Διάλογοι

by Jorge Luis Borges, Ernesto Sabato

Traz uma série de conversas realizadas entre dois dos maiores escritores da literatura argentina e Jorge Luis Borges e Ernesto Sabato. Marcados por profundas diferenças estéticas e políticas, os dois aceitaram conversar, com a mediação do crítico Orlando Barone, sobre muitos dos temas que aparecem na literatura de ambos e também sobre questões relacionadas à arte e à vida. Além de ser um emocionante depoimento, esses diálogos acabam se constituindo em alguns momentos como verdadeiras peças de crítica literária.

Genres: Nonfiction, Literature, Spanish Literature

255 pages, Paperback

First published January 1, 1976

About the author

Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo was an Argentine short-story writer, essayist, poet and translator regarded as a key figure in Spanish-language and international literature. His best-known works, Ficciones (transl. Fictions) and El Aleph (transl. The Aleph), published in the 1940s, are collections of short stories exploring motifs such as dreams, labyrinths, chance, infinity, archives, mirrors, fictional writers and mythology. Borges's works have contributed to philosophical literature and the fantasy genre, and have had a major influence on the magic realist movement in 20th century Latin American literature.
Born in Buenos Aires, Borges later moved with his family to Switzerland in 1914, where he studied at the Collège de Genève. The family travelled widely in Europe, including Spain. On his return to Argentina in 1921, Borges began publishing his poems and essays in surrealist literary journals. He also worked as a librarian and public lecturer. In 1955, he was appointed director of the National Public Library and professor of English Literature at the University of Buenos Aires. He became completely blind by the age of 55. Scholars have suggested that his progressive blindness helped him to create innovative literary symbols through imagination. By the 1960s, his work was translated and published widely in the United States and Europe. Borges himself was fluent in several languages.
In 1961, he came to international attention when he received the first Formentor Prize, which he shared with Samuel Beckett. In 1971, he won the Jerusalem Prize. His international reputation was consolidated in the 1960s, aided by the growing number of English translations, the Latin American Boom, and by the success of Gabriel García Márquez's One Hundred Years of Solitude. He dedicated his final work, The Conspirators, to the city of Geneva, Switzerland. Writer and essayist J.M. Coetzee said of him: "He, more than anyone, renovated the language of fiction and thus opened the way to a remarkable generation of Spanish-American novelists."

Reviews

[Tijana]

Kad bih ja pravila školsku lektiru, stavila bih i dve knjige razgovora: Trifo - Hičkok i Borhes - Sabato. Jer mi se tako hoće.
Ovo je upravo ono što se najavljuje u naslovu: Borhes i Sabato sede i pričaju o... svemu, Barone sedi po strani, menja magnetofonske trake, povremeno pokušava da nabaci neku temu i divi im se do imbecilnosti. Divota. Borhes mi je bliži kao pisac, Sabato je draži kao čovek, i jedno i drugo dolazi do izražaja jer - pa ono, Borhes zna sve o svemu ali nekako uvek okrene na priču o sebi i malo je kvaran a Sabato je tako divan i sav zanesen ali se vidi kako *poštuje* Borhesa kao pisca, a istovremeno mu neke stvari *zamera* kao čoveku, pre svega odbijanje da vidi stvarnost oko sebe (a to je zima 1974/5 u Argentini, ima šta da se vidi). I ja čitam i raznežujem se i lovim književne i filozofske i muzičke reference i vukljam knjigu po gradu da bih drugaricama čitala odlomak kad Borhes onako lažno skromno priča kako nije njemu stalo do Nobelove nagrade, ima toliko boljih pisaca, molim vas, a Sabato se smejulji.

[Bepina Vragec · Rating 5 out of 5]

BORHES: Sećam se slučaja jednog japanskog pisca koji je napravio harikiri pred celim svetom. Činilo mi se dobro. Bio je u stanju da umre kao poslednji samuraj.

SABATO: Izgleda mi suviše spektakularno da bi bilo za pohvalu. Takođe, kao čin arogancije. Upozoravam Vas, Borhese, da ne govorim to što sam uveren da sam bolji i da bi mi više verovali. Naprotiv, i ja sam mislio na samoubistvo mnogo puta u životu.

BORHES: I ja takođe. Ima 75 godina kako hoću da se ubijem. Imam više iskustva od Vas, Sabato.

SABATO (Smeškajući se): Sa vrlo malo uspeha, bar po onome što se vidi.

