Bir Tayyarecinin Anıları

by Vecihi Hürkuş, Gönül Hürkuş Şarman (Editor), Sevim Hürkuş Maxon (Editor)

6 Ocak 1896-16 Temmuz 1969 yılları arasında yaşayan Vecihi Hürkuş, Türkiye'nin havacılık tarihinde önemli bir ad. Hiçbir devrin ve hiçbir kimsenin adamı olmayan Vecihi Hürkuş, üstün yetenekli bir pilot, başarılı bir uçak mühendisi, havacılığa âşık bir idareci olarak yaşadı. Kurtuluş Savaşı'na katılmış, Türkiye'nin hem bağımsızlık savaşında hem sivil havacılık tarihinde yer almış Vecihi Hürkuş'un anıları, tarih kitaplarında rastlanamayan gerçekleri de gün ışığına çıkarıyor.

Genres: Biography, Aviation

423 pages, Paperback

First published January 1, 2008

About the author

İstanbul, Arnavutköy Akıntıburnu'ndaki yalıda Rumların haçı suya attıkları gün olan 6 Ocak 1896'da doğdu. Babası İstanbullu bir aileden Gümrük Müfettişi Faham Bey, annesi Zeliha Niyir Hanım'dır. Üç yaşında iken babası ölmüş, çok genç yaşında dul kalan annesi, üç küçük çocukla birlikte kayınbiraderi, Harbiye'de eskrim ve resim hocası olan Şekür Bey'in yanına sığınmıştır. Üç kardeşin ortancası olan Vecihi çok canlı ve hareketli bir çocuktu. İlkokulu Bebek'te okudu. Üsküdar'da Füyuzati Osmaniye Rüştiyesi ve Üsküdar Paşakapısı İdadisi'nden sonra sanata olan ilgisiyle Tophane Sanat Okulu'na geçti. 1912'de Balkan Harbi'ne eniştesi Kurmay Albay Kemal Bey'in yanında gönüllü olarak katıldı. Balkan Harbi sonunda Beykoz Serviburun'daki esir kampına kumandan oldu. I. Dünya Savaşı'na girerken Bağdat cephesine makinist olarak gönderildi. Orada bir uçak kazasında yaralanarak İstanbul'a döndü. Yeşilköy'deki Tayyare Mektebi'ne girerek tayyareci oldu. I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı'nda tayyareci olarak görev yaptı. Kurtuluş Savaşı içinde Akşehir'de Jandarma Komutanı Ratip Bey'in kızı Hadiye Hanım'la evlendi. Gönül ve Sevim isimli iki kızı oldu. Sonraki yıllarda, İstanbul'da iken sevdiği, ancak Anadolu'ya geçtiği için ailesi tarafından kendisine verilmeyen İhsan Hanım'la evlendi ve Perran isimli bir kızı daha doğdu. Üçüncü kez 1950'de Hadiye Hanım'la yeniden evlendi. Hayatının sonlarında çok sıkıntı çekti, uçamayacak duruma düşürülen uçaklarının sigorta giderleri ve bunların faizleri de borcuna eklendiğinden, vatana hizmeti dolayısıyla bağlanan çok yetersiz maaşına bile haciz kondu. Ankara'da anılarını yazdığı sıralarda beyin kanamasından komaya giren Vecihi Hürkuş, insanoğlunun Ay'a ayak basmak üzere uçtuğu gün olan 16 Temmuz 1969 tarihinde Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hastanesi'nde hayata gözlerini yumdu.

Reviews

[Levent Pekcan · Rating 5 out of 5]

Yeniden basılıp piyasaya çıkmasını yıllardır beklediğim bu kitabı tam anlamıyla bir solukta okudum. Tereddütsüz 5 yıldız veriyorum. Havacılar tarafından kaleme alındığı halde içinde havacılığın H'si geçmeyen bir çok benzer kitabın aksine, Vecihi Hürkuş'un anıları sadece ve sadece havacılıkla ilgili. Tüm yaşamını kaleme alırken özel hayatından asla söz etmemiş.

