Een verdwaalde zomerdag

by Janneke Siebelink

Drieankerbaai, Zuid-Afrika, 1989. Nu voor de 31-jarige Camille het moment nadert dat ze ouder zal zijn dan haar beroemde moeder Astrid werd, voelt ze haar aanwezigheid sterker dan ooit. Ze beseft dat het tijd is om de waarheid te ontrafelen en de sporen van haar moeder te volgen, in een poging zichzelf te redden.

Een verdwaalde zomerdag is een intieme, aangrijpende roman over moederschap en erfgoed, over de kracht van herinneringen en de keuze om verder te leven, zelfs als het verleden blijft trekken. Het verhaal, over het zoeken naar een eigen stem in de echo’s van het verleden, raakt aan universele thema’s van verlies, rouw en familie.

‘Siebelink heeft een uitnodigende pen.’ – NRC

Genres: Ebooks

362 pages, Kindle Edition

Published September 30, 2025

Reviews

[Kees van Duyn · Rating 4 out of 5]

Het schrijven is Janneke Siebelink als het ware met de paplepel ingegeven, want het eerste wat ze hoorde bij het wakker worden, was de typemachine van vader Jan. Toch duurde het nog flinke tijd voor ze haar eerste boek schreef, want pas in 2022 debuteerde ze met Soms sneeuwt het in april. In het najaar van 2025 bracht ze haar derde roman Een verdwaalde zomerdag uit, dat is gebaseerd op de Zuid-Afrikaanse dichter Ingrid Jonker, die dankzij Nelson Mandela in 1994 – bijna dertig jaar na haar overlijden – wereldberoemd werd.

Op 18 juli 1989, op de begraafplaats waar haar moeder Astrid begraven ligt, realiseert de nu eenendertigjarige Camille dat het niet meer zo lang duurt voor ze ouder is dan haar moeder ooit geweest is. Omdat ze haar nooit echt gekend heeft, besluit ze om meer over haar te weten te komen, om te achterhalen wie ze écht was, maar ook om haar sporen te volgen. Hiermee wil ze voorkomen dat ze met onbeantwoorde vragen blijft zitten, maar wil ze eveneens vermijden dat ze in haar voetsporen treedt.

Na een korte inleiding die zich op de sterfdag van Astrid Viljoen afspeelt en waarin haar dochter Camille zich afvraag wat er exact met haar moeder is gebeurd, waarom ze was zoals ze was, springt het verhaal terug naar tientallen jaren eerder en heeft vervolgens een chronologisch verloop naar – opnieuw – die julidag. Door deze opzet krijgt de lezer een bijzonder goed beeld van het leven van niet alleen Astrid, maar eveneens van haar ouders en later ook haar dochter. Aanvankelijk lijkt het boek op een familiegeschiedenis (ten dele klopt dit wel), maar in de loop van de plot verandert dit, waarna Astrid, haar achtergrond en vooral haar levenswandel centraal staan. Logisch, want het gaat immers om Camille’s drijfveer om meer over haar moeder te ontdekken.

Omdat Siebelink diverse waargebeurde feiten in haar roman heeft verwerkt en uiteraard ook omdat hij gebaseerd is op het korte bestaan van Ingrid Jonker – de auteur zelf geeft heel mooi aan dat ze haar leven heeft geleend – komt alles wat erin gebeurt realistisch over. Natuurlijk valt er niet te ontkomen aan de maatschappelijke problemen waar Zuid-Afrika mee te kampen had (en soms zelfs nog steeds), dus onder andere de apartheid en de daarmee verbonden rassenongelijkheid maken deel uit van het verhaal. Dit zijn echter niet de thema’s waarom het voornamelijk draait, want de onderwerpen die heel duidelijk naar voren komen, zijn bijvoorbeeld eenzaamheid, rouw, verlatingsangst en in mindere mate (maar zonder meer belangrijk) psychische problematiek.