BORHES: Da, ali sa puno vokacije, zaista.
...
(Klatno na otkucava dva sata popodne. Razgovor se lagano približio kraju. To je skladan kraj. Obojica istovremeno ućutaše. Ne pristaju da nastavimo prazan razgovor, niti ih na to obavezuje kurtoazija. Postoji vreme kojim oni znaju da vladaju mudro, veme tišine. ...)

Na traci su se glasovi mešali.
Reči se odnose na predmete, ljude, snove.
Tamo je moj horizont, pokazao je Borhes. Tamo je moj ponor, govorio je Sabato. Tako sam konstruisao pejzaž od horizonta i ponora.
Ostale su neke sitnice i nekoliko anegdota. Takođe neki vic, tajna koja nije za pričanje, njihov način na koji su mogli da se vole iako nisu prijatelji.

[Ana-Maria Beșa · Rating 4 out of 5]

"Borges : Văd o formă care ar putea fi o insulă și văd cele două capete ale sale, dar nu știu ce se află în mijloc. Întrevăd începutul și sfârșitul istoriei, dar, când le întrezăresc, încă nu știu cărei țări sau epoci îi corespund. Faptul mi se revelează pe măsură ce mă gândesc la temă sau scriu povestirea. Iar greșelile pe care le comit sunt, în general, erori din zone întunecate și nedescoperite încă."

"Sabato : Întotdeauna mi-a fost teamă de viitor, pentru că în viitor, printre altele, se află moartea.
Borges : Cum, Domniei Tale îți este frică de moarte?
Sabato: Cuvântul exact ar fi tristețe. Mi se pare foarte trist să mori.
Borges : Eu cred că, așa cum nimeni nu poate fi trist pentru că n-a asistat la războiului Troiei, nici să nu mai vadă lumea nu-l poate întrista, nu? În Anglia exista o superstiție populară potrivit căreia nu vom ști că am murit până nu vom observa că oglinda nu ne mai reflectă. Iar eu nu văd oglinda."

[Pollo · Rating 4 out of 5]

Muy entretenidos e interesantes estos diálogos. En otros textos similares, Borges está demasiado cómodo casi monologando sobre sus temas favoritos (laberintos, sueños, literatura inglesa) y al interlocutor se le cae la baba por el autor como en Diálogos últimos con Osvaldo de Ferrari. Aquí no. Tiene alguien muy diferente como Ernesto Sábato, que no teme disentir y cambiar el rumbo de la conversación. Lo único a lamentar del volumen son algunas intervenciones y descripciones que quieren ser agudas por parte de Orlando Barone y, además, que los diálogos hayan quedado cortos, habiendo tantos temas por tocar entre estos dos titanes de la literatura argentina.

[My traveling books · Rating 5 out of 5]

سأفرغ رفا بمكتبتي للكتب التي أستطيع أن أعيد قرائتها مرّات عديدة، و أضع هذا الكتاب فيها مع فنجان قهوة و مذكرة أكتب عليها :"حواراتي مع بورخيس و ساباتو"❤️
أحبهما!

[Brandon · Rating 5 out of 5]

This book is a literal treasure. It's Borges and Sabato in 1974/75, talking, with this guy Barone kind of hosting the talks. These two guys had been friends in the early '40's, then had a very serious, very public, very bitter falling out for reasons way to complex to gloss by saying more than that it was over Peronism and politics, generally. Prior to these conversations, they hadn't spoken in 20 years and never spoke again after this. The conversations themselves are really amazing. It's "usted" from beginning to end. They spend about 10 pages talking about what's more real: dreams or awake. They go back and forth about Don Quijote constantly. Just incredible.

[George Spirakis · Rating 4 out of 5]

- Να τος ο ορίζοντάς μου, έδειχνε ο Μπόρχες.
- Να την η άβυσσός μου, αποκρινόταν ο Σάμπατο.

[Fayez Allam]

اثنان من كتّابي المفضلين يجتمعان معاً في حوارات جميلة جداً. هنا حديث عن الأدب والرواية والقصة والسينما والسياسة والحياة والموت والشعر واللاهوت...
أعتقد أنني سأعيد قراءة هذا الكتاب مرات ومرات
.
اقتباس من كلام ساباتو:
الرواية، في المقابل، أشبه ما تكون بقارة. يتعيّن فيها اجتياز مستنقعات أو أهوار واسعة، أو قطع طرقات طويلة وسط الغبار والطين، للوصول في نهاية المطاف إلى مكان رائع. أعتقد أن بورخس قال مرة إنه يشعر بالملل في تلك الطرقات القاحلة، فضلاً عن أنها لا بدّ أن تؤدي إلى أن يشعر القارئ بالضجر منها أيضاً. ولكن إذا أردت العثور على كنز في غابات الأمازون، يجب أن تجابه كثيراً من المخاطر.