Diğer yandan, bu kitap çok hüzünlü bir kitap ve bir anlamda ülkemizin özeti. Başarılı bir girişimcinin ömrü boyunca "ilgili" makamlarca nasıl önce bezdirilmeye, sonra da yok edilmeye çalışıldığını okurken gözlerinize inanamayacaksınız. Tabii 100 yıldır bu ülkenin hiç değişmediğini de farkedeceksiniz.

Öncelikle, Türkiye'de havacılıkla uzak yakın ilgili herkesin bu kitabı okuması gerekiyor. Havacılıkla ilginiz olmasa da, memleketin haliyle ilgiliyseniz kitabın Aziz Nesin öyküsü tadındaki ikinci bölümü ilginizi çekebilir.

Bu kitabın yeni baskısını yapmak için 10+ yıl bekleyen Yapı Kredi Yayınlarına sadece AYIP diyorum.

[Haktan · Rating 5 out of 5]

Kitap nedense ulkemizde pek tanitilmayan ancak basarilari, azmi ve caliskanligiyla hepimizin takdirini kazanabilecek Vecihi Hürkuş'un pilotluk kariyerini anlatiyor.

Kitabin buyuk cogunlugunu kapsayan ilk 2 bolum Vecihi Bey'in kendisi tarafindan yazilmis. İlk bolumde, yazarin savas pilotlugu anilarini dinliyor, adeta birinci dunya savasi ve kurtulus savasi yillarina donuyoruz. İkinci bolumde, savas sonrasi ulkemizin Vecihi bey onderligindeki sivil havacilik macerasini ogreniyoruz. Son bolum ise belgelerin bir araya getirildigi bir derleme niteliginde.

Kitaptaki olaylari dogal olarak sadece yazarin bakis acisindan goruyoruz. Dolayisiyla anlatilanlarda subjektif degerlendirmeler ya da eksik bilgiler olma ihtimali var. Ancak sadece kitaptaki bilgilere inanirsak ulkemizin Vecihi Hürkuş'un degerini bilmemesine anlam vermek cok zor. Olaylarla ilgili biraz daha bilgi edinmeyi hedefliyorum.

Bana gore bu biyografiyi herkes okumali ve ulkemizin havacilik tarihi icin cok onemli bu karakteri tanimalidir.

[Elif · Rating 4 out of 5]

70 yaşına geldiğinde bile uçmayı bırakmamış bir pilot Vecihi Hürkuş. Çoğu kişi belki de onu sadece Şener Şen’in canlandırdığı Gülen Gözler filminden tanıyacaktır ve belki de o film olmasa adı hiç anılmayacaktı. Ömrü boyunca yaptığı her şeyi devlet için yapmış olmasına rağmen her işinin devlet tarafından baltalanması gerçekten üzücü. Buna rağmen hiçbir şekilde pes etmemesi de azminden kaynaklı. Havacılığa başladığı zamanlar, enteresan savaş anıları ve devamında Türkiye’de havacılığı geliştirmek için yaptıklarını okuyoruz. Anılarını kızının paraşütle atlaması sonucu hayatını kaybetmesini anlattığı bölümle de sonlandırıyor ki kitabın en etkileyici ve hüzünlü bölümü. Kendi kızlarını pilot yapmış olmasının yanında ilk Türk kadın pilot olan Bedriye Gökmen’i de yetiştirmesi ve eğitimlerde her grupta kadınlara da yer vermesi nasıl bir insan olduğunu zaten gösteriyor. İlk özel havayolu olan Hürkuş’u kurması ve daha nice başarısıyla da ilklerin adamı. Sadece havacılık açısından değil aynı zamanda Türkiye’nin ilk yıllarını anlamak için de önemli bir kaynak olduğunu düşünüyorum. Keşke yaptığı uçakların, kurduğu şirketlerin önü kesilmeseymiş, bambaşka bir havacılık tarihine sahip olurduk.

