Eine außergewöhnliche Art politischer Literatur, aus der eine tiefe Liebe zu allen Menschen spricht.
»Nachts schlich sich der Krieg auf Zehenspitzen herein wie eine liebevolle Mutter, um zu sehen, ob wir gut schliefen. Sie legte unsere Köpfe gerade auf die Sandsäcke, als wären es Daunenkissen, sie bedeckte unsere Körper mit Schutt, damit wir uns nicht erkälteten, und sie versuchte, uns in Massengräbern zusammenzubringen, damit wir uns nicht einsam fühlten.« Auf den ersten Blick schreibt Ghayath Almadhoun Prosa, denn das, worüber er schreibt, eignet sich nicht zum lyrischen Gesang: Es sind die Folgen des anhaltenden Kriegs im Nahen Osten, eine Wirklichkeit, die sich nur in Gleichnissen beschreiben lässt. In seinen Gedichten hält er das Gefühl völliger Verzweiflung und Fassungslosigkeit angesichts des Schrecklichen mit den Mitteln der Paradoxie fest – für Ghayath Almadhoun liegt im Surrealen eine Möglichkeit, das Unmögliche darzustellen.
Ghayath Almadhoun (غياث المدهون) is a Palestinian poet born in Damascus in 1979 and moved to Sweden in 2008. He writes poetry and has been translated into nearly 30 languages. Currently, he lives between Berlin and Stockholm.
Almadhoun has published five collections of poetry in Arabic, the latest being "Adrenaline" in 2017 and "I Brought You a Severed Hand" in 2024, both published in Arabic by Almutawassit in Milan.
In Sweden, he has been translated and published in two collections: Asylansökan, Ersatz, 2010, which was awarded the Klas de Vylders stipendiefond for immigrant writers. He has also written Till Damaskus, Albert Bonniers Förlag, 2014, together with the Swedish poet Marie Silkeberg. which was included in the literary critic list for Best New Books at “Dagens Nyheter”, Sweden's largest newspaper, and made into a radio play for Swedish National Radio.
Almadhoun has also made several poetry films with Silkeberg, and his most recent poetry film, Évian, won the Zebra Award for the best poetry film of 2020.
The Dutch translation of Almadhoun's poetry, Weg van Damascus, (Uitgeverij Jurgen Maas) Amsterdam 2014, was one of the top 10 selling poetry books in Belgium for several weeks in 2015 and 2017.
Almadhoun's poetry has been included in the work of many artists, for example, the renowned American artist Jenny Holzer has projected poems by Almadhoun in “For Aarhus” Aarhus, Denmark, "MASS MoCA" Massachusetts, US, "Off-White" Florence, Italy, Blenheim Palace, England, "Tutta la Verità" Bergamo, Italy and “For the Guggenheim” at the Guggenheim Museums in New York City, US, and the Legendary artist Blixa Bargeld has also read his poetry aloud in Norway and Greece
In 2017, with the Dutch poet Anne Vegter, he published the poetry collection "ik hier jij daar" (Uitgeverij Jurgen Maas) Amsterdam 2017. The book was also one of Belgium's 10 best-selling poetry books for several weeks in 2017.
Adrenalin a selection of his poems translated into English by Catherine Cobham was published by Action Books, USA, in November 2017.
Adrenalin was on the 2018 BTBA longlist, Best Translated Book Award in the USA, and on the Small Press Distribution list of Poetry Bestsellers for four months - December 2017, January 2018, February 2018 & and January 2019.
"Ein Raubtier namens Mittelmeer" a selection of poems by Almadhoun translated into German by Larissa was published in February 2018 by (Arche Literatur Verlag AG) Zurich / Hamburg.
The book was ranked number 1 on the "Litprom-Bestenliste / Sommer 2018" list for the best books translated into German.
Almadhoun was awarded the DAAD Artists-in-Berlin Program scholarship (Berliner Künstlerprogramm des DAAD) 2019 / 2020.
In 2022/2023, Almadhoun curated and edited the German poetry anthology Kontinentaldrift – Das Arabische Europa, which included 31 Arabic poets living in Europe, translated it into German and published it bilingually in German and Arabic with a long foreword on Arabic poetry. The anthology was published in Germany in September 2023, by Verlag das Wunderhorn in collaboration with the Haus für Poesie in Berlin.