[Gabriela · Rating 4 out of 5]

Buen libro. Ideas y frases geniales de ambos autores. Sin embargo, me da la impresión que Barone no está siempre a la altura del diálogo que trata de facilitar. Quizás si sábato hubiera iniciado el diálogo y comentado sus impresiones el libro hubiera sido todavía más rico.

[Bojan Džodan · Rating 5 out of 5]

Predivno je čitati kako su razgovarala ova dva velika uma o književnosti snovima, Bogu, smrti i načinu na koji su pisali.

[Del Mar · Rating 5 out of 5]

Lo que hay en este libro es maravilloso, creo que es la tercera vez que lo leo y siempre encuentro algo nuevo porque me voy fijando en diferentes momentos de las conversaciones. Estos dos autores que llevaban sin verse veinte años, que por diferentes razones -sobre todo políticas- dejaron de hablarse pero aceptaron reunirse para hablar de temas tanto profundos como banales. De ambos se aprende, es imposible no tomar posición a veces y estar más de acuerdo con uno que con otro. Los temas son muy interesantes, literatura, sueños, realidad, las religiones y un poquito, pero poquito de comentarios políticos.

[Hojaplateada · Rating 4 out of 5]

No suelo leer "no-ficción" (¿que etiqueta rara no?), pero la verdad que estos dos apellidos me llamaban mucho en la tapa del libro y la verdad es que no me defraudaron, muchas excelentes anécdotas y pensamientos que valen la pena leer. 4,5 de 5

[Florin Pitea · Rating 4 out of 5]

An easy and pleasant read. Professor Scipione's translation is elegant and fluent.

[Fernanda Zúñiga · Rating 5 out of 5]

Creo que este libro me reconcilió con Borges y me hizo admirar aún más a Sabato.

[Angelo Marcano · Rating 5 out of 5]

Increíble. De los libros que más he disfrutado leyendo.

[Lujan Cane · Rating 4 out of 5]

Lindo libro, muy rescatables todas las conversaciones, opiniones y acotaciones de los dos escritores. Muy lindo libro para apreciar dos celebres escritores argentinos, Borges y Sábato.

[Sol Reátegui · Rating 5 out of 5]

Un libro que significa mucho para mí

[Claudia Montesinos · Rating 5 out of 5]

Aquí no hay batallas, sino un duelo de ideas tan elegantes como punzantes. Orlando Barone registra con sensibilidad y agudeza una serie de encuentros entre Jorge Luis Borges y Ernesto Sábato, dos visiones opuestas del mundo que se cruzan sin buscar imponerse.

Borges, el laberíntico, el que esquiva la política y se refugia en la eternidad de los libros para transcribirnos el mundo. Sábato, el existencial, el que transita del dolor humano hacia la responsabilidad social.

Debo reconocer que el registro de Barone tiene la particularidad de hacernos sentir como si estuviésemos ahí, ya que, además de trasmitir el diálogo entre estos dos grandes, nos transcribe su lenguaje no verbal, esto hace que la lectura sea una experiencia íntima: hay momentos de tensión, humor, desacuerdos irreconciliables pero, sobre todo, un profundo respeto mutuo.

Definitivamente es un libro para reflexionar y reír, se disfruta como una charla con amigos.

[Pablo · Rating 5 out of 5]

Sencillamente maravilloso. Del encuentro entre dos genios no puede salir más que la genialidad.

Lógicamente deja con ganas de más, pero para quienes admiramos y disfrutamos las obras de ambos sin caer en comparaciones ni polémicas resulta en un registro invaluable.

[epicuri_ · Rating 5 out of 5]

Delicioso, suave, sutil, ligero. Necio quien no le haya puesto 5 estrellitas, tol universo pa ellos que majos que bien me caen.

[Helmi Chikaoui]