De lezer heeft al snel in de gaten dat Siebelink erg beeldend schrijft, maar moet eveneens wennen aan de schrijfstijl, die in eerste instantie nogal afwijkend lijkt, maar waarvan je vlot doorkrijgt dat de zinnen behoorlijk staccato zijn. Toch is het taalgebruik van de auteur bij tijd en wijle erg mooi en met regelmaat zelfs prozaïsch. Hoewel lang niet elke situatie tot vrolijkheid stemt, is het boek absoluut niet zwaar en evenmin moeilijk leesbaar. Desondanks zijn er wel enkele gedeelten die net iets minder aanspreken, waardoor het op die momenten een tikkeltje minder boeiend is. Over het geheel genomen is het verhaal beslist interessant en leeft de lezer met de personages, die alle intrigerend zijn, mee. Tevens hoop je dat de geschiedenis zich niet zal herhalen, dus deze wens levert zowaar een klein beetje spanning op.

Een verdwaalde zomerdag – de titel is ontleend aan een van Jonkers laatste brieven aan schrijver André Brink – is al met al een roman die je voor het overgrote deel in beslag neemt en zo goed als nergens verveelt.

[Sebastian · Rating 5 out of 5]

Prachtig boek

[Susanne Koster · Rating 5 out of 5]

Een grootse, prachtige en respectvolle roman
Janneke Siebelinks roman begint bij Camille, de dochter van Astrid Viljoen. Astrid werd beroemd als Zuid-Afrikaanse dichteres, maar ook herinnerd omdat ze op 19 juli 1965 de zee in liep. Camille was toen nog een klein kind. Nu is ze bijna 31, net zo oud als haar moeder toen die zich van het leven beroofde. Zelf worstelt Camille met verslaving en psychisch lijden. Om volledig voor het leven te kunnen kiezen, wil ze weten waarom haar moeder ervoor koos om eruit te stappen.

…Misschien stop je dan met dwalen. Kun je gaan leven en stop je met doodgaan…

Een geschiedenis van moeders en dochters
Siebelink keert terug in de tijd en we volgen o(u)ma Emily, haar dochter Cecilia en kleindochter Astrid. Cecilia keert zwanger terug naar haar ouderlijk huis (boerderij) na een mislukt huwelijk. Haar schuldgevoel erover is enorm en wordt alleen maar heftiger als ze ziet hoe liefdevol haar ouders nog met elkaar omgaan. Wie is zij? Waarom kon zij dat niet?

…Ze heeft geen spijt. Alleen twijfel. Ze weet niet wie ze is zonder een ander…

Wanneer Astrid wordt geboren, sterft Emily’s moeder. De vrouwen verhuizen naar Paarl, waar Cecilia haar best doet om goed voor haar dochter te zorgen, maar langzaam de grip verliest. In een indringende stroomversnelling van psychische inzinkingen, wanen en pogingen tot zelfdoding, eindigt haar leven. Er niets van begrijpend blijft Astrid achter.

Astrid en haar vader
Astrid groeit op bij haar grootouders en later bij haar vader Samuel, schrijver en aanhanger van de Apartheid. Zijn nieuwe vrouw en hun twee zonen maken al snel duidelijk dat ze niet welkom is. Op school blijkt direct Astrids schrijftalent, maar erkenning zoekt ze alleen bij haar vader en die blijft uit. Hun discussies over politiek, poëzie en principes veroorzaken een diep conflict en zorgen bij haar voor een eeuwige zoektocht naar goedkeuring. Zeker wanneer haar vader haar zelfs na de eerste lovende recensies weigert tegemoet te komen.

…Astrid Viljoens debuut gunt de zintuigen en het bevattingsvermogen een kans om uit de verdoving te ontwaken…

Geschonden levens, literaire kracht
Een verdwaalde zomerdag laat zien hoe trauma’s generaties lang kunnen doorwerken. Tot er iemand sterk genoeg is om er niet meer aan toe te geven. Camille, die ook worstelt met het leven, zoekt in haar moeders sporen naar betekenis. Het is de enige manier.

Janneke Siebelink schrijft zorgvuldig, met mededogen en respectvol. Met op de achtergrond Boerenoorlogen en het apartheidsregime voert ze de lezer door een labyrint van psychisch lijden, verlies en verlangen naar vrijheid en wat het werkelijk betekent om vrij te zijn.