His latest book, I Brought You a Severed Hand, is set to be published in February 2025 in English translation, released simultaneously by Action Books in the U.S. and Divided Publishing in London and Brussels.
The German translation will be published under the title "Ich habe dir eine abgetrennte Hand gebracht", translated into German by Larissa Bender and published by Karl Rauch Verlag, Düsseldorf, 2025.
De gruwelijke realiteit van oorlog en ontheemding verpakt in onbehaaglijke schoonheid. Ik las dit gisterenavond in één keer en met ingehouden adem uit. En las het vanmorgen, aan de ontbijttafel, bijna integraal voor aan mijn wederhelft. En als je me niet tegenhoudt, lees ik het straks opnieuw. Urgent, ongemakkelijk, maar prachtig.
Oorlogsverslagen in poëtische vorm. Soms liefdespoëzie geschreven in oorlogsmetaforen. Wat oorlog in een mens achterlaat, weet de Zweeds-Syrisch-Palestijnse dichter, en die zijn tijd verdeeld tussen Stockholm en Berlijn, Ghayath Almadhoun in deze bundel in woorden te vatten. Harde beelden. Over zijn dubbelzinnige houding met de Europese koloniserende machten ook. Zijn onbehagen tegenover het koude Zweden. Niet vanzelfsprekend. Wel prachtig, ontroerend en fascinerend.
Hoe veel mensen in de wereld leven er wel niet met zulke zwarte gaten in hun lijf? Eigenlijk is dit poëzie die in deze tijden (in scholen?) gelezen zou moeten worden om zodoende bij meer mensen empathie te kweken voor de vele oorlogsvluchtelingen, meestal van oorlogen die al jarenlang, veel te lang ook, aanslepen.
Dit is een waardevolle én ook ongemakkelijke dichtbundel. Twee andere dichtbundels van Ghayath Almadhoun las ik eerder al, waaronder één die hij samenstelde samen met de Nederlandse dichteres Anne Vegter. Enkele jaren geleden zag en hoorde ik hem bezig tijdens een lezing in bibliotheek Permeke in Antwerpen. Almadhoun raakt zijn lezers, en laat me ademloos en met een zwart gat in mijn borstkas achter. Hij wil mensen choqueren over wat hij als Palestijnse vluchteling in Syrië en dan in Zweden heeft gevoeld en meegemaakt. Deze dichter vindt de woorden om de beelden in zijn hoofd over te brengen op een wonderlijke en ontroerende wijze en heeft sinds die avond altijd mijn fascinatie weggedragen.
"Als we in een virtuele wereld zouden leven zou ik de oorlog uitzetten, zoals jij de televisie uitzet maar we zijn geboren in een klotewereld en als mensen geboren worden in een klotewereld verandert de tijd in een schrijfmachine en worden de doden gedichten."
Ik wilde dit ontzettend graag een geweldige dichtbundel vinden. Almadhoun houdt het hoogdravende Westen namelijk een terechte en hoognodige spiegel voor die me doet denken aan Sneeuwwitje. De koningin als het Westen dat maar vol hoogmoed meent dat zij de mooiste is en daarin haar eigen lelijkheid niet ziet, en alle lelijkheid die voortkomt uit het narcisme.
Er zitten hele rake zinnen en stukken tekst tussen die ik heel sterk vindt, maar omdat bijna álle zinnen taalkundig gezien 'omdraaiingen' zijn, wordt die omkering na een aantal bladzijden een irritant trucje. Ik weet zeker dat het in werkelijkheid geen auteurstruc is, dat de traditie in taal en poëzie uit het Midden-Oosten eenvoudigweg omfloerster is dan de recht voor zijn raap teksten uit onze contreien.
Maar na het zoveelste huis dat terugkeerde naar zijn bewoner, de ringen naar de vingers, het glas in de wijn wordt geschonken, een gazelle die een wolf verslindt etc. ben ik er wel klaar mee.
