Null

by Szczepan Twardoch

Nadziei nie ma.
Jest błoto, są drony i betonowy strop piwnicy, jeśli masz dość szczęścia, i bunkier, który nazywasz blindażem, a zwykle jest marną jamą w ziemi. O co więc walczysz? Czy wierzysz jeszcze w sens tej walki?
Na pierwszej linii frontu – na „nullu” – w odciętym rzeką kawałku świata, którego nie można oddać, choć się go nie ocali, Koń i jego towarzysze wypatrują światła, wiedząc, że to, które nadejdzie, będzie raczej rozpalającą niebo eksplozją. Na nullu braterstwo i odwaga nabierają nowego znaczenia, racjonalność ustępuje intuicji, przesądom i wierze. Są ochotnicy i są mobiki, którzy nie chcą walczyć, jest miłość krótka jak życie na froncie i bywa też internet ze Starlinka.
Koń to rozumie, chociaż żołnierzem jest od niedawna. Wszystko, w co dotąd wierzył i co kochał, umarło, zostawił więc za sobą zgliszcza dawnego życia w Polsce i wyjechał walczyć i szukać odkupienia – a może śmierci? Obumarły w środku poznaje Zuję, pierwszą, która nosi to imię. Zuja wyzwala w nim to, co uważał za dawno martwe. Przeszłość, o której Koń nie mówi i nie chce myśleć, ciągle powraca.
Jest też pies, którego nie uzdrowił mag z Tadżykistanu.

Genres: Audiobook, Fiction, Polish Literature, War, Poland, Ukraine, Contemporary

280 pages, Paperback

First published February 26, 2025

About the author

Szczepan Twardoch, ur. 1979, pisarz i publicysta. Z wykształcenia socjolog, studiował socjologię i filozofię na Międzywydziałowych Indywidualnych Studiach Humanistycznych na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach.
Mieszka w Pilchowicach na Górnym Śląsku.

W listopadzie 2012 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego ukazała się powieść p.t. Morfina, nominowana do Paszportu Polityki 2012.

Reviews

[zocharett Kolińska · Rating 5 out of 5]

Już rozumiem, dlaczego autor i ta powieść cieszą się takim uznaniem.

[Marcin · Rating 2 out of 5]

Jakub Żulczyk popełnił powieść, w tytule której stwierdził, że wszystkie gry wideo są o miłości. Wybacz mi Szczepanie to porównanie, ale odnoszę wrażenie, że niemal wszystkie twoje powieści opowiadają jedną i tę samą historię. I żeby nie było niejasności bratan, w przeszłości po wielokroć deklarowałem i teraz znów to uczynię, że pisarstwo twe lubię, nawet bardzo, ale każde uczucie wystawione na próbę ma swoje nieprzekraczalne granice. Pewnie zostanę tu zwyzywany od pidarów, bomżów, żdunów paskudnych, że nie przystoi w tych czasach krytykować TAKIEJ powieści, że to słabe, kacapem podszyte zachowanie, ale powiedz mi Szczepan, że się mylę, bo bardzo chcę się mylić, ale sądzę, że ta ukraińska powieściowa otoczka to idealna tarcza przed ostrzem krytyki: że stylistyka i konstrukcja tej powieści jest mocno wtórna i pod względem artystycznym nie ma w niej nic, czego po wielokroć nie używałeś już wcześniej. Bo nikt druże, tak myślę, nie odważy się otwarcie i bezpardonowo obnażyć wszystkich słabych stron tej powieści w obawie przed medialnym linczem, że jakżesz tu krytykować powieść o ukraińskiej wojnie, kiedy tam po tej stronie ojca waszego Dniepru giną za wolność ichniejszą i waszą… Lecz powiedzmy sobie szczerze Szczepanie: Koń to alias Konstanty Willemann alias Jakub Szapiro alias Lojzik Pokora alias Konrad Widuch, czyż nie? Powiedz mi, że Null nie zbudowałeś według tego samego schematu, co Morfinę, Króla, Pokorę czy Chołod? Znów powołałeś do życia hardego faceta, czułego twardziela, cynicznego nihilistę, który jest skonfliktowany z własną tożsamością narodowościową. Który spokoju zaznać może tylko w kobiecych ramionach. Który z powodu tego wewnętrznego rozstroju i konfliktu z samym sobą pcha się do CZYNU, czasem wbrew sobie, by poczuć, że coś znaczy, nie jest moralnym trupem. Znów postawiłeś Szczepanie na otwarte zakończenie. Znów wydarzenia komentuje wszechwiedzący narrator trzecioosobowy, wchodzący w dialog z powieściowymi postaciami. Dla mnie to wszystko to gra znaczonymi kartami, druże, niestety. Więc kiedy ktoś mi odpali, że Szczepan to świetnie napisał, że to zdolniaszka, że niepokorny i zadziorny, że jebaszy na chuj prawdę i tylko prawdę, odpowiem, że a i owszem, tyle że ja to już wcześniej u Twardocha Szczepana czytałem – i to kilkukrotnie.