بعد قطيعةٍ طويلةٍ بينهما لخلافات إيديولوجية، تمكّن الصحافي أورلاندو بارون أن يجمع بين قطبَي الكتابة في الأرجنتين: خورخي بورخيس (1899- 1986)، وأرنستو ساباتو (1911- 2011). سبع جلسات شهدتها أماكن مختلفة في بوينس آيرس، تحاورا خلالها في شؤون مختلفة: القصة والرواية، الحلم، اللغة، النسيان، الموت، وبالطبع رواية سرفانتس «دون كيخوته». سيعترف بورخيس بأنه لم يكن متحمساً لأيقونة السرد الإسباني، لكنه أُعجب بالرواية لاحقاً. أمرٌ أبهج أرنستو ساباتو بوصفه أحد ورثة سرفانتس. مُنع كتاب الحوارات الذي صدر منتصف سبعينيات القرن المنصرم طويلاً، قبل أن يُفرج عنه في العام 1996، مع انتهاء حقبة الديكتاتورية. عوقب بورخيس لموقفه المضاد للجنرال خوان دومنيغو بيرون، بنقله من عمله في المكتبة الوطنية إلى وظيفة مفتّش للدواجن في الأسواق. سينظر بورخيس إلى هذه الإهانة كذكرى عابرة، فيما سيمحو ساباتو ما كتبه عن «العمى الأخلاقي» ردّاً على مقالٍ لبورخيس. في سلسلة حواراتهما، ستتراجع نسبة الخلافات بين صاحب «كتاب الرمل»، وصاحب روايات «النّفق»، و«أبطال وقبور»، و«ملاك الجحيم»، فيما سينهمك أورلاندو بارون بصلاحيّة آلة التسجيل، إلى درجة أنه سوف ينسب كلام الأوّل للثاني وبالعكس، وفقاً لملاحظة ماريا كوداما أرملة بورخيس ووريثته الشرعية. سُجّلت هذه الحوارات أيام السبت من كل أسبوع إلى أن أغلق الكاتبان القوس على سجالاتهما وإجاباتهما المرتجلة عن أسئلةٍ جوهريّةٍ تتعلّق بالأدب في المقام الأول، ما جعلها تشكّل اليوم مرجعاً نقدياً ملهماً. يقول ساباتو: «الحلم يقي المرء من أن يصبح مجنوناً في الحياة اليومية، فيما يفيد الفن في إنقاذ الآخرين من الجنون». ويرصد بورخيس فكرة الموت بقوله: «لا نعرف أنّنا متنا حتى نتأكد في أن المرآة لا تعكسنا. أنا لا أرى المرآة». جرعةٌ إضافية من الأفكار تستدرج «الصديقين» إلى خرائط الكتابة المفتوحة على احتمالات لا تُحصى. سوف ينكر بورخيس معرفته بأدب أميركا اللاتينية متجاه لاً عشرات الروايات المؤثرة بما فيها روايات ساباتو نفسه. وسيعلن الأخير بأنّ «سقراط فيلسوف مقهى لا أكثر» قبل أن يلخّص صورة بورخيس بقوله «إليكم، بورخيس، هرطقة ضاحية بوينس آيريس، مجموع أمناء مكتبات أقنوم غير محدود، مزيج نادر من آسيا الصغرى، وباليرمو، ومن كافكا، ومارتن فييرو. تعسّفي، عظيم، صانع ساعات، ضعيف، منتصر، مجازف، خائف، فاشل، رائع». من جهته، سعى أورلاندو بارون إلى تبديد لحظات الصمت بسؤال أو اقتراح أو رأي، كما سيمهّد لهذه الأمسيات بمقدمات توضح تطوّر لعبة الشطرنج الأدبية بين اللاعبين. هنا مقاطع من الكتاب الذي قام بترجمته إلى العربية عبد السلام عقيل، وسيصدر قريباً عن «دار نينوى» في دمشق
محاولة للتذكّر
بورخيس: متى تعارفنا؟ دعنا نرى. لقد فقدت القدرة على حساب السنين. ولكن أعتقد أن ذلك كان في بيت بيوي كاساريس حين صدر كتابك «الفرد والكون».
ساباتو: لا، يا بورخيس. صدر ذلك الكتاب في العام 1945، ونحن تعارفنا في العام 1940.
بورخيس: (يفكر) نعم، يا تلك الاجتماعات! كان بوسعنا أن نخوض طيلة الليل في الحديث عن الأدب والفلسفة، كان ذلك العالم مختلفاً.
ساباتو: أودّ أن أقول، كنّا، بالأحرى نتحدث في تلك الاجتماعات عن المشترك الذي يستهوينا، أنت، وبيوي، وسيلفيا، وأنا. أعني الأدب، والموسيقى، لأن السياسة لم تكن تهمنا. أنا على الأقل.
بورخيس: أعني يا ساباتو أننا لم نكن نهتم كثيراً بالأخبار اليومية العابرة.
ساباتو: نعم، حقاً، كنا نتناول موضوعات تتسم بالديمومة. أما الأخبار اليومية، فهي بصورة عامة، غالباً ما تذروها الرياح. سواء الجديد منها الذي تكتبه الصحف، أو القديم، كله يذهب هباءً في اليوم التالي.
بورخيس: طبعاً. لا يفكر أحدٌ بأنه يجب أن يتذكر ما هو مكتوب في جريدة. أقول، ما يُكتب في جريدة، يُكتب لكي ينسى، يكتب عن عمد لكي يُنسى.
ساباتو: لعله سيكون من الأفضل نشر جريدة كل سنة أو كل قرن. أو عندما يحدث شيء يتسم بالأهمية حقاً كأن يتصدر الجريدة عنوان على ثمانية أعمدة كالتالي: «ها قد اكتشف السيد كريستوفر كولومبوس، أميركا».
بورخيس: (مبتسماً) نعم... أعتقد ذلك.
ساباتو: كيف يمكن أن تقع أحداث فائقة الأهمية كل يوم؟
بورخيس: فضلاً عن ذلك، لا يعرف أحد مسبقاً ما هي؟ اكتسب صلب المسيح أهمية في ما بعد، وليس في حينه، عندما حدث. ولذلك فإنني لم أقرأ أي جريدة قط، متّبعاً نصيحة إمرسون.
ساباتو: مَنْ.
بورخيس: إمرسون، الذي كان ينصح بقراءة الكتب، لا الجرائد.