De beste teksten zijn die teksten waarin niet voortdurend gegoocheld wordt met beeldspraak, zoals 'Ode aan het verdriet' en 'Stenen'.
Stenen - Tijdens de intifada hebben we een klein stukje van Palestina opgepakt en naar de Israëlische soldaten gegooid. Ze renden weg, en ik vraag me al sinds mijn kindertijd af waarom ze vluchten als we een stukje beloofd land naar hen gooien.
Auf dieses Buch war ich sehr neugierig verbindet, es doch Prosa und Lyrik in Texten über politisch immer noch hoch aktuelle Themen, den Krieg in Syrien und die Lebenssituation im Nahen Osten. Der Almahoun ist 1979 in einem Flüchtlingslager in Damaskus als Kind eines palästinensischen Vaters und einer syrischen Mutter geboren. Er wanderte 2008 nach Schweden aus und lebt heute abwechselnd in Stockholm und Berlin.
Seine Texte werfen einen Blick auf die Lebensrealität vieler arabischstämmiger Menschen. Ausgezehrt, verletzt und getötet. Durch Kriege die Anderen nutzen, kämpfen sie sich Stück für Stück aus den Trümmern, leben in Lagern und sehnen sich nach Europa, das ihnen Diskriminierung gibt, und Ehre nimmt. „Als wir in Syrien waren, träumten wir von der Rückkehr nach Palästina. Jetzt träumen wir von der Rückkehr nach Syrien, damit wir den Traum von der Rückkehr nach Palästina fortsetzen können.“ Er kehrt dabei oft die Logik um und führt die Realität ad absurdum. Herauskommt Poesie, die sich wie Prosa anfühlt.
Die Lektüre steckt voller starker Emotionen, dominiert von Wut und Wehmut, Anklage und Unverständnis.„Wir lieben dich, Europa. Wir lieben deine Kunst und hassen deine Kolonialgeschichte, wir lieben dein Theater und hassen deine Konzentrationslager,“… „Wir lieben deinen zivilisatorischen Fortschritt, deinen Säkularismus, deine gerechten Gesetze und die Menschenrechte auf deinem Territorium, und wir hassen deinen Rassismus, deine Doppelmoral, deinen hochmütig Blick und deine blutige Geschichte.“
Almahoun arbeitet mit starken Bildern und Metaphern, doch am Ende setzt sich für mich eine Art poetische Biografie seiner inneren Zerrissenheit zusammen. Das Buch ist also Poesie in dem sich Kunst, Politik, Geschichte und die Klage einer Generation von Männern breitmacht, die auf der Suche sind und denen man das finden schwer macht. Sehr beeindruckend und berührend. Eine große Leseempfehlung für alle, die auf der Suche nach außergewöhnlichen Texten sind.
"Ik heb een afgehakte hand voor je meegenomen, zodat je meer handen hebt, en vingers van dynamiet waarmee je naar het land kunt wijzen. En telkens wanneer je een vuur aansteekt, zie ik het land in de verre verte en kom ik van alle kanten naar je toe, alsof je Mekka bent, of alsof ik het weggaan ben dat niet terugkeert."
“Toch wil ik, mijn liefste, dat je voor altijd onthoudt dat ik je, als ik je met één hand omhels, meer vrijheid geef wanneer de dag komt waarop je besluit te vertrekken.”
