Kennisrijk kansrijk: Naar een onderwijscurriculum voor diepe denkers

by Tim Surma, Paul A. Kirschner, Claudio Vanhees

Waarom is kennis zo belangrijk voor diepgaand leren en complexe vaardigheden?
Wat is een kennisrijk curriculum?
En hoe draagt het bij aan eerlijke onderwijskansen?
In het onderwijs willen we leerlingen kritisch leren denken, problemen laten oplossen en teksten leren begrijpen - samen met vele andere complexe denkvaardigheden. Dan moeten we die doelen toch gewoon opnemen in het curriculum en die complexe vaardigheden aanleren?
Helaas is het niet zo eenvoudig. Kennisrijk kansrijk laat zien hoe cruciaal - en vaak onderschat - de rol van kennis is. Een sterke, gedeelde kennisbasis is essentieel om diepgaand en duurzaam te leren, complexe vaardigheden te ontwikkelen en alle kinderen eerlijke kansen te geven op zelfontplooiing en volwaardige deelname aan de samenleving.
Met praktijkvoorbeelden en inzichten uit de cognitieve psychologie, sociologie en curriculumstudies maakt dit boek duidelijk hoe een stevige kennisbasis niet alleen de leerprestaties versterkt, maar ook bijdraagt aan eerlijke onderwijskansen. Een kennisrijk curriculum biedt elke leerling toegang tot de wereld van ideeën, begrippen en verbanden die nodig zijn om volop mee te bouwen aan onze maatschappij.
 
'Streven naar een gedeelde kennisbasis is de essentiële weg naar meer rechtvaardigheid. De auteurs tonen op gedetailleerde wijze en met behulp van de meest recente wetenschappelijke bevindingen aan waarom een zorgvuldig opgebouwd, kennisrijk curriculum in de vroege leerjaren zo essentieel is, zowel voor eerlijke onderwijskansen als voor het verwerven van de complexe denkvaardigheden die de moderne tijd vereist.'
- E.D. Hirsch | oprichter van de Core Knowledge Foundation en emeritus professor, University of Virginia

197 pages, Kindle Edition

Published June 12, 2025

Reviews

[Emmy Steenackers]

Lastig boek om een rating te geven. Enerzijds geeft het een goede samenvatting over het belang van kennis in het onderwijs, om alle leerlingen vooruit te helpen. Maar voor mij zat er daar niets nieuws in. Kennis is een belangrijke basis voor het leven, ook al beweren sommigen vandaag het tegendeel. Anderzijds heeft het boek mijn angsten rond het kennisrijk curriculum niet kunnen wegnemen. In het besluit wordt slechts heel kort aangegeven dat het opstellen van een algemeen curriculum een politiek spel kan worden. Dit is helaas iets wat mijn geliefde vak geschiedenis al vaak overkomen is. Een schoolvak mag volgens mij nooit ten dienste staan van een politieke ideologie. Daarnaast vrees ik dat het kennisrijk curriculum veel vrijheid wegneemt van de leraar. Ik besef dat de methodes dat nu ook al voor een deel doen. Maar een goede leraar volgt zijn methode niet slaafs, hij maakt gebruik van de vrijheid in de leerplannen om zijn methode naar zijn hand te zetten (of als hij veel tijd heeft zelf materiaal ontwikkelt). Willen sterke leraren volledig gestuurd worden door een 100% opgelegd curriculum? Ik twijfel of ik dat zelf kan/wil.

[Tom · Rating 3 out of 5]

Eén van de onderwijsboeken waar vandaag de dag vaak naar verwezen wordt. Het boek is een goed geschreven naslagwerk over de rol van kennis in het curriculum en hoe dat de afgelopen decennia naar de achtergrond verdwenen is. Het brengt mooi en behapbaar samen wat de afgelopen jaren onderzocht werd. Jammer genoeg wordt mijn bezorgdheid over de grote recente focus op kennisvakken en een kennisrijk curriculum niet weggenomen door de auteurs. Ook in dit boek wordt er vrij eenzijdig gefocust op kennisvakken; slechts op één pagina geven de auteurs aan dat we best streven naar een curriculum met een goede vertegenwoordiging van kennisvakken alsook kunstvakken, geesteswetenschappen of burgerschapsvorming. Maar direct daarna wordt er al gewag gemaakt dat tijd ontbreekt en dat we dus best keuzes maken; er wordt ook systematisch gesproken over 'aanvullende vakken' en dat die goed zouden zijn om een brede kennisbasis op te bouwen die nodig is voor begrijpend lezen. Allemaal goed en wel, maar die 'aanvullende vakken' doen veel meer dan dat. Wat ik heel sterk mis in dit boek is de volstrekte afwezigheid van alles wat te maken heeft met de volledige ontwikkeling van de mens. Want onderwijs doet immers meer dan kennis aanleveren. Ik prefereer een evenwichtig curriculum en dat omhelst meer dan enkel een kennisrijk curriculum.

[Sofie Couwet · Rating 4 out of 5]

Altijd zeer interessante lectuur van Tim Surma, en het Expertisecentrum Onderwijs en Leren. Al veel van hun visie op effectief onderwijs opgestoken, en dit boek bevestigt wat de meeste leerkrachten al jaren aanvoelen. Soms mocht het voor mij nog iets concreter uitgewerkt worden in het boek, of iets meer variatie in de vakken van de voorbeeldcasussen. Ideaal moment om me met veel goesting op de voorbereidingen van komend schooljaar te smijten.

[Geertrui De Paepe · Rating 5 out of 5]

Boek die duidelijkheid geeft over het aanleren van kennis in het onderwijs.

[Quintijn Schenkel · Rating 5 out of 5]

Alweer een mustread voor iedereen die in het onderwijs werkt.

[Nathalie · Rating 5 out of 5]

Aanrader voor iedereen die in het onderwijs werkt. Een genuanceerde kijk op het belang van kennis, dat in de afgelopen 20 jaar door al het hippe en opgelegde discours ondergesneeuwd is geraakt.

[Willem De Cort · Rating 3 out of 5]

Interessante inhoud waar ik mij grotendeels in kan vinden, maar weinig nieuws omdat ik er al eerder over had gelezen.