[floricel · Rating 4 out of 5]

Cât de mult se pot pierde doi oameni într-o conversaţie bogată,când şi unul şi celălalt caută să-şi redea cât mai fidel gândurile şi emoţiile,ce le-au însufleţit gândirea şi scrierile..

Borges râmâne mulţumit la paharul lui cu apă,iar Sabato adâncit în el însuşi,rămâne cu privirea fixată în paharul lui cu whisky.E vară,iar cei doi,înregistraţi pe o bandă audio,discută despre literatură,adolescenţă,singurătate,muzică,vise,obesii,problema suicidului,crearea unei opere,etc.

Sabato devine pătimaş(parcă jenându-se de energia lui)când îşi rememorează personajul Bruno,din Eroi şi morminte construit după caracterul său.

Dialogurile lor sunt genuine- îţi conferă senzaţia unui decor de cafenea,în rumoarea oraşului Buenos Aires.

Un pendul bate ora două noaptea.Convorbirea a asfinţit liniştită.E un final armonios,cei doi tac în acelaşi timp.Nu acceptă să continue dialogul cu vorbe vane.Nici politeţea nu-i obligă.E un timp pe care nu ştiu să-l manevreze prudent:cel al tăcerilor.Îşi dau mâna,pleacă iar eu rămân privind cele două scaune goale.
Pe benzi,vocile au amestecat cuvintele.
Vorbesc despre obiecte,oameni,visuri.
"Aici e orizontul meu"îi arată Borges
"Aici e prăpastia mea"îi povestea Sabato
***
Rămân unele amănunte şi anecdote.Şi câte o glumă,un secret nepovestit şi modul cum s-au putut iubi,fără a fi prieteni.
Îi văd acolo conversând şi-mi imaginez că ei nu-s Borges,nici Sabato.Pot fi pasagerii unui tren,care se întâlnesc într-o călătorie ce se apropie deja de sfârşit.Fac schimb de amintiri şi promit că se vor mai întâlni

Odată apusă conversaţia,cei doi nu se mai întâlnesc niciodată.

[SemneBune · Rating 5 out of 5]

Despărţiţi de opiniile lor politice diferite, Borges şi Sábato nu s-au întâlnit timp de douăzeci de ani. Abia în 1974 s-au revăzut, din întâmplare, la o lansare de carte, într-o librărie din acelaşi Buenos Aires care îi separase. Atunci şi acolo au schimbat din nou impresii despre celebrul Cervantes şi la fel de celebrul lui Don Quijote, reuşind să uite pe moment de lucrurile care îi îndepărtaseră unul de altul. Ba chiar Borges i-a mulţumit lui Sábato pentru prefaţa unei cărţi pe care i-o dedicase cu ani în urmă.

“Peste ani, ranchiunele politice ne-au despărţit; şi, aşa cum spune Aristotel că lucrurile diferă tocmai prin ceea ce au în comun, am putea spune că pe oameni îi desparte, poate, tocmai ceea ce iubesc. Iar acum, când ne-am îndepărtat unul de celălalt (ia te uită ce sunt lucrurile!), aş vrea să-ţi ofer aceste pagini care mi s-au năzărit despre tangou. Şi tare mult mi-aş dori să nu-ţi fie neplăcute. Crede-mă.”
Asta spunea Sábato în prefaţa cărţii lui despre tango, apărută în 1962.


de la sursă: Borges-Sábato, Dialoguri consemnate de Orlando Barone – SemneBune http://semnebune.ro/2014/borges-sabat...

