De grootvader van Maarten van Riel was een van de duizenden textielarbeiders die Tilburg rijk was. De stad was de spil van zijn bestaan, maar ook de plek waar hij een einde maakte aan zijn leven. Als Van Riel terugverhuist naar zijn geboortestad, kan hij niet meer om zijn pijnlijke familiegeschiedenis heen. Hij duikt in de krochten van het archief en stelt vragen die hij eerder niet durfde te stellen. Welke omstandigheden hebben Tilburg gevormd tot de stad van vandaag, en wat dreef zijn grootvader tot zijn noodlottige einde? In een wervelend boek legt Van Riel aan de hand van zijn geschiedenis de rijke en tragische historie van de Tilburgse textielindustrie bloot.
Mooi verhaal over de geschiedenis van een stad. De pijnlijke ontwikkelingen, onhandige keuzes en persoonlijke strubbelingen. Een droevige familiegeschiedenis die symbool staat voor duizenden droevige familiegeschiedenissen waar nooit oog voor is (geweest). Maar ook een boek waar je als inwoner van diezelfde treurige stad een heel trots gevoel van krijgt. "Kijk, dit is mijn stad, we zijn er nog steeds!!" En zoals de schrijver mooi omschrijft: stadsgenoten mogen alles zeggen over onze stad, maar waag het niet als buitenstaander een opmerking te maken. Tilburg is als het kleine broertje of zusje van iedere echte Tilburger. Zelf mag je er wat van vinden, maar je zal het altijd blijven verdedigen!
Leuk boek over de historie van de stad. De schrijver combineert z'n persoonlijke familiegeschiedenis met die van de stad. Soms wat fragmentarisch, maar met veel leuke details, mede dankzij z'n uitgebreide archiefonderzoek. Als Tilburger ken en herken ik veel en was het een plezier om het boek te lezen. En een leuke aanleiding om zelf ook wat te gaan snuffelen in de toegankelijke openbare archieven.
Wauw. Ik lees niet vaak historische non fictie (ja, foei, slechte historica, maar mijn diploma pakken ze me toch niet meer af), maar er zijn ook maar weinig boeken zoals deze.
Familiegeschiedenis en de geschiedenis van de stad worden sterk vervlochten en laten samen een historie zien van Tilburg die tegelijkertijd overkoepelend en heel persoonlijk is. Het is ook echt bijzonder om te lezen over de geschiedenis van je eigen thuisstad, en de locaties en namen te herkennen. Het boek maakte verrassend veel emoties bij me los - verdriet en teleurstelling over het verloop van de Tilburgse geschiedenis, maar ook een soort trots op de stad die de rest van de wereld zo lelijk vindt (ik ben groot fan van lelijke gebouwen, maar wat Tilburg is aangedaan vind zelfs ik misdadig).
Ook was het voor mij een echte bron van inspiratie, want als ik ooit een geschiedenisboek schrijf hoop ik dat het een beetje in de buurt mag komen van dit werk. Wat het echt bijzonder maakt, is de eerlijkheid en openheid over historisch onderzoek. Archiefonderzoek is hard en frustrerend werk, wat soms beloond wordt maar lang niet altijd iets oplevert. Als liefhebber van Tilburg en van historisch onderzoek voelde Het Verdriet van Tilburg alsof het speciaal voor mij was geschreven.
Oh, en Burgemeester Becht, als je dit leest: je staat bovenaan mijn lijst met vijanden en als ik je geest zie rondwaren in Tilburg wordt het vechten.
Als ik zeg dat ik dit boek verslonden heb, is dat echt een understatement. Ik heb lange tijd niet zó genoten van een boek. Zodra ik thuiskwam wilde ik eigenlijk direct verder lezen. Ik heb het gekocht omdat ik meer wilde leren over de geschiedenis van Tilburg. Waar ik het vanaf 2017 pas ken als studentenstad (en oh ja, "iets met textiel") is de historie van de stad veel rijker dan dat. En toch ook nooit ver weg. Want terwijl ik lees over de benoeming van de eerste burgemeester van Tilburg in 1809 in de Heikese Kerk, zie ik vanuit mijn woonkamerraam het topje van diezelfde kerk. En ook naast mijn appartementencomplex blijkt een grote textielfabriek te hebben gestaan. Er worden veel meer herkenbare plekken in de stad genoemd, en ik kan me alleen maar proberen in te beelden hoe de stad er toen, met al haar fabrieken, uitzag.
