Bugün Dublin’de harika bir hava vardı. Yağmur bulutları sonunda dağılmış ve pırıl pırıl bir güneş açmıştı. Islak kaldırım taşlarının üzerinde oynaşan ışıkları seyrederken içim sevinçle doldu. Karşıdaki dükkânın vitrinindeki süslü püslü “Seni özledik, bahar!” yazısını bu sefer iç çekmeden okudum. Baharı özlemiştik hakikaten. Nihayet gelmişti işte. Biraz serince ama güzel kokulu havayı ciğerlerime doldurdum, kahvemden bir yudum aldım ve kitabımı açıp okumaya başladım.
Meltem Gürle, İrlanda Defteri’nde bir yandan Dublin sokaklarını arşınlarken öte yandan gündelik hayata ve edebiyata dair düşünmeye devam ediyor. Gürle’nin kişisel deneyimlerinden yola çıkarak kurguladığı bu denemeler, bugünle dünü birbirine bağlarken okura da İrlanda edebiyatına dair yeni pencereler açıyor.
Meltem Gürle, 1966 da Almanya'da doğdu. Çocukluğunu İzmir'de, öğrencilik yıllarını İstanbul'da geçirdi. Felsefe ve edebiyat eğitimi aldı. Boğaziçi Üniversitesi Yabancı Diller Yüksek Okulu'nda edebiyat ve eleştiri dersleri verdi. 2009-2016 arasında BirGün gazetesinde yazdığı edebiyat yazılarından oluşan Kırmızı Kazak (2016) adlı denemeleri, Oğuz Atay'ın Batı kanonuyla diyaloğunu incelediği Ölülerle Konuşmak (2016) adlı bir araştırması ve çocuklar için yazdığı Roko ile Konuşmalar (2018) adlı bir felsefe kitabı vardır.
Meltem Gürle bir süredir Almanya'da yaşıyor ve Duisburg-Essen Üniversitesi'nde edebiyat dersleri veriyor.
Uzun zamandır görmediğim bir dostuma sarılır gibi sevgiyle başladığım kitabı burnumun direği sızlayarak bitirdim..
Meltem Gürle, Kırmızı Kazak kitabını okuduğumdan beri olmadık zamanlarda aklıma düşen, tuhaf bir özlem duyduğum, köşe yazılarını takip ettiğim, yazdığı çocuk kitabını dahi alıp okuduğum bir isim. Sosyal medya hesabı da bildiğim kadarıyla olmadığı için bu özlemim arada bir "nerede ne yapıyor hiç haber alamıyoruz" şeklinde siteme dönüşebiliyordu:) İşten güçten başımı kaldırıp kitap okuyamadığım bir dönemde uyku tutmayan bir gece bu kitabı görmemle gecenin 2 buçuğunda sipariş verirken buldum kendimi. Geldiği anda da dünyayı durdurup okudum.
Meltem Gürle, İrlanda'da kaldığı dönemde yazdığı denemelerde ülkenin kültürü ve kendi tecrübelerini birleştirerek pürüzsüz bir anlatım ile karşımıza çıkıyor. İrlanda efsaneleri, edebiyatı, günlük yaşamı, şairleri, denizi, yağmuru her denemede incelikli bir noktadan kendi deneyimlerine bağlanıyor. İrlanda edebiyatı büyük yer tutuyor, Beckett, Claire Keegan, Yeats, Flann O'Brien, Jonathan Swift, Maeve Binchy, Oscar Wilde eserleri hakkında okurken sevdiğim İrlandalı yazarların ne kadar çok olduğuna hayret ettim. James Joyce ve Ulysses adının çokça geçtiğini belirtmeden olmaz:) Bu noktada kitaptan bir alıntı için Armağan Ekici çevirisi notu düşülse de birkaç yerde dipnot yoktu ve Ekici çevirisi değildi, keşke olsaydı...Örneğin hayır orası Sevgili Rezil Dublin değil "Derbeder Dilber Dublin" diye düzeltme ihtiyacı hissettim:)
Sonsözde, "Bu kitap dostlarım hatırına yazıldı" diyor. Hiç haberi yok ki, kendisinden sürekli haber bekleyen, hep mutlu olmasını dileyen, kitaplarına sıkı sıkı sarılan hiç tanımadığı dostları da var.