[Ayşe · Rating 4 out of 5]

Şahane! Benzerini daha önce okumadım. Benzerine çok tanık olmuşuz ama millet olarak. Aslında oldukça hüzünlü. Daha erken bir yaşta -örneğin lisede- okumuş/tanımış olmayı isterdim. Temel Eserler-vari bir liste hazırlayacak olsam ilk sıralara koyardım kesinlikle. Vecihi’nin bu kadar edebi bir dili olacağını tahmin edemezdim ayrıca.

[Kahraman KURT · Rating 5 out of 5]

Havacılık konusunda her türlü girişimde bulunmuş Vecihi'nin hikayesidir.
Bir toplumun kültürünün girişimciliği nasıl engellediği veya kayıtsız kalmışlığının hikayesidir.
Vecihi kitabı yazma sebebini çok iyi bir şekilde ifade ediyor. “Zaten bu kitabımı dünün kabahatlerini göstermek için değil, yarın bu kabahatlerin tekrarlanmaması için yazıyorum”
Yapı Kredi Yayınları’nın kitabı tekrar bastığı için teşekkürler.
Kitaptan bir diğer alıntı.
“Hele üretimin millileştirilmesi ihtiyacı kati bir zaruret halinde bulunuyordu. Çünkü İstiklal Savaşı'nda düşmanlarla sarılmış yurdumuzun bütün kapıların kapandığı yahut milletlerarası münasebetlerimizin kesildiği zaman, maruz kaldığımız malzeme mahrumiyetini çok acı hissetmiştik. Yurt müdafaasının icap ettirdiği levazım ihtiyacımızın temin edilmemesi felaketi bize büyük bir ders olmuştu.”

[Ömer Faruk Koç · Rating 4 out of 5]

"Bu memlekette hiçbir başarı cezasız kalmaz" konulu eser

[Ahmet Kuyucuoğlu · Rating 5 out of 5]

Tutkuyla açılmış kanatların; bürokrasinin ya da kişisel hırsların kafesleyemediği büyük Türk havacısı Hürkuş'un kendi kaleminden hikâyesi...

[Mina S · Rating 3 out of 5]

Vay anasini sayin seyirciler demek istiyorum ne diyeyim. Kitaba notumsa edebi dil vs.

[Odinin · Rating 4 out of 5]

Bir idealistin gözünden dünyadaki değişmeyen adaletsizlik

[lahburger · Rating 5 out of 5]

Azim ve ileri görüşün anıları.

Milli bilince sahip olmanın bencilliği nasıl bastırıp etrafına faydalı olduğunun örneğidir. İnanılmaz bir uçma arzusunun uçak yapma tutkusuna dönüşmesi anlatır. Hedeflerine ulaşmak için nasıl yılmadan, düzenli çalıştığını görürsünüz.

İnönü savaşında vurulan uçağını Yunan ve Türk cephelerinin ortasına indirmesinden, İngiliz ajanlardan kaçmak için trenden atlamasına kadar her sayfasını ayrı bir maceraya dönüştürdüğü anılarında Türk bağımsızlık fikrinin nasıl küçük hesaplarla baltalandığını da gözler önüne serer, eleştirir.

[Cenken · Rating 4 out of 5]

Günümüzde havacılık camiası içinde bizzat yaşadığım birçok benzer olayı da göz önüne alınca, demek ki 100 yıl önce de zihniyet aynıymış diyorum. Bir hocamızın şöyle bir yorumu vardı "Sümerlilerden bu yana bölge insanı ve zihniyeti hiç değişmedi, bizler aynı kişileriz." Bu sözü şimdi daha iyi anladım. Türk havacılık tarihini ve günümüzdeki durumunun neden dünyanın gerisinde olduğunu merak edenler mutlaka okumalı...

