Daar waar Nederland op zijn smalst is en België op zijn breedst, aan de oevers van de Maas, daar ligt de eeuwenoude Damiaanhoeve als een eiland in de winterbedding. Maar de baggermolen die het hele gebied moet ontgrinden komt altijd maar dichterbij. Als alle grind eruit is, wordt het natuur- en overstromingsgebied.
Wanneer Bert, de laatste bewoner van de uiterwaarden, op een zomeravond thuiskomt, brandt de hoeve af en sleept hij zijn zieltogende vrouw naar buiten. Uit de autopsie blijkt dat de erg geliefde en geëngageerde Gerty gruwelijk vermoord is. De verwoeste Damiaanhoeve krijgt wat later ook nog de‘waterbom’ over zich heen. En nog wil Bert niet wijken.
Chris de Stoop beschrijft op aangrijpende manier de context en weerslag van wat ‘de hoevemoord’ wordt genoemd. Een waargebeurd verhaal over schuld en onschuld, schijn en zijn, waan en waarheid.
Chris De Stoop is een Vlaamse schrijver en journalist. Zijn debuut over een bende vrouwenhandelaars, 'Ze zijn zo lief, meneer', was een bestseller en werd door BBC bewerkt tot een documentaire.
In 2004 won hij de Gouden Uil Prijs van de Lezer met zijn vertelling 'Ze kwamen uit het Oosten'. Zijn boek 'Het complot van België', over de genocide in Rwanda, werd in 2008 genomineerd voor de AKO Literatuurprijs
Chris De Stoop is a Flemish writer and journalist. His debute novel about women traffic, 'Ze zijn zo lief, meneer', was a beststeller and was adapted into a documentary by BBC.
Flemish author Chris de Stoop writes literary non-fiction and has an interest both in rural life and agriculture as well as crime. This is a true crime account of a murder (or not?) that took place on a farm on the Dutch-Belgian border in 2018. It remains unsolved to this, but the husband has long been a suspect in the case. I found it intriguing and very respectfully written - in fact, the descriptions of the loves of modern day farmers and the historical background of the region of Limburg were so engaging they interested me more than the question who did it...
Chris de Stoop schrijft zeer goed en vlot, kritisch en met veel diepgang ook. Ik las al zijn boeken trouwens. Dit boek is afstandelijker dan 'Het boek Daniel' maar dat doet niets af aan de waarde ervan, integendeel zelfs. De lezer wordt vrijblijvend uitgenodigd om na te denken waarom de vermoedelijke link tussen de moord en het grote geld in heel wat verkeerde keelgaten van hogerhand schiet.
Chris De Stoop vertelt het waargebeurde, dramatische verhaal van de moord op Gerty en de brandstichting op de Damiaanhoeve. Hij tekent het verhaal op van Gerty's man, die tevens de hoofdverdachte is en beroep op hem heeft gedaan. Het verhaal - hoe dramatisch ook voor de familie - heeft weinig om het lijf. Het is de persoonlijke versie van wat je in de kranten al kon lezen, met hier en daar wat bijkomende informatie over het privéleven van Gerty en haar familie. In dit boek komt ook het thema aan bod van de boeren die hun land verliezen ten voordele van industriële projecten, die moeten gecompenseerd worden door kunstmatig aangelegde natuurgebieden. Dit aspect is gelijklopend met Stoop's eerder verschenen boek 'Dit is mijn hof' en is best interessant. Er wordt gesuggereerd dat de tegenwerking van de eigenaren van de Damiaanhoeve een van de pistes zou kunnen zijn die de brand en de moord kunnen verklaren. Verder dan wat suggesties gaat het helaas niet. Ik had 'Dit is mijn hof' met interesse gelezen, maar dit boek haalt voor mij slechts het niveau van een uitgesponnen, emotioneel krantenartikel. Het enige pluspunt is dat de moord op Gerty terug onder de aandacht komt.