Een vlotte beschrijving van de teloorgang en wederopkomst van mijn thuisstad. Maarten weet het Tilburg van de 20e eeuw tot leven te brengen door zijn ongekende arbeidsethos toe te passen op de eindeloze archieven van de mutaties van de Tilburgse Recherche.
Zijn persoonlijke reis door zijn eigen familie geschiedenis geeft een dynamische blik op het grotere plaatje over de verschillende sociaal-economische ontwikkelingen in deze tijd. Waar dergelijke ontwikkelingen normaal in een bestuurlijk jargon hun zwaarte kwijtraken, maakt Van Riel de invloed hiervan op de normale arbeider en het dagelijks leven in de straatjes van Tilburg tastbaar.
Mijn wandelingen langs alle iconische locaties in de stad zijn sinds het lezen van dit boek een stuk levendiger geworden.
Ook al vond ik het boek soms wat onsamenhangend/fragmentarisch, toch vond ik het heel erg leuk om dit boek te lezen over de stad waar ik bijna 25 jaar heb gewoond. Het sentiment over Tilburg als lelijke stad waar veel over geklaagd wordt, maar waar een buitenstaander niks slechts over mag zeggen herken ik zelfs als niet-Tilburger bij mezelf! Ik heb jaren nodig gehad om me er thuis te gaan voelen, maar vind Tilburg veel leuker dan Den Bosch, Breda en Eindhoven bij elkaar. Het was aan de ene kant een feest der herkenning en aan de andere kant heb ik ook heel veel gelezen wat ik nog niet wist over de stad. Gaandeweg vielen er heel veel kwartjes: oooh, heet die straat dáárom zo! Och, hebben ze dat op die manier aangepakt? Ja, dat kan ik me nog herinneren! Ik ben vroeger als puber met een schoolreisje eens in het Textielmuseum geweest en vond er toen natuurlijk niks aan. Naar aanleiding van dit boek ga ik denk nog maar een keer.
Gemakkelijk leesbare familie- en stadsgeschiedenis: de auteur probeert het verhaal van zijn opa, textielarbeider Frans, te reconstrueren en aan de hand daarvan ook die van de stad annex de textielindustrie. Met beide is het niet goed afgelopen. Ondanks dat is het sterk persoonlijk gekleurde verhaal een nogal romantische zoektocht naar geborgenheid, die de schrijver niet kan ontlenen aan zijn familie. Verdriet dus. Een paar keer heb ik me geërgerd aan foute taal, bijvoorbeeld p. 359 .. heb ik geen moeite genomen ('geen moeite gedaan' of 'niet de moeite genomen'), p. 360 .. de pastoor met de hand in zijn habijt: zo'n kledingstuk heet een toog. Het boek is vooral leuk voor Tilburgers en mensen, zoals ik, die daar een tijd gewoond hebben.
Inmiddels woon ik al de helft van mijn leven in Tilburg en heb het enorm naar mijn zin, dankzij dit boek ben ik opnieuw anders gaan kijken naar de stad. Een aanrader!
Ik vond het erg vermakkelijk en interessant om te lezen over de (textiel)geschiedenis van Tilburg en een mini glimps te krijgen van de mensen die hier aan verbonden zijn. Kijk nu toch anders naar bepaalde straten/gebouwen door het verhaal dat er achter zit.
Geweldige microgeschiednis van de stad Tilburg. Hoewel ik al veel wist over het Tilburgse verleden heb ik door dit boek veel nieuwe inzichten opgedaan. Ook voor niet Tilburgers zeker het lezen waard! Leerlingen van het Odulphuslyceum laat ik volgend jaar kennismaken met het boek. Kortom, een aanrader!
Denk dat het boek voor (geboren) Tilburgers of geboren Tilburgers een vermakelijk en leerzaam boek is. Het boek is vlot geschreven en staat bol van de wetenswaardigheden en anekdotes. Daar wringt voor mij de schoen een beetje, door de grote opsomming daarvan ontbreekt voor mij de grote lijn. Dat maakt het voor mij een wat chaotisch boek en dat wordt versterkt door de hele korte hoofdstukken.