[Nashelito · Rating 5 out of 5]

Ще на одному з минулорічних фестивалів Книжкова країна, під час розмови про книги Щепана Твардоха Остап Українець лякав потенційних читачів (і мене) тим, що новий роман польського письменника "Нуль" українцям навряд чи сподобається. 

5 жовтня, однак, відбулося дві знакових (хоча й не рівновеликих ні за змістом, ані за значенням) події: спершу я дочитав "Нуль" в українському перекладі, а згодом, ближче до вечора, автор отримав престижну літературну премію Nike, організовану Gazeta Wyborcza, яку вручають за "найзначнішу польську книгу року". У голосуванні читачів газети перемогу також отримав "Нуль". 

Я вже читав і дуже зацінив інші дві книги Твардоха — "Король" та "Покора", а об третю — "Холод" — дещо обламав свої читацькі зуби, адже вона виявилася мені страшнішою навіть за "Терор" Дена Сіммонса. Відтак відклав її та наразі вичікую. Натомість "Морфій" позиркує вже на мене з горішньої книжкової полиці вдома...

До "Нуля" я підходив з деяким упередженням та пересторогою, але тепер переконано можу стверджувати, що дарма. Це художній роман з ознаками репортажу про польського добровольця на псевдо "Кінь" в українському війську на російсько-українській війні і переважно у часі безглуздо утримуваного "плацдарму" в Кринках. Наприкінці роману автор залишив дисклеймер про те, що всі постаті в цій історії вигадані, а назви підрозділів змінені, але навіть я — а я буквально ніхто в цій країні і в цьому війську — впізнав у кількох епізодичних персонажах цілком реальних (ба, навіть знайомих мені) людей. 

Звісно, для польських читачів усі ці божевільні українці та іноземці, які вгризаються в землю, очманіло відбиваючись від підарів, можуть здатися витвором авторської уяви, але чимало українців побачать, що в романі "Нуль" Щепан Твардох оголює таку правду про цю війну, яку наразі не готові показувати більшість наших мілітарних авторів...

На перший погляд може здатися, що "Нуль" — некомпліментарна до українців книга. Що вдієш, правда взагалі мало до кого буває компліментарною. Твардох потроху роздає копняки всім: українській владі та командирам, військовим та цивільним, іноземним добровольцям, місцевим і європейським волонтерам... Дістається трохи на горіхи навіть українським жінкам. 

Але, повірте, майже щодо кожної зі згаданих автором історій я можу пригадати дещо із мого власного досвіду, набутого в нашому війську з 24 лютого 2022 року. Та я не поляк і не письменник, як і над усіма військовими в цій країні, наді мною вже майже п'ять років висить "дамоклів меч" військового командування, яке в будь-яку наступну і рандомну мить може перетворити кожного з нас на "м'ясну прокладку" для бліндажа...

Впевнений, що ті, хто воював в Міжнародному легіоні, впізнають значно більше персонажів і подій цього відвертого роману про найбільш задокументовану війну в історії, котра вже п'ятий рік триває в прямому ефірі на очах всього світу, при глибокому занепокоєні одних і галасливому або мовчазному схваленні інших. 

"Нуль" Щепана Твардоха хочеться розтягнути на цитати, але занадто багато тих, хто найкраще міг би їх зрозуміти, залишилися навіки розчиненими у шанцях та підвалах "фортеці" Бахмут ("всі дебіли з нами тут!"), зітліли у затоплених норах у Кринках, безглуздо згинули на клятій Курщині, згоріли заживо у "бредлі" під час бездарного контрнаступу...

Це сильний і страшний роман, але водночас —  важливий документ про тих, хто зробив, можливо, найтупіший у своєму житті вибір, але лише завдяки їм хтось може прочитати цю книгу в 2026 році українською мовою.

[Iryna Chernyshova · Rating 4.5 out of 5]

Nam pizda, одразу каже один герой іншому в окопі, і перші десять сторінок я була впевнена, що в тому окопі сидить сам Твардох і це документальний репортаж.

Насправді це - художній твір, де нам показують один день кількох бійців (братанів) на нашій стороні Дніпра, з мавіками, fpv і бог зна ще чим, з неодмінними флешбеками і історіями життя. Потужно і - хочеться написати - покадрово передані усякі побутові і військові речі, часто достатньо неприємні (якщо ви не вскриєтесь після прочитання буде харашо, бо мені хотілося десь тихо померти в кутку).

Але головний персонаж Кінь, людина важкої якби долі (чого, чому, нащо), здався мені занадто архетиповим героєм Твардоха, як влучно хтось підмітив в ревʼю. І трохи занадто маскулінно-тактикульним. Жіночі персонажі таке.

Втім, меседж до західної аудиторії вірний і це вже добре. Ми чекаємо на Спарту.