“irlanda defteri”ndeki bazı yazıları birgün’de yayımlandığında okumuştum. yani mary’le tanışıklığımız epey eskiye dayanıyor. meltem gürle’nin benim için ne anlam ifade ettiğini çoğunuz biliyorsunuz. bu kitabı okumaya başladığım ve azar azar okuyarak uzattığım ama sonunda maalesef bitirdiğim güne kadar oğlumla uğraştım rüyalarımda. ona mary’lik yaptım. çünkü meltem gürle’nin humour’unu bilseniz de, mary’e gülseniz de, irlandayı ve irlandalıları bir kez daha çok sevseniz de kalbimiz kırık, meltem gürle’ninki de bizimki de. olmayacak olaylar, mecburen gidilen yurt dışılar, özlenen evler ve burnumuzun boktan çıkmayışı derken, son 10 küsur yıldır yaşadıklarımızı hak etmedik duygusu öküz gibi oturuyor yüreğimize. onun gurbetten yazdıklarını, ben gurbette çok sevdiği biri olan taraftan okudum. ama işte aynı duygular. irlanda konusunda iyiyimdir, 12 yaşımda tanıştığım sinead o’connor sağ olsun. meltem gürle de o kadar çok şarkıdan ve şarkıcıdan bahsetmiş ki, sanırım playlist’li bir yazı yazacağım. son olarak: bu dili, bu içten ve sıcacık anlatımı çok özlemişim.
Dublin sokaklarında gezinerek gündelik hayata tanıklık etmek, gri gökyüzünün ve unutulmuşluğun yeşili altında kitapların izini sürmek… İrlanda Defteri tam olarak bunu yapıyor ve okurken de bitirdikten sonra da insanda kocaman bir İrlanda'ya gitme arzusu uyandırıyor. Meltem Gürle, tıpkı Kırmızı Kazak’ta olduğu gibi hem kendi deneyimlerini hem de edebiyatın büyük isimlerini öyle içten ve incelikli bir dille harmanlamış ki kitap boyunca onunla bir kafede oturup konuşuyormuşsunuz hissine kapılıyorsunuz. İrlanda’ya öyle çok özel bir merakım olmamasına rağmen severek okudum.
Bir bursla İrlanda’ya giden ve edebiyat ile ilgilenen bir akademisyen olan Meltem Gürle’nin anıları ile harmanlanmış, ağırlıklı olarak bir İrlanda ve İrlanda edebiyatı rehberi.
Çok güzel bir Türkçe ile yazılmış, etkileyici, akıcı ve çok başarılı cümleler. İrlanda edebiyatına ilgiyi artırıyor ve cesaretlendiriyor.
Çok başarılı bir yazar, çok başarılı bir kitap. Sadece -siyasi bakış açısından bağımsız olarak- kullanmış olduğu ‘Türkiyeli’ kelimesinin Türkçe açısından sorunlu olduğunu bilmesi gerekir. Belki, -zorunlu isek- bu kelimenin yerine ‘Türkiye’de yaşayan…’ denebilir. Bir öneri…
İstemeye istemeye bitirdim. Keşke zaman dursa da biz hep Meltem hocanın denemelerini okusak. Bence esas başarısı ne anlattığından ziyade nasıl anlattığı. Kullandığı kelimeler, cümle yapısı, samimiyeti, doğallığıyla bambaşka bir metin çıkarıyor.