Als er een nieuw boek van Chris de Stoop verschijnt duurt het niet lang eer ik het heb gelezen. En dat is met zijn nieuwste 'De Damiaanhoeve' ook zeker het geval dus. Deze keer gaan we naar het stukje tussen België en Nederland, waar Nederland op zijn smalst is en België op zijn breedst aan de oevers van de Maas, in Limburg, naar de Damiaanhoeve. Op deze hoeve wonen het koppel Bert en Gerty Bohnen als op een avond in 2018 brand uitbreekt in de hoeve en Bert er ternauwernood in slaagt zijn vrouw uit het huis te redden. Maar alle hulp komt te laat voor Gerty en zij sterft. Enkele dagen later blijkt uit de autopsie dat Gerty niet door de brand stierf maar al dood was, enkele keren door een mes neergestoken. En dan begint voor Bert een ongelofelijke lijdensweg. Niet alleen is hij zijn vrouw kwijt, ook zijn hoeve is volledig vernield en daar bovenop komt nog eens dat hij als hoofdverdachte wordt aangeduid door de politie.
Chris de Stoop, die Bert al kende van toen hij zijn boek 'Dit is mijn hof' schreef, wordt gevraagd door de Bert en zijn familie om zijn verhaal te noteren en naar buiten te brengen. Sinds Bert 'Het Boek Daniël' las, waarin Chris de Stoop over zijn vermoorde oom Daniël en de daaropvolgende rechtszaak vertelt, ziet hij gelijkenissen en wil hij dankzij Chris enerzijds zijn onschuld bewijzen en anderzijds proberen uitzoeken wat er echt met Gerty is gebeurd en wie verantwoordelijk is voor haar dood.
Een echt antwoord krijgen we niet, want de nodige bewijzen ontbreken en doordat de hoeve zo heel afgelegen ligt, zijn er geen of nauwelijks getuigen. Tot op de dag van vandaag, bijna zeven jaar nadat Gerty stierf en de hoeve afbrandde, is er nog steeds geen dader gevonden.
Chris probeert met dit boek ook iets heel concreet aan te duiden, een fout in het justitiële apparaat... dat is het gegeven 'tunnelvisie'! Als een rechercheur of politieagent ten stelligste overtuigd is van zijn gelijk over de dader zal alle bewijsmateriaal ook leiden tot die persoon, in dit geval Bert zelf. Laat het bewijs dat niet in de richting van je geliefde dader gewoon vallen en focus je op wat wel past en dan heb je je dader! Het nadeel is dat er dan geweigerd wordt andere pistes uit te pluizen en dat er zo heel veel bewijsmateriaal én tijd overgaat en tegen dat ze verder denken, is het eigenlijk al zo goed als te laat!
En er waren toch wel een paar mogelijke daders, als je dit boek leest. De grootste mogelijkheid (of zou dit toch een complottheorie zijn?) is het grindbedrijf dat alle oude boerderijen en grond in de buurt opkoopt om te kunnen ontginnen voor grind. Maar bij gebrek aan bewijs... er hoeft geen tekeningetje bij gemaakt worden.
Chris de Stoop is wel kritisch genoeg om zich toch ook af te vragen of Bert toch niet de dader kan zijn. Zit hij misschien aan tafel in de intussen grotendeels heropgebouwde hoeve, Bert weigert te wijken zolang hij leeft, met een moordenaar? Of geef je Bert toch het voordeel van de twijfel?
De Stoops werken zijn altijd schrijnende beelden die momenten verder uitspitten en de lezer telkens de vraag doet stellen hoe het kon, waarom en vooral of het wel allemaal zo is gegaan als wordt gezegd en geschreven. Behalve bij 'Het Boek Daniël waar er duidelijke dader of daders waren (alhoewel daar ook ruimte voor reflectie over wordt gelaten door de vraag te stellen: wat doet armoede en werkloosheid met jongeren) laat Chris altijd de nodige open plek voor vraagstelling en nadenken over de vraag of de perceptie wel klopt en om kritisch te zijn, om zelf te oordelen.