[Ra Mona · Rating 5 out of 5]

Atât de frumos s-a pliat cartea asta pe sufletul meu, încât am terminat-o într-o noapte şi o zi!
E atât de bine scrisă, încât ai senzaţia că eşti împreună cu Borges şi Sabato în aceeaşi cameră, unul cu un pahar de apa in fata, celalalt cu unul cu whiskey şi îi poţi auzi vorbind despre realitate și vise, ideea de Dumnezeu, iubire, arta de a traduce, tangoul, teatrul și cinematograful! Persoane și personaje, convingeri și obsesii formează un urias colaj, decisiv determinat de inconfundabila urmă pe care atât Sábato, cât și Borges au lasat-o in literatura universală.
Douā teme majore par omniprezente în Dialoguri, uneori în prim plan, alteori în fundal: Don Quijote a lui Cervantes şi Buenos Aires! Ambele au trezit în mine câte o dorinţă şi o nostalgie.

"Pentru că din fericire (se gândea), omul nu e facut doar din disperare, ci din credință si speranță; nu numai din moarte, ci și din dorinţa de a trăi; nici doar din singurătate, ci şi din clipe de unire si iubire. Pentru că, de-ar prevala deznădejdea, toti ne-am lăsa să murim sau ne-am omorî și asta nu se întâmplă nicidecum."

[julián m.h · Rating 4 out of 5]

este es un libro raro. en un principio pensé que eran borges y sabato charlando relajados, pero por momentos esto parece más las actas de un evento del hay festival mal moderado. hay silencios incómodos muy muy incómodos y las acotaciones poéticas de barone a veces dan un poco de pena, como si el tipo sintiera que tiene que escribir algo bello pues porque estamos hablando de borges y sabato y toca estar a la altura. una vez entrado en el ritmo y sabiendo que todo el libro va a ser así se disfrutan mucho los momentos en los que hay un diálogo aparentemente real y ambos se ríen y se divierten y hablan mal de carlos gardel. como siempre son las pequeñas frases que cada uno va soltando sin darse cuenta cuando la conversación está animada las que le hacen pensar a uno que de pronto uno lleva mucho tiempo haciendo algo mal y uno puede decir: gracias borges, gracias sabato por abrirme los ojos.

[Marisa Castelnuovo · Rating 5 out of 5]

Es maravilloso leer estos diálogos entre dos referentes de la literatura argentina. Sus conocimientos, pensamientos, tristezas, alegrías, sueños, inspiraciones, acuerdos y desacuerdos. Es grandioso!!!! Lo único que lamento es que Barone interrumpa diálogos no pautados que seguramente hubieran sido excepcionales para leer como, por ejemplo, la religión

[Melanie Biffani · Rating 5 out of 5]

Me encantó desayunar estas semanas con ellos e inmiscuirme en sus mentes, un rato. Sabato sabe llevar muy bien a Borges, haciendo que se aprecie más la mente de este último.

[Bardhyl · Rating 5 out of 5]

“Dialogë” është botimi në shqip i përmbledhjes dhe transkriptimit të bisedave në mes të dy shkrimtarëve argjentinas Lluis Horhe Borhes (1899-1986) dhe Ernesto Sabato (1911-2011), përgjatë shtatë takimeve në mes të viteve ‘74-‘75, të cilat i organizoi gazetari/shkrimtari bashkëkombas Orlando Barone. Në këto takime Borhesi dhe Sabato diskutuan mbi shumë tema të ndryshme, si letërsia, arti, kultura, gjuha, muzika, kërcimi, filmi, jeta, vdekja, ëndrrat, realiteti, universi, njerëzit, personazhet, arkitektura, gjeografia, etj., me një përjashtim të rëndishëm: politika — e cila temë kishte helmuar shoqërinë e tyre dhe i kishte larguar nga njëri-tjetri për rreth njëzet vite.

Leximi i kësaj përmbledhjeje në një frymë më solli kënaqësi thuajse orgazmike. Ndjeva sikur po përshkoja dhe shihja vende e pejsazhe të natyrës më të bukur ndonjëherë, sa reale aq fantastike. Sikur po udhtoja në kohë e hapësirë duke përjetuar ndjesi jashtëtrupore.

Dy kolosë dhe njohës të disa gjuhëve luanin ping-pong intelektual me njëri-tjetrin. Sa e përmblidhte njëri një mendim, tjetri e vazhdonte me po aq shkathtësi. Njohuritë enciklopedike gati të pakufishme i mundësonin të diskutonin me improvizim të atypëratyshëm.