Bu dönem yoğun olarak İrlandalı yazarlara adadım kendimi görünenin ötesinde. Bir yerde demiştim, İrlanda edebiyatında beni çeken bir şey var. Belki mesnetsiz hüznü yahut melankoli dolu vurucu gerçekçiliği. Bu zamana değin okuduğum tüm yazarlarda bu var, her taşın altından bu güçlü edebi damar çıkıyor. Dolayısıyla Meltem hocanın yeni kitabının İrlanda günlerinden oluştuğunu duyunca sevinçten havalara uçtum, zirâ ilk fikrim nasıl dolu dolu yazılar olacağına dairdi. Nitekim edebiyattan sanata, günlük yaşamdan rutinlere pek çok şeye yer vermiş bu yazılarda. Bir kısmı bir yerlerde yayımlanmış, kalan kısmı ilk kere okurla buluşmuş. Hepsinin ayrı bir tadı ve dokusu vardı.
Bir defa pansiyoner olarak evinde kaldığı Mary'e bayıldım! Tanımadan çok çok sevdim. Dobralığı, dik duruşu, ton ton anneanne görünümlü aktivizm ruhu, hazırcevaplığı...Kitap boyunca Mary ile gülüp onun söyledikleriyle başımı salladım. Kitabın niçin ona ithaf edildiğini de epey iyi anlamış oldum.
Elbette İrlanda Defteri olunca James Joyce ile başlamak lazım. Nitekim Meltem hoca Ulysses ile giriş yapmış. Bunun yanında pek çok yazar ve eserinden bahsederek adeta bir okuma listesi çıkarmış okurlara: William Butler Yeats, Jonathan Swift, Brendan Behan, Molly Keane, Oscar Wilde vb. Fakat beni can evimden vuran en sevdiğim İrlandalı yazar Anne Enright'tan bahsetmesi oldu. Bu sebeple en sevdiğim yazı 'Toplantı'.
Bunun dışında İrlanda masal ve mitlerinden dem vurduğu veyahut Perşembeleri gezdiği müzelerden bahsettiği bölümler epey keyifliydi. İrlanda'yı hocayla birlikte adım adım gezmiş gibi oldum okurken. Hiç bitmesin istedim bu yolculuk lâkin biliyoruz ki her güzel şeyin bir sonu var.
Bir noktada The Cranberries'ten de bahsedince gözlerim doldu işte. Çok erken kaybettiğimiz Dolores O'Riordan'ın ismini görmek bile yetti diyebilirim.
Meltem hoca alışveriş listesi yazsa okumak isterim. Öyle müthiş biri. Keşke daha fazla, daha fazla yazsa. Bir yerlerde. Her hafta beklesek, okusak, keyiflensek. Hafta boyu o yazıyı konuşsak. Neden olmasın? Kırmızı Kazak'ın yanına beş yıldızını alıp oturuyor İrlanda Defteri 💚
Hiçbir şey söylemek zorunda değilsin,” diyor, “Bunu sakın unutma! İnsan çoğu zaman bir şey söylememek için bulunmaz bir fırsatı kaçırır ve tam da bu yüzden mahvolur.””
Meltem Gürle ile tanışmam Kırmızı Kazak isimli kitabıyla olmuştu. Kitabı çok beğenerek okumuştum. Yazarın yeni çıkan kitabını görür görmez de hemen sipariş ettim. Türkiye’ye gidip kitabıma kavuşmam ve iş yoğunluğundan dolayı okumam yazın aşırı sıcaklarına kaldı. Ben de hem geniş geniş okumanın keyfine vardım hem de kitabın beni o yağmurlu, serin İrlanda sokaklarına ışınlamasının keyfini çıkarttım.
Kitap, Meltem Hanım’ın İrlanda’da kaldığı bir sene boyunca gözlemlerini, yaşadıklarını, İrlanda edebiyatının yapı taşlarını ve tarihini anlatıyor. Sömürü ve isyan dönemini, Magdalene çamaşırhanelerini, Tolkien evrenini, İRA'nın aktif olduğu dönemin izlerini bazen ev sahibesi Mary ile konuşmalarından bazen de şehirde tanıştığı birilerinin ağzından öğreniyoruz.
