What do you think?
Rate this book
Een ander Rusland
Is een ander Rusland mogelijk? Of is Rusland gedoemd een autoritaire staat te zijn, die zijn buurlanden bedreigt en andersdenkenden opsluit of vermoordt? Vladimir Poetin gebruikt historische mythes om te claimen dat Rusland uitzonderlijk is en bedreigd wordt door westerse waarden. Maar ook veel westerse opiniemakers en politici roepen dat Russen 'heel anders zijn dan wij' en bevestigen zo impliciet Poetins retoriek.
In een zeer persoonlijk betoog weerlegt Sjeng Scheijen deze mythes en toont hij aan dat het conflict tussen Europa en Rusland niet een conflict is tussen mentaliteiten of identiteiten, maar een strijd om ideeën.
En een strijd om ideeën win je niet met bommen alleen.
Sjeng Scheijen is een internationaal gerenommeerd slavist en cultuurhistoricus wiens boeken in negen talen zijn verschenen.
Over Sergej
'Indringend en weergaloos. Scheijens werkstuk bleek een absolute twee etmalen las ik vrijwel ononderbroken.'
Rudi van Dantzig, De Groene Amsterdammer
Over De
'Een verhaal zo aangrijpend als een thriller. Scheijens verslag is meesterlijk en meeslepend.'
The Financial Times
In een zeer persoonlijk betoog weerlegt Sjeng Scheijen deze mythes en toont hij aan dat het conflict tussen Europa en Rusland niet een conflict is tussen mentaliteiten of identiteiten, maar een strijd om ideeën.
En een strijd om ideeën win je niet met bommen alleen.
Sjeng Scheijen is een internationaal gerenommeerd slavist en cultuurhistoricus wiens boeken in negen talen zijn verschenen.
Over Sergej
'Indringend en weergaloos. Scheijens werkstuk bleek een absolute twee etmalen las ik vrijwel ononderbroken.'
Rudi van Dantzig, De Groene Amsterdammer
Over De
'Een verhaal zo aangrijpend als een thriller. Scheijens verslag is meesterlijk en meeslepend.'
The Financial Times
115 pages, Kindle Edition
Published December 12, 2024
5 people want to read
About the author
Sjeng Scheijen
15 books17 followersSjeng Scheijen (1972) is a Dutch author, a scholar and a specialist in fin-de-siècle Russian art. His interests are manifold: He writes regularly on film, poetry, dance, classical music and politics. He curated several exhibitions on Russian Art, including 'Ilya Repin, Russia’s Secret' and 'Working for Diaghilev', both for the Groninger Museum; and Russian Landscape in the age of Tolstoy for the National Gallery, London.
In 2008 and 2009 he worked as the Cultural Attaché on the Netherlands Embassy in Moscow.
Scheijen is a much sought after and inspirational lecturer and speaker, who has spoken all over the world for museum audiences and on universities.
Currently he is affiliated with the Institute of Cultural Disciplines at Leiden University, the Netherlands.
In 2008 and 2009 he worked as the Cultural Attaché on the Netherlands Embassy in Moscow.
Scheijen is a much sought after and inspirational lecturer and speaker, who has spoken all over the world for museum audiences and on universities.
Currently he is affiliated with the Institute of Cultural Disciplines at Leiden University, the Netherlands.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 2 of 2 reviews
August 30, 2025
Blog n.a.v. ‘Een ander Rusland’ van @SjengScheijen
Kan Rusland anders zijn dan we nu denken, zeker na de inval in Oekraïne? Is ons beeld nu niet heel erg rechtlijnig? Met dit soort basisvragen schreef Sjeng Scheijen een boeiend boek, over onbekende, onbeminde en verrassende kanten van Rusland en van Rusland's geschiedenis. En daarbij heeft hij een verrassend positieve ondertoon: Rusland kan ook echt anders worden - ook dat heeft de geschiedenis laten zien. Wat mij betreft een zeer geslaagd boek!
Wat mij opviel tijdens het lezen:
“Is Rusland uitzonderlijk? Is Rusland een land dat zich fundamenteel anders heeft ontwikkeld dan zijn omringende landen, en vooral heel anders dan de Europese landen waarmee het een duizendjarige gemeenschappelijke geschiedenis heeft?
“Poetin kan het Russische exceptionalisme zo eenvoudig inzetten omdat die set van aannames en generalisaties al honderden jaren wordt herhaald en verspreid, en niet alleen door de Russen. Vaak krijgt de Russische uitzonderlijkheid dan het stempel van een ‘raadsel’, een ‘sfinx’, een ‘ziel’, iets onbegrijpelijk groots of engs, al naargelang je uitgangspositie.”
“Zo zijn voor- en tegenstanders van Poetin samen gevangen in een verhaal over onveranderlijke, homogene uitzonderlijkheid, die het denken voer een ander Rusland, een Rusland zonder de dieven en oplichters die het land nu regeren, frustreert.”
