Συμβουλές για την πνευματική ζωή των μοναχών

by Ignatius Brianchaninov, Πολυξένη Τσαλίκη-Κιοσόγλου (Translator)

Το βιβλίο αυτό, που αποτελεί το Β' μέρος του έργου Προσφορά στον σύγχρονο μοναχισμό, εμφανίστηκε για πρώτη φορά πριν από ενάμιση αιώνα. Εκδόθηκε στην Αγία Πετρούπολη το 1867 και είναι η προσφορά του Επισκόπου Ιγνατίου (Μπριαντσανίνωφ) στους "αγαπημένους του αδελφούς" - η συμβολή του στη μοναστική ζωή των ημερών του. Την ίδια στιγμή όμως είναι και η προσφορά του έργου ολόκληρης της ζωής του στον Χριστό. Γράφοντας προς το τέλος της επίγειας ζωής του -εκοιμήθη την ίδια χρονιά που κυκλοφόρησε το βιβλίο- προσπάθησε να ενσωματώσει σε ένα μοναδικό βιβλίο τον καρπό σαράντα χρόνων εμπειρίας στη μοναστική ζωή.

Σε καμία περίπτωση δεν είναι ένα βιβλίο αποκλειστικά για μοναχούς. Όπως ο ίδιος ο συγγραφέας λέει, "Ελπίζουμε ότι ακόμη και λαϊκοί θα θεωρήσουν επίσης το βιβλίο μας χρήσιμο". Ρίχνοντας μια ματιά στον πίνακα των περιεχομένων, θα δούμε ότι τα περισσότερα κεφάλαια ασχολούνται με θέματα καθολικού ενδιαφέροντος. Ο Ιγνάτιος μιλά για τη θέση της Βίβλου στην εσωτερική μας ζωή, για την ανάγκη πνευματικής καθοδήγησης και τη σχέση του πνευματικού πατέρα με το πνευματικό του παιδί, γιο το νόημα της προσευχής και την άσκηση της ευχής του Ιησού, για τη σημασία του πόνου, τη φύση των πειρασμών και του πολέμου με τις δυνάμεις του πονηρού όλα αυτά, όμως, έχουν ζωτική σημασία όχι μόνο για τους μοναχούς αλλά και για όσους ζουν στον κόσμο. Ας μη μας κάνει δε εντύπωση ότι ένα βιβλίο, το οποίο αρχικά γράφτηκε για μοναχούς, ισχύει εξίσου και για τους υπόλοιπους Χριστιανούς, αφού μοναχοί και λαϊκοί ακολουθούν την ίδια "στενή οδό" και πρέπει να ανταποκριθούν στον ίδιο ασκητικό αγώνα. "Ο αληθινός Χριστιανισμός και ο αληθινός μοναχισμός", γράφει ο επίσκοπος Ιγνάτιος στο τρίτο κεφάλαιο, "συνίστανται στην τήρηση των εντολών του Ευαγγελίου". Άρα ο ορισμός του Χριστιανού συμπίπτει με τον ορισμό του μοναχού. "Μοναχισμός", γράφει στο πεντηκοστό κεφάλαιο, "είναι απλώς το καθήκον να τηρούμε με ακρίβεια τις εντολές του Ευαγγελίου και μοναστική ζωή είναι απλώς μια ζωή κατά το Ευαγγέλιο". Έτσι, λοιπόν, η Προσφορά του επισκόπου Ιγνατίου είναι ταυτόχρονα μια προσφορά σε κάθε Χριστιανό.


Εισαγωγή: Η πνευματική πρακτική είναι κάτι το φυσικό για τον άνθρωπο και αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του