O kadar çok şey yazabilir, kitabı o kadar övebilirim ki... Bunu yapmak yerine sadece lütfen kitabı alın ve okuyun diyeceğim 😊
Edebiyatın beşiği olarak kabul edilen ülkeye yaptığı bir yıllık seyahati, Joyce’un izinde gittiği küçük kesitlere ayırarak anlatıyor, Gürle. Yeats’den de bahsediyor, O’Brien’dan da. İrlanda ve Türkiye’nin aynı dönemde emperyalistlere karşı verdiği mücadeleyi de hatırlıyor, demokrasi yolculuğunu da. Dil ve kültür farkının altını çizmekle birlikte mizah duygusunun birçok zorluğun üstesinden gelinmesinde panzehir olduğunu da farkediyor.
Kurduğu samimi dostluklar, tanıdığı yeni insanlar, okuduğu romanlar ve gördüğü mekanlar denemelerine anlam ve derinlik katıyor. İrlandalıların insanın içini ısıtan yakın davranışları, nezaketi elden bırakmayan ihtiyatlı tavırları da satır aralarında yerini alıyor. Ne var ki gün içinde dönüşüm geçiren tutumlarına da dikkat çekiyor.
İrlanda edebiyatı ve tarihi üzerine verdiği anekdotlar ile derinleşen anlatısında, gündelik yaşama dair ayrıntıları da atlamayarak katmanlı bir metin sunuyor. Kitabını; İrlanda edebiyatındaki akımlar, dönemler ve öne çıkan yazar, şair ve eserleri ile ilgili verdiği didaktik olmayan bilgilerle zenginleştiriyor.
Anı, anlatı, deneme ve gezi türlerinin sentezi niteliğinde bir metin yapısı kurmuş, yazar. Doğal ve samimi dili, kelime işçiliği ve incelikli hikayeciliğiyle özgün bir eser oluşturmuş.
Eski bir dostla aradan upuzun yıllar geçmesine rağmen sanki o mesafeler,yollar,yıllar geçmemişcesine dolu dolu sohbet gibi Meltem Gürle okumak. O hisle bu kitabını da alıp tadını çıkara çıkara okudum zaten acele etmek istemedim, önerdiği pek çok kitabı not ettim,eğitim için gittiği İrlanda kırsalında bir şehirde yaşadıklarını o anlattı ben kahvelerimizi tazeledim, Mary ile dost oldum uzun mutfak sohbetlerine kulak misafiri oldum yeri geldi ben de eşlik ettim. O kadar safe pace hissettiren bir yazar ki Meltem Gürle okurken etkisine kapılmamak çok güç. Özellikle Kırmızı Kazak kitabı benim için yeri doldurulamayacak kitaplardan halâ edinip, okumadıysanız çok şey kaçırırsınız.
Çok şey yazmayı planladım ama sanki bir dostumla seyahat edip döndüm ve paylaştıklarımız aramızda kalsın büyüsü bozulmasın gibi bir hisle sadece bunları yazmak istedim. kaleminize sağlık diyelim.
Meltem Gürle’nin ilk kitabı Kırmızı Kazak enfesti, ikinci kitabı İrlanda Defteri de harika. Gürle’nin, birçok güçlü yanı var. Ancak edebiyatla hayat tecrübesini tatlı bir şekilde harmanlaması benzersiz. İrlanda’ya, Dublin’e, Joyce’a merakınız olmasa bile, edebiyata, insana, hayata biraz olsun ilginiz varsa, bu mücehver kitabı mutlaka okuyun derim. Pişman olacağınızı sanmıyorum. El attığı her konuyu büyük bir incelikle, zariflikle, gerçek bir duyguyla, kendinden ve etrafındakilerden çok şey katarak anlatan, bazen boğazınızı düğümleyen, bazen de adeta kahkaha attıran, birikimi ve bakış açısıyla yeni pencereler açan, hayata ve edebiyata farklı açılardan da bakmanızı sağlayan çok özel bir yazar Gürle.