[Maria · Rating 5 out of 5]

Jestem Ukrainką. Nie oczekiwałam od tej książki niczego, oprócz bólu, no i właśnie to dostałam. Ale ona też ma w sobie inne rodzaje cierpienia, pozostawia po sobie frustrację, złość na świat za to, jaki jest niesprawiedliwy, pogorszenie nerwicy. 

To był zły moment żeby ją czytać, ale nie mogłam odłożyć i nie przeczytać do końca. Zupełnie tak samo, jak nie mam prawa wybierać rzeczywistość, w której żyję. Nie zauważyłam, jak przestałam zwracać uwagę na to, czy słowa są pisane w języku polskim, czy ukraińskim, czy w czymś pomiędzy nimi. 

Każda z postaci w książce może być prawdziwa, każda również może być całkowicie wymyślona, to nie ma znaczenia. Takich historii ludzi, jak w tej książce, nawet tych najbardziej absurdalnych, są tysiące. Czuję obrzydzenie i złość na samą myśl o tym, że ktoś będzie czytał Null, jako literaturę. Będzie myślał o tym, czy postacie są wiarygodne. Będzie pisał, że nic się nie dzieje, że tutaj ten rozdział jest słabo napisany. Życzę innym czytelnikom, żeby ta książka zatruła ich, jak ona zatruła mnie, żeby ona zadziałała lepiej, niż bezimienne cyferki liczby ofiar w wiadomościach.

[Wojciech Szot · Rating 5 out of 5]

Dwie lektury tej książki już za mną. Za pierwszym razem historia Konia, ochotnika Sił Zbrojnych Ukrainy o o niemiecko-ukraińsko-polskich korzeniach, wydała mi się przesadnie realistyczna. Nie to, żeby przeszkadzał mi fakt, że Twardoch zajmuje się przemocą i koszmarem wojny. Nie można pisać książki o wojennej rzezi przez różowe okulary. Przeszkadzało mi zbliżenie się autora "Morfiny" do realiów prawdziwego życia, zamiast - do czego nas przyzwyczaił - opisywania wojny jako tła, w którym umieszczał swoich bohaterów. Tu bohaterem jest wojna sama w sobie.

W drugiej lekturze zobaczyłem, jak dużo zmieniło się w tym, jaką wojnę opisuje Twardoch. Nie ma tu miejsca na donkiszotowską fanfaronadę, jest za to empatia, pokora i świadomość odpowiedzialności za słowo. Twardoch w "Null" zwraca się do swojego bohatera na "ty", tym samym sprytnie wciągając czytelnika w opisywany przez siebie wojenny koszmar. Wszystko w tej książce dąży do tytułowego "nulla", wyzerowania, nicości, w której nawet przeżycie nie jest wielką wartością.

Literatura czasem musi być zwierciadłem przechadzającym się po gościńcu, pokazując nam, że świat naprawdę jest taki, jaki jest. Żaden inny. Wojna jest taka, jaka jest. Większość z nas - miejmy taką nadzieję - wojny na własne oczy nie zobaczy. Większość z nas też najchętniej by odwróciła wzrok od zdjęć, filmów, doniesień medialnych. Może więc chociaż powieść będzie miejscem spotkania z tym, co dzieje się za naszą wschodnią granicą? Bo przecież nie można cały czas odwracać wzroku.

[Anna Gotowska · Rating 2 out of 5]

No niestety NOPE.

Nie lubię i nigdy nie lubiłam Twardocha. Nie lubię jego literackiej "męskiej" gęby, nie lubię sposobu opisywania kobiet, nie lubię przyjętej pozycji, że literatura musi taplać się w totalnej beznadziei i brudzie, żeby móc nam coś prawdziwego powiedzieć. Nie podzielam jego fascynacji bronią i podawaniem miliona technicznych szczegółów jej dotyczących. No i przede wszystkim, wbew pozorom XD, nienawidzę tych pretensjonalnych powtórzeń.

Null dałam szansę, ze względu na tematykę.

I no nie wiem, to nie tak że w tej książce nic dla siebie nie znalazłam. Temat ważny i ujęty uczciwie, naprawdę dobrze napisane dialogi, oraz mimo całego mojego buntu przeciw formie i jednak pewnej pretensjonalności, końcówka mnie ruszyła.

Ma też pewnie ta książka jakąś wartość historyczną, myślę że trafnie opisuje różne grupy ludzi trafiających na front wojenny w Ukrainie i szereg napięć występujących między nimi, które aktualnie, w walce, nie mają znaczenia, ale zaczną je mieć jak wojna się skończy. Może jest też świadectwem lingwistycznym specyficznego języka wojennego który się tam wykluł.

ALE. To jest książka, która nie jest mi do niczego potrzebna.