“Om Poetins kliek te verslaan zullen we een andere visie op Rusland moeten ontwikkelen, een contranarratief dat Poetins visie verdrijft, een visie waarin we het humanistische en intellectuele potentieel van Rusland erkennen en tot uitgangspunt maken van scenario’s voor een ander Rusland, een Rusland dat welvaart en vrijheid biedt aan zijn burgers en in vrede samenleeft met zijn buren.”
“Ik wil laten zien dat de Russische geschiedenis net zo complex, gevarieerd en beweeglijk is als de Franse en Duitse geschiedenis en net zomin samen te vatten is in eenvoudige sjablonen, dat de Russische bevolking niet homogeen is en nooit is geweest. (…)”
“Meer dan 80 procent van de inwoners van de Russische Federatie woont in het Europese deel ervan. Het grootste deel van de bevolking leeft dichter bij Berlijn dan bij de Oeral, het gebergte waar Azië begint.”
“Ik ben niet optimistische over de kans op een democratisch of zelfs maar een rechtstatelijk bestuur in Rusland, omdat de huidige politieke elite zo diep is verankerd in alle toplagen van de samenleving. Maar dat wil niet zeggen dat het niet kan, of dat er geen historische basis is om zo’n bestuur te vestigen.”
“Niemand kan beweren dat het verlichtingsdenken niet een enorm stempel heeft gedrukt op de Russische geschiedenis.”
“Wie het Russische keizerrijk wil begrijpen moet de politiek ondergeschikte en economisch zwakke positie van de kerk eigenlijk altijd in zijn achterhoofd houden.”
“Tot het revolutiejaar 1905 werden erin Rusland consequent veel minder doodstraffen uitgevoerd dan in Engeland, Frankrijk, Pruisen en de Verenigde Staten.””
“De secularisering van de Russische maatschappij in de achttiende eeuw was een onmiskenbaar teken van radicale moderniteit, waarin Rusland toen een voorlopersrol innam.”
“In 1753 deed het hoogste Russische wetscollege een uitspraak die bepaalde dat getrouwde vrouwen vrijelijk over hun eigendom konden beschikken zonder bemoeienis van hun echtgenoot. Vergelijkbare wetgeving in West-Europa werd meestal pas aan het einde van de negentiende eeuw aangenomen.”
“Vrouwen blijken zodanig succesvol in zaken dat in 1861 een derde van al het particuliere grondbezit gecontroleerd werd door vrouwen.”
“De geschiedenis van de vrouwenemancipatie in het keizerrijk laat zien dat er een lange geschiedenis is van burgerlijk engagement, en dus van een civil society, en dat de Russische samenleving dus het potentieel heeft om te veranderen, dat het een maatschappij kan zijn waarin minderheden coalities kunnen vormen en gedeelde belangen kunnen nastreven, en daarbij stabiliteit, vrijheid en welvaart genereren voor de hele samenleving.”
“Het maatschappelijk initiatief, de sociale betrokkenheid was overal. (…) Boekenkasten zijn nu eenmaal de landkaarten van iemands intellectuele eigendom. (…) Die geschiedenis van klein en groot verzet bestaat nog steeds.”
“De meerderheid van de Russische bevolking steunt Poetin als gevolg van een combinatie van repressie en propaganda, en van een langdurige tactiek om iedere vorm van politiek engagement en politiek initiatief te frustreren. Wie daaruit de conclusie trekt dat de Russische bevolking blijkbaar uitzonderlijk gevoelig is voor propaganda, wijs ik graag op de politieke situatie in de Verenigde Staten.”
“We hoeven de wereld niet te vrezen, alleen de mens, en gek genoeg is dat een hoopvolle constatering.”
“We kunnen Poetin gewoon verslaan. Er is geen grimmige ‘uitzonderlijkheid’, geen mysterieuze Russische eigenheid die het onmogelijk maakt om van die mompelende valsemunter te winnen. Een ander Rusland is mogelijk.”
“Navalny geloofde in Europa. Het is nu zaak voor de Europeanen om in zichzelf te gaan geloven.”
Kan Rusland anders zijn dan we nu denken, zeker na de inval in Oekraïne? Is ons beeld nu niet heel erg rechtlijnig? Met dit soort basisvragen schreef Sjeng Scheijen een boeiend boek, over onbekende, onbeminde en verrassende kanten van Rusland en van Rusland's geschiedenis. En daarbij heeft hij een verrassend positieve ondertoon: Rusland kan ook echt anders worden - ook dat heeft de geschiedenis laten zien. Wat mij betreft een zeer geslaagd boek!
Wat mij opviel tijdens het lezen:
“Is Rusland uitzonderlijk? Is Rusland een land dat zich fundamenteel anders heeft ontwikkeld dan zijn omringende landen, en vooral heel anders dan de Europese landen waarmee het een duizendjarige gemeenschappelijke geschiedenis heeft?
