the book. This is not a storytelling style history book. It reads much closer to an academic thesis. The author goes directly into the material in a serious and structured way. Because of that, I had some difficulty getting into it at the beginning, but once I adapted to the style the content became much more engaging.
The book focuses on three major figures and the dervish movements shaped around them.
Cemalettin Savi and the Kalenderi tradition, Kutbeddin Haydar and the Haydariyya, and Otman Baba who is seen as the guide of the Rum Abdalları. Through these figures, the author traces how these groups spread, how their ideas evolved and how they operated within the medieval Islamic world.
The Kalenderis and Haydaris spread across a surprisingly wide geography. From Iran and Iranian Azerbaijan to Khorasan, from Syria to Dimyat, and even as far as Muslim India. Their influence extended across regions with very different cultures and political structures.
The Rum Abdalları, on the other hand, were rooted mainly in Anatolia and Rumelia, spreading across the Balkans through Greek, Bulgarian and Romanian areas. Seeing how far these groups reached and how much cultural impact they had was one of the most impressive parts of the book.
What truly surprised me was how “punk” these communities felt in spirit. Not in the modern cultural sense, but in their attitude. They rejected worldly rules, social expectations and even religious formalism. Their lifestyle was a kind of rebellion. In a way, it reminded me of Budhism. Both share the idea of separating yourself from society and embracing a life that looks absurd from the outside. It is fascinating to see a countercultural movement like this long before anything similar appeared in Western societies.
At the same time, their beliefs did not always make sense to me. Their intentions seem sincere. They wanted to reject greed, hypocrisy and corruption. However, the extreme forms of rebellion they practiced often made them feel culturally incoherent. Their actions sometimes overshadowed their ideas, which left the movement looking chaotic rather than meaningful. Good intentions alone are not always enough to create a worldview that is sustainable or understandable.
Something else that caught my attention is how these movements eventually changed over time. Unless I misunderstood the book, what started as a radical and anti worldly lifestyle slowly transformed into something that elites began to imitate. A movement that originally defined itself through rejection of society ended up being copied by the very people it once stood against. This shift almost diluted its meaning and turned it into a trend rather than a belief system.
The book also highlights how deeply sectarianism runs in the Muslim world. It is striking to see how the same source can lead to completely different interpretations. Some people see it as a path of discipline and obedience to God. Others take it as a justification for living almost anarchically in the world, also in the name of God. This contrast is one of the most eye opening parts of the book.
Despite struggling with the academic tone at first, I finished the book feeling far more informed about a topic I knew almost nothing about. It expanded my understanding and introduced me to a part of Islamic history that is rarely discussed. For its depth and insight, my rating is 4 out of 5 stars.
-------------------------------
TURKISH REVIEW
------------------------------
Bu kitabı ilk olarak bir YouTuber’ın tavsiyesiyle duydum ve bir şans vermek istedim. Hayatım boyunca “derviş” kelimesini çok duydum, fakat bu insanların kim oldukları ve neyi temsil ettikleri hakkında hiç araştırma yapmamıştım. İslam tarihi bilgim de oldukça sınırlı ve bu eksikliği gidermek istiyordum. Bu yüzden konu hakkında neredeyse hiçbir bilgiye sahip olmadan kitaba başladım. Bu durum okumayı hem zorlayıcı hem de ilginç hale getirdi.
Kitapla ilgili ilk dikkatimi çeken şey üslubu oldu. Popüler tarih kitapları gibi hikaye anlatımı odaklı değil. Tam tersine akademik bir tez havasında yazılmış. Yazar konuya doğrudan giriyor ve oldukça ciddi, yapılandırılmış bir anlatım kullanıyor. Bu nedenle ilk başlarda kitaba girmekte zorlandım, fakat üsluba alıştıktan sonra içerik çok daha ilgi çekici hale geldi.
Kitap, üç önemli figür ve onların etrafında şekillenen derviş hareketlerine odaklanıyor. Kalenderilerin piri olarak bilinen Cemalettin Savi, Haydariyye’nin kurucusu Kutbeddin Haydar ve Rum Abdalları’nın piri kabul edilen Otman Baba. Bu üç isim üzerinden yazar, bu grupların nasıl yayıldığını, fikirlerinin nasıl evrildiğini ve Ortaçağ İslam dünyasında nasıl bir rol oynadıklarını inceliyor.
