TAM QUỐC DIỄN NGHĨA- La Quán Trung
“Trường Giang cuồn cuộn chảy về đông- Bạc đầu ngọn sóng cuốn anh hùng-Thị phi thành bại theo dòng nước- Sừng sững cơ đồ bỗng tan không- Non sông nguyên vẹn cũ- Bao độ ánh chiều hồng”
Tổng quan:
Tên gốc là Tam Quốc chí thông tục diễn nghĩa. Được La Quán Trung(1330-1400) viết cuối thế kỉ XIV- cuối thời Nguyên, TQ. Là bộ tiểu thuyết lịch sử đồ sộ(120 hồi), theo lối kể 7 thực 3 hư. Nó thành công tới mức trở thành một trong Tứ đại Danh tác và đưa tên tuổi các nhân vật như Lưu Quan Trương, Gia Cát Lượng, Tào Tháo truyền bá rộng rãi trong dân gian . Ở Việt Nam, Bộ truyện cũng được giới thiệu trong SGK với 2 trích đoạn Hồi trống Cổ Thành và Tào Tháo uống rượu luận anh hùng- xưa mình đọc khoái mấy đoạn này cực. Do cực kì phổ biến nên nó trở thành tài liệu quan trọng để nghiên cứu nhân vật và sự kiện thời Tam quốc, các bạn có thể dễ tìm thấy rất nhiều bài phân tích, nghiên cứu hay giả thiết về thời này đầy trên mạng hay youtube…
Cốt truyện:
Dựa trên cuốn sử Tam Quốc Chí của Trần Thọ, bộ sách viết về thời kì Tam Quốc trong lịch sử Trung Hoa (190-280). Cuối thời Đông Hán, giặc Khăn vàng nổi lên, sau lại đến loạn Đổng Trác, Lý Thôi,…khiến chính quyền trung ương suy yếu. Từ đó, các thế lực nổi lên dẫn đến những cuộc giao tranh liên miên với những cuộc chiến lớn như Xích Bích, Quan Độ, Hào Đình… Ba thế lực “ưu tú” còn lại là Ngụy- Tào Tháo, Thục- Lưu Bị, Ngô- Tôn Quyền; Tạo thành cục diện chân vạc để kiềm chế lẫn nhau. Cả ba cùng xung Đế hiệu( danh xưng cho ai thống nhất được thiên hạ) để mưu đại nghiệp. Cuối cùng, cả ba về tay nhà Tây Tấn của dòng họ Tư Mã. Đây được coi là thời kì đẫm máu bậc nhất lịch sử TQ cổ đại với thống kê dân số giảm tới hàng chục triệu.
Bộ truyện lấy nhà Thục làm trung tâm, đứng đầu là Lưu Bị- một thân thích xa của Hán đế, với hình tượng nhân nghĩa, thương dân. Với những hiền thần như thừa tướng Gia Cát Lượng, Ngũ hổ tướng: Quan Vũ, Trương Phi, Triệu Vân, Mã Siêu, Hoàng Trung,… Cùng nhau vượt qua bao gian khó từ lúc “kết nghĩa đào viên” đến lập nên nhà Thục Hán nối hương hỏa nhà Hán, cùng tranh đoạt thiên hạ với 2 thế lực còn lại.
Đánh giá cá nhân:
Trước tiên mình phải nói qua bộ mình đang có đây được phát hành bởi công ty Đông A- một đơn vị có tiếng về phát hành sách Văn học Kinh điển. Nguyên tác đã được học giả Mao Tôn Cương thời Thanh tu đính, viết lời bàn- bản gốc vốn 240 hồi. Bản dịch tiếng Việt truyện của cụ Phan Kế Bính hiệu đính bởi cụ Bùi Kỉ- Bản dịch chất lượng cao, đầy đủ cả lời bàn của Mao Tôn cương cuối chương và đang được lưu hành phổ biến ở Việt Nam. Ngoài ra, còn có thêm tranh minh họa và một tấm bản đồ Tam quốc, nhiều NXB khác còn không có.
Đọc bộ này sẽ giúp bạn luyện tính kiên nhẫn cực tốt vì nó dài. Tuy dài nhưng với lối kể truyện tinh tế, sắp đặt lại các tình tiết cho hợp lí khiến nó không hề nhàm chán như đọc Sử kí. Điều này mình thấy cực kì quan trọng vì Sử kí vốn là một văn bản khoa học mà tác giả biến thành một tác phẩm nghệ thuật phổ biến cho dân chúng thì phải biết ông có tâm và tầm cỡ nào.
Xuyên suốt bộ truyện, ngoài lịch sử khách quan, tác giả đan xen những tình tiết “chế” và các giai thoại dân gian khiến câu chuyện hấp dẫn và dễ đọc hơn nhiều như giai thoại Ôn tửu trảm hoa hùng, Qua 5 ải chém 6 tướng, Thuyền cỏ mượn tên, Không thành kế… vốn chúng đã được phổ biến trong dân gian từ lâu. Những tình tiết trên còn làm nổi bật tính cách của các nhân vật: Tào Tháo đa nghi, Lưu Bị nhân nghĩa, Khổng Minh mưu trí, Quan Vũ trung nghĩa, Trương Phi nóng tính… từ đó làm gương cho hậu thế. Còn cả tình tiết tâm linh nhằm khẳng định nói nổi tiếng: mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên. Ngoài ra nhiều bài thơ được dẫn vào để tăng tính biểu cảm cho truyện.
