انفطار صورت

by Morteza Avini

136 pages, Paperback

First published January 1, 2012

About the author

Soon after the success of the 1979 Islamic Revolution, Avini joined the Construction Jihad founded by Imam Khomeini dedicated to poverty alleviation in rural Iran. Witnessing first hand the cruelty and injustice left in the villages by the recently overthrown Pahlavi monarchist dictatorship, he set out to produce documentaries sharing those neglected realities. After the US-backed invasion of Iran by Saddam Hussein, Avini developed a series of cinematographic productions throughout the 8 years of the Imposed War.

He died in 1993 after joining search parties identifying the bodies of the martyrs of the war while also producing the "Narration of Victory" documentary, when he was hit by the shrapnel of a landmine.

سید مرتضی آوینی در شهریور سال ۱۳۲۶ در شهر ری متولد شد.
سید‌مرتضی آوینی

وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه‌ خود را در شهرهای زنجان، کرمان و تهران به پایان رساند و سپس به عنوان دانشجوی معماری وارد دانشکده‌ هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی معماری را کنار گذاشت و به اقتضای ضرورت‌های انقلاب به فیلمسازی پرداخت.

آوینی فیلمسازی را در اوایل پیروزی انقلاب با ساختن چند مجموعه درباره‌ غائله‌ گنبد(مجموعه‌ شش روز در ترکمن صحرا)، سیل خوزستان و ظلم خوانین (مجموعه‌ مستند‌خان گزیده‌ها) آغاز کرد.

وی فعالیت‌های مطبوعاتی خود را در اواخر سال ۱۳۶۲، همزمان با مشارکت در جبهه‌ها و تهیه‌ فیلم‌های مستند درباره جنگ، با نگارش مقالاتی در ماهنامه اعتصام ارگان انجمن اسلامی آغاز کرد.

آوینی در زمان جنگ در گروه جهاد فعالیت‌های بسیاری داشت. او در این دوره به سینما،‌ هنر،‌ فرهنگ واحد جهانی و مواجهه آن با مسائل مختلف فکر می‌کرد. مجموعه تحقیقات و مباحثات و نوشته‌های آوینی در ماهنامه هنری سوره منتشر ‌و بعدها در کتاب آینه جادو که جلد اول از مجموعه مقالات و نقدهای سینمایی اوست جمع آوری شد.

اواخر سال ۱۳۷۰ مؤسسه فرهنگی روایت فتح به فرمان آیت‌الله خامنه‌ای تأسیس شد تا به کار فیلمسازی مستند و سینمایی درباره دفاع مقدس بپردازد و تهیه‌‌مجموعه‌روایت فتح را که بعد از پذیرش قطعنامه رها شده بود، ادامه دهد.

آوینی و بقیه گروه، سفر به مناطق جنگی را از سر گرفتند و طی مدتی کم‌تر از یک سال، کار تهیه‌شش برنامه از مجموعه ده قسمتی «شهری در آسمان» را به پایان رساندند و مقدمات تهیه مجموعه‌های دیگری درباره‌ آبادان، سوسنگرد، هویزه و فکه را تدارک دیدند. اگرچه مقارن با همین زمان، فعالیت‌های مطبوعاتی او نیز ادامه داشت.

شهری در آسمان که به واقعه محاصره، سقوط و بازپس‌گیری خرمشهر می‌پرداخت، در ماه‌های آخر سال ۱۳۷۱ از تلویزیون پخش شد، اما برنامه وی برای تکمیل این مجموعه و ساختن مجموعه‌های دیگر با شهادتش در فکه ناتمام ماند.

سید مرتضی آوینی، بیستم فروردین ۱۳۷۲ در فکه و در حال ساخت مجموعه مستند و تلویزیونی روایت فتح، بر اثر برخورد با مین‌های باقیمانده از زمان جنگ به شهادت رسید.