Kalenderiler ve Haydariler oldukça geniş bir coğrafyaya yayılmışlar. İran ve İran Azerbaycanı’ndan Horasan’a, Şam’dan Dimyat’a ve hatta Müslüman Hindistan’a kadar uzanan bir etki alanları var. Farklı kültürlerin ve siyasi yapılarının bulunduğu bölgelerde bile izlerini görmek mümkün. Rum Abdalları ise daha çok Anadolu ve Rumeli bölgelerinde etkili. Yunan, Bulgar ve Romen topraklarına kadar uzanan Balkan coğrafyasında ilerlediklerini görmek kitapta beni en çok etkileyen noktalardan biriydi.
Beni asıl şaşırtan ise bu toplulukların tavrının ne kadar “punk” hissi verdiğiydi. Tabii modern anlamıyla değil, ruh olarak. Dünyanın kurallarını, toplumun beklentilerini ve hatta dini resmiyeti reddeden bir yaşam tarzları var. Bu açıdan bir tür kültürel isyan gibiler. Bu durum bana ilginç bir şekilde Budhism’i hatırlattı. İkisinde de toplumdan uzaklaşma ve dışarıdan bakıldığında absürt görünen bir yaşamı benimseme düşüncesi var. Batı dünyasında benzeri çok daha sonra ortaya çıkan bu karşı kültür hareketinin Ortaçağ İslam dünyasında çok daha erken bir örneğini görmek gerçekten şaşırtıcıydı.
Yine de bu grupların inanç sistemi bana pek mantıklı gelmedi. Niyetleri dürüst ve iyi görünüyor. Dünyadaki açgözlülüğü, ikiyüzlülüğü ve yozlaşmayı reddetmek istiyorlar. Fakat bunu yaparken benimsedikleri aşırı tavırlar, onlara kültürel olarak tutarsız bir görünüm veriyor. Bazı noktalarda fikirlerinden çok davranışları öne çıkıyor ve bu da hareketi anlamlı olmaktan çıkarıp kaotik bir hale sokuyor. İyi niyet her zaman sürdürülebilir veya anlaşılır bir dünya görüşü yaratmaya yetmeyebiliyor.
Ayrıca kitapta dikkatimi çeken bir diğer nokta, bu hareketlerin zaman içinde geçirdiği dönüşüm oldu. Yanlış yorumlamadıysam, başlangıçta toplum karşıtı ve dünyadan elini eteğini çekmiş bir yaşam tarzı olan bu grupların zamanla elitler tarafından benimsendiğini gördüm. Bir zamanlar toplumla ters düşerek ortaya çıkan bir hareketin, daha sonra aynı toplumun üst sınıfları tarafından taklit edilmesi bana oldukça tuhaf geldi. Bu değişim, hareketin anlamını sulandırmış ve onu inanç sisteminden çok bir trende dönüştürmüş gibi duruyor.
Kitap aynı zamanda Müslüman dünyasında mezhepsel ayrılıkların ne kadar derin olduğunu da gösteriyor. Aynı kaynağın tamamen farklı şekillerde yorumlanabilmesi oldukça çarpıcı. Kimi insanlar bunu disiplin, ahlak ve Tanrı’ya itaat yolu olarak yorumlarken, kimileri aynı kaynağı dünyada neredeyse anarşik bir yaşam sürmenin gerekçesi olarak görüyor. Bu zıtlık, kitabın en öğretici yanlarından biri.
Akademik üslup zaman zaman zorlayıcı olsa da kitabı bitirdiğimde, hakkında neredeyse hiçbir şey bilmediğim bir konu hakkında oldukça bilgi sahibi olduğumu fark ettim. İslam tarihinin çok az konuşulan bir yönüne ışık tutan, ufuk açıcı bir eser. Bu nedenle puanım 5 üzerinden 4.
I first heard about this book from a YouTuber who recommended it, so I decided to give it a try. Throughout my life I had heard the word “dervish” many times, but I had never actually researched who these people were or what they represented. My knowledge of Islamic history is also limited, and that is something I have been wanting to fix. So I went into this book knowing almost nothing about the subject. That made the experience both challenging and refreshing.
The first thing that stood out to me is the tone of the book. This is not a storytelling style history book. It reads much closer to an academic thesis. The author goes directly into the material in a serious and structured way. Because of that, I had some difficulty getting into it at the beginning, but once I adapted to the style the content became much more engaging.
The book focuses on three major figures and the dervish movements shaped around them.
Cemalettin Savi and the Kalenderi tradition, Kutbeddin Haydar and the Haydariyya, and Otman Baba who is seen as the guide of the Rum Abdalları. Through these figures, the author traces how these groups spread, how their ideas evolved and how they operated within the medieval Islamic world.
