เมื่อความรักพบความรู้ When Philo Met Sophia

by กิตติพล สรัคคานนท์

‘When Philo Met Sophia’ หรือ 'เมื่อความรักพบความรู้' เคยเป็นคอลัมน์รายปักษ์ที่ผู้เขียนตั้งใจไว้ว่าจะเสนอเรื่องราวของ ‘ปรัชญา’ ไม่ใช่ในฐานะของ ‘ความรู้อันประเสริฐ’ ซึ่งเป็นความหมายของ ‘ปรัชญา’ ในภาคภาษาไทย อันเกิดจากคำสันสกฤตสองคำ ปฺร กับ ชฺญ ทว่าเป็นการเดินย้อนกลับไปยังความหมายดั้งเดิมของคำว่า Philosophia ในภาษากรีกที่แปลว่า ความรักในความรู้/ปัญญา

ในขณะที่ช่องว่างของความหมายระหว่างคำว่า ‘ปรัชญา’ กับ Philosophia/Philosophy นั้นอาจจะยากเกินกว่าจะถมให้เต็มได้ อีกทั้งเราคงไม่สามารถย้อนเวลากลับไปดลใจให้พระองค์วรรณไวทยากรบัญญัติศัพท์คำนี้ขึ้นมาใหม่ให้ใกล้เคียงกับความหมายดั้งเดิมของ Philosophia ดังนั้นสิ่งที่เราพอจะทำได้คือการนำพาความรักไปพบกับความรู้ หรือการทำให้เห็นว่า นักปรัชญา (Philosopher) ไม่ใช่ ‘ผู้รู้’ แต่เป็น ‘ผู้รักในความรู้’ ซึ่งนั่นก็แปลว่า ปรัชญายังต้องอาศัยเครื่องมือในการแสวงหาความรู้นอกจากตัวปรัชญาเอง และนี่ก็คือจุดเริ่มต้นของบทความชุดนี้ที่เป็นเหมือนคำเชิญชวนไปสู่ ‘ความรักในความรู้’ และอาจรวมไปถึง ‘ความรักในความไม่รู้’ อีกด้วย

318 pages, Paperback

First published February 1, 2025

About the author

นักเขียนเร่ืองสั้นและบรรณาธิการประจำสำนักพิมพ์ 1001 ราตรี ร่วมกับซะการีย์ยา อมตยา (กวีหนุ่มคนนั้นน่ะ) สำนักพิมพ์เล็กๆ แห่งนี้จัดพิมพ์งานกวีนิพนธ์ เร่ืองสั้น งานปรัชญา และอะไรก็ตามที่มีความน่าสนใจ

ปัจจุบันกำลังพยายามจะเขียนเรื่องยาวๆ ให้เป็นผลสำเร็จ หากแต่ยังไม่แน่ว่าจะกลายเป็นเร่ืองสั้นอีกหรือเปล่า

Reviews

[คุณชายกอล์ฟ นิรัติศัย · Rating 4 out of 5]

" 'ปรัชญา' คือความจำเป็น เพราะมันอาจหมายถึง 'หนทางเดียว' ในกระบวนการบำบัดรักษาอาการป่วยไข้ที่เรียกว่า 'ชีวิต' " — p.223

" 'ความรัก' คือเครื่องยืนยันถึง 'ความขาด' ของเรา เป็น 'ความปรารถนา' ที่ไม่มีวันเติมเต็มได้ ความรักจึงไม่ได้นำมาซึ่งความสุข ไม่ว่าจะสำหรับตัวเราเอง หรือสำหรับคนที่เรารัก คนที่เชื่อว่าความรักคือความสุข ความรักคือหนทางไปสู่ความสมบูรณ์ของชีวิต ในที่สุดย่อมจะต้องถูกความรักบดขยี้ราวกับกงล้อประวัติศาสตร์" — p.18

"โลกนั้นเป็นสถานที่ที่ความทุกข์ ความผิดหวัง งอกเงยได้ดีกว่า และเพราะฉะนั้นเราจึงยังต้องมีความหวังและความรัก ที่แม้จะเป็นเรื่องยาก ไม่เคยเรียบง่าย เหมือนอย่างรูปหัวใจที่เราวาด" — p.29

"ความรักเกิดจากความไม่สมบูรณ์/ยอกย้อนของชีวิต ที่คงอยู่ได้ด้วยการรักษาความไม่สมบูรณ์/ยอกย้อนของชีวิตนั้นให้คงอยู่สืบเนื่องเรื่อยไป" — p.69

" 'หัวใจถูกสร้างขึ้นมาเพื่อแตกสลาย' — 'hearts are made to be broken...' " [Oscar Wilde] — p.71

"แนวคิดเรื่อง 'วาทกรรม' ของ ฟูโกต์นั้นผูกสัมพันธ์กับ 'ความรู้' และความรู้นั้นก็ไม่เคยแยกขาดจากสิ่งที่เรียกว่า 'อำนาจ' ด้วยเพราะ อำนาจมีบทบาทในการกำหนดสิ่งที่เป็น 'ความรู้' และ 'ความจริง' " — p.122

