Ένας στρατιώτης λιποταχτεί από τα χαρακώματα και, για να ξεφύγει, μεταμφιέζεται σε γυναίκα. Όμως, δεν είναι τόσο απλό να αλλάζεις κοινωνικό φύλο. Όντας υποχρεωμένος να πάρει μια γυναικεία ταυτότητα, ο Πολ θα υιοθετήσει το στιλ της μοντέρνας "νέας γυναίκας", που αναδύεται ακριβώς τα χρόνια εκείνα: θα γίνει λοιπόν μια γκαρσόν, όπως έλεγαν τότε, που συζεί με τη "φίλη" της (την έως πριν σύζυγό του). Αυτό θα του δώσει την ευκαιρία να ριχτεί σε ερωτικές περιπέτειες κάθε είδους, παρασύροντας μάλιστα σ' αυτές τη Λουίζ, πάντα πιστή σύντροφο στην παρανομία.
Μετά την αμνηστία, η Σουζάν μπορεί να ξαναγίνει Πολ. Υπάρχει όμως επιστροφή στην κανονικότητα για κάποιον που έχει παραβιάσει ένα τόσο βασικό κοινωνικό σύνορο; Οι πιέσεις μιας αμφιλεγόμενης διασημότητας δεν βοηθούν και το ζευγάρι θα περάσει σε μια διαρκή κρίση. Η κλιμάκωση των παραβατικών συμπεριφορών θα κορυφωθεί, λίγα χρόνια αργότερα, με ένα έγκλημα: μια αληθινή ροκαμβολική περιπέτεια στο Παρίσι των "τρελών χρόνων" της δεκαετίας του 1920.
Στηριγμένοι σε πλούσιο αρχειακό υλικό (φωτογραφίες, επιστολές, ημερολόγια, δικαστικά έγγραφα, εφημερίδες), ο Fabrice Virgili και η Daniele Voldman αφηγούνται την παράξενη -και τραγική- ιστορία του Πολ και της Λουίζ, μια ιστορία που συνδυάζει θέματα όπως τα ψυχικά τραύματα του πολέμου, η παρενδυσία, η ομοφυλοφιλία, οι "διαταραχές φύλου", ο ανδρισμός, η συζυγική βία και η πολυπλοκότητα των ερωτικών συναισθημάτων.
Une enquête réussie qui nous permet d'appréhender une case de l'Histoire particulièrement intéressante : celle de la guerre (mais pas que). Elle retrace la vie de Paul Grappe et de Louise Landy, des amoureux, (mais pas que). Paul est appelé à se battre pendant la guerre 14-18. Il se bat. Puis il déserte. Et au lieu de fuir : il devient femme. C'est le récit d'un homme qui a choisi. Mais aussi celui de sa femme, qui passe sa vie à subir : elle subit les frasques de son mari, Paul, devenu Suzanne, malheureux, dépravé, qui jouit d'une notoriété grandissante, qui la violente et avec qui elle aura un enfant. C'est le récit de trois vies saisissantes qui mériteraient encore plus. Thèmes abordés : genres, guerres, sexualité, désertion, moeurs pendant les années 1920, culpabilité, alcoolisme, nostalgie, violences conjugales, etc. C'est puissant, c'est torturé, c'est tentaculaire et immense dans sa réflexion (qu'elle décrit et qu'elle suscite à l'intérieur de nous-même) A lire, et à réfléchir.