The Kalenderis and Haydaris spread across a surprisingly wide geography. From Iran and Iranian Azerbaijan to Khorasan, from Syria to Dimyat, and even as far as Muslim India. Their influence extended across regions with very different cultures and political structures.
The Rum Abdalları, on the other hand, were rooted mainly in Anatolia and Rumelia, spreading across the Balkans through Greek, Bulgarian and Romanian areas. Seeing how far these groups reached and how much cultural impact they had was one of the most impressive parts of the book.
What truly surprised me was how “punk” these communities felt in spirit. Not in the modern cultural sense, but in their attitude. They rejected worldly rules, social expectations and even religious formalism. Their lifestyle was a kind of rebellion. In a way, it reminded me of Budhism. Both share the idea of separating yourself from society and embracing a life that looks absurd from the outside. It is fascinating to see a countercultural movement like this long before anything similar appeared in Western societies.
At the same time, their beliefs did not always make sense to me. Their intentions seem sincere. They wanted to reject greed, hypocrisy and corruption. However, the extreme forms of rebellion they practiced often made them feel culturally incoherent. Their actions sometimes overshadowed their ideas, which left the movement looking chaotic rather than meaningful. Good intentions alone are not always enough to create a worldview that is sustainable or understandable.
Something else that caught my attention is how these movements eventually changed over time. Unless I misunderstood the book, what started as a radical and anti worldly lifestyle slowly transformed into something that elites began to imitate. A movement that originally defined itself through rejection of society ended up being copied by the very people it once stood against. This shift almost diluted its meaning and turned it into a trend rather than a belief system.
The book also highlights how deeply sectarianism runs in the Muslim world. It is striking to see how the same source can lead to completely different interpretations. Some people see it as a path of discipline and obedience to God. Others take it as a justification for living almost anarchically in the world, also in the name of God. This contrast is one of the most eye opening parts of the book.
Despite struggling with the academic tone at first, I finished the book feeling far more informed about a topic I knew almost nothing about. It expanded my understanding and introduced me to a part of Islamic history that is rarely discussed. For its depth and insight, my rating is 4 out of 5 stars.
-------------------------------
TURKISH REVIEW
------------------------------
Bu kitabı ilk olarak bir YouTuber’ın tavsiyesiyle duydum ve bir şans vermek istedim. Hayatım boyunca “derviş” kelimesini çok duydum, fakat bu insanların kim oldukları ve neyi temsil ettikleri hakkında hiç araştırma yapmamıştım. İslam tarihi bilgim de oldukça sınırlı ve bu eksikliği gidermek istiyordum. Bu yüzden konu hakkında neredeyse hiçbir bilgiye sahip olmadan kitaba başladım. Bu durum okumayı hem zorlayıcı hem de ilginç hale getirdi.
Kitapla ilgili ilk dikkatimi çeken şey üslubu oldu. Popüler tarih kitapları gibi hikaye anlatımı odaklı değil. Tam tersine akademik bir tez havasında yazılmış. Yazar konuya doğrudan giriyor ve oldukça ciddi, yapılandırılmış bir anlatım kullanıyor. Bu nedenle ilk başlarda kitaba girmekte zorlandım, fakat üsluba alıştıktan sonra içerik çok daha ilgi çekici hale geldi.
Kitap, üç önemli figür ve onların etrafında şekillenen derviş hareketlerine odaklanıyor. Kalenderilerin piri olarak bilinen Cemalettin Savi, Haydariyye’nin kurucusu Kutbeddin Haydar ve Rum Abdalları’nın piri kabul edilen Otman Baba. Bu üç isim üzerinden yazar, bu grupların nasıl yayıldığını, fikirlerinin nasıl evrildiğini ve Ortaçağ İslam dünyasında nasıl bir rol oynadıklarını inceliyor.
Kalenderiler ve Haydariler oldukça geniş bir coğrafyaya yayılmışlar. İran ve İran Azerbaycanı’ndan Horasan’a, Şam’dan Dimyat’a ve hatta Müslüman Hindistan’a kadar uzanan bir etki alanları var. Farklı kültürlerin ve siyasi yapılarının bulunduğu bölgelerde bile izlerini görmek mümkün. Rum Abdalları ise daha çok Anadolu ve Rumeli bölgelerinde etkili. Yunan, Bulgar ve Romen topraklarına kadar uzanan Balkan coğrafyasında ilerlediklerini görmek kitapta beni en çok etkileyen noktalardan biriydi.