پیکر شهید سید مرتضی آوینی ۲۲ فروردین با حضور مقام معظم رهبری و هنرمندان و نویسندگان تشییع و در گلزار شهدای بهشت زهرا (س) به خاک سپرده شد.

Reviews

[مجید اسطیری · Rating 3 out of 5]

آیا راهی به جز سمبولیسم وجود ندارد؟





کتاب انفطار صورت مجموعه مقالات سید مرتضی آوینی درباره گرافیک و نقاشی است. همه مقالات خواندنی هستند مخصوصاً دو مقاله انفطار صورت و مقاله ای که درباره نقاشی دفاع مقدس است و الآن اسمش یادم نیست.
حرفم درباره نگاه شهید آوینی این است که در بررسی او نمادگرایی یا چنان که خودش بارها بیان می‌کند سمبولیسم مهمترین عنصری است که می‌تواند هنر معنوی را بسازد و هنر مدرن چون از سمبولیسم دور شده در دایره تنگ حدیث نفس هنرمند گرفتار شده.

چون از قضا امروز علاوه بر سالگرد شهادت سید مرتضی آوینی سالگرد درگذشت مهم ترین چهره هنر مدرن پابلو پیکاسو هم هست، خواستم با گواهی گرفتن یکی از مشهورترین تابلوهایش یعنی "گرنیکا" نشان بدهم هنر می‌تواند نقش معنوی، اعتراض به ظلم، بیان مظلومیت، یادآوری صلح یا جای خالی آن را ایفا کند ولی اصلا هم نمادگرا و سمبولیس نباشد.
چون آوینی مدام بر جدا افتادن هنرمند مدرن از وظیفه تاریخی اجتماعی اش تأکید می‌کند شاهد آوردن این تابلو برای اینکه همیشه اینگونه نبوده ضروری است.

ندانم کجا خواندم اندر کتاب که وقتی یک افسر نازی روبروی این تابلوی تکان دهنده قرار می‌گیرد با حیرت از پیکاسو می‌پرسد «این کار شماست؟» پیکاسو هم میگوید «نه، کار شماست!» چون هواپیماهای آلمانی این دهکده را حسابی در هم کوبیده بودند. این جواب پیکاسو خیلی واضح نشان میدهد که نه تنها سوژه به تنهایی برایش اهمیت نداشته بلکه فرم را هم وابسته به خودش نمیداند. یعنی جدایی کامل از حدیث نفس و خودگویی

وانگهی گیریم توجه به سمبل ها برای رسیدن به هنر دینی یا معنوی ضرورت دارد، آیا مثلا دایره به عنوان شکل هندسی تداعی کننده کمال برای مسلمان و هندو یک معنی دارد؟

[ali KDM · Rating 4 out of 5]

سید مرتضا آوینی درباره موضوعات زیادی مقاله نوشتن و درباره موضوعات زیادی تئوری های منحصر به فردی دارن؛ فارغ از درستی یا نادرستی نظرهایی که توی این زمینه ها داشتن، از عمق نوشته هاشون می شه فهمید که مدت زمان زیادی رو برای فکر کردن روی موضوعات مختلف می ذاشتن و این مسأله با ارزشیه؛ از سایر ویژگی های کتاب هایی که از ایشون چاپ شده اینه که درباره هر موضوعی که می نوشتن، اون موضوع را با توجه به همه مسائل و مقتضیات زمان و جامعه خودشون می سنجیدن و با موضوعات و پدیده هایی که توی این دنیا وجود داره به مثابه پدیده ها و مفاهیم انتزاعی و مجرد برخورد نمی کردن؛ این ویژگی هایی که توی همه کتاب هاب های ایشون هم وجود داره باعث می شه آدم دوباره بعد از گذشت مدتی از آشنایی با تفکرات ایشون، توی زندگی به شنیدن دوباره حرف هاش احساس نیاز کنه؛ حقیقتاً برای من این طور بوده. خوندن همه کتاب های ایشون رو به همه ایرانی ها توصیه می کنم.