Jest z jednej strony gdzieśtam bardzo prawdziwa, dla mnie na takim oczywistym dość poziomie (choć jak widać musimy sobie stale o tym przypominać), bo mówi o tym że wojna jest poprostu koszmarem. Wojna jest okropna i my też robimy się na tej wojnie okropni. Wojenne realia nie przystają nijak do tych w których na codzień żyjemy. Że jak ktoś był na wojnie to się radyklanie zmienia jako człowiek. I że nawet jeśli byłeś czy może wciąż jesteś osobą, która walczy o coś, to w zderzeniu z konkretnymi sytuacjami wojennymi nie ma to poprostu znaczenia. Albo że ma znaczenie, ale ustępuje pierwszeństwa codziennemu praktycznemu koszmarowi. W wojnę zostajesz też wrzucony z ludzmi ze wszelkich ścieżek życia, często z ludźmi z którymi w normalnych warunkach nie chciałbyś mieć nic do czynienia, ale podziały te gdzieśtam stają się nieważne, bo musicie sobie ufać i tkwicie wspólnie w tym koszmarze. Mieć poczucie sensu na wojnie jest chyba niemożliwe, a jednak, heroicznie, bohaterowie książki Twardocha o to walczą, heroizmem czynów małych i w szerszym rozrachunku pozbawionych znaczenia. I wszystko to, jak podejrzewam, jest szczerą prawdą.

Moje pytanie brzmi: po co mi to, po co ja mam o tym czytać. Są inne, lepsze książki na ten temat. Książki w których jednak zależy Ci na bohaterach, bez pretensjonalnej nuty, bez tego Ojca Dniepru i Matki Księżyca czy jak to tam było. Książki w mniejszej potrzebie większej ilości kropek. Ja już wolę czytać reportaż wojenny, tyle samo tam pewnie brutalnej prawdy a mniej powtórzeń, mniej stałego upewniania się że do mnie, czytelniczki, dotarło to co miało. Wojna nie ma w sobie nic z człowieka, ale wciąż toczą ją ludzie - konkluzja równie prawdziwa, co bez dobrej oprawy banalna. I tak jak suche opisy poszczególnych bohaterów i dialogi trzymały się mocno, i są moim zdaniem najlepszą częścią tej ksiązki, tak już wewnętrzna narracja głównego bohatera była dla mnie ciężka do przełknięcia, za dużo tam było komentarza odautorskiego, często w wątpliwym guście, a tutaj większośc rzeczy najlepiej wybrzmiałaby samodzielnie.

Wkurwiał mnie ogólny stosunek do kobiet autora (kobiety u niego, nawet teoretycznie ważne postaci, jak tutaj Zuia, zawsze pełnią jakąś rolę służebną względem narratora, to nigdy nie są pełnowymiarowe osoby. Zuia ma tutaj rolę przypominania bohaterowi o jego człowieczeństwie a jednoczesnie jest kobietą potwornie skrzywdzoną i oczywiście ta krzywda ją w pełni definiuje). Wkurwia mnie też jego obsesja opisywania wyglądu, zarówno kobiet jak i mężczyzn, ale szczególnie ta pogarda wobec kobiet po operacjach plastycznych twarzy ("glonojady"). Można się pewnie też sprzeczać, czy realizm książki by ucierpiał na braku rasistowskich czy szowinistycznych anegdot z frontu, albo czy brak realnego uwzględnienia perspektywy kobiecej na wojnę to wybór przypadkowy, dyktowany chęcią oddania tego co wybrzmiewa w głównym nurcie (ale czy tak bardzo głównym? przecież kobiet w armii ukraińskiej jest prawie 20 procent). Taka też jest z pewnością armia, ale wolę czytać jak sobie radzą z tym kobiety na froncie niż smutny mężczyzna z Warszszawy u Twardocha, dla którego te wszystkie estetyczne wzmożenia są czysto performatywne, bo te obelgi jakoś nigdy nie dotyczą jego personalnie. Łatwo mu, mimo jakichśtam skrupułów przystać, że no tak to już jest na wojnie. I może jest w tym nawet jakaś uczciwość intelektualna, może tak by to właśnie wyglądało, ale ostatecznie, ta konkretna perspektywa zupełnie mnie nie obchodzi.

[Oleh Bilinkevych · Rating 4.25 out of 5]

Це перше знайомство з автором, і я щиро здивований. Твардох рубає з плеча: пише відверто, гостро й безкомпромісно. Там, де українські автори часом воліють оминати незручні теми, він не боїться виносити їх на поверхню. Без надмірностей і прикрас, натомість чесно відображає реальний стан речей.

Підозрюю, що такий підхід сподобається не всім українським читачам, адже Твардох не героїзує війну, а відкрито говорить про проблеми й болючі моменти української дійсності. І саме в цьому, одна з найбільших цінностей книжки. Автор дає європейському читачеві можливість побачити війну не крізь звичну призму новин і політичних заяв, а з української перспективи - складної, але дуже людяної.

