Kobiety i duch inności

by Maria Janion, Agnieszka Graff (Afterword)

Maria Janion, inspirowana krytyką feministyczną, układa własną historię kobiet. Pośród jej bohaterek znajdują się kobiety rzeczywiście istniejące oraz kobiety-symbole, obecne w tekstach kultury i zbiorowej wyobraźni, m.in. Maria Komornicka, Lenora, Marianna, Grażyna, Élisabeth Badinter, Izabela Filipiak czy Nicole Müller. W każdym przypadku są to postaci wyraziste, stanowiące istotne punkty odniesienia. Analizując twórczość nie tylko pisarek, lecz także pisarzy (Bürger, Mickiewicz, Kraszewski, Grass), Janion wydobywa obecną tam pod rozmaitymi postaciami, tłumioną przez kulturę inność.

Genres: Nonfiction, Feminism, Polish Literature, Poland, Audiobook, Society

384 pages, Hardcover

First published January 1, 1996

About the author

Literature historian, literature critic, famous feminist. A professor at The Institute of Literary Research of the Polish Academy of Sciences specialising in romanticism.

Reviews

[Paya · Rating 4 out of 5]

Drżą mi dłonie gdy to piszę, na Goodreads nie ma żadnej recenzji tej książki po polsku, a napisać coś o Marii Janion wydaje mi się dosyć śmiałym wyczynem, a jednak chcę tu mieć jakieś wspomnienia z lektury, która była WSPANIAŁA. Fascynujący przekrój tego, jak konstruowana może być kobiecość, a punktem wyjścia dla analizy jest przede wszystkim literatura, głównie ta romantyczna. Pierwsza część, właśnie dotycząca romantyzmu, niesamowicie mnie porwała. Druga połowa zbioru poświęcona Piotrowi Włastowi i tożsamości płciowej była ciekawa, ale pewnie zyskałaby dzięki jakiejś bardziej aktualnej analizie w kontekście tego, jak dziś mówimy o osobach transpłciowych. Mimo to, to dla mnie jest to dalej tekst na czasie, skupiające się na kobiecym buncie, przekraczaniu granic - w różnym tego słowa znaczeniu, w którym współczesne buntowniczki będą mogły się odnaleźć. Gdyby to była moja książka, a nie ta z biblioteki, to zakreślałabym w niej co niemiara ku swojej wielkiej feministycznej uciesze.

[Jowix · Rating 4 out of 5]

Dużo czytelniczej przyjemności ❤️

[Moniek · Rating 5 out of 5]

Jeżeli historyk literatury może być szczęśliwy, to ja ogłaszam swoje szczęście z powodu odziedziczenia w polszczyźnie takiego klejnotu, jak Ucieczka Mickiewicza.

Ciężko mi po tej książce, bo z jednej strony mój podziw wobec kobiet jeszcze bardziej wzrósł, a z drugiej przytłoczył mnie ciężar związany z moją płcią.

Maria Janion, znacząca polska historyczka literatury, w krótkiej serii esejów przygląda się sposobowi, w jaki były postrzegane i przedstawiane w kulturze kobiety. W znacznej mierze skupia się na okresie od romantyzmu do nowoczesności XX wieku.

W tej pierwszej menstruacja pozbawia dziewczynkę umiejętności parapsychicznych, mediumicznych, obcowania z duchami, w tej drugiej - przeciwnie, oznacza zdolność nie tyle do odbycia stosunku seksualnego, ile do tworzenia życia, do kreacji. Teraz Marianna może, przynajmniej symbolicznie, odejść z domu.

To fascynująca opowieść. Postacie przedstawione w pracy Janion są barwne, fascynujące i poruszające, a sama dopisałam kilka pozycji do osobistej listy lektur. Widać, że autorka posiada ogromną pasję do tego tematu i potrafi go z przekonaniem i zrozumiale przedstawić. Choć w paru kwestiach chciałam z nią podyskutować, to przecież to jest jedna z najbardziej znaczących wartości autorytetu, ta zachęta nas do odkrywania nowych wątków i dróg myślenia - myślę, że Janion stała się dla mnie autorytetem.

Z jednej strony ta lektura przepełnia tragizmem, tym, w jaki okrutny i paskudny sposób postrzegało i nadal postrzega się kobiety, tym, jakie wyzwania rzuca nam los już od lat wczesnego dzieciństwa. To, jak stale ocenia się nas według podwójnych standardów, nie ufa się nam i próbuje się odebrać nam odpowiedzialność i kontrolę nad własnym życiem. I choć Janion mówi tu bez doświadczeń XXI wieku, to nadal... niewiele się zmieniło. A z drugiej strony dostajemy tu taką pozytywną wiadomość, że te momenty kryzysu i bólu mogą otworzyć nam nową ścieżkę, wyzwolić nas i pozwolić na odrodzenie jak feniksa. Nie zapomnimy o dawnych doświadczeniach, ale będziemy żyć dalej i dążyć do wolności.

