Wereldsteden van de Lage Landen: stadsgeschiedenis van Nederland en België

by Nadia Bouras (Editor), Jan Hein Furnée (Editor), Hilde Greefs (Editor)

ze bruisen van economische dynamiek, vormen het kloppend hart van culturele ontwikkeling en zijn dé plek waar mensen en ideeën samenkomen. De stad vormt een knooppunt van verbindingen met de rest van de wereld – en juist dat maakt steden zo interessant. In Wereldsteden van de Lage Landen vertellen Nederlandse en Belgische historici over vijftig steden die bij uitstek een 'wereldstad' waren. Klein of groot, beroemd of vergeten, oud of nieuw, in dit verrassende boek wordt duidelijk hoe Nederlandse en Belgische steden internationale vervlechtingen hebben belichaamd en bevorderd. Zo was Brugge in de vijftiende eeuw internationaal toonaangevend voor de schilderkunst. De jeneverhandel van Schiedam was direct verbonden met de slavenhandel in West-Afrika. Kamerijk en Atrecht waren al in de twaalfde eeuw hotspots voor religieuze dissidenten uit heel Europa. En de bouw van Almere was onderdeel van een internationale architectonische revolutie. Stuk voor stuk bieden de mini-geschiedenissen in dit boek een onderhoudende en leerzame kijk op zowel de historische als hedendaagse werkelijkheid.

Genres: History, Nonfiction

579 pages, Kindle Edition

First published April 2, 2025

Reviews

[daaltena · Rating 3 out of 5]

54 hoofdstukken over steden in België, Nederland en Luxemburg(-Stad). Dat het woord wereldstad hier opgerekt wordt naar een stad met enige internationale geschiedenis begrijp ik wel, maar voor een aantal van deze hoofdstukken is de internationale, ‘toonaangevende’ geschiedenis een beetje ver gezocht. Het betrekken van voormalige koloniën, hoe begrijpelijk dan ook, voelde voor mij als te makkelijk verhalen, anekdotisch, ja, ieder stadje met enige vooroorlogse geschiedenis heeft ook zo zijn koloniale banden, maar die worden hier niet aangehaald. Verdere kritiekpunten zijn het gemis van context bij plekken/verhalen die volgens de auteurs zó uniek zijn (sommige feiten kloppen niet helemaal), wat ook wel te verwachten is op basis van het gegeven dat de auteurs regelmatig lokale historici zijn. Relevanzi. Verder wel een prima leeservaring, je ramt met die korte hoofdstukken er goed doorheen. Algoeds.

[Kris Luyten · Rating 4 out of 5]

Het boek is meeslepend, origineel, en goed leesbaar. Een paar goede keuzes:
- goed verteerbare porties van 5-10 pp
- 50 steden i.p.v. "the usual suspects"
- dikwijls slechts 1 event of trend per portie
- matrix van tijdslijn en stad
   -> genoemde verteerbare porties
   - wel steeds een korte geschiedenis
- veel nadruk op dikwijls verrassende netwerken
- en de kaarten zijn overzichtelijk & elegant

Was nog mooi geweest:
1 wat meer over de Bourgondische tijd, d.w.z. de Renaissance, 17 Provinciën en Leo Belgicus. Toen was onze streek, samen met Noord Italië, materieel en cultureel de meest vooruitstrevende van Europa
2 Misschien een andere manier om hetzelde te zeggen: de noord/zuid balans is wat zoek. Grote steden ontbreken, zoals Rijssel/Lilles (bij de 4 grootste van VL), Atrecht/Arras (hoofdstad van Artesië/Artois, het zuiden van VL). Hasselt (VL) niet maar het veel kleinere Hasselt (NL).

Het lijkt erop dat voor de keuze van de steden meer gekeken werd naar het heden (19m NL versus 7m VL), dan naar het verleden (inwoners 17 Provinciën: 50% graafschap Vlaanderen, van de rest 50% hertogdom Brabant). Een commerciële reflex?

[Danny Jacobs · Rating 4 out of 5]

Ik las de voorbije weken het boek ‘Wereldsteden van de lage landen. Stadsgeschiedenis van Nederland en België’. Je kan er zowel opmerkelijke verhalen lezen over Ledeberg (Gent) en Pamele (Oudenaarde) als onze grote steden Amsterdam en Brussel.

Wat dit boek zo opmerkelijk maakt, is dat het de stedengeschiedenis van Nederland en België niet vertelt als een chronologische opsomming, maar als een netwerk van wereldsteden die voortdurend met elkaar en met de wereld in wisselwerking staan. Wereldsteden van de Lage Landen toont hoe steden als Brugge, Antwerpen, Amsterdam, Brussel en Rotterdam op verschillende momenten mondiale knooppunten waren van handel, kennis, macht en cultuur. De auteurs doorbreken nationale grenzen en laten zien hoe sterk de Lage Landen altijd al internationaal georiënteerd waren. Opvallend is ook de lange tijdslijn: van middeleeuwse handelsmetropolen tot hedendaagse globale steden. Het boek combineert academische diepgang met een toegankelijke stijl en rijke voorbeelden. Daardoor lees je niet alleen stadsgeschiedenis, maar ook een verhaal over migratie, koloniale erfenissen, innovatie en ongelijkheid. Het resultaat is een verrassend actuele blik op het verleden, die duidelijk maakt waarom steden hier altijd meer waren dan louter nationale hoofdsteden.

