گزاف‌نمایی در تاریخ علم ایران و اسلام

by امیرمحمد گمینی

تحریف و بزرگ‌نمایی علم قدیم آن را بزرگ نمی‌کند، بلکه از ارزش آن می‌کاهد. علم دوران اسلامی جایگاهی مشخص و انکارناپذیر در تاریخ اندیشه دارد، ولی نباید جایگاه آن را در هماهنگی‌اش با یافته‌های علم امروز تعریف کرد. علم امروز حاصل قرن‌ها فعالیت پژوهشی در سراسر دنیا است؛ و اگرچه ریشه در دستاوردهای علمی یونانی و قرون میانۀ اسلامی و مسیحی دارد، ولی همان دستاوردها نیست. بزرگ‌نمایی دستاوردهای تاریخی دانشمندان ایران و جهان اسلام نه‌تنها به نفع تاریخ علم قدیم نیست، بلکه دستاوردهای حقیقی این دانشمندان را نیز تحت‌الشعاع قرار می‌دهد و شناخت جایگاه درست علم قدیم را دشوار می‌کند. روی دیگر سکۀ بزرگ‌نمایی، اسلامی‌سازی علوم قدیم است. باید توجه داشت که هرچند متون اسلامی در ایجاد انگیزۀ فعالیت علمی برای دانشمندان نقش مهمی داشته‌اند، اما علوم قدیم و روش آنها را نباید برآمده از متون مقدس اسلامی دانست. هدف نویسندۀ این کتاب این است که نشان دهد علم دوران اسلامی بخشی از تاریخ جهانی علم است و به دین و مذهب خاصی وابسته نیست، اگرچه این علم حاصل فضای فرهنگی و دینی جامعۀ اسلامی به حساب می‌آید.
چاپ اول ۱۴۰۳

124 pages, Paperback

Published April 1, 2024

Reviews

[Kaveh · Rating 4 out of 5]

ایده محوری کتاب رو دوست داشتم
در مورد نقش دانشمندان علوم اسلامی در پیشبرد دانش بشری، نه باید اغراق کرد و نه باید دست کم شمرد.
و اینکه این بهای الکی دادن به نقش دانشمندان مسلمان، ناشی از دو دسته طرز فکر هست
یک دسته کسانی افراد شرقی که شیفته (کم دقت و کاذب) فرهنگ و تمدن اسلامی هستن و میخوان هر پیشرفت علمی مدرن رو به تاریخ علم موجود در مسلمانان نسبت بدن
دسته دیگه غربی‌هایی که با عینک مدرن به تاریخ علم نگاه می‌کنن و تنها اون بخشی از دستاوردهای علمی مسلمانان رو برجسته می‌بینن که از نتایجش تو علم جدید استفاده شده
در حالی که پیشرفت علم مرهون موفقیت‌ها و شکست‌ها و خطاها هست و بخشی از علم امروز بر مبنای پی‌بردن به اشتباهات گذشتگان هست که پژوهشگران علمی اغلب نادیده می‌گیرن
انگار بخوان بگن علم دوران اسلامی فقط وقتی مفید بوده که موید نتایج علم مدرن غربی بوده

[AmirMahdi Jamshidiha · Rating 4 out of 5]

مثل «ما چگونه ما نشدیم» تروتمیز و خوب و سرراست. البته آن‌یکی را بیشتر پسندیدم. سه محور اصلی دارد: نقدِ مدرن‌سازی (و بزرگ‌نمایی) علوم قدیم، نقد کوچک‌نمایی علوم قدیم، نقد اسلامی‌سازی علوم قدیم (که با مؤخره‌ای همراه می‌شود با این ایده: علم دوران تمدن اسلامی جزئی از مسیر جهانی علم است). از امیرمحمد گمینی ممنونم و انگشت می‌گردانم در جهان و کتاب‌ها و مقاله‌های مشابه به کتاب‌های گمینی می‌جویم.

[Mhdieh · Rating 4 out of 5]

دوست داشتم یه جاهایی مطالب بیشتر باز بشه و نقد نویسنده گسترده‌تر باشه روی مثال‌هایی که مطرح می‌کنه، ولی در کل کتاب ارزشمند و خوندنی بود.

[Mohammad Reza · Rating 2 out of 5]

.مملو از بدیهیات - پراکنده - بدون ساختار و نکته قابل تاملی، جز دو یا سه جمله