Μα ούτε ένας Έλληνας να κάνει κριτική... Υποθέτω ότι μάλλον θα πρέπει να κάνω την αρχή, κι αυτό γιατί το βιβλίο της Μάρας Μεϊμαρίδη δεν μπορεί να εκτιμηθεί σ' όλο το εύρος του πολιτιστικού πλούτου που περιέχει αν το διαβάσει κανείς από μετάφραση...
Περίληψη: Σμύρνη στα 1887. Η Κατίνα είναι μια έξυπνη κι αδίστακτη Σμυρνιά. Στους φτωχομαχαλάδες όπου ζει γνωρίζει την Αττάρτη, μια Τούρκα, που τη μυεί στη μαγεία. Κανένα εμπόδιο δε σταματά πλέον μια μάγισσα, κι η Κατίνα βάζει μπρος να ανέβει ψηλά. Ερωτικά φίλτρα, μπουγιούμ, λιώματα και μαγικά αποδεικνύονται αλάνθαστα. Καταφέρνει να παντρευτεί τέσσερις άντρες, τον ένα καλύτερο από τον άλλον, τον ένα πλουσιότερο από τον άλλον. Ανεβαίνοντας όλο και πιο ψηλά στο ράγκο, η Κατίνα ανακατεύεται στις δουλειές τους και κουμαντάρει άξια τα εμπόρια, τις μπάνκες, τα καπνά, φτάνοντας μια μέρα να διαφεντέψει και την ίδια τη Σμύρνη. Οι γραφές της, τα ξόρκια και τα μαγικά βρέθηκαν σ' ένα σκονισμένο μπαουλάκι, εκατό χρόνια μετά, στο σπίτι της Αίγινας.
Τι να πρωτοπώ γι αυτό το βιβλίο. Η ιστορία μιας γυναίκας που έκανε τα πάντα για να απεγκλωβισθεί από τα στενά κοινωνικά περιθώρια μέσα στα οποία γεννήθηκε, να γευθεί την ζωή με όλο της το είναι, να αξιοποιήσει κάθε ευκαιρία είτε εμφανιζόταν είτε χανόταν στον ορίζοντα για να ικανοποιήσει την ακόρεστη επιθυμία της να πετύχει εκεί που οι άλλοι δείλιαζαν. Κι όλα αυτά τοποθετημένα σ'ένα ιστορικό μυθιστόρημα που ξυπνάει μνήμες και αποτυπώνει με μεθυστική ακρίβεια το κλίμα της εποχής, τόσο στην Σμύρνη των τελευταίων δεκαετιών του 19ου αιώνα όσο και στην Ελλάδα του 1950 κι έπειτα.
Αλλά δεν είναι μόνο η αφηγηματική δύναμη της Μεϊμαρίδη που κάνει τις "Μάγισσες" μοναδικές και την ιστορία τέτοια, που να κυλάνε οι σελίδες από μπροστά μου χωρίς να μπορώ να αφήσω κάτω το βιβλίο. Δεν είναι μόνο οι φεμινιστικές ιδέες που συγκεντρώνονται στο πρόσωπο της Κατίνας του 19ου αιώνα, κάνοντας την να παλεύει με εμφανή όπλα και ευφάνταστα τεχνάσματα για το δικαίωμα στις γυναικείες επιθυμίες της σ'έναν ανδροκρατούμενο κόσμο. Ούτε η ακόρεστη δίψα της για ζωή, το μεταφυσικό στοιχείο της μαγείας που μαγειρεύεται στον γυναικείο μικρόκοσμο, η γυναικεία αλληλεγγύη αλλά και μνησικακία, το φιλότιμο και η πονηριά που τόσο πιστά εκφράζονται μέσα από την ιστορία της.
Είναι το ύφος της διήγησης που κάνει την διαφορά. Η Μ.Μεϊμαρίδη έχει πιάσει τόσο καλά το κλίμα και τον παλμό των εποχών στις οποίες κυμαίνεται η ιστορία, έχει μελετήσει τόσο ευλαβικά την ανθρώπινη και κοινωνική ψυχολογία που σκιαγράφησε χαρακτήρες τριών διαστάσεων προσκαλώντας τον αναγνώστη να γίνει κι αυτός μέρος της ιστορίας τους.
Ίσως είναι οι μικρασιάτικες καταβολές μου που με έκαναν να αισθανθώ τόσο κοντά μ'αυτό το βιβλίο. Όσο το διάβαζα ένιωθα ότι επισκεπτόμουν τις παλιές μου γειτονιές, το πατρικό σπίτι, κόσμο που δεν γνώρισα ποτέ αλλά ήταν εκεί στο βάθος του σκηνικού όταν σαν παιδί χανόμουν μέσα σε ηλιόλουστα δρομάκια που μύριζαν μπαχάρια και αγιόκλημα. Μία Ελλάδα φως και ανθρωπιά. Και κάθε φορά που το διαβάζω, οι "Μάγισσες" με ταξιδεύουν μέσα στην καρδιά της. Ένα βιβλίο με ιδιαίτερη γραφή, αναπάντεχη αφήγηση αλλά και σύγχρόνως τόσο οικεία λαλιά, που δεν είναι τίποτα λιγότερο από μια συναρπαστική ιστορία.