‘Dit is niet mijn boek’. Ghayath Almadhoun steekt de zojuist verschenen bundel Ik heb een afgehakte hand voor je meegenomen, omhoog. ‘Geen woord van wat hierin staat, heb ik geschreven.’ En zo is meteen de toon gezet en presenteert de dichter zijn liefde voor de Arabische taal én zijn gevoel voor humor. Tijdens de bespreking van zijn werk in Utrecht op 28 maart vertelt hij over de bijzondere status van het Arabisch – je bent Arabier als je de taal spreekt, etniciteit en religie doen er niet toe- en voor de Arabische literatuur en cultuur – de traditie van Arabische poëzie is zeker 1000 jaar oud, de mooiste gedichten werden opgehangen aan de Kaäba in Mekka, een heilige plaats lang voor Mohammed was geboren. Maar de Syrisch-Palestijnse Almadhoun is ook een hedendaags dichter die in zijn nieuwe bundel voortborduurt op eerder werk. De ondertitel luidt dan ook ‘teksten en kanttekeningen’. Tijdens de presentatie vertelt hij dat zijn teksten tot stand komen door in eerdere versies te strepen en veel uit te gummen. Zo blijft hij, als een postmoderne schrijver, zijn grote thema’s steeds opnieuw onderzoeken en becommentariëren. De liefhebbers van zijn werk vinden in deze bundel zowel herkenning als verrassing. Almadhoun herneemt thema’s als oorlog, geweld, verlies en ballingschap evenals liefde, verlangen en relaties, en laat ze evolueren. Veel aandacht in deze bundel voor de ambivalente relatie met Europa, zoals in de Ode aan het verdriet: We houden van je, Europa. We houden van je kunst en we haten je koloniale geschiedenis, we houden van je theater en we haten je concentratiekampen. Almadhoun is duidelijk geraakt als hij vertelt over zijn recente ervaringen in Berlijn. ‘Ik verliet Syrië vanwege de censuur om nu in Duitsland opnieuw te belanden in een situatie van censuur.’ Een bundel met Arabische poëzie die hij had samengesteld, wordt niet gepubliceerd, demonstraties voor Gaza zijn verboden. Almadhoun telt 120 gevallen van ‘cancellation’ sinds vorig jaar oktober en kan niet anders constateren dan dat Duitsland het oorlogsverleden absoluut niet heeft verwerkt. Humor, ironie en sarcasme ziet de dichter als wapens van de machtelozen. Je kunt ze inzetten als overlevingsmechanisme maar ook als een subtiele vorm van wraak op arrogantie en onverschilligheid. Zoals in het gedicht Évian een Midden-Oosten deskundige wordt opgevoerd die nooit in het Midden-Oosten is geweest. Onderdeel van datzelfde gedicht is een tekst die rechtstreeks lijkt te komen van een hedendaagse populist: Ze zullen onze banen en onze huizen afpakken en onze vrouwen verleiden. In werkelijkheid citeert Almadhoun een deel uit de verklaring van de Conferentie van Évian in 1938 waar 32 Europese landen de joodse vluchtelingencrisis bespraken en besloten geen joodse vluchtelingen op te nemen. ‘Europa leert niet van zijn geschiedenis’, verzucht hij. ‘Maar wij Palestijnen weigeren het om gezien te worden als slachtoffers. Onze strijd voor rechtvaardigheid geeft ons een doel.’ Almadhoun heeft veel doden te betreuren, eerst tijdens de oorlog in Syrië, het land dat hij al in 2008 verliet, en nu in Gaza. Van zijn uitgebreide familie daar zijn al meer dan 120 mensen vermoord. Hij blijft over de doden schrijven, zoals in het gedicht ‘Als we in een virtuele wereld zouden leven’: De oorlog is voorbij, de doden zijn heelhuids teruggekeerd naar hun families, hun martelaren zijn ongeschonden teruggekeerd naar hun moeders, de moeders zijn teruggekeerd naar hun huizen. De huizen, de straten, de moskeeën, de ogen, de voeten en de ledematen zijn teruggekeerd naar hun eigenaren. En zo kan het gebeuren dat de titel van deze bundel luidt: ‘Ik heb een afgehakte hand voor je meegenomen’. En dat de dichter er dan de opdracht in schrijft: ‘Dus nu heb je er drie.’
Ghayath Almadhoun Ik heb een afgehakte hand voor je meegenomen. Teksten en kanttekeningen. Vertaling: Djûke Poppinga. Uitgeverij Jurgen Maas, Amsterdam, 2024.
Almadhouns gedicht 'Ode aan verdriet' - een scherpe analyse van Europa's hypocrisie over morele verhevenheid - sprak me aan in een Volkskrant-artikel, en nadat ik zijn naam ook in De Bruijns 'Geweten' tegenkwam, ging ik overstag. Sterker nog, het zette me aan om een nieuw OBA-abonnement te nemen, want ik weet van mijzelf dat ik fysieke boeken (met een deadline) sneller lees - zeker dichtbundels -, dan als ze terecht komen op een digitale leesstapel op mijn e-reader.
