Ο λογοτέχνης και ο ανθρωπολόγος: Μια εθνογραφική βιογραφία του Ανδρέα Νενεδάκη

by Michael Herzfeld, Ηφαιστίων Χριστόπουλος (translator), Πελαγία Μαρκέτου (translator)

Ο Ανδρέας Νενεδάκης υπήρξε γιος ενός ανυπότακτου, ορεσίβιου βοσκού, έγινε έμπορος σε μια μικρή πόλη, καταδικάστηκε σε θάνατο στη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου και μετά το τέλος του υποβλήθηκε σε βασανιστήρια· ως πατριώτης, κομμουνιστής και λογοτέχνης, ως άνθρωπος με αντρίκια περπατησιά, που υιοθέτησε στο συγγραφικό του έργο τη φωνή μιας τυραννισμένης φοιτήτριας, ενσαρκώνει τα δύο άκρα μιας παράδοξης αντίφασης.

Ο κορυφαίος ανθρωπολόγος –και πλέον Έλληνας πολίτης– Μάικλ Χέρτσφελντ πρωτοσυνάντησε τον Νενεδάκη κατά την επιτόπια έρευνά του στην Κρήτη, και η βαθιά φιλία που αναπτύχθηκε μεταξύ τους οδήγησε σταδιακά σε αυτή τη μελέτη. Ο ανθρωπολόγος εντάσσει τις περιπέτειες, τα πάθη και τις οπτικές του λογοτέχνη στα ιστορικά τους συμφραζόμενα, ανιχνεύοντας τη σχέση που συνδέει τον συντηρητισμό με την εξέγερση στον ελληνικό πολιτισμό. Συνυφαίνοντας την εθνογραφική ανάλυση με τους οραματισμούς του Νενεδάκη, μας δείχνει πώς ένας οξυδερκής σχολιαστής με βαθιά αυτεπίγνωση και ασυμβίβαστη προσωπική οπτική μπορεί να περιπλέξει δημιουργικά όσα γνωρίζουμε για τον τοπικό και τον εθνικό πολιτισμό. Ανατρέποντας τις συμβάσεις μιας τρέχουσας ανθρωπολογικής γραμματείας, ο Χέρτσφελντ επιμένει ότι μπορούμε να διαβάσουμε τη μυθιστορηματική βιογραφία ενός Έλληνα μέσα από το πρίσμα της βιωμένης πραγματικότητας. Το ίδιο ερώτημα εξάλλου θέτει και ο ήρωας ενός έργου του Νενεδάκη: «Μήπως δεν είταν η ζωή του και η ζωή μας όλων, εκείνης της εποχής, ένα μυθιστόρημα;»

408 pages, Paperback

First published January 19, 1998

About the author

Michael Herzfeld was educated at the Universities of Cambridge (B.A. in Archaeology and Anthropology, 1969), Athens (non-degree program in Greek Folklore, 1969-70), Birmingham (M.A., Modern Greek Studies, 1972; D.Litt., 1989); and Oxford (Social Anthropology, D.Phil., 1976). Before moving to Harvard, he taught at Vassar College (1978-80) and Indiana University (1980-91) (where he served as Associate Chair of the Research Center for Language and Semiotic Studies, 1980-85, and as Chair of the Department of Anthropology, 1987-90). Lord Simon Visiting Professor at the University of Manchester in 1994, he has also taught at the Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales (1995), Paris, at the Università di Padova (1992), the Università di Roma “La Sapienza” (1999-2000), and the University of Melbourne (intermittently since 2004), and has held a visiting research appointments at the Australian National University and the University of Sydney (1985), at the University of Adelaide, and at the Université de Paris-X (Nanterre) (1991).

Major lectures include the inaugural Distinguished Lecture in European Anthropology at the University of Massachusetts, Amherst (1996), the Munro Lecture at the University of Edinburgh (1997), the Journal of Anthropological Research Distinguished Lecture at the University of New Mexico (2001), the Einaudi Lecture at Cornell University (2004), the keynote address to the Association of Social Anthropologists of the British Commonwealth (2008), three lectures hosted by the Korea Research Foundation (2009), the Kimon Friar Lecture (Deree College, Athens, 2009), and the Eilert Sundt Lecture (University of Oslo, 2009).

His D.Litt. was awarded for a series of publications, including books and articles, that have set out his understanding of the processes at work in cultural identity construction in modern Greece.

A past president of both the Modern Greek Studies Association and the Society for the Anthropology of Europe, he was editor of American Ethnologist during 1994-98 and is now Editor at Large with specific responsibility for the feature "Polyglot Perspectives" in Anthropological Quarterly; he serves on numerous other editorial boards and is currently co-editor of “New Anthropologies of Europe” (Indiana University Press).

Reviews

[Sam Schulman · Rating 2 out of 5]

Much on the horror of postwar Greek life from a very Left point of view that one did not hear from Taki. But Herzfeld is hobbled by his lack of interest in considering what his Communist friend would have done to their opponents had they won rather than lost, by a tendency to reproduce the speech patterns of his hero Nenedakis which might be amusing if rendered as an oral imitation, but is tedious in retelling - repeating his every "well" and "so-to-speak" - and the growing sense one has, as one accumulates the experience of reading the various excerpts from Nenedakis's many books, that, whatever one thinks of his politics or his personal character, Nenedakis must be a really terrible novelist!
I wish I liked this book.
Herzfeld has just written a well-reviewed book about the gentrification of a neighborhood in Rome, which I can now understand may well be pretty awful.