[Patrycja · Rating 4 out of 5]

Gdybym wiedziała, że to książka o tematyce wojennej prawdopodobnie bym po nią nie sięgnęła. Smutna, momentami przerażająca i skłaniająca do niejednej refleksji.
Przyszło nam żyć w takim, a nie innym świecie i cytując autora "na chuj".
Stylistyczny majstersztyk. Choć wiem, że niektórym może wydać się przerysowana, mnie jednak przekonała.

[Vita · Rating 5 out of 5]

Вважаю, що ЦЮ книгу має прочитати кожен українець!
Жорстока правда і реальність, в якій воює мій народ.
З болючими втратами, з тупими рішеннями, часом з ганебними вчинками, а часом і з гідністю та неочікуваним героїзмом від тих, від кого зовсім цього не чекаєш.
Цього всього достатньо!
Війна тут змальована настільки правдоподібно, що аж сироти беруть.

[Kacper Rydzewski · Rating 1 out of 5]

"gówno jebane na chuj" ~ szczepan twardoch, null

[Liudmyla · Rating 5 out of 5]

Почну з того, що тепер остаточно переконана: Твардох - мій письменник. Усі його твори, які я читала (тобто всі, видані в українському перекладі), мені зайшли і відгукнулися.

З побоюваннями брала цю книгу до рук. Перше, бо зарікалася читати про нинішню війну - надто боляче мені даються такі тексти, а проте нічого не можу з собою зробити - читаю, бо відчуваю потребу (може, це вже щось нездорове, але як є). Друге, як це книга написана іноземцем про нашу війну? Але ось тут якраз мої побоювання були марні, бо як не дивно, а поляк досить добре розібрався, що тут у нас насправді відбувається. Я сказала б, набагато краще, ніж деякі, що живуть в Україні все своє життя, але геть не тямлять нічогісінько ні в суті цієї війни, ні в причинно-наслідкових зв'язках, як ото з піснею "фортецябахмут", чи з повсюдною російською мовою глибоко в тилу, і не просто в тилу, а в столиці України, та багато з чим.

Так само, як в інших книгах Твардоха, у головного героя постає проблема ідентичності - поляк з українським корінням чи все ж українець? На жаль, сам герой так і залишився для мене неповністю розкритим - забагато таємниць з минулого життя Коня так і зостались таємницями.

Для мене ця книга болюча і правдива. Знаю кілька подібних історій від тих, хто зміг вижити в Кринках. І ці знання лише посилювали больові відчуття від читання

Ну і кілька цитат

***
...а проте це щось зовсім інше, ніж убивати людей, які перебувають за вісім кілометрів від твого безпечного пілотського бункера, у якому ти сидів під землею і випускав з-під легкого бомбера ту невелику сорокаміліметрову гранатку, що падає, весело перевертаючись у повітрі, і влучала вона підарові, який повз у зеленій траві, у спину, і вибухала геть не так, як на відео, бо радше хмарою диму, ніж кулею вогню, і підар вже не повз, тільки звивався в тій траві, бо твоя маленька гранатка не лише зірвала з нього шолом, а й відірвала руку, і ви сміялися в бункері: дивися, як звивається йобаний підар, нахуй, наче хробак, і не добивали його, марно сподіваючись, що, може, хтось прийде його евакуювати, і тоді на тих, що евакуюватимуть, ви скинете ще одну гранату, і ще більше звиватиметься їх у траві, йобаних хробаків, нахуй. Зазвичай ніхто не приходив, але по цього прийшли, і на них ви також скинули чергові три гранати, і жоден уже не звивався, тільки олин повз, бо не мав ноги, цього ви теж не добивали, і по нього вже не прийшли, і зрештою він перестав повзти і завмер, і помер без тієї ноги у зеленій траві.

***
Якщо вважаєш себе мертвим, то продовжуєш боятися, аякже, боятися треба, якщо хтось не боїться, то він божевільний, бо наривається на проблеми для себе й товариша поруч. Найгірші ті, що не бояться, вони дебіли. Але якщо віриш, що житимеш, якщо віриш, що після війни щось буде, якесь життя, що повернешся до якогось дому, влаштуєшся на якусь роботу, знайдеш якусь бабу, у відпустку на Сицилію чи ще кудись, нахуй, полетиш, трахатимеш її там у білій постелі і питимеш біле вино, або ж навчання закінчиш, юристом станеш, чи програмером, чи ше щось нахуй, книжки писатимеш або гратимеш фільмах, чи станеш ковбоєм B Арізоні, тоді страх стає твоїм володарем, якщо віриш у життя після війни то дуже хочеш дочекатися його, i врешті-решт перемикаєш автомат на безперервний вогонь і засовуєш дуло собі під бороду, бо якщо хтось хоче дочекатися кінця війни, то війна стає нестерпною, і краще вже померти, ніж чекати на якесь життя після війни.