Meltem Gürle’nin daha önce Kırmızı Kazak’tan aşina olduğumuz denemeleri (birçoğu daha önce Birgün gazetesinde yayımlanmış yazıları), bu sefer ilk anda İrlanda özelinde yoğunlaşıyor gibi görünse de yine hayata, edebiyata ve müziğe dair notlar ve anekdotlar barındırıyor. Elbette İrlanda denince akla ilk gelen isim olan Joyce ve metinlerine de bolca değiniyor. İrlanda’ya hiç gitmemiş ve gitmeyecek olsanız dahi bahsettiği konuların evrenselliği, her satırda sanata, edebiyata, iyiye ve güzele olan meyli, insan olmaya ve ilişkilere dair bir dostla dertleşir gibi samimi ve akıcı üslubuyla yine okurunu anında sarıp sarmalayan bir kitap.
Meltem Gürle’nin kalemini Kırmızı Kazak’ta çok sevmiştim. İrlanda Defteri de aynı keyifle okunuyor. Dublin sokakları, yağmurlu, sisli, puslu hava, edebiyat sohbetleri ve tabi Mary…
Gündelik gözlemlerden ve üniversitedeki deneyimlerinden yola çıkıp bir anda İrlanda tarihine, edebiyatına, Joyce’a bağlıyor anlattıklarını. Ama bunlar asla sıkıcı, didaktik anlatımlar değil. Öyle ki içinizde fena halde Joyce okuma ya da kalkıp İrlanda’ya gitme isteği uyandırıyor. Kaldığı evin sahibi Mary’yi tüm Meltem Gürle okurları tanıyor bence artık. Huysuzluklarının arkasına sakladığı şefkatini ve yumuşak kalbini çok güzel anlatmış yazar. Tanıdığım birine gurbet ellerde sahip çıkan koca yürekli bir kadın hissi uyandırdı bende. Onun olduğu denemeleri daha çok sevdim.
Aslında daha yavaş, demlene demlene okunmayı hak eden bir kitap. Ya da ileride tekrar dönüp okumalık. Çok severek okudum.
Meltem Gürle'nin Dublin'de geçirdiği zamana, günlük hayata ve İrlanda edebiyatına dair denemeleri son zamanlarda okuduğum en güzel metinler… Yazarın samimi, yüreğe ve ruha dokunan anlatımından çok etkilendim, okuduklarım bana sıcak bir dost sohbetinden alınan hazzı verdi. Hem daha önce okuduğum bazı kitaplara, yazarlara merhaba dedim hem de yeni kitaplarla, yazarlarla tanıştım, okunacaklar listem bayağı uzadı:) Hepsinden önemlisi, pek unutmasam da, gurbetin zorluğunu, hayatın insanı savurduğu zamanlarda arkadaşlığın, kız kardeşliğin nasıl şifa olduğunu hatırladım... Bir kitap yazsam böyle bir şey olsun isterdim; uzun süre başucumda kalacak, zira tekrar tekrar okumam gereken bölümler var… Meltem Gürle'yi geç buldum, kolay kaybetmem, ne yazsa okurum, sırada Kırmızı Kazak var...
10 seneye yakin Irlanda’da yasamis biri olarak, icimden keske o zamanlar bu kitabi bilip okumus olsaydim dedim. Megerse edebiyata ve efsanelere dair bilmedigim ne cok sey varmis. Yazarin dili akici ve sicak. Her hikayesi insani icine ayri cekiyor. Hele ki Irlanda’da ve ozellikle Dublin’de kisa da olsa zaman gecirdiyseniz,okurken ayri bir haz veriyor o mekanlarda dolasmak:) Mary ile kurdugu iliski ise beni bir zamanlar ev paylastigim Irlandali dostlarima aldi goturdu. Irlandalilar iste hep boyle sicak ve canayakin insanlar dedirtti bir kez daha:)
Okuma boyunca bircok not aldim, kitaplar, mekanlar, insanlar vs.. hepsini arastirip okumayi planliyorum. Yazarina, bu guzel eseri kazandirdigi icin cok tesekkur ederim.