Wat opvalt is een constante tegenstrijdigheid die Almadhoun hanteert om het onverdraaglijke dragelijk te maken. Of in ieder geval bespreekbaar, want dat de pijn nooit weg zal gaan is duidelijk.
Ik heb een massagraf voor je meegenomen, zodat je nieuwe vrienden kunt ontmoeten en onontplofte bommen, die je aan de kinderen kunt uitdelen. En wanneer de vredesmachine je verbrijzelt, naai ik je wonden die muziek bloeden dicht, zodat de herinneringen niet zullen sterven.
Het andere wat opvalt zijn z'n vele intertekstuele verwijzingen, zowel naar Europese bronnen als die uit de Arabische wereld:
De aarde ziet eruit als een puntje op een schilderij van Georges Saurat, en de beveiliger denkt als een verliezend paard als hij de naam van mijn geboorteplaats mompelt: Damascus.
en
'Ga op reis en vernieuw jezelf', zegt Abu Tamman. Ik kijk naar de twaalf eeuwen die ons van elkaar scheiden en denk aan de eeuwigheid. Dichters reizen door de ruimte en poëzie reist door de tijd.
Brilliant. Heartbreaking. Honesty so clear and so sharp like glass it could cut you. More people need to read it.
I highlighted so many parts of the book, but leaving one here..
We love you, Europe. We love your art and hate your colonialist history, love your theatre and hate your concentration camps, love your music and hate the sound of your bombs, love your philosophy and hate Martin Heidegger, love your literature and hate orientalism, love your poetry and hate Ezra Pound, love the freedom of expression within your own boundaries and hate the Islamophobia, love your advanced civilisation, your secularism, your just laws and the human rights on your own territory, and hate your racism, double standards, your arrogant outlook and your bloody history.
Ode aan het verdriet Schaak Ik heb Syrië voor je meegenomen PTSS Gerecyclede dood
"Toen de wind langs waaide, kon hij de boom niet vinden, en de bijl keek toe hoe ik verdwaalde in de vertaling, stil als een schietpauze, hangend aan een blauwe planeet in een afgelegen buitenwijk van de Melkweg."
"Ik heb vogels voor je meegenomen die bloed huilen, zodat je ze uit hun kooien kunt bevrijden."
"(...) deze nacht die dorstig is als een brandend bos (...)"
I found this to be an enrapturing read, beautifully rendered. I couldn't help wondering how much more additional beauty might have been lost in the translation. It's a small book but that doesn't equate to a quick read. You will need to bring a contemplative spirit, your cultural literacy, and some knowledge of current events and history, to bear as you not only read but savor and digest each poem. Some of the work is rather provocative, and I wonder what book reviewers in Sweden think of it. The book also motivated me to do some research to catch a few of the references. In short, I'm a fan, and have already added another of this poet's books to my reading list: Adrenanlin.
Ghayath Almadhoun’s 'I Have Brought You A Severed Hand', as woundedly clocked in translation by Catherine Cobham, changes the present without using time in a verse that pours milk over disappearing and reappearing blood. It is an absolutely beautiful, howling, undisguised, and sighing work, a pilgrimage of homage, an interest earned by yearning in nostalgia’s plastic cocoon, that pays with grey ransacked vividity the debts redacted from receipts of attention. Palestine is here, then there. As is Syria, Sweden, Germany. One can feel America pretending to be here, but love is too flooded a being. Language, too, is here. A light pining for glow. You can go home again, but cannot go housed. Almadhoun writes un- and re-policed in the nonfiction of the surreal, and hesitates so quickly one might go to pieces in a photograph of the lost lost. Saying a work is necessary is currently and old-head American. If I stop here, get this book. If I don’t, do the same.
Watching Ghayath read from this collection, in Classical Arabic, followed by Cobham’s translation, brought me to tears. He has a way of carrying each line, slowly. There is not a spare word in this entire collection, no dangling line waiting to be cut. His prose poems are deliberate, heartbreaking, and yes—sometimes, quite a bit cheeky.