Beni asıl şaşırtan ise bu toplulukların tavrının ne kadar “punk” hissi verdiğiydi. Tabii modern anlamıyla değil, ruh olarak. Dünyanın kurallarını, toplumun beklentilerini ve hatta dini resmiyeti reddeden bir yaşam tarzları var. Bu açıdan bir tür kültürel isyan gibiler. Bu durum bana ilginç bir şekilde Budhism’i hatırlattı. İkisinde de toplumdan uzaklaşma ve dışarıdan bakıldığında absürt görünen bir yaşamı benimseme düşüncesi var. Batı dünyasında benzeri çok daha sonra ortaya çıkan bu karşı kültür hareketinin Ortaçağ İslam dünyasında çok daha erken bir örneğini görmek gerçekten şaşırtıcıydı.
Yine de bu grupların inanç sistemi bana pek mantıklı gelmedi. Niyetleri dürüst ve iyi görünüyor. Dünyadaki açgözlülüğü, ikiyüzlülüğü ve yozlaşmayı reddetmek istiyorlar. Fakat bunu yaparken benimsedikleri aşırı tavırlar, onlara kültürel olarak tutarsız bir görünüm veriyor. Bazı noktalarda fikirlerinden çok davranışları öne çıkıyor ve bu da hareketi anlamlı olmaktan çıkarıp kaotik bir hale sokuyor. İyi niyet her zaman sürdürülebilir veya anlaşılır bir dünya görüşü yaratmaya yetmeyebiliyor.
Ayrıca kitapta dikkatimi çeken bir diğer nokta, bu hareketlerin zaman içinde geçirdiği dönüşüm oldu. Yanlış yorumlamadıysam, başlangıçta toplum karşıtı ve dünyadan elini eteğini çekmiş bir yaşam tarzı olan bu grupların zamanla elitler tarafından benimsendiğini gördüm. Bir zamanlar toplumla ters düşerek ortaya çıkan bir hareketin, daha sonra aynı toplumun üst sınıfları tarafından taklit edilmesi bana oldukça tuhaf geldi. Bu değişim, hareketin anlamını sulandırmış ve onu inanç sisteminden çok bir trende dönüştürmüş gibi duruyor.
Kitap aynı zamanda Müslüman dünyasında mezhepsel ayrılıkların ne kadar derin olduğunu da gösteriyor. Aynı kaynağın tamamen farklı şekillerde yorumlanabilmesi oldukça çarpıcı. Kimi insanlar bunu disiplin, ahlak ve Tanrı’ya itaat yolu olarak yorumlarken, kimileri aynı kaynağı dünyada neredeyse anarşik bir yaşam sürmenin gerekçesi olarak görüyor. Bu zıtlık, kitabın en öğretici yanlarından biri.
Akademik üslup zaman zaman zorlayıcı olsa da kitabı bitirdiğimde, hakkında neredeyse hiçbir şey bilmediğim bir konu hakkında oldukça bilgi sahibi olduğumu fark ettim. İslam tarihinin çok az konuşulan bir yönüne ışık tutan, ufuk açıcı bir eser. Bu nedenle puanım 5 üzerinden 4.
December 10, 2017
Bu ince ama bir dolu referans içeren kitabın, hem İslam tarihi hem de din sosyolojisi alanında bir klasik olduğunu düşünüyorum. Kitabın ilgi çekici temel savı, İslam tarihinde bu dünyaya yönelmek ile öte-dünya ilgisi arasında peygamberin ölümünden beri süregelen bir çatışma olduğu, bu çatışmada tasavvuf-tarikat geleneğinin bir ara bulucu görevi gördüğü, ancak kurumlaşmış ve ana akım Sûfîliğin de, diyalektik bir şekilde heretik (yani sapkın; ana akımdan sapan) derviş gruplarını ürettiği şeklinde özetlenebilir. (Burada söz konusu heretizmin Hıristiyanlık’ın erken dönemindeki gibi inanç tartışmalarında değil, ibadet alanında ortaya çıktığını vurgulamakta fayda var.) Bu derviş gruplarından Kalenderîlik, Haydarîlik ve Rum Abdalları mercek altına alınıyor. Karamustafa, bu grupların gönüllü dilenciliği ve yoksulluğu seçişini, halkı şaşırtma eğilimini, marjinal dış görünüşlerini, bol şarkılı, taşkın ayinlerini toplumdan kopuk olmanın ötesinde, topluma karşı olmalarıyla tanımlıyor; kitabın birçok yerinde bu gruplara “anarşist dervişler” demeyi tercih ediyor. Mülkiyeti ve işi reddetmelerini toplumun ekonomik yeniden-üretiminden kaçınmalarına, cinsel perhizi ise toplumun biyolojik yeniden-üretiminden kaçınmalarına bağlıyor. Tüm bunlar ise, “ölmeden önce ölmek” idealine bağlanıyor. Kitapta şaşırtıcı birçok detay var; Hıristiyan gezginlerin dervişleri betimleyen resimleri ve birkaç minyatür de kitaba renk katmış.