[Can · Rating 5 out of 5]

Beni çok ama çok derinden etkiledi bu kitap. Vecihi Bey’in olayları anlatış şekli sanki her olayda oradaymışım gibi hissetirdi. Öyle ki bazen bir tebessümle, bazen de dolu gözlerle okudum bu değerli anıları. Diyecek çok şey var ama sanırım en mühim olan Vecihi Bey’in bitmek bilmeyen havacılık ve vatan sevgisi. Ülkemizin baş tayyarecilerinden birinin anılarını okumak gerçekten çok özel bir duyguydu, azmini takdir ediyorum.

Son olarak da Vecihi Hürkuş’u buradan sonsuz saygılarımla anıyorum.

[Mert · Rating 5 out of 5]

İçten üslubu sayesinde başlar başlamaz kısa sürede bitirdim. İçerisindeki konular 4-5 ayrı film çekilebilecek zenginlikte. İstiklal savaşında yaşadıkları casus filmlerini aratmıyor. Kendi yaptığı uçağın onay belgesini Çekoslavakya'dan alıp Türkiye'ye bu uçakla uçarak dönen birisinin hayat hikayesini kim okumak istemez ki.

[Alper · Rating 5 out of 5]

Türk Havacılık Tarihi için pek değerli bir eserdir. Konuya ilgi duyan her mühendisimizin okuması tavsiye olunur. Yaşadığı tüm sıkıntılar ve zorluklar beni derinden üzdü. Kitap, içimde bir burukluk bırakarak sona erdi. Bütün imkansızlıklara rağmen, mühendis ve pilot kimliğiyle başardıkları için kendisiyle gurur duyuyorum.

[Elgiz · Rating 5 out of 5]

Bugün “uçak yaptık yol yaptık aman efendim şahlandık”nidalarıyla konuşanların bu kitabı okumasını çok isterdim.
Bu ülkede samimiyetle birşeyler yapmak isteyen kişilerin nasıl engellendiğini ve bunun salında hiç değişmediğini üzülerek anlıyorsunuz okurken.O zor yıllarda canla başla yoktan var edem bu güzel insanı ne yeterince takdir etmiş de de onurlandırabilmişiz.

[Fatih Ayaz]

Okumadıö

[Alper Atasoy · Rating 5 out of 5]

Büyük Türk havacısı Vecihi Hürkuş'un kendi kaleminden yaşam öyküsü... İlk düşman uçağını Kafkas cephesinde düşüren, Kurtuluş Savaşı'nın ilk ve son uçuşunu yapan, 1. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı'nda çok büyük hizmetler veren, İlk Türk uçağını imal eden, ilk özel havacılık okulunu ve hava yolu şirketini kuran, ilk Türk kadın pilotunu yetiştiren, 1937-38 (42 yaşında) yıllarında devlet tarafından eğitim için gönderildiği Almanya'dan iki yıl içinde uçak ve makina mühendisliği eğitimi tamamlamış olarak dönen, hayatının 53 yılını havada geçiren Vecihi Hürkuş...

Maalesef milletimizin bitmeyen hastalıkları olan çekememezlik, güvensizlik, kıskançlık, aşağılık duygusu vs. peşini bırakmamış, her türlü başarısı hasır altı edilmeye çalışılmıştır. 1. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı'nın imkansızlıkları içinde büyük başarılar sağlayan ve bu imkansızlıklara karşı mücadele etmeyi vatan borcu bilen Vecihi Hürkuş, hayatı boyunca kendisine karşı olanlarla mücadele etmiştir.

İnsan böyle bir kitabı iftihar vesilesiyle okumayı istiyor. Vecihi Hürkuş'un kahramanlıklara ve mücadele ile geçen hayatının verdiği şevk bir yana, maalesef kitabın sonunda içimdeki ince sızıyı engelleyemiyorum...