Σε τούτο το κείμενο, που προοριζόταν για "συμπλήρωμα" της Γέννησης της Τραγωδίας, ο 25χρονος καθηγητής Φρειδερίκος Νίτσε αφηγείται την ιστορία των "πρώτων Ελλήνων φιλοσόφων", απ το Θαλή ως το Σωκράτη, θέτοντας, παράλληλα, καίρια ερωτήματα που θα τον απασχολήσουν στα μετέπειτα έργα του. Στην έκδοση αυτή περιλαμβάνεται και μια εκλογή απ τις αδημοσίευτες στα ελληνικά διαλέξεις του για τους Προπλατωνικούς φιλοσόφους, με σχετικές σημειώσεις που κρατούσε κατά την ενασχόλησή του με την αρχαιοελληνική φιλοσοφία.
- Υπάρχει ενοχή, αντίφαση και πόνος σε τούτο τον κόσμο; - Ναι! φωνάζει ο Ηράκλειτος, αλλά μόνο για τον κοντόθωρο, που αντικρύζει τα πράγματα χωριστά, ξεκομμένα - όχι για τον θεατή του όλου θεό. Γι αυτόν, όλες οι αντιφερόμενες δυνάμεις βαίνουν προς κάποιαν αρμονία, αφανή μεν στο κοινό μάτι, φανερή όμως σ όποιον αγκαλιάζει με το βλέμμα του τούτο τον κόσμο, σαν εκείνον τον θεϊκό οφθαλμό. Μπροστά στην πύρινη ματιά του εξατμίζεται ως κ η ελάχιστη σταγόνα αδικίας σ αυτό το κεχυμένο ολόγυρα Σύμπαν!
Παρόλο που δεν με έπεισε 100% για αυτά που λέει στο συγκεκριμένο βιβλίο, έχει τρομερό ενδιαφέρον να διαβάζεις την άποψη του για μερικούς Μεγάλους Έλληνες Φιλοσόφους.
Friedrich Nietzsche’s Philosophy in the Tragic Age of the Greeks represents one of the most significant works of his early intellectual development and anticipates many of the themes that would later define his mature philosophy. Written in a characteristically aphoristic and categorical tone, the text exemplifies Nietzsche’s effort to reinterpret the origins of philosophy through a tragic and aesthetic lens, rather than a merely rational or historical one.
Nietzsche traces the birth of philosophical thought to the ancient Greeks, whom he credits with transforming mythical wonder into critical inquiry. He examines the early Presocratics—Thales, Anaximander, and Democritus—not as primitive precursors of modern science but as visionary thinkers who inaugurated a new way of engaging with reality. Thales’ identification of water as the fundamental principle (archē) marks, for Nietzsche, the first attempt to explain the world through reason rather than divine mythology. Anaximander refines this idea by positing the apeiron (the indefinite) as the origin of all beings, while Democritus’ atomism signifies an even deeper intellectual abstraction and rationalization of nature.
Beyond this historical analysis, Nietzsche’s underlying aim is to uncover the spiritual unity between early philosophy and Greek tragedy. Both, he argues, emerged from the same existential impulse—to impose form upon the chaos of existence while remaining aware of its tragic transience. The work culminates with Socrates, whom Nietzsche views as the decisive turning point: the moment when rationalism supplanted the tragic wisdom of the archaic spirit, ushering in the decline of the Dionysian worldview.
Ultimately, the book invites readers to rediscover philosophy not as abstract reasoning, but as a deeply human, tragic, and creative act.
Το έργο Η φιλοσοφία στα χρόνια της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας αποτελεί ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά δείγματα της νεανικής περιόδου του Φρίντριχ Νίτσε, και ταυτόχρονα μια εισαγωγή στο κοσμοείδωλο που αργότερα θα αναπτυχθεί σε όλο του το φιλοσοφικό σύστημα. Στις σελίδες του αναγνωρίζουμε ήδη τον τόνο τον αφοριστικό, το ύφος το παθιασμένο και τις απόψεις διατυπωμένες με κατηγορηματικότητα και απόλυτη βεβαιότητα — στοιχεία που καθιστούν τον Νίτσε όχι απλώς έναν φιλόσοφο, αλλά έναν στοχαστή που γράφει με την ένταση ενός ποιητή και την τόλμη ενός προφήτη. Μέσα από τη ματιά του Νίτσε, οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι αναδύονται όχι ως «παλιοί σοφοί», αλλά ως αιώνιοι σύγχρονοι, που εξακολουθούν να μας υπενθυμίζουν ότι η φιλοσοφία γεννήθηκε από το δέος — και από την τραγωδία.
