Hoogbegaafden in conflict

by Ido van der Waal, Noks Nauta

Hoogbegaafden die in conflicten terecht komen, zien lang niet altijd een relatie tussen het conflict en hun hoogbegaafdheid. Daardoor leren ze er niet van en komen ze steeds weer in dezelfde situaties terecht.

Ido van der Waal en Noks Nauta bestudeerden talloze verhalen van hoogbegaafden in conflicten, zowel op het werk als in hun privéleven. In dit boek, dat veel ervaringsverhalen bevat, schetsen de auteurs de typische kenmerken van hoogbegaafdheid en de conflicten die daar bij kunnen ontstaan.

Ze beschrijven succesvolle manieren om met conflicten om te gaan. Ook laten ze zien dat conflicten meestal een wens tot verandering bevatten. Daarom zijn ze uiterst geschikt om ontwikkeling en vernieuwing tot stand te brengen.

184 pages, Paperback

First published February 3, 2025

Reviews

[Gabri]

Interessant overzicht van factoren die meespelen bij hoogbegaafdheid in conflicten. Met name verhelderend dat er vaak een ‘wens tot verandering’ aan ten grondslag ligt, maar daarbij wordt vergeten dat niet iedereen diezelfde wens draagt, begrijpt of alszodanig interpreteert. De terugkerende conclusie is daarom: ga met elkaar de dialoog aan en zoek verbinding.

Tegelijkertijd is dit precies waarin het boek me teleurstelde. De voorbeeldconflicten gaan met name over ‘de onaangepaste hoogbegaafde’ - en daarmee bedoel ik niet per se iemand die niet maskeert, maar iemand die weinig zelfreflectie heeft en niet op de ander gericht is. Daardoor belanden de situaties in een soort extreme: de hoogbegaafde is overduidelijk “te”, de tegenpartij is redelijk, en het de-escaleren bestaat eruit dat de hoogbegaafde schuld neemt en er begrip ontstaat bij beide partijen.

En dat is jammer, want hoewel ik echt wel herkenning vind in de onderliggende mechanismen, geeft het mij weinig realistische handvatten voor het dagelijkse leven. Want wat als er een koud conflict is, omdat de hoogbegaafde zich constant aanpast en er geen rechtstreekse clash ontstaat? Wat als je graag in verbinding wil blijven met de ander, maar je daardoor met jezelf in conflict komt? En wat als conflicten ontstaan in een omgeving waarin een hoogbegaafde niet anders mag zijn, en de tegenpartij rigide vasthoudt aan hun eigen wensen en eisen?

Ik proefde ergens toch dat er vooral aanpassing nodig is vanuit de hoogbegaafde: dingen anders communiceren, over koetjes en kalfjes gaan leren praten, monotone klussen die je letterlijk ziek maken aanhouden omdat dit nu eenmaal hoort. Daarmee wil ik niet zeggen dat hoogbegaafden maar gewoon hun gang moeten gaan zonder rekening te houden met de ander. Maar ik miste een breder spectrum aan typen conflicten en daarbijbehorende typen oplossingen.

Er ligt een gedeelde verantwoordelijkheid, waarin ook echt wel aandachtspunten liggen voor de tegenpartij om te leren begrijpen wat hoogbegaafden (en neurodivergenten in brede zin - en ja, ik vind hoogbegaafdheid een vorm van neurodivergentie) nodig hebben en daarin redelijkerwijs tegemoet te komen. De rol van de tegenpartij verdient daarom wat bij betreft een apart deel.
En soms worden je waarden dusdanig geschonden dat de oplossing is om wél vast te houden aan je eigen grenzen, of zelfs een nieuwe baan te zoeken.

Ik begrijp dat als dit co-geschreven is door een mediator, deze vooral aanbevelingen doet om de status quo goed te houden. Maar had dit boek dan ‘Hoe kun je als hoogbegaafde een conflict de-escaleren’ genoemd ;)

[Alexander]

Nuttig boekje over hoe conflict met hoogbegaafden werkt en hoe daarmee om te gaan. Als een hoogbegaafd iemand zag ik er zeker kenmerken van mezelf in terug, en kenmerken van conflicten die ik in het verleden heb gehad.
Tegelijkertijd waren er ook een hoop dingen die ik níét in mezelf herkende, en bepaalde aspecten waarbij ik me oprecht afvraag of er wel sprake is van alleen HB, en of ASS daar misschien ook bij hoorde. Maar goed, de lijn tussen HB en ASS is dun en lastig te navigeren. Ik ben van mezelf ook een wat meer meegaande hoogbegaafde, die als een systeem onvoldoende werkt sneller zegt 'laat maar, daar ga ik m'n energie niet in steken'.
Deel drie is gericht op, hoe kan je het beste ingaan op conflicten en wat kan je veranderen, en mijns inziens was het deel iets te kort en makkelijk, had ik graag wat meer handvatten gehad.
Tenslotte wil ik aangeven dat ik kinderpsycholoog ben en dit boek heb gelezen vanuit die blik, maar dat er weinig in staat waar ik echt iets aan heb vanuit werk. Dit boek is meer gericht op volwassenenpsychologie en organisatiepsychologie. Als dat je ding is, kan je hier veel aan hebben.

[Bram Bamps]

Herkenbare verhalen en heldere theorie wisselen elkaar mooi af. Een toegankelijke gids voor wie beter wil omgaan met conflicten, met concrete handvaten, zowel voor hoogbegaafden als niet-hoogbegaafden.

[Suzanne VL]

Gemakkelijk te lezen boek met herkenbare voorbeelden en prettige handvatten voor het oplossen van conflicten van/met hoogbegaafden.