“Poetin kan het Russische exceptionalisme zo eenvoudig inzetten omdat die set van aannames en generalisaties al honderden jaren wordt herhaald en verspreid, en niet alleen door de Russen. Vaak krijgt de Russische uitzonderlijkheid dan het stempel van een ‘raadsel’, een ‘sfinx’, een ‘ziel’, iets onbegrijpelijk groots of engs, al naargelang je uitgangspositie.”
“Zo zijn voor- en tegenstanders van Poetin samen gevangen in een verhaal over onveranderlijke, homogene uitzonderlijkheid, die het denken voer een ander Rusland, een Rusland zonder de dieven en oplichters die het land nu regeren, frustreert.”
“Om Poetins kliek te verslaan zullen we een andere visie op Rusland moeten ontwikkelen, een contranarratief dat Poetins visie verdrijft, een visie waarin we het humanistische en intellectuele potentieel van Rusland erkennen en tot uitgangspunt maken van scenario’s voor een ander Rusland, een Rusland dat welvaart en vrijheid biedt aan zijn burgers en in vrede samenleeft met zijn buren.”
“Ik wil laten zien dat de Russische geschiedenis net zo complex, gevarieerd en beweeglijk is als de Franse en Duitse geschiedenis en net zomin samen te vatten is in eenvoudige sjablonen, dat de Russische bevolking niet homogeen is en nooit is geweest. (…)”
“Meer dan 80 procent van de inwoners van de Russische Federatie woont in het Europese deel ervan. Het grootste deel van de bevolking leeft dichter bij Berlijn dan bij de Oeral, het gebergte waar Azië begint.”
“Ik ben niet optimistische over de kans op een democratisch of zelfs maar een rechtstatelijk bestuur in Rusland, omdat de huidige politieke elite zo diep is verankerd in alle toplagen van de samenleving. Maar dat wil niet zeggen dat het niet kan, of dat er geen historische basis is om zo’n bestuur te vestigen.”
“Niemand kan beweren dat het verlichtingsdenken niet een enorm stempel heeft gedrukt op de Russische geschiedenis.”
“Wie het Russische keizerrijk wil begrijpen moet de politiek ondergeschikte en economisch zwakke positie van de kerk eigenlijk altijd in zijn achterhoofd houden.”
“Tot het revolutiejaar 1905 werden erin Rusland consequent veel minder doodstraffen uitgevoerd dan in Engeland, Frankrijk, Pruisen en de Verenigde Staten.””
“De secularisering van de Russische maatschappij in de achttiende eeuw was een onmiskenbaar teken van radicale moderniteit, waarin Rusland toen een voorlopersrol innam.”
“In 1753 deed het hoogste Russische wetscollege een uitspraak die bepaalde dat getrouwde vrouwen vrijelijk over hun eigendom konden beschikken zonder bemoeienis van hun echtgenoot. Vergelijkbare wetgeving in West-Europa werd meestal pas aan het einde van de negentiende eeuw aangenomen.”
“Vrouwen blijken zodanig succesvol in zaken dat in 1861 een derde van al het particuliere grondbezit gecontroleerd werd door vrouwen.”
“De geschiedenis van de vrouwenemancipatie in het keizerrijk laat zien dat er een lange geschiedenis is van burgerlijk engagement, en dus van een civil society, en dat de Russische samenleving dus het potentieel heeft om te veranderen, dat het een maatschappij kan zijn waarin minderheden coalities kunnen vormen en gedeelde belangen kunnen nastreven, en daarbij stabiliteit, vrijheid en welvaart genereren voor de hele samenleving.”
“Het maatschappelijk initiatief, de sociale betrokkenheid was overal. (…) Boekenkasten zijn nu eenmaal de landkaarten van iemands intellectuele eigendom. (…) Die geschiedenis van klein en groot verzet bestaat nog steeds.”
“De meerderheid van de Russische bevolking steunt Poetin als gevolg van een combinatie van repressie en propaganda, en van een langdurige tactiek om iedere vorm van politiek engagement en politiek initiatief te frustreren. Wie daaruit de conclusie trekt dat de Russische bevolking blijkbaar uitzonderlijk gevoelig is voor propaganda, wijs ik graag op de politieke situatie in de Verenigde Staten.”
“We hoeven de wereld niet te vrezen, alleen de mens, en gek genoeg is dat een hoopvolle constatering.”
“We kunnen Poetin gewoon verslaan. Er is geen grimmige ‘uitzonderlijkheid’, geen mysterieuze Russische eigenheid die het onmogelijk maakt om van die mompelende valsemunter te winnen. Een ander Rusland is mogelijk.”
“Navalny geloofde in Europa. Het is nu zaak voor de Europeanen om in zichzelf te gaan geloven.”
June 10, 2025
Eindelijk, mythes waaronder de Russische ziel, Poetins gedram, de grootsheid van stalin worden in dit boekje terecht van hun sokkel gehaald.
Displaying 1 - 2 of 2 reviews