Mooie beschrijving van de neergang van de Tilburgse textielindustrie en beetje ook de opbouw naar een modern Tilburg vanaf midden jaren 90. Veel feitjes ook om te glimlachen, zoals een zingende Joe Frazier in Tilburg en het verhaal om een villa op de gemeentelijke monumentenlijst te willen zetten om nog iets markants te bewaren, waarna blijkt dat de villa al 5 jaar eerder gesloopt is met goedkeuring van de gemeente…
Misschien wel het mooiste geschiedenisboek dat ik in lange tijd gelezen heb. Precies niche genoeg ook: plaatselijke geschiedenis, textielgeschiedenis, hoe werkt een archief.. raakt al m’n interesses! Zo blij dat ik deze titel bewaard heb voor mn vakantie, en zo jammer dat hij nu uit is..
Lang geleden dat ik zo gegrepen ben door een verhaal dat me ook anders naar m’n omgeving heeft laten kijken. Als import-Tilburger was dit een prachtige manier om meer te leren over de geschiedenis van mijn omgeving. Hoogtepunt? De beschrijvingen van Maarten over het archief, en vooral hoe hij dingen beschrijft (de muziek bij de AaBe, de gestolen scooter). Prachtig!
Ik las een maand geleden toevallig 'De Tilburgse Peaky Blinders' van Alex van Dongen. In combinatie met deze mooie familiaire stadsgeschiedenis van Maarten van Riel leerde ik de stad en haar bewoners goed kennen.
In Het verdriet van Tilburg schrijft Maarten van Riel een liefdevolle, nietsontziende én pijnlijk rake ode aan zijn geboortestad. Wat begint als een intieme zoektocht naar de zelfdoding van zijn grootvader Frans, ontvouwt zich tot een gelaagde geschiedschrijving van een stad die decennialang over het hoofd werd gezien – door buitenstaanders, maar minstens zo vaak door zichzelf. Al snel blijkt dat Frans’ leven niet op zichzelf staat: “Leek bij aanvang het levensverhaal van Frans nog vrij zeldzaam, gaandeweg zag ik dat Frans’ verhaal het verhaal is van vele duizenden arbeiders en dat het verdriet van Tilburg resoneert in tientallen Europese stadsgeschiedenissen.”
Met grote beheersing weeft Van Riel drie verhaallijnen door elkaar: de tragiek van zijn familie, de opkomst en ondergang van de Tilburgse textielindustrie, en zijn eigen herontdekking van de stad. Hij voert de lezer mee van het Tilburg van wol en wierook, van tucht en katholieke moraal, naar het Tilburg van nu – rauwer, vrijer, en op een eigenwijze manier herrezen uit de resten van kerken en fabrieken. In zijn woorden: “Sinds ik mijn zoektocht naar Frans ben begonnen, fiets en wandel ik anders door de stad. Ik voel me meer verbonden met Tilburg en let meer op details, waar het stratenplan is gewijzigd, waar ooit een prachtig pand stond, een café of een bepaalde fabriek.”
Wat dit boek uitzonderlijk maakt, is de toon. Van Riel schrijft met souplesse, ironie en oog voor detail. Hij schuwt grote thema’s niet – armoede, sociale controle, suïcide, vervreemding – maar laat de tekst nergens bezwijken onder hun gewicht. Zijn stijl blijft lichtvoetig, zelfs wanneer de materie donker kleurt. Dankzij minutieus archiefonderzoek wemelt het boek van de kleine, onvergetelijke vondsten: postduiven die sportuitslagen overbrengen, een gestolen Shetlandpony, vierentwintig flessen macaronisaus uit een achterbak. Het zijn dit soort details die de geschiedenis verankeren in het alledaagse en het verleden tastbaar maken – zelfs voor wie dacht het al te kennen.
Van Riel weet ook precies te benoemen wat hem drijft. Hij verwijst naar de Franse schrijver Édouard Louis als een onverwachte spiegel: “Pas naarmate het boek vorm kreeg, besefte ik dankzij de Franse schrijver Édouard Louis waar ik onbedoeld mee bezig was: ik probeerde iets lelijks wat minder lelijk te maken, en uiteindelijk misschien wel iets van schoonheid te creëren.”
Als Tilburger lees je dit boek met een mengeling van melancholie en trots. Je herkent straten, gebouwen en verhalen – soms letterlijk, soms in de sfeer van een stad die vaak belachelijk is gemaakt, maar die je als inwoner met hand en tand verdedigt. Zelf mogen ze klagen over de stad, maar iemand van boven de rivieren moet dat niet proberen. Die emotie vangt Van Riel feilloos.