"การสูญหายนั้นเกี่ยวโยงกับการที่สรรพสิ่งบนโลกทุกวันนี้ถูกแปรเปลี่ยนเป็นโลกของข้อมูลที่เข้ามาแทนที่ความทรงจำของเรา สังคมแห่งข้อมูลนั้น ไม่ได้ทำงานผ่านการลบ หากทว่าเป็นการเบี่ยงเบน การดึงดูดเราด้วยเรื่องแปลกใหม่ ซึ่งจะอยู่เพียงไม่นานและถูกเปลี่ยนแทนที่ด้วยเรื่องใหม่ๆ โลกที่เราอยู่คือโลกแห่งการเรียกร้องความสนใจ กลายเป็นสิ่งมีชีวิตที่เสพติดข้อมูล (infomaniacs) โลกที่เปลี่ยนแปลงทุกสรรพสิ่งเป็นข้อมูลนี้เองที่ทำให้เราไกลห่างจากวัตถุจริงๆ มากขึ้นเรื่อยๆ การไกลห่างนี้ก็เปรียบได้กับการลบเอาความทรงจำของเราต่อเรื่องต่างๆ ออกไป ทางรอดเดียวของเราที่จะคงไว้ซึ่งความทรงจำในตอนนี้จึงอาจหมายถึงการที่เรากลับกลายเป็นนักวัตถุนิยม หรือกลับมาเป็นผู้ลงมือสร้าง และสะสมวัตถุสิ่งของที่จับต้องได้อีกครั้ง" — p.205

"มนุษย์นั้นใช้ชีวิตธรรมดาสามัญภายใต้แสงสว่างที่ให้ความกระจ่าง ซึ่งเขาไม่เคยรับรู้จนกระทั่งมันอันตรธานไป และเมื่อนั้นชีวิตของมนุษย์ก็จะสูญเสียคุณค่า ความหมาย รวมถึงสิ่งต่างๆ ที่เราต้องการจะพูดออกมา คนเราจะตระหนักได้ในทันทีว่า การดำรงอยู่ที่ว่า หรือดังเช่นที่เราชอบพูดกัน โดยตัวมันเองแล้วไม่มีอะไรนอกจากความว่างเปล่าและสิ้นไร้ความหวัง เหมือนแสงสว่างนั้นถูกริบคืนไปจากสรรพสิ่ง (ทุกอย่างตายลง... เราต่างก็ตายทั้งที่ยังมีชีวิตอยู่)...." — p.208

"ฉันกำลังถูกไฟเผาผลาญ นี่คือเรื่องจริง ฉันกำลังทรมาน ฉันอาจร้องโอดครวญในบางครั้ง และปล่อยน้ำตาให้ไหลในบางที แต่ฉันไม่ยอมจำนน ฉันจะไม่ยอมแพ้และปล่อยตัวเองให้จมดิ่งลงไปในความสิ้นหวังที่ขลาดเขลา ซึ่งจะทำให้สภาพการณ์ที่เป็นไปนั้นน่าเศร้ายิ่งไปกว่าเดิม" [Seneca] — p.218-219

[Chontiwat Udomsiripat · Rating 3 out of 5]

เมื่อความรักพบความรู้ When Philo Met Sophia - หนังสือแนวปรัชญาที่เสมือน "คำเชิญชวน" ให้ทำความรู้จักกับปรัชญาในเรื่องต่าง ๆ โดยจะเริ่มต้นจากปรัชญาความรักก่อน ให้ตรงกับคอนเซป ความรักนำมาพบความรู้ ก่อนที่จะพาเราไปหาปรัชญาชนิดอื่น ๆ ซึ่งมีความขมบ้าง ความเข้มบ้าง ต่างกันออกไป

ที่ผมชอบมาก ๆ เลยคือ การทิ้งประเด็นเอาไว้ เช่น แนวคิดของนักปรัชญา ผลงานของนักปรัชญา ให้เราไปติดตามต่อยอด มันต้องมีนักปรัชญาสักคนนี่แหละที่เราสนใจ อย่างผมรู้สึกสนใจฟรีดิช นีทเซ่ เดี๋ยวไว้ค่อยไปติดตามต่อ โดยรวมแล้วหนังสือเล่มนี้เปรียบเสมือนบัตรเชิญนำมาสู่โลกแห่งปรัชญา ที่ไม่ได้หมายความว่าเป็นวิชาที่ดูไม่รู้เรื่องเสมอไป ปรัชญานั้นไหลวนอยู่รอบตัวเรา มีหลายเรื่องรอเราค้นพบและตกผลึก การคิดวิเคราะห์หรือทำปรัชญาจะนำมาสู่การถกเถียง หาทางออก หาสิ่งที่ดีให้กับชีวิตครับ

[Makmild]

เข้าใจว่ามันคือเล่มเดียวกับ In Philosophy, Love exists ในความไม่รู้ ความรักดำรงอยู่ เลยไม่ได้ซื้อ แฮ่ อ่อ คนละเล่ม เค