De Damiaanhoeve is opnieuw een vlot lezend journalistiek staaltje over een zaak die tot op vandaag niet werd opgelost. Tenzij er ooit een dader zichzelf aangeeft is de kans groot dat de familie Bohnen en Chris de Stoop nooit zal weten wat er echt is gebeurd. Een cold case dus. Zou het publiceren van dit boek iets veranderen aan de werking van justitie en aan het oplossen van deze zaak? We kunnen enkel hopen!
Chris De Stoop was journalist bij het weekblad Knack en dat komt duidelijk tot uiting in zijn romans. Hij schrijft over situaties die hij zelf – als boerenzoon – van dichtbij heeft meegemaakt, meestal over het boerenleven in de polders (Dit is mijn hof), over mensen die onrecht worden aangedaan (Hemelrijk), zelfs misdaadverhalen (Het boek Daniël). In zijn boeken brengt hij hierover ingetogen reconstructies.
Het waargebeurde verhaal van de hoevemoord is Chris De Stoop dan ook op het lijf geschreven.
De eeuwenoude Damiaanhoeve ligt in de winterbedding van de Maas en heeft af en toe te kampen met watersnood. In deze hoeve woont het echtpaar Bohnen al sedert hun huwelijk, daar zijn hun drie kinderen opgegroeid. Tot op een avond Bert Bohnen thuiskomt en hij zijn vrouw zieltogend aantreft in hun brandende hoeve. Bij de autopsie blijkt dat Gerty gruwelijk werd vermoord en klaarblijkelijk werd de hoeve pas daarna in brand gestoken.
Het gerechtelijk onderzoek loopt vast en uiteindelijk wordt Bohnen zelf in beschuldiging gesteld. Bij gebrek aan tastbaar bewijs wordt hij terug in (voorlopige) vrijheid gesteld.
Bert Bohnen en zijn kinderen vragen Chris De Stoop om het verhaal van de ‘hoevemoord’ te schrijven, in de hoop misschien wel een antwoord te krijgen op enkele van de vele onbeantwoorde vragen. De Stoop volgt de versie van Bohnen, zijn kinderen geloven die ook onvoorwaardelijk. Het klopt dat Bohnen maar drie à vier minuten de tijd zou hebben gehad om zijn vrouw te vermoorden en een brand aan te steken. Wat praktisch gezien onmogelijk is. Dat de rechercheurs pas zes jaar na Gerty’s dood een opsporingsbericht wijden aan een verdachte SUV die op de plaats en tijdstip van de brand werd opgemerkt, vindt De Stoop, samen met de familie Bohnen, terecht wraakroepend.
De auteur vindt het een groot onrecht dat Bohnen wordt verdacht van de moord op zijn vrouw. Maar wat als hij toch ongelijk zou hebben?
Tot op datum van publicatie van het boek, blijft de moord onopgelost. En juridisch gezien blijft Bert verdacht zolang dit niet gebeurt.
Los daarvan brengt De Stoop ook het relaas van een wegkwijnende wereld, in een gebied waar Nederland op zijn smalst is en België op zijn breedst: de Maasvallei. Tegenover het landelijke boerenleven zet De Stoop de komst van de baggerbedrijven die zich een weg klauwen door de rijke bekkens van de Maas, de ontgrinding bedreigt de natuur en de landbouw in de uiterwaarden. Net zoals in Dit is mijn hof worden ook hier boerderijen en landbouwgebieden ‘opgeofferd’ aan natuur- en recreatiegebieden. Hier wordt niet enkel een harde strijd gevoerd tegen natuurorganisaties, maar ook tegen de grindsector.
‘De Damiaanhoeve’ mengt twee eerdere thema’s van De Stoop: de teloorgang van het platteland (Dit is mijn hof) en de gruwelijke moord op zijn oom (Het boek Daniel). Ditmaal schrijft hij over de moord op Gerty van de Damiaanhoeve, tegen de achtergrond van de Limburgse Maasvallei, waar natuur en gemeenschap te kampen hebben met de graaizucht van de grindindustrie. De mayonaise pakt helaas een stuk minder goed dan in de twee eerder genoemde boeken, die ik indringender en overtuigender vond. De Stoop wil tegelijk de pijn van een onopgeloste moord in woorden vatten én kritiek geven op hoe justitie soms in een tunnelvisie vervalt. Gerty’s echtgenoot Bert blijft hoofdverdachte, ondanks het gebrek aan sluitend bewijs en het feit dat andere mogelijke pistes nooit onderzocht zijn. In het boek neigt De Stoop te geloven in Berts onschuld, net als diens kinderen en familie. Ik hoop dat dit boek helpt de waarheid naar boven te brengen.