Është e pamundur të veçohen të gjitha perlat që më lanë mbresa pasi do duhej cituar thuajse i tërë libri (mos vallë Ezopi nuk ishte i dhënë pas fabulave por vetëm i donte kafshët?). Një veçim i tillë do ta bënte librin më pak të këndshëm duke i zbuluar xhevahirët para kohe. Recensioni, prandaj, duhet doemos t’i ruaj fshehtësitë e bukura që presin të zbulohen dhe të përqendrohet në analizën e autorëve dhe stilet e tyre.

Të dy karakterizohen me një idealizëm filozofik të thellë dhe të sinqertë, të zhveshur nga agjendat, përfitimet apo interesant e ngushta momentale apo karrieriste. Në rini, Sabato ishte bërë pjesë e Partisë Komuniste në Argjentinë. Kur ajo e dërgoi në një udhëtim mësimor në Rusi, Sabato i pa krimet e Stalinit dhe e braktisi komunizmin (“Ishte një vend ku ose shëroheshe ose përfundoje në gulag apo spital psikiatrik”). Megjithëkëtë, ai mbeti majtist i pareformuar gjithë jetën.

Në anën tjetër, Borhesi kishte qenë gjithmonë liberal dhe kundërshtar i komunizmit dhe nazismit (anti-Semitizmit). Ai qe po ashtu kritik i Peronit, regjimi i të cilit e përndoqi dhe e turpëroi duke e caktuar inspektor tregu të pulave. Qëndrimet e tija politike i paraqiste me mprehtësinë dhe sharmin e tij letrar (për Luftën e Ishujve Falkland/Malvinas tha se i ngjanë grindjes së dy tullacëve për një krehër). Reputacioni i tij u njollos, megjithatë, kur përkrahu huntën ushtarake që pas grushtshtetit të vitit 1976 zhduku dhe vrau shumë njerëz në Luftën e Pistë.

Në diskutimet mes tyre, krahasimisht, mu duk sikur Sabato qe më analitik dhe intuitiv. Ndoshta në saje të qenit fizikant (i diktoruar) dhe dymbëdhjetë vjet më i ri, kurse Borhesi qe i verbër për mbi njëzet vjet. Në anën tjetër, u befasova nga bestytnia e Sabatos në parashikimet e horoskopit dhe bujaria me fenë, të cilën Borhesi e godiste me sofizëm (“Mjafton një dhimbje dhëmbi që ta mohosh Zotin e plotëfuqishëm” apo “Zoti është aq bujar me njeriun saqë i jep gjithçka, madje edhe ferrin”).

Siç ndodhë zakonisht me mendjet e ndritura, bashkëmendimet ishin më të shpeshta se sa dallimet, të cilat i paraqisnin me vetëpërmbajtje dhe respekt. Shpesh, dallimet ishin veçse forma të ndryshme të paraqitjes së qëndrimit të njejtë.

Kështu nuk kishte qenë gjithmonë. Përveç grindjes politike, ata kishin shkëmbyer edhe thumbime artistike. Një herë kur iu tha Borhesit (shkrimtari më i lexuar) se një publicist po e shiste Sabaton si “rival të Borhesit”, Borhesi u pëgjigj se askush asnjëherë nuk e quajti Borhesin rival të Sabatos. Në këmbim, Sabato tha se, “Ndikimi i Borhesit në veprat e Borhesit duket të jetë i pakalueshëm”.

Baronesit i kishte lindur ideja që t’i mbledh bashkë kur një herë kishte rastisur në një librari ku Borhesi ua nënshkruante lexuesve librat e tij. Aty papritmas u fut Sabato. Përkundër grindjes, ata u përshëndetën miqësisht dhe disa lexues kërkuan dhe morën edhe nënshkrimet e Sabatos. Sot e kësaj dite, koleksionuesit e apasionuar të librave në Argjentinë hulumtojnë si të marrë për të gjetur kopjet e rralla të Alefit të Borhesit që përmbajnë dedikimet autografike të dy shkrimtarëve.

Më bëri përshtypje se të dy ishin djem të nënave të zonja që kishin brumosur personalitetet e tyre. Nëna e Borhesit, që dergjej në shtrat në moshën 98-vjeçare jo shumë larg nga vendtakimet e tyre, kishte përkthyer disa libra dhe kishte shërbyer si muzë për ndërtimin e personazheve dhe kushteve në të cilat Borhesi i vendoste tregimet e tija.