Κεφ.1 Περί της μελέτης των εντολών του Ευαγγελίου και της σύμφωνης προς αυτές ζωής
Κεφ.2 Οι άνθρωποι κατά την Τελική Κρίση θα κριθούν σύμφωνα με τις εντολές του Ευαγγελίου
Κεφ.3 Η μοναστική ζωή είναι ζωή σύμφωνη με τις ευαγγελικές εντολές
Κεφ.4 Περί του ότι η μοναστική ζωή είναι επισφαλής, αν δεν εδραιώνεται επί των εντολών του Ευαγγελίου
Κεφ.5 Περί του πώς να φυλάξουμε τον εαυτό μας από αφορμές αμαρτίας ή πειρασμού
Κεφ.6 Η θεάρεστη ζωή στην κοινωνία των ανθρώπων πρέπει να προηγείται της θεάρεστης βιοτής στην ησυχία και τη μόνωση
Κεφ.7 Η φύλαξη του εαυτού μας από το αγαθό που ανήκει στην πεπτωκυία ανθρώπινη φύση
Κεφ.8 Περί της εχθρότητας και της σύγκρουσης μεταξύ της πεπτωκυίας φύσεως και των ευαγγελικών εντολών
Κεφ.9 Περί μελέτης του Ευαγγελίου και των λόγων των αγίων Πατέρων
Κεφ.10 Περί διακρίσεως κατά την ανάγνωση Πατερικών έργων για τη μοναχική ζωή
Κεφ.11 Περί μοναστικής ζωής
Κεφ.12 Περί της ζωής της υπακοής σε Γέροντα
Κεφ.13 Περί της ζωής υπό πνευματική καθοδήγηση
Κεφ.14 Ο στόχος του μοναχού: Μελετά το Θείο θέλημα, το εγκολπώνεται και το υπακούει
Κεφ.15 Η αγάπη προς τον πλησίον είναι μέσον δια του οποίου φτάνουμε στην αγάπη προς τον Θεό
Κεφ.16 Η ταπείνωση ως μέσον επίτευξης της αγάπης προς τον πλησίον
Κεφ.17 Περί προσευχής
Κεφ.18 Περί προετοιμασίας για την προσευχή
Κεφ.19 Περί προσοχής κατά την προσευχή
Κεφ.20 Περί του κανόνος του κελιού
Κεφ.21 Μετάνοιες
Κεφ.22 Περί προσαρμογής του κανόνα του κελιού στον μοναστικό κανόνα
Κεφ.23 Περί της Προσευχής του Ιησού
Κεφ.24 Περί ασκήσεως της Προσευχής του Ιησού
Κεφ.25 Περί αδιαλείπτου προσευχής
Κεφ.26 Περί προφορικής, νοεράς και καρδιακής Προσευχής του Ιησού
Κεφ.27 Περί μελέτης των Θείων
Κεφ.28 Περί μνήμης θανάτου
Κεφ.29 Ο Ίδιος ο Θεός όρισε τη στενή οδό
Κεφ.30 Οι δοκιμασίες είναι ο ειδικός κλήρος των μοναχών των εσχάτων χρόνων
Κεφ.31 Η προέλευση των πειρασμών του μοναχού
Κεφ.32 Η ανάγκη του θάρρους κατά τους πειρασμούς
Κεφ.33 Η διδασκαλία των αγίων Πατέρων περί της στενής πύλης
Κεφ.34 Περί νήψεως ή προσοχής
Κεφ.35 Περί χρήσεως της σωματικής πειθαρχίας και της εξ αυτής βλάβης
Κεφ.36 Περί ζωώδους και πνευματικού ζήλου
Κεφ.37 Περί ελεημοσύνης
Κεφ.38 Περί πτωχείας ή αποταγής
Κεφ.39 Περί ανθρώπινης δόξας
Κεφ.40 Περί μνησικακίας
Κεφ.41 Η έννοια του όρου "κόσμος"
Κεφ.42 Περί αποφυγής της συναναστροφής με το αντίθετο φύλο
Κεφ.43 Περί πεπτωκότων αγγέλων
Κεφ.44 Ο πρώτος τρόπος πολέμου με τα πονηρά πνεύματα
Κεφ.45 Ο δεύτερος τρόπος με τον οποίο πολεμάμε τα πνεύματα
Κεφ.46 Περί ονείρων
Κεφ.47 Περί της στενής συγγένειας αρετών και κακιών
Κεφ.48 Περί της ειδικής αντίστασης των πονηρών πνευμάτων στην προσευχή
Κεφ.49 Κρατώντας τον οφθαλμό της ψυχής μακριά από ό,τι την βλάπτει
Κεφ.50 Περί μετανοίας και πένθους

Προσαρμογή των κανόνων στον σύγχρονο μοναχισμό

542 pages, Paperback

First published January 1, 1867

About the author

Saint Ignatius Brianchaninov (1807–1867) is a saint in the Russian Orthodox Church. He was born Demetrius Alexandrovich Brianchaninov, to a wealthy landowning family. He was educated at Pioneer Military School in St. Petersburg. Although successful in his studies he was deeply dissatisfied with the lay life and turned to a life of prayer.
In 1827 he fell seriously ill and left the army on this ground. He began pursuing a monastic vocation and in 1831 took monastic vows and received the monastic name of Ignatius. Soon after he was ordained a priest. He rose rapidly to the rank of archimandrite and at the age of 26 was appointed superior of the Maritime Monastery of St. Sergius in St. Petersburg.
In 1857, he was consecrated Bishop of the Caucasus and the Black Sea, but he retired only four years later to devote himself to spiritual writing.
He wrote a large amount of material, mostly about the spiritual life and prayer. Only a small portion of his writing has been translated into English. Although his writing was intended primarily for monks, his works are highly recommended for lay Christians by leading Orthodox figures such as Father Thomas Hopko.
He was glorified (canonized) as a saint by the Local Council of the Russian Orthodox Church of 1988. His relics are preserved at the Tolga Monastery, near Yaroslavl.