In 1993 maakte Chris De Stoop voor Knack een reportage over de overstroming van de Limburgse Maas. hij bezocht toen in Heppeneert de eeuwenoude Damiaanhoeve en interviewde bewoner Bert Bohnen. Een paar jaar geleden kreeg De Stoop een berichtje van Bert, dat de hoeve in 2018 was afgebrand, waarbij zijn vrouw Gerty was omgekomen, en of hij zijn verhaal mocht doen. Het leidde tot De Damiaanhoeve, waarin vakman De Stoop op zijn bekende nuchtere en kalme wijze het verhaal doet van Bert, Gerty en hun hoeve, van de grindindustrie die het oude landschap van de uiterwaarden vernietigt, en van het halfjaar dat Bert ervan verdacht werd zijn thuis zelf in brand gestoken te hebben. zoals steeds koppelt De Stoop een persoonlijke tragedie aan een maatschappelijke en culturele en toont hij dat vooruitgang nogal eens een synoniem is voor uitverkoop.
Met De Damiaanhoeve levert Chris de Stoop een boek af van hetzelfde allure als Het boek Daniel. De afstandelijke empathie betrekt de lezer helemaal bij de menselijkheid van dit waargebeurde verhaal, dat leest als een thriller.
Hoewel de Stoop zijn best doet om zo objectief mogelijk te blijven, raakt ook de schrijver zelf in de war, in het door de onderzoekers opzettelijk ambigu gehouden narratief. De politie en het parket en de openbare aanklager komen er alweer niet echt proper uit in een voorbeeld van in het boek duidelijk uitgelegde confirmation bias / tunnelvisie.
Destijds heb ik nog gefietst naar de locaties uit het boek Daniel: naar de Colruyt van Dottignies, en dan richting Evergnies, naar de Rue du Chien waar ergens de locatie van de hoeve van Daniel was. Misschien dat ik nu met de motor eens naar de Damiaanhoeve ga kijken, en naar het Smalste Stukje Nederland.
Een aardige poging om vertrekkend vanuit een familieachtergrond te onderzoeken wat er precies gebeurd is bij de brand van de Damiaanhoeve. Dat zo iets ondoenlijk is wordt duidelijk als je alle mogelijke scenario’s op een rijtje zet gecombineerd met de tunnelvisie die onmiskenbaar post heeft gevat bij het Belgische parket. De Stoop is een schrijver die veel aandacht heeft voor detail en desondanks in een vlotte stijl het verhaal verteld. Dat er vele waarheden zijn is ook te zien door de wisselende coalities als het gaat om de maas, grind, landbouw en natuur. Al krijg je wel het gevoel dat hier tegennatuurlijk aan natuurherstel wordt gewerkt. Met plezier gelezen maar toch niet echt een hoogvlieger, daarvoor is het toch te journalistiek.
Aan de Maas, vlak bij de Nederlandse grens, ligt De Damiaanhoeve: een imposante boerderij met een bewogen geschiedenis. In 2021 dreigde een ‘waterbom’ het huis weg te spoelen, het heeft in brand gestaan, en de vrouw van bewoner Bert werd vermoord. En al meer dan dertig jaar wordt het ook bedreigd door grindwinning: baggeraars kopen de grond op om het landschap af te graven voor betonproductie. Chris de Stoop tekent in zijn nieuwste boek het verhaal op van Bert en van de Damiaanhoeve. Een verhaal zonder einde.