Theo các tài liệu lịch sử, Ngụy mới là triều đại chính thống kế thừa Hán. Nhưng tác giả lại nghiêng về nhà Thục theo mình phần nhiều do hoàn cảnh sáng tác. Thời đó là cuối triều Nguyên- vốn do người Mông Cổ làm chủ. Việc đứng về 1 “hoàng thúc” như Lưu Bị có thể thấy được tinh thần dân tộc của riêng tác giả và người Hoa nói chung: muốn một vị lãnh đạo người Hoa đứng lên dẫn dắt dân tộc đánh đuổi “ngoại tộc”, đồng thời cũng giúp khẳng định địa vị vua triều Minh, một người xuất thân bần hàn nhưng lại có được thiên hạ.
Đọc Tam quốc không chỉ giúp ta giải trí với những cuộc chiến tay đôi hấp dẫn của các danh tướng một thời hay đại chiến lớn với quân số 100 vạn cùng hàng loạt phương thức chiến đấu sáng tạo như thủy công, hỏa công… ; những pha đấu trí đấu khẩu với lí lẽ cực kì sắc bén của các mưu sĩ trên chính trường. Mà còn cho chúng ta tấm gương về tính cách con người dẫn đến số phận: như Quan Vũ chết vì kiêu ngạo, Trương Phi chết vì nóng tính, Tào Tháo sắp chết vẫn đa nghi… Răn dạy mọi người đề cao chữ “nghĩa” trong văn hóa Á Đông.
Không chỉ đề cao những vị anh hùng nam giới, bộ truyện cũng lồng ghép nhiều tấm gương nữ nhân trung liệt nhằm đề cao phụ nữ trong xã hội phong kiến. Tuy yếu đuối, luôn là nạn nhân hay con rối chính trị nhưng họ vẫn giữ tấm lòng trung chinh với chồng, con và nặng lòng với sự tồn vong đất nước.
Trên mức đó: sự hình thành, lớn mạnh và suy vong nhà Thục là lời bàn về thịnh suy của một quốc gia, dân tộc thời phong kiến: Thịnh do vua hiền minh, quần thần tài chí, trung thành và đồng lòng họ xây dựng một quốc gia từ tay trắng; Suy do vua chơi bời, quần thần đấu đá, gièm pha để tranh giành dư danh, quyền lực.
Nếu so với chính sử, các nhân vật nhà Thục không được quá thần thánh như trong truyện đâu, có thế làm các bạn “vỡ mộng” nếu quá tin vào truyện 3 trận đánh lớn ( Quan Độ, Xích Bích,...) quân số chỉ vài chục mà bác La chém lên hàng triệu, cái này đúng phong cách các ông Tàu rồi. Tác giả đã cho không rất nhiều chiến công cho tuyến nhân vật chính, còn thay đổi tính cách các nhân vật phụ đặc biệt là Chu Du khiến câu nói "Trời sinh Du sao còn sinh Lượng" vốn ko tồn tại mà lại đc lưu truyền,… để nâng vị thế phe Thục. Nước Thục ban đầu được vẽ ra rộng lớn, dân giàu nước mạnh nhưng thực tế cực nhiều vấn đề địa thế, kinh tế, chính trị,...-giỏi như Gia Cát Lượng còn chẳng thể cứu vãn. Thế nên trở thành nước bị diệt đầu tiên.
Bộ này đã được bên TQ chuyển thể thành phim 2 lần năm 1994 và 2010, đều là những dự án phim cổ trang truyền hình hoành tráng kỉ lục một thời, ngoài ra còn rất nhiều bộ phim truyền hình lẫn điện ảnh lấy cảm hứng từ truyện. Mình rất ấn tượng với bản năm 1994 từ tạo hình nhân vật siêu chất, bày trận công phu đặc biệt trận Xích Bích đốt toàn tàu thật luôn và nội dung rất sát nguyên tác, cảm giác như được sống vào thời đó vậy. Bản 2010, hình ảnh, võ thuật với kĩ xảo tốt hơn khá nhiều nhưng còn lan man chuyển thể ko được nhiều chi tiết bằng, tạo hình chưa thật với thời đại; bù lại phim bổ sung thêm nhiều cảnh đối thoại hay mà trong truyện không có, cùngg với đó là vận dụng thêm các giả thiết để làm cho mạch phim rõ hơn.
Thật sự còn quá nhiều điều để nói về tác phẩm này vì nó quá đồ sộ với nhiều tầng ý nghĩa, thuyết âm mưu mà tác giả thiết lồng ghép vào nữa, cái này các bạn có thể tìm hiểu thêm; Ngoài ra các tuyến nhân vật phụ nhà Ngụy, Ngô, Tây Tấn cũng rất thú vị, tài năng như Tào Tháo, Tôn Quyền, Tư Mã Ý... đến ngày nay tên tuổi, chiến công của họ còn lấn áp danh tiếng phe chính diện.
Kết luận: Không chỉ là 1 tiểu thuyết lịch sử, tác giả còn lấy nhiều chất liệu từ dân gian thế nên có thể coi đây vốn là tác phẩm “quốc dân”.Truyện khắc họa toàn diện một xã hội phong kiến điển hình,những đạo lí từ cá nhân đến quốc gia đặc biệt là chữ “nghĩa” trong văn hóa Á Đông. Thế nên Tam quốc diễn nghĩa không chỉ thành Kinh điển bên nước bạn mà còn phổ biến sang Việt Nam, các nước Á Đông và được nhiều thế hệ ưa chuộng. Chắc chắn Tam Quốc diễn nghĩa còn sống mãi với thời gian.
#tamquocdiennghia #tamquốcdiễnnghĩa #book #theromaceofthethreekingdoms