December 30, 2022
The writing is unnecessarily complicated. Cenobitic and eremiticism are just two examples. More seriously, I felt that the author rarely if ever presents a thought-provoking idea of his own, relying instead on the inherently sensational source material. I found that the source materially generally turned my stomach: alleged bestiality, mutilating one's own genitals in the name of God, carving pictures into one's flesh, drinking the water used for washing corpses, burning oneself and then covering oneself in urine for healing. On a milder note, the part about bhang reminded me when I had too much bhang and it felt like the flu. Ugh!!!
This study's subject matter felt like proof that what John Zerzan calls for has indeed been done. Another reference point was the anarcho-nihilist book Blessed is the Flame, which I wasn't that into either.
In my humble opinion, this book was actually not that intellectually stimulating despite its high-calibre diction. Give me Scott Kugle over this any day!
Aaaand now I have to write an essay about it, oh god.
This study's subject matter felt like proof that what John Zerzan calls for has indeed been done. Another reference point was the anarcho-nihilist book Blessed is the Flame, which I wasn't that into either.
In my humble opinion, this book was actually not that intellectually stimulating despite its high-calibre diction. Give me Scott Kugle over this any day!
Aaaand now I have to write an essay about it, oh god.
November 28, 2024
Okunabilirliği kesinlikle Ahmet Yaşar Ocak'ın seviyesinde değil, Karamustafa Hoca bu kitabı aslen İngilizce yazmış, kitabı bir de orijinal dilinden okuduğumu düşünemiyorum. Gene AYO ile iki farklı akımı temsil ediyorlar diye biliyorum, burada benim tarafım da AYO'dan yana, yani bunları bağdaştırmacı ve kökeni İran / Şaman geleneğinden gelen tepkisel hareketler olarak görme eğilimindeyim.
Ama Karamustafa'nın kitabı konuya ilk eğilen kitaplardan biri olması hasebiyle bir klasik.
Ama Karamustafa'nın kitabı konuya ilk eğilen kitaplardan biri olması hasebiyle bir klasik.
December 30, 2021
Kalenderler, Haydarîler, Câmiler, Celâlîler, Şems-i Tebrizîler, Cavlakîler, Abdallar ve diğerleri..
Heteredoks islamın değişik yorumları, zınfıklar,mülhidler, anarşist dervişler .
Tarihe sarayların,halifelerin değil halkın gözünden; İslama ortodoks sünni bakıştan değil halk islamı ve kültürü gözünden yeniden bakış ...
Heteredoks islamın değişik yorumları, zınfıklar,mülhidler, anarşist dervişler .
Tarihe sarayların,halifelerin değil halkın gözünden; İslama ortodoks sünni bakıştan değil halk islamı ve kültürü gözünden yeniden bakış ...
March 8, 2023
Konuya giriş yapmak açısından son derece keyifli. Ben kitapta anlatılanlara çok uzak olmadığım için okuduğumda doğrudan meseleye giriş yapabilme anlayabilme imkanım oldu kaldı ki bu durum konuya dair çok çok az bilgisi olan birisi için de geçerli olacaktır. Karamustafa hocanın dili ve anlatımı çok keyifli tavsiye edilir.
April 25, 2023
Too many archaic words that are out of context or just incorrectly used. Raises some interesting points but ultimately fails to give a comprehensive overview
October 15, 2015
Adı gibi çok ilginç bir çalışmanın sonuçlarını sunan, çok sayıda kaynağa ulaşılarak (dipnotlar okumayı biraz zorlaştırıyor)yazılmış bir kitap.
Çok az bilinen bir dönemi anlatan, tarih meraklıları için zor bulunur bir kaynak.
Çok az bilinen bir dönemi anlatan, tarih meraklıları için zor bulunur bir kaynak.
May 7, 2015
fascinating!
March 8, 2016
Reads a bit like a masters thesis, but still, it provided a lot of valuable information.
Displaying 1 - 14 of 14 reviews