Daha önce #kirmizikazak ile tanıdım Sevgili Meltem Hn. Anlatım dilini, anlattığı anılarını, deneyimlerini, okuduğu kitapları, filmleri, gördüğü yerleri anlatımını çok çok sevdim. Çünkü herkes iyi bir anlatıcı olamaz hele ki "anlarını" anlatıyorsa ... #irlandadefteri de bir anlatı kitabı. Kişisel deneyimlerinden yola çıkarak Dublin'de ki sokakları, ev sahibesi Mary ile sohbetleri ve yine tatlı tatlı okuduğu kitaplardan anlatılar ile bizi İrlanda sokaklarına, insanına götürüyor. Yaşadığı deneyime şahit olmak, onun gözünden okumak yine çok keyifliydi. Veee ortak o kadar çok kitap okunuşuz ki, sanki karşılıklı konuşuyor gibi hissettim. Özellikle "Toplantı" kitabına dair yorumlarınızı okurken, kendi okuduğum döneme ve hikâyenin derinine indigim duyguları tekrar hatırlamak iyi geldi. Teşekkürler Kitaptan bir kaç alıntı;
Anam Cara'da geçen hayır duası;
"İyi dostların yakınlığıyla kutsanmış olasınız."
"Hiçbir şey söylemek zorunda değilsin," diyor, "bunu sakın unutma! İnsan çoğu zaman bir şey söylememek için bulunmaz bir fırsatı kaçırır ve tam da bu yüzden mahvolur. "
İç ısıtan, cozy bir okuma... Bu kitabı okuyup da içiniz ansızın "İrlanda'ya gitmeliyim" ve "James Joyce, Oscar Wilde, Anne Enright okumalıyım" hissiyatı ile dolmuyorsa üzgünüm ama hayattan tam anlamıyla keyif almıyorsunuz demektir.♡
Samimi bir dille yazılmış, yazarın İrlanda'da yaşadığı günleri edebiyatla, sanatla ve tarihle birleştirerek anlattığı; insana Ulyssess okuma ve İrlandaya gitme isteği uyandıran harika bir kitap
Bu kitaptan keyif almak için İrlanda’ya özel bir ilgi duymanıza ya da İrlanda Edebiyatını yahut yazarlarını bilmenize gerek yok. Meltem Gürle her anısında ya da değindiği her İrlandalı yazarda arka planı kısa ama öz bir biçimde o kadar güzel veriyor ki, bir süre sonra İrlanda günlerini sanki onunla birlikte yaşamış, o kitapları onun okuma kulübüne katılıp birlikte okumuşcasına konuya hakim oluyorsunuz.
Korcan’ın şu yorumunun cesaretlendirmesiyle nihayet Ulysses’i okumaya karar vermiş, hazırlıklara A Portrait of the Artist as a Young Man’i okuyarak başlamıştım. Sırada Dubliners var. Beklenildiği üzere James Joyce, İrlanda Defteri’nde en çok adı anılan yazar. Joyce külliyatına ek olarak bir kaç İrlandalı yazar ve eser daha okuma listeme eklendi Meltem Gürle’nin anılarından. Yakın dönem favori yazarlarımdan Claire Keegan’ı anmadan biteceğini sanarken son bölümlerden birinde ona da rastlamak çok güzeldi.
“Eve Dönüş” bölümündeki İrlanda efsanesi ise dokundu. Dünyanın dört bir köşesine dağılmış Oisin’ler olarak Fianna’ya dönüp attan indiğimizde kaç yılın yükü üstümüze binecek?