Nëna e Sabatos kishte qenë arbëreshe nga qyteti San Martino di Finita dhe kishte rritur njëmbëdhjetë fëmijë, nga të cilët Ernesti qe i parafundit. Ai e përshkruan atë si një grua jashtëzakonisht të fortë dhe inteligjente që e urrente keqardhjen për vetveten.

Me gjithë erudicionin dhe sharmin letrar të tyre, mbetem i bindur se burimi kryesor i letersisë së mirë është mbi të gjitha sinqeriteti natyralist. Autorët që frymëzohen nga rrethanat e tyre të vërteta (ashtu siç i perceptojnë ato) shkruajnë me më së shumti përmbajtje filozofike dhe emocion njerëzor (në fjalët e Heminguejt, “Ulen dhe gjakosin mbi makinën e shkrimit”). Për këtë arsyje pjesëza që më pëlqeu më së shumti nuk u shkrua as nga Borhesi e as nga Sabato, por nga një i dënuar nga Ushuaia:

Vdekja është një jetë e jetuar
Jeta është vdekje që vjen
Jeta nuk është gjë tjetër
Veçse vdekje që shkëlqen

[Adrijana · Rating 5 out of 5]

"Razgovori" Jorgea Luisa Borgesa i Ernesta Sábata, pod uredničkom palicom Orlanda Baronea, predstavljaju fascinantno putovanje umovima dvojice literarnih titana. Knjiga nudi rijetku priliku da se zaviri u intelektualne rasprave i osobne perspektive oba autora čija su djela oblikovala latinoameričku književnost.

Borges, poznat po svojim kompleksnim i često metafizičkim pričama, i Sábato, čiji su romani duboko uronjeni u ljudsku psihu i etiku, stvaraju jedinstven dijalog. Njihove razgovore karakterizira iskrenost i dubina, a teme variraju od književnosti, filozofije, do politike i religije. Posebno je intrigantan način na koji se njihovi intelektualni putevi prepliću i razilaze, pružajući čitatelju uvid u njihove različite svjetonazore.

Barone uspješno vodi ovaj dijalog, omogućavajući čitateljima da postanu tihi promatrači ovog iznimnog susreta umova. Njegov urednički dodir osigurava da razgovori ostanu fokusirani, a istovremeno dopušta prirodan tijek misli i ideja.

Za ljubitelje latinoameričke književnosti, "Razgovori" su nezaobilazni. Knjiga ne samo da pruža uvid u misli i ideje Borgesa i Sábata, već služi i kao podsjetnik na važnost dijaloga u razumijevanju svijeta oko nas. Ova knjiga je svjedočanstvo snage riječi i misli, i kao takva, nezaobilazna je literatura za sve koji cijene duboke intelektualne razgovore.

[أحمد · Rating 3 out of 5]

أحببت هذا الكتاب القصير، لأنها تمثّل معنى المحاورات فعلاً، لا المقابلات، ولا الأسئلة الصحفية التي يوجهها طرف إلى الآخر بغرض الإجابة عليها، فلم يكن في هذا الكتاب من سؤال وجواب بين قطبي المحاروة الكبيرين، بورخيس وساباتو، وكلاهما صديق، بل كانت حورارات منطلقة بلا ضفاف بين الاثنين، كلمة منه وكلمة من الآخر، وتكملة وتعقيب واستطراد ومزاح وابتسام، فيما كان الطرف الثالث (مؤلف الكتاب!) يراقب حوارتهما معًا ويتدخّل قليلاً ويضع أمامهما طوال الوقت آلة التسجيل! والتي حدث أنها تعطّلت أثناء حديثهما فلم يبال بها الرجلان واستمرا يتحدثان في انطلاق ويضحكان والمؤلف يحاول إصلاح آلته ليلحق بمجرى الحديث ثم يدوّنه في كتابه هذا.

ولقد تحدّثا عن كل شيء يهم طبيعتهما، الكتب والكتابة والدين والموسيقى والسينما، كان لقاء بين صديقين قديمين فحسب تقابلا على المقهى.

وأحببت هذه الفقرة من المؤلف وهو يراقبهما صامتًا:

ساعة حائط تدقّ معلّنة حلول الثانية ظهرًا، كان الحوار قد أخذ يخبو فعلاً، إنها خاتمة متناغمة، لاذا كلاهما بالصمت في الوقت ذاته، لم يتوافقا على إطالة الحوار بكلمات لا معنى لها، كما أن المجاملات لا تلزمهما، ثمة أوقات يعرفان كيف يتصرفان فيها بحكمة، أوقات الصمت، إنهما يتصافحان، ويذهبان، وأبقى بعض الوقت أنظر إلى الكرسيين الفارغين.


كان كتابًا قصيرًا منعشًا