Ο παρών τόμος περιλαμβάνει δέκα από τα δώδεκα διηγήματα που συνόδευαν την πρώτη έκδοση της νουβέλας του Γιάννη Σκαρίμπα με τίτλο Το θείο τραγί (1933), η οποία κυκλοφόρησε αυτοτελώς το 1971 από τις εκδόσεις Κείμενα.
Τα διηγήματα αυτά που επανέρχονται στο φως σχεδόν έναν αιώνα μετά την πρώτη τους κυκλοφορία, δεν είναι υποδεέστερα των διηγημάτων του της ίδιας εποχής ως προς την αισθητική τους ποιότητα, ενώ συμπληρώνουν την εικόνα μας για το έργο και κυρίως για την εξέλιξη της ποιητικής και της γλώσσας του συγγραφέα. Ο τίτλος της συλλογής επιλέχθηκε από το πρωτοποριακό για την εποχή του και ιδιότυπο ομότιτλο διήγημα.
Τα διηγήματα του τόμου με τη σειρά που εμφανίζονται:
«Το κρασί της αγάπης», «Η χρυσόμυγα της βρόμας», «Ένας αρχάγγελος στο περιγιάλι», «Η ιστορία ενός ασήμαντου», «Ο Αυτοκράτωρ της Κίνας», «Λουλούδι της Μονεμπασιάς», «Ο φίλος μου!», «Ο Ούζος», «Κλάρα Χαντά – Πειραιεύς» και «Δυο ψυχές κι ένα αστέρι».
Ο Γιάννης Σκαρίμπας (English: Giannis Skarimpas) ήταν από τις πιο ανήσυχες και ιδιότυπες μορφές της ελληνικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα. Γεννήθηκε στην Αγία Ευθυμία Φωκίδας και έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη Χαλκίδα, πόλη με την οποία ταυτίστηκε βαθιά. Υπηρέτησε στον στρατό κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τραυματίστηκε στο μακεδονικό μέτωπο και αργότερα εργάστηκε ως τελωνειακός υπάλληλος. Παράλληλα ανέπτυξε έντονη λογοτεχνική δραστηριότητα, δημοσιεύοντας ποιήματα, πεζά, θεατρικά έργα και κριτικά κείμενα. Η γραφή του ξεχώρισε για την εικονοκλαστική διάθεση, τη σατιρική ματιά, τη γλωσσική ιδιομορφία και την αμφισβήτηση των κοινωνικών συμβάσεων. Θεωρείται από τους πρώτους δημιουργούς που εισήγαγαν υπερρεαλιστικά στοιχεία στην ελληνική πεζογραφία. Ανάμεσα στα σημαντικότερα έργα του συγκαταλέγονται τα μυθιστορήματα «Το Θείο Τραγί», «Μαριάμπας» και «Το Σόλο του Φίγκαρω». Το 1976 τιμήθηκε με το Πρώτο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για το αντιπολεμικό έργο «Φυγή προς τα εμπρός». Ποιήματά του μελοποιήθηκαν από σημαντικούς Έλληνες συνθέτες, ενώ η προσωπικότητα και το έργο του εξακολουθούν να επηρεάζουν νεότερους συγγραφείς και μελετητές. Παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του μια ασυμβίβαστη παρουσία, μακριά από λογοτεχνικούς κύκλους και επίσημες επιρροές, καλλιεργώντας ένα προσωπικό ύφος γεμάτο ειρωνεία, λυρισμό και ανατρεπτικό χιούμορ. Οι φίλοι και οι αναγνώστες του τον αποκαλούσαν συχνά μπαρμπα-Γιάννη, αναγνωρίζοντας τη λαϊκή σοφία, την εκκεντρικότητα και την αμεσότητά του. Σήμερα θεωρείται σταθερό σημείο αναφοράς της νεοελληνικής γραμματείας.
Αντισυμβατικό, ανατρεπτικό, μεταφορικό έως ακατάληπτο, ενάντια σε κάθε φόρμα, προσδοκία ή πρόβλεψη , το βιβλίο με τα αποκηρυγμένα από τον συγγραφέα διηγήματα που συνόδευαν το διάσημο "θείο τραγί".
Είναι ναι σαν να σε ρίχνουν στην αυλή του αυτοκράτορα της Κίνας και να πρέπει να συνεννοηθείς.
Αλλά για κάποιο περίεργο λόγο, αισθάνεσαι, και αναπτύσεις μια σύνδεση ψυχής. Ίσως γιατί ο ήρωας των διηγημάτων ξέρεις ότι είναι ο ίδιος ο συγγραφέας, ένας άνθρωπος κοινός, που έζησε και (πολυ)ερωτεύτηκε στη Χαλκίδα του 1930.
Απόσπασμα μεταξύ γέλιου και απόγνωσης :
"Ναι, μα είν' αγγούρι το κουτραμπάλμπαρι° είναι μανίκι οι κουρτελάτσες° δεν ειν'το πήκι της γκλίζας παίξε γέλασε. Δεν ειν' λουκούμι η κοντραμετζάνα να το χάψει. Είναι σόι το βασίλειο. Θέλει μέτρο και φρόνηση, θέλει τέμπο και τάξη. Μάτι κι αυτί. Να ρεουλάρεις, να μετράς, να καρατάρεις με το μάτι."