Ο δαίμων του Αϊνστάιν: Αιτιότητα και τοπικότητα στη φυσική

by Ευτύχης Μπιτσάκης, Μαρία Κοκκίνου-Μπιτσάκη (Illustrator)

Aπό τις εκδόσεις Gutenberg κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του καθηγητή Ευτύχη Μπιτσάκη, με τίτλο Ο Δαίμων του Αϊνστάιν και υπότιτλο : αιτιότητα και τοπικότητα στη φυσική. Όπως είναι γνωστό, η διαμάχη για τα θεμέλια της Φυσικής που ξεκίνησε στις αρχές του αιώνα μας συνεχίζεται, με νέα δεδομένα και επιχειρήματα, αμείωτη μέχρι τις μέρες μας. Η διαμάχη αυτή, γενικότερα, αφορά την πραγματικότητα, τη δομή και τη λειτουργία του προσιτού μέρους του Σύμπαντος. Κεντρικό ερώτημα της σημερινής επιστημολογικής διαμάχης είναι το κατά πόσον οι αρχές της αιτιότητας, της τοπικότητας και του ρεαλισμού είναι συμβατές με τα θεωρητικά και εμπειρικά δεδομένα. Ο συγγραφέας παρεμβαίνει σ’ αυτή τη διαμάχη, μέσα από μια ιστορική και επιστημολογική ανάλυση των φυσικών θεωριών. Στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου (αναζητώντας τις αρχές των όντων) σκιαγραφούνται οι απόψεις των αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων, και κυρίως των προσωκρατικών, οι οποίες κατά τον συγγραφέα, παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την κατανόηση των σημερινών προβλημάτων. Στη συνέχεια αναλύονται τα όρια και οι αντιφάσεις του Νευτώνειου παραδείγματος, το οποίο προϋποθέτει το ρεαλισμό και την αιτιότητα, αλλά είναι μη τοπικό, εφόσον δέχεται την ακαριαία μετάδοση των φυσικών αλληλεπιδράσεων. Ακολουθεί η ανάλυση των θεωριών του Αϊνστάιν, κατά τις οποίες το «σύμπαν» είναι αντικειμενικό (ρεαλισμός), αιτιοκρατημένο, και τοπικό. Το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου αφιερώνεται στα προβλήματα ερμηνείας της μικροφυσικής, δηλαδή στη μεγάλη διαμάχη των δύο Σχολών, της θετικιστικής και της ρεαλιστικής. Κατά τον συγγραφέα, η μικροφυσική είναι συμβατή με τις αρχές του ρεαλισμού, της αιτιότητας και της τοπικότητας Το συνολικό συμπέρασμα του βιβλίου είναι ότι το γνωστό μέρος του Σύμπαντος συνιστά μία ολότητα υλική, αιτιοκρατημένη, και τοπική. Το βιβλίο κοσμείται με σχέδια της ζωγράφου Μαρίας Κοκκίνου, που με ελεύθερη, σύγχρονη ματιά, απεικονίζει τους κυριότερους δημιουργούς της Νεώτερης Φυσικής.

386 pages, Paperback

First published February 1, 2000

About the author

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης γεννήθηκε το 1927 στο χωριό Κάδρος της Κρήτης. Σπούδασε χημεία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, θεωρητική φυσική και φιλοσοφία στο Παρίσι. Είναι διδάκτωρ φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Parris VII και διδάκτωρ επικρατείας της Γαλλίας (Φιλοσοφία των Επιστημών). Εργάστηκε στο Πυρηνικό Κέντρο του Saclay στo Εργαστήριο Πυρηνικής Φυσικής του College de France. Από το 1970 ως το 1976 δίδαξε μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο XI του Παρισιού και Φιλοσοφία των Επιστημών στο Πανεπιστήμιο VIII.

Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα (1976) εργάστηκε ως κύριος ερευνητής στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Το 1981 εκλέχθηκε τακτικός καθηγητής στην Έδρα Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και επί έξι έτη ήταν κοσμήτορας της φιλοσοφικής σχολής. Παλαιός υφηγητής θεωρητικής φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, δίδαξε στο φυσικό τμήμα το μάθημα "Εισαγωγή στις Φυσικές Θεωρίες".

Κύρια ερευνητικά ενδιαφέροντα του Ε. Μπιτσάκη είναι τα θεμέλια των επιστημών (Σχετικότητα, Κβαντική Μηχανική), η Οντολογία, η Γνωσιοθεωρία και η Φιλοσοφική Ανθρωπολογία. Βιβλία και άρθρα του σ' αυτά τα γνωστικά πεδία κυκλοφορούν στις κυριότερες ευρωπαϊκές γλώσσες.

Ο Ε. Μπιτσάκης εντάχθηκε από τα μαθητικά του χρόνια στο αριστερό κίνημα. Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου καταδικάστηκε σε πολυετή φυλάκιση. Στη διάρκεια της δικτατορίας μετείχε ενεργά στο αντιδικτατορικό κίνημα της Ευρώπης, ως μέλος της Κ.Ε. του ΚΚΕ. Eίχε την ευθύνη της δημιουργίας του περιοδικού "Σύγχρονα Θέματα", μετείχε στην εκδοτική ομάδα του περιοδικού "Διαλεκτική" και από το 1992 είναι εκδότης του θεωρητικού περιοδικού "Ουτοπία".

Reviews

[Μακης Περδικοματης]

Δυστυχώς απο τη μέση και μετά που μπήκε επιτέλους στο ενδιαφέρον κομμάτι έγινε πολυ "επιστημονικό " και δυσνόητο...