Yayınlandığını görür görmez okumak istediğim bu kitabı bana ulaştırma nezaketi için froggprince’e sonsuz teşekkürler <3
İrlanda’ya yaklaşık otuz sene önce daha ilk ziyaretimde aşık olduğumdan ve günlük tutan birisi olarak yanımda sürekli defter taşıdığımdan bu isimdeki bir kitabı görür görmez üzerine atladım. Çok da iyi yapmışım. Meltem Gürle sayesinde Dublin sokaklarında ruhumu dolaştırıp ülkenin tarihi, mitolojisi ve tabi ki edebiyatçıları hakkında yeni şeyler öğrendim. Yazarın, evinde pansiyoner olarak kaldığı tipik irlanda kadını Mary (ki kitabı ona atfetmiş)’ye bayıldım. İş dünyasında Kelt Kaplanı dönemini bizzat yaşamış birisi olarak halkın üzerinde bu kadar travma yaratmış olduğunu sonrasında bu dönem hakkında epeyce eser kaleme alınmış olduğunu da bu kitaptan öğrendim. Sevdiğim irlandalı kadın yazarlar Claire Keegan ve Edna O’Brien’ın yanına Anne Enright’ı da ekledim. Kuzey İrlanda’ya geçtikleri bölümü okuma zamanımın Belfast’taki iş seyahatime denk gelmesi de hoş bir sürpriz oldu. John O’Donohue’nun eşsiz eseri Anam Cara’dan bahsettiği bölümde, ülkedeki ilk haftasında amerikalı genç bir kadının ona söylediğini paylaşmış Gürle; ‘Burada rahat edeceksin. İrlandalılar seni ellerinde hafifçe tutarlar. Tıpkı bir kuşu tutar gibi. Avuçlarının sıcaklığını hissedersin ama dilediğin zaman uçabileceğini de bilirsin’. Okumaktan çok zevk aldığım harika bir kitap. Hararetle tavsiye ederim.
sinemin bana doğum günü hediyesi. bu sene içimde gelişen irlanda tarihine dair bilgi birikimimin eksikliği sebebiyle artmış irlanda ve IRA takıntımın bir göstergesi. bir göçmenin irlandadaki hayatı ile göçmen olmaya şafak sayan biri olarak kendimi özdeşleştirecek çok şey buldum, heves ve umutla da doldum. tüm bunların yanı sıra sayesinde beni bir iki ay kurtaracak çok heyecanverici bir okuma listesini de oluşturmuş oldum. ama sonuçta bu kitabın bir defter olduğu gerçeğini de gözden kaçırmamak lazım
Irlanda ve Irlanda kültürü ile ilgili olan okurlar için hoş bir okuma, ancak bazı yerlerinde ingilizce düşünülüp türkçe yazılmış gibi hafif bir eğretilik vardı. Bir de romanların ve kurgusal eserlerin özeti yerine kendini okumayı tercih ettiğimi bir kez daha hatırladım. Yine de bir çok yeni kitap ismi eklendi okuyacaklarım listesine, eline sağlık Gürle'nin.
Bu kitap bir edebi yazı derlemesi veya günlüğü gibi duruyor başlangıçta, ama ben edebiyatla dolu çok iyi anlatılmış bir öykü kitabı okudum aslında. Çok keyifliydi..
Hem İrlanda edebiyatıyla ilgili ilginç bazı detayları öğrendiğim hem de bazı bildiğim hikayeleri okurken yazar gibi ilk kez öğrenme heyecanını hissettiğim bir kitap oldu. Çok duru bir dili var, insanın bir oturuşta bitiresi geliyor. Okuma listeme de kitapta bahsedilen birkaç kitabı aldım.
Kitap benim İrlanda deneyimime çok yakın hissettiğim bir noktayla bitti. “(…)Dolayısıyla ait olmadığınız bir ülkenin zamanına da tabi değilsiniz. Geldiğiniz yerin zamanıysa ipini koparmış gibi koşup gidiyor. (…)”
Derdiyle kendi ülkenin insanın derdi kadar dertlenemiyorsun ve kendi ülkenin çoğu dertlerinden de uzaksın. O yüzden insanın üzerindeki ağırlık azalıyor belki Oisin gibi daha genç kalıyor gittiği yerde. Hatıranda bıraktığın memleket sanki bıraktığın anda kalmış gibi ama her gittiğinde artık bambaşka bir yer ve sen hala çok şaşkınsın.