Voor wie Tilburg nog slechts kent van Roze Maandag of het station, is Het verdriet van Tilburg de perfecte introductie tot het DNA van deze stad. Voor wie er is opgegroeid of woont, is het boek een spiegel én een monument. Soms wat fragmentarisch, soms ietwat zwaar op managementtaal in de laatste hoofdstukken, maar altijd betrokken, precies en eerlijk.
Van Riel laat zien dat geschiedschrijving niet droog of afstandelijk hoeft te zijn, maar juist raakt wanneer het persoonlijk durft te worden. Het verdriet van Tilburg is meer dan een stadsbiografie of familieverhaal: het is een ode aan het alledaagse, aan wat verloren ging en aan wat zich langzaam opnieuw vormt. Een boek dat niet alleen het verleden belicht, maar ook het heden betekenis geeft.
"Ik ben een boek aan het lezen over de (textiel)geschiedenis van Tilburg, echt heel cool om te lezen." "Dan weet je dat je een oude lul aan het worden bent."
Ondanks en dankzij dat ik ben opgegroeid in de schôônste stad van 't laand, las ik in dit boek veel nieuwe dingen over de geschiedenis van de stad en haar inwoners en was het tegelijkertijd een feest van herkenbaarheid. Het boek wakkert een soort van spijtgevoel aan dat ik niet meer met opa en oma hierover heb gepraat.
Wilde 4 sterren geven. Maar als een boek de volgende zin bevat, dan moet je 5 (eigenlijk 11 sterren geven). Over carnaval: 'Op zaterdag een uurke Sengers, misschien naar Pallieter of meteen door naar het Stadhuisstraatje. Daarna richting de Korte Heuvel, dansen in de kuil van de Cul de Sac en zo rond middernacht beseffen dat het een mooie dag was, en dat het morgen opnieuw feest is."
Ik houd erg van boeken waarin de schrijver op zoek gaat naar de eigen voorouders en dit inbedt in een historische context. Maarten van Riel doet dat ook, maar ik heb veel betere boeken in dit genre gelezen. De opzet van het boek is rommelig, het verhaal over zijn grootvader wat mager en zijn schrijfstijl matig. Toch heb ik het boek met plezier gelezen. Het verhaal over Tilburg, de opgang en neergang van deze arbeidersstad met zijn elite van textielfabrikanten, al die fabrieken met hun bakstenen schoorstenen, gewoon verspreid over de hele stad, de rol van de Rooms-katholieke kerk, is toch wel heel interessant. Ook voor een niet-Tilburger zoals ik, die de stad maar een klein beetje kent. Ook herkenbaar, hoe Tilburg zich de laatste decennia opnieuw uitvindt!
Prettig boek, goed geschreven (behalve in de laatste hoofdstukken, waarin net iets te veel managementtaal opduikt: genereren, faciliteren, implementeren). Zoektocht naar het raadsel van de zelfdoding van de grootvader levert veel verhalen op van de familie en van Tilburg. Indeling in kleine hoofdstukjes werkt heel goed. Bewonderenswaardig is dat de toon nergens sentimenteel of melodramatisch wordt, terwijl de feiten daar wel toe verleiden. Heb het boek in een weekje gelezen, ook om meer te begrijpen van het Tilburg waar de jongste zoon gestudeerd heeft en waar hij een zwak voor ontwikkeld heeft - en dat laatste begrijp ik nu een stuk beter.
Lekker leesvoer. Persoonlijk heb ik niets met Tilburg (ver buiten de ring). Ik zou er bijna gaan kijken na dit boek. De historische achtergrond vond ik zeer boeiend. De persoonlijke achtergrond ook, al had ik (met de schrijver zelf) gehoopt dat er meer boven tafel zou komen.
Beetje rommelig geschreven, maar zoals de stad het ook niet moet hebben van haar schoonheid, weet Maarten de geschiedenis levendig te brengen door het te 'verweven' met zijn familiegeschiedenis.
De schrijver gaat op zoek naar zijn familiegeschiedenis en beschrijft daarbij de geschiedenis van (de textielindustrie in) Tilburg. Veel herkenningspunten qua namen (die nu vooral in straatnamen terugkomen), gebeurtenissen en gebouwen. Heel mooi compact opgeschreven zonder dat het oppervlakkig blijft.