Gouden middeleeuwen: Nederland in de Merovingische wereld, 400-700 na Chr.

by Annemarieke Willemsen

De Vroege Middeleeuwen staan vooral bekend als de ‘Dark Ages’, wat een beeld geeft van een tijd van achteruitgang, onrust en duisternis na het vertrek van de Romeinen uit onze streken. Het begin van de Middeleeuwen, de Merovingische periode, ontbreekt in de schoolboeken en men denkt dat we er niets van weten. Maar er is uit de vijfde tot en met de zevende eeuw juist heel veel opgegraven in Nederland. Spectaculaire goudschatten en rijke grafvelden vol persoonlijke luxe en statussymbolen als sieraden, glaswerk en wapens laten zien dat dit een voorspoedige tijd was, waarover veel te vertellen is. Recent archeologisch onderzoek van dorpen uit de Vroege Middeleeuwen leverde daarnaast veel nieuwe informatie op over hoe mensen woonden, over huizenbouw, nederzettingspatronen, vroege industrie, rituelen en identiteiten.

Het leven in Merovingisch Nederland blijkt rustiger en welvarender te zijn geweest dan altijd is gedacht, vanwege een gunstige verhouding tussen land en mensen. De dorpen in het huidige Nederland blijken deel uit te hebben gemaakt van een fijnmazig wereldwijd handelsnetwerk, waardoor over de hele breedte van de samenleving veel toegang was tot luxe producten. Ook blijkt uit skeletonderzoek dat mensen in deze periode gezonder waren dan daarvoor en daarna. Het bredere idee van de eerste Middeleeuwen moet eveneens bijgeschaafd worden: zo waren de bekende ‘volksverhuizingen’ vooral langzame volksverschuivingen en blijkt ook de introductie van het Christendom een lang proces met veel individuele keuzevrijheid.

Genres: History

216 pages, Hardcover

First published January 1, 2014

About the author

Annemarieke Willemsen (1969) studeerde Kunstgeschiedenis & Archeologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, waar ze in 1998 promoveerde op een studie naar laatmiddeleeuws kinderspeelgoed. Vanaf 1993 werkte ze in diverse musea mee aan tentoonstellingsprojecten, onder andere in Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam.

Sinds 1999 is Willemsen aan het Rijksmuseum van Oudheden verbonden als conservator van de afdeling Nederland Middeleeuwen. Daar is ze verantwoordelijk voor alle vondsten van eigen bodem van ná de Romeinse tijd. Haar interesse gaat in het bijzonder uit naar de materiële cultuur (ook als fenomeen) en het dagelijks leven in de Middeleeuwen, met nadruk op het kind en het spel in het verleden.

Haar stokpaardje is het combineren van bronnen: voorwerpen, afbeeldingen en teksten, altijd in samenspraak. Inhoudelijk is Willemsen een 'omnivoor': een Late Middeleeuwen-specialist die zich in het Rijksmuseum van Oudheden vooral bezighoudt met Merovingische en Karolingische vondstcomplexen, maar ook publiceerde over Romeinen en Vikingen, en uit de voeten kan met objecten uit de 16de en 17de eeuw.

Reviews

[weaverannie · Rating 4 out of 5]

Toen ik het boek meenam uit de bibliotheek was het eigenlijk alleen mijn bedoeling om de prachtige afbeeldingen en de beschrijving erbij, te bekijken. Maar ik begon te lezen en was verkocht: het was zo interessant om te lezen over deze vrij onbekende periode in de Nederlandse geschiedenis, en over de manier waarop kennis over die tijd verzameld was, dat ik bleef lezen. De periode betrof de jaren 400-700 na Chr. Geschreven bronnen uit die tijd zijn er niet. Alle kennis moet worden vergaard aan de hand van bodemvondsten.
Het prachtig uitgevoerde boek en de goed geschreven tekst liet je meeleven met de archeologen, en met de Merovingische wereld die hier tot leven komt.
Erg boeiend!

[Redmar Huisman · Rating 3 out of 5]

Het is wel erg duidelijk voor een tentoonstelling geschreven en gaat erg veel in detail. Ondanks dat best wel interessant.

[Esther · Rating 5 out of 5]

Wat een mooi boek!