Nawoord
In het nawoord vertelt Siebelink dat Astrid Viljoen gebaseerd is op Ingrid Jonker, de jong gestorven dichteres die beroemd werd om haar anti-apartheidsgedichten.

Susanne Koster

[Marte (boekzen) · Rating 4 out of 5]

Recensie: ‘Een verdwaalde zomerdag’ van Janneke Siebelink

Elk jaar bezoekt Camille, 31 jaar oud, het graf van haar moeder Astrid Viljoen, een beroemde dichter. Een ritueel waaraan ze vasthoudt, maar dit jaar voelt anders. Ze wordt bijna 32, ouder dan haar moeder ooit werd. Is haar moeders weg haar weg? In haar herinneringen probeert ze de waarheid te vinden, haar moeders verleden te ontrafelen en af te ronden. Kan wie was jij, wie ben ik worden?

‘Een verdwaalde zomerdag’ speelt zich af in Zuid-Afrika, een setting vol schoonheid en spanningen. De periode van 1939 tot 1989 wordt beschreven in delen. Je leest over het leven van Camilles moeder Astrid, maar ook over Astrids jong overleden moeder, haar gelovige oma en dominante vader.

Astrid is een kleurrijk hoofdpersonage: blootsvoets, vrij en chaotisch, bezield, een getalenteerd schrijfster, zoekend naar goedkeuring. Euforisch, maar soms ook down. Fel tegen onrecht en daarover schrijvend. En Camille: verloor haar moeder op zevenjarige leeftijd, werd benaderd als ‘de dochter van’, nam patronen van haar moeder over en mist een eigen identiteit.

De proloog en epiloog grijpen meteen aan, alsof je helemaal binnenstapt in Camille’s beleving. Janneke Siebelink schrijft met een beeldende, reflectieve en melancholische stijl. Ik heb de tijd voor dit boek genomen waardoor elk detail, elke gedachte goed binnenkwam. Het verhaal opent rustig met Astrids jeugd, maar voert je daarna steeds sneller mee in haar gedrag en keuzes als volwassene. En vervolgens hoop je dat de geschiedenis zich niet nog eens herhaalt.

De roman is een fictieve constructie van het leven van Ingrid Jonker, de Zuid-Afrikaanse dichteres van ‘Die kind’, het gedicht dat Nelson Mandela in 1984 voorlas. Veel thema’s worden aangeroerd, zoals verlies, verlangen, identiteit, mental health, parentificatie, schuldgevoelens, apartheid en een stukje Zuid-Afrikaanse geschiedenis.

Deze mooie, gelaagde roman, over een indrukwekkende geschiedenis die zowel tragisch als krachtig is, wist me echt te raken.

[Myriam Vogel · Rating 2 out of 5]

Een verdwaalde zomerdag van Janneke Siebelink liet onze boekenclub opvallend eensgezind achter. Ondanks de lovende recensies vonden wij het boek tegenvallen en duurde het lang voordat we er echt in kwamen. Dat lag voor ons vooral aan de vorm. Het tweede persoons perspectief aan het begin en einde voelde geforceerd en vermoeiend, en ook het alwetende vertelperspectief las niet soepel. De stijl kwam rommelig en hakkelend over, met veel herhalingen en abrupte overgangen.

Wat we sterk misten, was een voelbare verankering in plaats en landschap. Het verhaal speelt zich af in Zuid Afrika, maar dat land komt nauwelijks tot leven. Zelfs indrukwekkende locaties zoals de Oranjerivier blijven vlak beschreven. In tegenstelling tot boeken waarin plekken bijna een personage worden, bleef de omgeving hier decor.

Ook inhoudelijk bleven vragen onbeantwoord. De ontwikkeling van Camille, waar de achterflap expliciet naar verwijst, bleef onduidelijk. Daarnaast vroegen we ons af waarom sommige personages uitgebreid worden geïntroduceerd zonder verdere functie in het verhaal. Dit versterkte het gevoel van fragmentatie. Sommige beelden en kinderlijke gedachten voelden bovendien ongeloofwaardig en haalden ons uit het verhaal.