***
Ідете, Коню та Ягодо, зробити щось, сенс чого навіть не намагаєтеся зрозуміти, бо обидва чудово знаєте, що сама ваша присутність тут не має ніякого сенсу, окрім того, щоби Зеленський зі своєю занепокоєною міною і в йобаній зеленій сорочці міг щось молоти на конференціях про те, що тримаєте плацдарм по той бік батька вашого Дніпра, при чому особливо не пояснюючи, навіщо.

[Karol Kleczka · Rating 4 out of 5]

Bardzo udany Twardoch. To, że to książka powtarzalna w konstrukcji bohatera, problemie osadzenia w świecie - to jest oczywiście prawda, ale mnie nie przeszkadza. Tym bardziej, że tego kostiumu jest tu jakby mniej, wypiera go nowy kontekst. No i nie da się ukryć, że to po prostu znakomita, bolesna opowieść o człowieku na wojnie. Autor odcina się od sformułowania o fabularyzowanym reportażu i słusznie, niemniej ta historia jest faktem podszyta, a przy tym tak bliską wojnę czyni wojną wieczną. Nawet jak mam słabość do pisarza, a mam, to jest to bardzo dobrze przeprowadzone.

[Carolyn · Rating 4 out of 5]

Przez kolejne 2 tygodnie kończę każde zdanie „na chuj”

[sepagraf]

Книга встигла нашуміти, що не дивно : персонажі пана Щепана не вирізняються чистою мораллю, а тут сетинґ сучасної російсько-української війни 🌚🌝 Поляк з позивним Кінь перебуває на передовій, тож ми маємо змогу прочитати (а в моєму випадку - прослухати) історію про страх, сумнів, життя без натяку на комфорт і героїзм.

Також я аплодую автору за вибір національності головного героя: сумніваюсь, що читачі сприйняли б українця на фронті з-під пера поляка. Доброволець з Варшави - інша справа.

Попервах не зрозуміла, чого мені так легко слухати, а потім як зрозуміла 😶‍🌫️ роман написано таким собі польсько-українським суржиком. Той же армійський сленґ звучить саме українською. Цікаво чути польського наратора, який старається поставити правильний наголос в слові пизда 😎 І так, лайки тут багато, це ж нуль.

Дуже цікавий досвід читання / слухання, бо автор непогано так передав оці дивні вайби кіберпанкової війни, де дрони з АІ в високому розширенні передають відео ураження зліпленого із гівна і палиць укриття.

Багато серденько йокає, коли зустрічає на сторінках позицію Пісюн (у Твардоха - Дупа), спогади про Вікторію Амеліну, плацдарм на Херсонщині.

Щодо тези, мовляв, українському читачу варто подумати перед читанням. Ну камон. Ображатись, гніватись, чи інакшим чином проявляти нігілізм до висвітленого може тільки людина, яка живе в рожевих окулярах і стражденним зором в -30.

Чи ми не знаємо, що існує велика частка ображених на владу і суспільство військових? Чи ми не бачимо, як товстосуми живуть своє краще життя з десятком пікапів, які згодилися б на фронті? Чи може свято віримо, що позери і тіктокери то тільки кадирівці? І що зрадники вже давно там, в росії, а ніяк не в нашому війську? Або що сім'ї не витримують напруги, жінки зраджують, а військові божеволіють в окопах без ротації?

Можна героїзувати війну, але мені щиро шкода людей, яких чимось обурить Твардох, бо жити поза реальністю означає боляче розбити об неї лоба трохи пізніше.

[Ольга Мерц · Rating 5 out of 5]

Сам автор волів би, щоб цей роман не видавався в Україні до кінця війни (яка метаіронія, з огляду на тематичні роздуми, вміщені безпосередньо у тексті).
Я розумію, чому.
Видавництво Фабула вирішило вчинити інакше — і я так само розумію чому. Врешті-решт, автор спротиву ж не чинив. Просто... попереджав.
Попереджаю і я: ця книга неодмінно зробить боляче, обурить, змусить пройти через 5 стадій прийняття (і не факт, що це вдасться зробити). Можливо, у вас свербітимуть руки, прагнучи швиргонути її об стіл; можливо, ви не захочете її дочитувати; можливо, ви не зможете опиратися спокусі виписати пана Твардоха з друзів України — попри всі його заслуги.
Не читайте, якщо не впевнені, бо це не та книга, де можна обрати собі героя-ретранслятора ваших думок; зрештою, жоден з героїв Твардоха таким не є, всі вони незручні, але коли йдеться про нашу війну тут і зараз, це сприймається інакше. Не читайте, якщо не готові до книги, найкращим відгуком на яку, можливо, буде просто стати посеред вулиці і заверещати на всю горлянку. Не читайте, якщо не хочете потім думати про те, що найтяжчим, найжахливішим у цій книзі є, ймовірно, її правдивість — не знаю, бо я не була ТАМ, але Твардох був, і я йому вірю.
А від мене 5.