Chris De Stoop (1958) is auteur en journalist bij het weekblad Knack. Hij is bekend van zijn non-fictieboeken. In zijn debuut Ze zijn zo lief, meneer (1992) beschreef hij als eerste de internationale vrouwenhandel van binnenuit, wat grote beroering veroorzaakte in binnen- en buitenland. In 2004 ontving De Stoop voor het vervolg Zij kwamen uit het Oosten de Gouden Uil Publieksprijs. In 2010 schreef hij Vrede zij met u, zuster over de eerste jihadisten die naar Syrië en Irak reisden en in 2015 verscheen Dit is mijn hof dat boek van de maand werd bij De Wereld Draait Door.
Dat De Stoop journalist is, wordt direct duidelijk bij het openslaan van het boek. Het verhaal begint met een reflectie van De Stoop op zijn gesprekken met Bert Bohnen, de bewoner van De Damiaan. Het is wat De Stoop betreft het meest frustrerende verhaal waar hij ooit aan is begonnen. Hij begint het verhaal met een gebeurtenis die iedereen zich nog kan herinneren: de overstromingen in 2021. Hij schetst een beeld van Bert, die samen met zijn zoon Daan, met elektrische pompjes het water zo goed- en kwaadschiks probeert weg te pompen tot buiten de dijk. Buiten die dijk is het een en al water. Het is beeldend, en zit nog vers in het geheugen. De omslag, waar de Damiaan omringd door water enigszins droog staat, illustreert het begin van het verhaal uitstekend.
En dat illustreert niet alleen het begin van het verhaal. Het verhaal gaat over De Damiaanhoeve die op allerlei manieren wordt bedreigd, en niet alleen door water. Er zijn baggeraars die het land willen opkopen en druk uitoefenen op Bert. Maar het verhaal gaat ook over het landschap en het verdwijnen van de dorpen. Toch is het belangrijkste onderdeel van het verhaal de Hoevemoord, zoals het lokaal wordt genoemd. Bert vindt zijn vrouw Gertsy in 2018 in een brandend huis onder het bloed. Hij brengt haar buiten en koelt haar met water, maar het mag niet baten. Ze schijnt al voordat de brand uitbrak gruwelijk te zijn vermoord.
Bert benadert De Stoop omdat hij zijn verhaal wil vertellen. Niet om de dader te vinden, maar om alles op papier te krijgen en vast te leggen, en misschien ook wel om zijn onschuld aan te tonen.
Bert wordt namelijk twee jaar na de moord opgepakt. De politie zit in een tunnelvisie, zoals Bert dat omschrijft. De verklaring van Bert is niet altijd even precies, de dingen die gebeurden op de dag van het overlijden van zijn vrouw zijn chaotisch en lastig. De politie vindt geen andere dader, en begint steeds meer te geloven in de schuld van Bert. Het past in het narratief van femicide, dat steeds vaker plaatsvindt. Bert, omschreven als een ‘keikop’, houdt koppig stand. Dat is kenmerkend voor zijn leven. Eerst in de varkenslobby, en later tegenover de baggeraars. Bert werkt mee aan het onderzoek om, net als de politie, erachter te komen wie de dader is. Tot hij zelf ineens verdachte is en opgepakt wordt.
De impact op Bert en zijn boerderij is groot, en dat merk je in alles. De Stoop schrijft op een manier die dichtbij komt: hij observeert, stelt vragen, twijfelt soms ook zelf. Hij springt heen en weer in de tijd en brengt daarbij niet alleen het verhaal van Bert, maar ook zijn eigen zoektocht in beeld. Dat maakt het boek soms wat rommelig, maar juist daardoor voelt het echt. Je blijft benieuwd hoe het zit, wat er is gebeurd, en waar het naartoe gaat. Zelfs als je al iets van de zaak weet. De Damiaanhoeve is een boek dat je bijblijft, over schuld en onschuld. Het boek krijgt vier van de vijf sterren.
Met dank aan De Bezige Bij voor dit recensie-exemplaar in ruil voor een eerlijke recensie.