[Tim · Rating 3 out of 5]

Ik wist al op voorhand dat ik niet heel dit boek ging lezen, maar ik had er toch wel iets meer van verwacht.

In deze uitgave bundelen enkele tientallen auteurs de krachten om een goede vijftig hoofdstukken van 6 à 8 bladzijdes te besteden aan een hele reeks 'wereldsteden' in de Lage Landen (waarvan één Luxemburg-stad is en de rest in België en Nederland ligt). Wat ik positief vond, was dat bepaalde plekken meermaals voorkomen, omdat ze ook meermaals en/of op verschillende vlakken van internationaal belang zijn geweest. Ook de verscheidenheid aan onderwerpen - van de socialistische volkshuizen via gevechten tot Hanzesteden - sprak me erg aan. De meeste auteurs hebben bovendien een heldere, aangename schrijfstijl - al merk je natuurlijk wel dat die ten opzichte van elkaar wat verschillen. En het boek bestrijkt een periode van pakweg 2000 jaar.

Maar ik heb er ook wel wat op aan te merken. Ten eerste, ik vind 'wereldsteden' wel een beetje vergezocht. Het is typisch zo'n woord waarmee ze mensen willen lokken, da's wel duidelijk. Er zijn zeker plekken/hoofdstukken waar het gebruik van 'wereldstad' gerechtvaardigd is, en de meeste plaatsen hebben ook wel een internationale rol gespeeld. Maar het merendeel van die laatste categorie zou ik toch niet als zodanig van belang vinden dat ze 'wereldstad' genoemd mogen worden. Misschien hebben bepaalde gebeurtenissen - zoals de slag bij Groenlo - wel degelijk een wereldwijd effect gehad, maar dat is nog iets heel anders dan dat je Groenlo een wereldstad kunt noemen. En zo waren er nog wel een aantal momenten waarop ik vond dat het wat bij z'n haar getrokken was.
De behandelde plaatsen zijn ook nogal ongelijk verdeeld. Eerst valt het nog wel mee, maar daarna komt er een hele reeks hoofdstukken over enkel plaatsen in België, en na een stuk met wat meer afwisseling is het dan weer bijna alleen Nederland wat de klok slaat. Mijn kennis over de Nederlandse geschiedenis is niet goed genoeg om te weten of er vooraan in het boek wat meer over mijn noorderburen gezegd mocht worden, maar mijn kennis van België is wél groot genoeg om te zeggen dat er verderop in het boek wat meer over mijn land gezegd mocht worden. Luxemburg komt aan bod, onder andere in het kader van de EU-instellingen, dus waarom Brussel dan ook niet vermelden? Waarom wordt er met geen woord gerept over de uitbreiding van de haven van Antwerpen?
En nu we het toch over Antwerpen hebben, de insteek van bepaalde hoofdstukken vond ik ook nogal vreemd. Er wordt op een gegeven moment namelijk wel over de Antwerpse haven gesproken, maar dan in het kader van 'internationale' straatnamen (buitenlandse steden, personen enz.). Ook nogal vreemd, vind ik. Dat is natuurlijk wel een fenomeen dat valt toe te schrijven aan het internationale economische belang van Antwerpen, maar het is er dus ook weer een gevolg van. Over de eigenlijke ontwikkeling van Antwerpen als wereldhandelsstad wordt veelal gezwegen. En ik geef nu het voorbeeld van Antwerpen, maar dat is omdat ik dat het beste ken. Er vielen me ook nog andere plaatsen op waar ik de invalshoek best vreemd vond.

6/10

[Yves · Rating 4 out of 5]

Ledeberg opgenomen zien in een werk over wereldsteden zal veel wenkbrauwen hemelwaarts sturen. De titel dient volgens het voorwoord echter niet letterlijk te worden genomen. De bedoeling is veeleer te illustreren hoe steden uit de Lage Landen vervlochten zijn met de rest van de wereld. Het scala aan onderwerpen en perspectieven – er zijn meer auteurs dan bijdragen – is rijk, gevarieerd en doet denken aan een blik in een gebroken spiegel, wat kijken in het verleden toch steeds is.

Lees meer...

[Hjerre · Rating 2 out of 5]

Niet echt interessant. Een verzameling korte historische verhaaltjes over verschillende steden uit de Lage Landen. Sommigen zijn interessant, anderen niet.

Er zit niet echt een samenhang of afstemming in het boek. De verhaaltjes zijn soms leuk, maar missen een koppeling aan een groter algeheel verhaal over stedelijke ontwikkeling die dit tot een goed geheel Haag kunnen brengen. Ik vond het nogal teleurstellend.

[Joeri Dassen · Rating 4 out of 5]

Interessant om te lezen over de wereldsteden van de lage landen.

[Agnita Veld · Rating 2 out of 5]

Na ruim de helft afgehaakt. Ik vond het echt te saai.