Maria Janion przedstawia tutaj fascynujące, barwne i inspirujące postacie kobiece, zachwyca się nimi i zaraża tym zachwytem czytelnika, ukazuje swoją dumę. Jednak przede wszystkim staje w ich obronie, np. Marii Komornickiej (czy też Piotra Odmieńca Własta). A to najważniejsze.

Jestem bardzo zadowolona tą książką, otworzyła mi oczy na wiele kwestii. Deklaruję również, że teraz będę przez jej pryzmat czytać wypociny inceli na Twitterze.

Od tych dni sprawy nabrały może innego charakteru! Zaczęto odsłaniać coraz więcej obszarów milczenia czy niemoty, terenów semantycznie nacechowanych. Zauważono, w jakim stopniu narażone są na przebywanie na nich właśnie kobiety. Feministyczna "archeologia" zajęła się poszukiwaniem szczątków wypowiedzi kobiet. Oddanie im gł0su stało się i koniecznością, i powinnością.

[Marlena (lulamae_) · Rating 4 out of 5]

Robi wrażenie, jedna z tych pozycji, gdzie czułam, że mam ciut za mały rozumek, aby ogarnąć wszystko jak należy. Wymagająca max skupienia.
Ale za to już rozumiem skąd to ogromne uznanie dla pani Janion - niesamowite, szerokie spojrzenie na poruszany temat.

[Lucienne · Rating 5 out of 5]

Ciężko byłoby zawrzeć w kilku słowach jak ważna i wspaniała jest ta książka. Ciężko opisać wszystkie refleksje, które przychodzą przy jej czytaniu. Dlatego myślę, że każdy powinien przeczytać i przeżyć to "na własnej skórze".

Maria Janion to jedna z absolutnie największych polskich badaczek i krytyczek literatury. Poza badaniem historii literatury polskiego i europejskiego romantyzmu poruszała w swoich pracach tematykę tożsamości, feminizmu i wszystkiego co się z tym kulturowo łączyło. W krytyce omawiała polskie mity narodowe, polski kult wojny, motyw martyrologii, żołnierzy i wojny.

W "Kobietach i duchu inności" Janion pisze oczywiście o kobietach. W duchu feminizmu pokazuje je w różnych miejscach - pojawia się motyw kobiety walczącej, kobiety względem miłości, ale też wyzwoleniu duszy z kobiecego ciała. Na wiele sposobów Janion analizuje we wszystkich esejach książki temat tożsamości. A wszystko to połączone z odwołaniami do literatury polskiej (głównie romantyzmu) oraz pisarek, literatek.

[Piotrek K. · Rating 4 out of 5]

Zbiór esejów. Tematy:
- kobiety w rewolucji francuskiej
- "Szalona" Kraszewskiego
- "Grażyna" Mickiewicza
- "Lenora" Bürgera i ballada Mickiewicza
- "Absolutna amnezja" Izabeli Filipiak
- życie i twórczość Marii Komornickiej/Piotra Własta - najdłuższe dwa eseje; teza: tranzycja Marii Komornickiej była skutkiem jej mizoginii, jako Piotr Włast chciała zająć w społeczeństwie miejsce, którego nie mogłaby zająć jako kobieta; tutaj też prezentacja mega mizoginicznych idei Otto Weiningera
- spawa skazania na więzienie Oscara Wilde'a
- "XY Tożsamość mężczyzny" Elizabeth Badinter (jedna z pierwszych książek genderowych w III RP)
- Nicole Müller "Bo to jest w miłości najstraszniejsze" (powieść o miłości lesbijskiej)
- "Turbot" Güntera Grassa (narratorem jest ryba, czas akcji to kilka tysięcy lat, tematem jest męskość i kobiecość)
- krytyka patriarchatu

[Dora · Rating 5 out of 5]

it nearly made me like mickiewicz
i still dont like romantic era
but the essays are very good and im very fond of janion

[Ula · Rating 5 out of 5]

Lektura obowiązkowa dla wszystkich studentek i studentów.

[ania · Rating 4 out of 5]

4.5

[Agnieszka Kalus · Rating 4 out of 5]

To było bardzo miłe dla ucha i ducha. Opowieści o kobietach, tych fikcyjnych, z kart książek, i tych prawdziwych, które wprowadzały ferment w czasach, w których żyły. Tak jak mickiewiczowska Grażyna, która pojawiła się na polu bitwy w męskiej zbroi, tak jak poetka Maria Komorowska aka Piotr Odmieniec Włast. Inspirujące, mądre, świetnie napisane.