De Damiaanhoeve spreekt in vele opzichten tot de verbeelding. Er zijn de gruwelijke feiten die er zich hebben afgespeeld maar er is ook de unieke historische achtergrond van dit eeuwenoude pand aan de Maas. Het huis is onderhevig aan de grillen van de natuur, het overstromingsgevaar is nooit ver weg en daarnaast wordt er ook een hevige strijd gestreden rondom de grindwinning waardoor meerdere oude hoeves definitief moesten verdwijnen. Zijn de twee verhalen aan elkaar gelinkt? Fascinerende geschiedenis.
Ook met dit boek slaagt Chris De Stoop er als geen ander in een waargebeurd (en meestal geen opbeurend) verhaal naar een vlot leesbaar en literair niveau te tillen. Voor mij had het boek nog een bijzondere betekenis: ik heb Bert gekend als collega. Ik vind het dan ook erg wat hem overkomen is en dat hij, door een tunnelvisie van het gerecht nog altijd verdacht is en daarmee, zoals hij zelf zegt, niet kan leven of sterven.
Een boek in de kenmerkende stijl ( open onderzoekende verhaallijn) van de schrijver , Waarbij men zowel in het landschap als privé leven komt , Men komt over van alles iets te weten , …. Maar ergens blijft men wat met een zwaar leesgevoel ontreddert achter , … wat men dan wil weten , weet men niet , ….. dat kan men het boek , de mensen in het verhaal niet kwalijk nemen, het verhaal is wat het is , … mensen kunnen zware lasten hebben om te dragen
8/10 De commentaren die ik her en der lees over het feit dat De Stoop nogal partijdig is door het suggereren dat Bert onschuldig is, zijn zeker terecht, maar doen niets af aan dat andere feit dat hij een begenadigd schrijver is. Zeker in dit soort verhalen, getuige zijn eerdere werk. En geef toe, op de keper beschouwd geloof ik ook wel in de onschuld van Bert. Hopelijk heeft De Stoop ondertussen een ander onderwerp gevonden. Ik kijk alvast reikhalzend uit naar het resultaat.
Vlot geschreven non-fictie over een boerderijmoord die tot op heden niet is opgelost. Daar zit ook meteen de frustratie: je wil weten wie het heeft gedaan. Helaas blijft dit achterwege en is het gissen naar de oorzaak. De auteur is niet helemaal onpartijdig. Als je non-fictie schrijft is dat tricky. Misschien dat dit boek een doorbraak in deze zaak kan betekenen. Maar ik betwijfel het.
Bijzonder & meeslepend boek in de herkenbare documentaire stijl van Vlaming Chris de Stoop geschreven. Extra bijzonder: de moord is anno 2025 nog niet opgelost. Alle sporen lopen vast of zijn niet goed onderzocht en ook de auteur zelf weet het niet…. De puntgave schrijfstijl van journalist De Stoop is een genot voor de lezen. Met recht een page turner👍
A story about the murder of a woman from the village where I was born, someone I had known all my life. Chris de Stoop tells the story with a lot of detail, exploring the family’s history and the setting of the house and village, while offering a slightly subjective angle through the eyes of the prime suspect, her husband. I’m still unsure what to make of the murder itself (no one to this day and age is convicted), but the book is quite compelling.
Het is een mooi en. correct verhaal over een pijnlijke situatie. De vele dreigingen voor de hoeve en zijn eigenaars , inwoners maakt het soms spannend en ook bijna ongeloofwaardig. Scherp en kritisch geanalyseerd.
Mooi en tegelijk schokkende inkijk in de gang van zaken bij de grindwinning aan de Maas. en dat is dan niet eens de hoofdlijn. die gaat over een brand en een moord. De tunnelvisie van de recherche. Maar ook vooral wat dit doet met de familie. Goed en objectief geschreven ook.
Chris De Stoop is de meester van de meeslepende non-fictie. Hij neemt geen stelling in bij het schrijven, maar toch ontroert hij je keer op keer. Zowel de impact van de moord als de teleurgang van de streek beschrijft hij op treffend en grijpen je aan. Heel graag gelezen!