[Igor Mogilnyak · Rating 4.5 out of 5]

4,5⭐️

Текст нагадав книгу Пузіка «Людська нора», проте тут немає тієї «душі», і наче про важливе і надто все реалістично, але Валерія книга сподобалась більше. Це однозначно важлива книга, бо вийшла у Поляків, а Щепана точно перекладуть на інші мови і ще більше народу прочитають її.

[readwithhanka]

nie będę oceniać tej książki, ponieważ czuję, że nie powinnam. jest to powieść o wojnie w Ukrainie, o braku nadziei. jest to również o tym, że podczas wojny nie ma cały czas akcji, jest też nuda i oczekiwanie.
jest to pierwsza książka Twardocha, jaką przeczytałam, i niestety muszę stwierdzić, że nie jest to autor dla mnie. nie podoba mi się jego styl pisania. zdania są strasznie długie, przez co bardzo często się po prostu gubiłam. na dodatek narracja jest w drugiej osobie, co również mi się nie podobało. i szczerze? nudziłam się…
uważam, że jest to powieść dla osób, które już są zaznajomione z piórem tego autora. na pewno najpierw powinno się przeczytać inne jego powieści, a później tę.
jednak myślę, że Twardoch poruszył bardzo ważny temat, właśnie tę nudę podczas walki.

[Adela · Rating 5 out of 5]

4.75* Pierwsza książka tego autora, która przeczytałam i jestem pozytywnie zaskoczona.

[Katya · Rating 5 out of 5]

ґрунтовно Твардох вивчив питання

[Pytaniazsali · Rating 3 out of 5]

Do „Nulla” Szczepana Twardocha siadałam bez dużych nadziei, ale z otwartą głową. Głowę otworzyć kazał mi się Marcin Świątkowski, który przed jakieś 2-3 tygodnie przy każdej możliwej okazji mówił mi, że to świetna powieść, bo Twardoch co prawda jest tak samo nieznośnie męski, szorstki, smutny i jeszcze raz męski, jak zawsze, ale tym razem ten styl i ta perspektywa doskonale pasują do tematu. Bo to one właśnie mogą oddać przerażającą kondycję wojny.

Myślę, że Marcin miał rację. Twardochowe manieryzmy sprawdzają się najlepiej tam, gdzie patos i przytłoczenie samotnością są jak najbardziej na miejscu. Muszę przyznać, że po poprzedniej książce Twardocha („Powiedzmy, że Piontek”) nie wierzyłam – i wciąż nie wierzę – w umiejętność tego autora do uchwycenia politycznych zależności. Jego prześmiewcze political fiction z wcześniejszej powieści jest tak naiwne i absurdalnie głupie, że mimo żartobliwego charakteru, zdradza chyba więcej o poziomie kminy politycznej autora, niż ten chciałby świadomie wyznać. Ale „Null” wbrew pozorom – mimo, że to opowieść o wojnie rosyjsko-ukraińskiej – nie pretenduje do analizowania dużych geopolitycznych problemów. Skupia się na szczegółach wojny (zarówno psychologicznych, jak i technicznych) i opisuje je w sposób bardzo wiarygodny.

Na długo zapamiętam kilka naprawdę dobrze uchwyconych detali z ostatniej książki Twardocha. Po pierwsze, zestawienie różnych motywacji i wyjaśnień za noszeniem „szewronów z nazistowskim orłem z tryzubem”, w tym to najbardziej uderzające i zaskakująco racjonalne z emocjonalnego punktu widzenia: przekora. I przechwycenie – bo skoro rosyjska propaganda głosi walkę z ukraińskimi nazistami, to proszę bardzo, niech mają swoich wrogów. Po drugie, wspaniale gorzko opisaną historię polskiego zapitego dziennikarza, który angażuje się w mało adekwatną "pomoc" na froncie. Po trzecie, warunki ekonomiczne toczenia tych walk, składkowość wojny i to, jak wiele jest na niej prywatnego sprzętu.

Słowem: ze względu na skromniejsze, skupione na detalu ambicje „Nulla”, książka jest dużo lepsza, niż się tego spodziewałam. I chociaż skończyłam ją chwilę temu, ciągle do mnie wraca.

https://www.instagram.com/p/DMkWVcjKc...

[Maćkowy · Rating 4 out of 5]

Twardoch w posłowiu do Nulla powiedział, że posłużył się fikcją żeby lepiej pokazać prawdę (czy jakoś tak) czy mu się udało? Nie wiem, nie mam jak tego zweryfikować - nigdy nie walczyłem w żadnej wojnie i mam nadzieję, że nie będę musiał. Twardoch też nie walczył, ale coś tam widział jako wolontariusz na froncie i w odróżnieniu ode mnie jest mistrzem słowa. Null to świetna powieść bardzo plastycznie ukazująca dziwaczność i piekło wojny za naszą wschodnią granicą i skomplikowane ludzkie losy.
Książki wysłuchałem w fantastycznej interpretacji Michała Żurawskiego.