Tegelijkertijd bevat het boek inhoudelijk sterke thema’s. De worsteling met een dominante vader, een ontwrichte moeder en de poging om patronen te doorbreken is herkenbaar en relevant. Ook de historische context van apartheid en verzet is interessant, al blijft die te veel op de achtergrond. Een enkele passage, zoals die over de Saturnusfase, bood wel verdieping en gespreksstof.

De slotzin raakte vrijwel iedereen:
“Ons leven hier is tijdelijk.
Wat we achterlaten voor altijd.”

Juist die zin liet zien hoeveel potentie dit boek had. Voor ons bleef het echter bij een roman met mooie thema’s die door vorm, stijl en uitwerking niet volledig tot hun recht komen.

[Mascha Oostenbrug-Houwing · Rating 5 out of 5]

In de schaduw van haar beroemde moeder zoekt Camille de waarheid. Een aangrijpende roman over moederschap, verlies en de kracht van herinneringen die het leven vormgeven.

Drieankerbaai, Zuid-Afrika, 1989. Nu voor de 31-jarige Camille het moment nadert dat ze ouder zal zijn dan haar beroemde moeder Astrid werd, voelt ze haar aanwezigheid sterker dan ooit. Ze beseft dat het tijd is om de waarheid te ontrafelen en de sporen van haar moeder te volgen, in een poging zichzelf te redden.

Een verdwaalde zomerdag is een intieme, aangrijpende roman over moederschap en erfgoed, over de kracht van herinneringen en de keuze om verder te leven, zelfs als het verleden blijft trekken. Het verhaal, over het zoeken naar een eigen stem in de echo’s van het verleden, raakt aan universele thema’s van verlies, rouw en familie.

‘Siebelink heeft een uitnodigende pen.’ – NRC

‘Janneke Siebelink schreef geen roman, maar een requiem voor de overlevenden. De noten zijn vervangen door woorden die een leven lang mee zullen gaan. Het ritme van de toon, maar vooral de opmaat naar een verhaal dat simpelweg verteld moest worden maken Een verdwaalde zomerdag, wat mij betreft tot een instant klassieker.' – Lex Paleaux

‘Wat schrijft Janneke goed, stilistisch consequent, vloeiend en poëtisch. In een fijn kalm ritme. Gaandeweg voel je de pijn, het verzet.’ – Joost Nijsen

‘Trefzeker drijft Siebelink de psychische grilligheid van haar personages, even duister als alles wat zich in de maatschappij voltrekt, naar een onherroepelijke climax’ - Het Parool

‘Een intens, groots opgezet en knap uitgewerkt verhaal over geestelijke en fysieke vrijheid, trauma en hoe de geschiedenis zich blijft herhalen – tot iemand besluit halt toe te roepen’ - Het Parool

(source: Bol.com)

[Inno van Lieshout · Rating 4 out of 5]

Een prachtig boek dat zich afspeelt in het door segregatie verscheurde Zuid Afrika. Het is gebaseerd op daadwerkelijk bestaande personen, maar het is zeker geen biografie. Janneke Siebelink heeft het korte, rauwe, verdrietige leven van dichter Ingrid Jonker, die zich in haar gedichten elke keer weer hard opstelde tegen de Apartheid, vorm gegeven in een roman. Een droevig maar tegelijkertijd hoopvol boek.

[Henriette · Rating 4 out of 5]

Wat een prachtige interpretatie van het tragische leven van Ingrid Jonker. En wat een interessante invalshoek. Heel knap geconstrueerd. Maar daardoor is het soms ook een beetje lastig te volgen over wie het gaat. Daarom een ster minder dan ik zou willen geven. Het je/ze perspectief verschuift in begin en eind, maar het went. En dan is het verhaal op een mooie manier verdrietig en indringend.

[Ina Overeem · Rating 2 out of 5]

Geen boek voor mij, heb het niet uitgelezen

[Hannie Schmidhamer]

Aangrijpend en beklemmend boek; prachtig geschreven

[Corry van Tricht · Rating 4 out of 5]

Vooral aan het begin bizar veel overeenkomsten met The Secret life of Bees. Zijn er meer mensen die dit opvallend vinden? Is dit toeval?

[Nina Aerts · Rating 3 out of 5]

Dit boek gaan we eind november bespreken tijdens mijn boekenclub.

3,5 sterren.