Sanırım Meltem Gürle ne yazsa okurum. Ancak bu dönem Erasmusla İrlanda'ya gitme şansı elde ettiğim için bu kitap daha bir yakın geldi. İşin kötü tarafı şimdi bahsettiği ve okumadığım tüm kitapları okumak istiyorum.
araya sıkıştırdığı kitap isimleri için notlar aldım. maeve binchy kitapları bu merak listesinde en tepede. meltem gürle, irlanda sokakları hakkında sayfalarca yazsa okurdum.
Deneme, daha önce pek okumadığım bir metin türü. Kurgu okumaya alışmış bünyeme ise biraz fazla sakin geldi.
Meltem Gürle’nin bir yıl geçirdiği İrlanda’ya dair gözlemlerini, edebiyat dünyasına bakışını ve orada yaşadıklarını okuyoruz. Edebiyat üzerine olan bölümler, bahsedilen eserleri ve referansları biliyorsanız büyük bir keyifle ilerliyor. Ancak bu referanslara aşina değilseniz, yer yer bir ders kitabı okuyormuş hissi yaratabiliyor.
En çok sevdiğim kısımlar ise komşularıyla yaşadığı diyaloglar, hissettikleri ve uzaklarda olmanın insana yaşattığı duygular üzerine düşünceleri oldu. Bu bölümlerde kendimden de bir şeyler buldum.
İrlanda ve patates meselesine gelmişken, Türkler ile İrlandalılar arasındaki tarihî dostluğa hiç değinmemesini gerçekten kaçırılmış bir fırsat olarak gördüm. Keşke o hikâye de kitabın bir parçası olsaydı.
İrlanda Defteri’ne tek kelimeyle bayıldım. Meltem Gürle’nin eğitim için gittiği İrlanda’da geçirdiği üç yılın izlerini taşıyan bu metin, kişisel bir deneyimden doğsa da okuru geniş bir edebî iklime davet ediyor. Kurgu dışı bir kitap bu; ama cümleler öylesine incelikle kurulmuş ki, zaman zaman bir romanın içinde yürüyormuşsunuz hissine kapılıyorsunuz. Çünkü yazar, İrlanda sokaklarında dolaşırken yalnızca coğrafyayı değil; hafızayı, edebiyatı ve gündelik hayatın kırılgan ayrıntılarını da kayda alıyor.
Kitabın en büyüleyici yanı, İrlanda edebiyatının büyük isimlerinin ve önemli eserlerinin metnin içine doğal bir akışla serpiştirilmiş olması. Okurken etrafınızın İrlandalı yazarlar ve şairlerle kuşatıldığını hissediyorsunuz; sanki bir masada çay içerken kulağınıza onların cümleleri çalınıyor.
İrlanda’nın tarihine, kırılma anlarına, kültürel damarına da değiniyor yazar. Fakat bunu kuru bir bilgi aktarımıyla değil, hayatın içinden süzülen anekdotlarla yapıyor. Bu yüzden hiçbir şey bilgi gibi durmuyor, hepsi anlatının dokusuna karışıyor. Akıcı, zarif ve sahici bir metin. Ben çok sevdim; bazı kitaplar sessizce kalbinize yerleşir ya, işte tam öyle.
İrlanda'ya özel bir merakım yok, Joyce dahil herhangi bir İrlandalı yazara da. Ama Meltem Gürle öyle bir anlatıcı ki, ilgim olmayan başka bir yeri, yazarı veya önemsiz herhangi bir şeyi bile ilgiyle okutur. O gözlem gücü, ifade yeteneği, edebi konuları ve günlük olayları birbirine bağlayan kıvrak zekası ve sohbet havasında yazmayı tercih etmesi ile ne yazsa okurum kendisini. Kırmızı Kazak başucu kitabım olarak rafta duruyor, bu kitap da onun hemen yanında duracak. Darısı diğer kitaplarına.