[Anna Wilczyńska · Rating 3 out of 5]

3.5 - trochę mi to zajęło, bo wojskowy żargon mocno mnie spowalniał i męczył. Ale było warto.

"Twoją racjonalność nosiłeś przed sobą, jakbyś miecz i tarczę nosił, jak sztandar twojej przenikliwej inteligencji, ale ile to wszystko warte na wojnie, chuja to wszystko warte, gdy żaden rozum ani inteligencja, ani odwaga, ani prawość, ani podłość nie obronią cię, gdy na pozycję spada śmiertelny deszcz kaset, tylko szczęście, nic innego."

[Guga]

warszawka pojechała na wojnę w Ukrainie

[Jakub · Rating 4 out of 5]

Brutalnie realistyczna, dekadencka opowieść o fatalistycznej wojnie

[Anna · Rating 5 out of 5]

Fantastyczna! Według mnie Twardoch tą powieścią przeniósł swoje pisarstwo na kolejny, jeszcze wyższy poziom. Nie zgadzam się z kilkoma recenzjami, które tu przeczytałam - że powtarza wypracowany w poprzednich powieściach schemat, że bohater taki sam jak wcześniejsi itd. Może to i częściowo prawda, ale to jest właśnie to, co w Twardochu lubię. Według mnie najważniejszy w tej powieści jest język. Oczywiście Twardoch pisze swoim, dobrze nam znanym stylem, dopracowanym, wycyzelowanym, ale jednocześnie język wojny jest tu jakby osobnym bohaterem. Początkowo trudny, z czasem zaczynamy się z nim oswajać, a potem już wydaje się naturalny, jakbyśmy innego nigdy nie znali. Tym, co wynosi tę książkę na inny poziom, jest narracja drugoosobowa. Za jej sprawą utożsamianie się z bohaterem staje się nieodwołalne, tak jak kiedy ktoś zwraca się do Ciebie bezpośrednio, nie da się tego zignorować. Tu nie ma miejsca na asertywność - zostajemy wywołani do tablicy, siedzimy w okopie, a wokół wojna. Wchodzi z buciorami do Twojej głowy, nawet gdy siedzisz z książką pod kicem przy kominku.

[Tania Lukyniuk · Rating 5 out of 5]

Як же боляче.

[Gunnar · Rating 4 out of 5]

Koń ist Pole mit ukrainischen Vorfahren. Er hat sich freiwillig zum Kriegsdienst gemeldet und hockt nun in einer Grube an der sogenannten Nulllinie, dem Niemandsland an der Front direkt am Dnipro. Der Krieg dauert nun schon lange und direkt an der Front macht man sich keine Illusionen mehr, sondern versucht den allgegenwärtigen Drohnen auszuweichen und gleichzeitig Internet über Starlink zu behalten. Koń sinniert über seine heterogenen Kameraden, seine ukrainische Familiengeschichte, seine Geliebte Zuja und seinen eigenen Antrieb zu kämpfen - als Freiwilliger könnte er jederzeit nach Hause gehen. Zwischendurch gibt es immer wieder Kampfsequenzen, Drohnenangriffe, Stellungswechsel, Scharfschützenbeschuss.

Szczepan Twardoch hat selbst vor Ort an der ukrainischen Front recherchiert und hier einen schonungslosen Roman über den Krieg verfasst. Er schildert dabei eine Männerwelt, den rauen Kriegsalltag, die ständige psychische Ausnahmesituation. Gleichzeitig zeichnet Koń, ein studierter Großstädter, intensive Porträts der anderen Soldaten mit ihren unterschiedlichen Hintergründen. Zwar sind Drohnen als neues Kriegsgerät omnipräsent - und doch fühlt man sich als Leser in die Schützengräben an der Westfront zurückversetzt, so derb und dreckig und desillusioniert geht es zu in den Gruben am Dnipro. Zwar ist dieser Roman kein „Im Osten nichts Neues“, aber dennoch ein starker moderner (Anti-)Kriegsroman.

[Марія Кондратьєва · Rating 5 out of 5]

Дуже реалістична книга

Важко написати притомний відгук, коли в деяких ситуаціях на фронті я думала про те, як так само був там мій чоловік. Або про схожі ситуації розповідав.
Наприклад, про мобіків. Ніби й було нарешті поповнення, але ті військові були алкаші або люди з багатьма хворобами і брати когось в відділення й не було, через що одні і ті ж люди майже не мали відпочинку.
Неодноразово були ситуації, коли спеціалістів переводили в піхоту, бо там не вистачало людей і як було шкода навчених людей втрачати.
І як впав дрон, який не відстежувався наявною апаратурою на автомобіль вже розповідали ті, хто вижив

[lentasa · Rating 4 out of 5]

Mocna, brutalna książka nie wszystkim spodoba się język i forma w jakiej jest napisana. Każdy czytelnik sam musi sobie odpowiedzieć czy podoba mu się taka forma.