Στο συγκεκριμένο έργο, ο Νίτσε στρέφεται προς την απαρχή της φιλοσοφίας και αναζητεί την πνευματική εκείνη στιγμή κατά την οποία οι αρχαίοι Έλληνες επινόησαν έναν νέο τρόπο σκέψης: τη φιλοσοφική στάση, δηλαδή τη συνειδητή, κριτική και στοχαστική θεώρηση του κόσμου. Για τον Νίτσε, η ελληνική φιλοσοφία δεν προέκυψε τυχαία, αλλά ήταν το απόσταγμα μιας βαθύτερης πολιτισμικής ανάγκης — της ανάγκης να μετατραπεί ο μύθος σε λογική αναζήτηση, η ποίηση σε στοχασμό, και η πίστη σε γνώση. Οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι, όπως ο Θαλής, ο Αναξίμανδρος και ο Δημόκριτος, εμφανίζονται εδώ όχι ως απλοί «πρόδρομοι» της επιστήμης, αλλά ως δημιουργοί ενός νέου τρόπου θέασης του κόσμου, όπου το θαύμα αντικαθίσταται από το ερώτημα.
Ο Νίτσε ερμηνεύει τον Θαλῆ ως τον πρώτο που τόλμησε να υποθέσει ότι πίσω από την ποικιλία των φαινομένων υπάρχει μία πρωταρχική ουσία, το «ὕδωρ». Η τόλμη αυτής της υπόθεσης δεν έγκειται τόσο στο περιεχόμενό της όσο στη μέθοδο που εγκαινιάζει: για πρώτη φορά η εξήγηση του κόσμου δεν αναζητείται στους θεούς ή στους μύθους, αλλά στη λογική του ίδιου του φυσικού κόσμου. Στη συνέχεια, ο Αναξίμανδρος προχωρά βαθύτερα, εισάγοντας την έννοια του ἄπειρου, αυτού του αόριστου και άφθαρτου στοιχείου από το οποίο αναδύονται όλα τα όντα. Με αυτόν τον τρόπο, ο στοχασμός αποκτά μεταφυσική διάσταση, χωρίς να εγκαταλείπει τη φιλοσοφική αυστηρότητα. Τέλος, ο Δημόκριτος ολοκληρώνει αυτή την εξέλιξη με τη θεωρία των ατόμων, οδηγώντας τη σκέψη από τον μυθικό συμβολισμό σε μια πρώιμη μορφή επιστημονικού ορθολογισμού.
Ωστόσο, το ενδιαφέρον του Νίτσε δεν περιορίζεται στην ανάλυση αυτών των πρώτων φιλοσόφων. Πίσω από τις ερμηνείες του διαφαίνεται μια βαθύτερη αγωνία: η αναζήτηση της πνευματικής ενότητας του ανθρώπου και της τέχνης, όπως αυτή εκφράστηκε στην αρχαία ελληνική τραγωδία. Ο φιλόσοφος βλέπει τη γέννηση της φιλοσοφίας ως το αντίστοιχο της γέννησης της τραγωδίας — δύο μορφές του ίδιου πνευματικού ρεύματος που επιχειρεί να εξημερώσει το χάος της ύπαρξης. Για τον Νίτσε, ο αρχαίος στοχασμός δεν είναι ψυχρός ούτε ουδέτερος, αλλά δραματικός, τραγικός, εμποτισμένος από την επίγνωση της φθοράς και της θνητότητας.
Το έργο σταματά στον Σωκράτη, ο οποίος, σύμφωνα με τον Νίτσε, σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής και την αρχή μιας άλλης. Στον Σωκράτη ο Νίτσε βλέπει τον πρώτο ορθολογιστή, εκείνον που αντικαθιστά τη διονυσιακή σοφία των προσωκρατικών με τη διαλεκτική του λόγου και την πίστη στην απόλυτη δύναμη της γνώσης. Οι αναφορές στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη είναι ελάχιστες, γεγονός που υπογραμμίζει τη βαρύτητα που αποδίδει ο συγγραφέας στη μετάβαση από το τραγικό στο διανοητικό στοιχείο του ελληνικού πνεύματος.
Η έκδοση είναι υποδειγματικά επιμελημένη και συνοδεύεται από προσχέδια, σημειώσεις και αποσπάσματα του Νίτσε που δεν είχαν δημοσιευθεί προηγουμένως, προσφέροντας στον αναγνώστη μια σπάνια ματιά στο εργαστήριο της σκέψης του. Η γλώσσα του, παρά την πυκνότητα και την ενίοτε δυσπρόσιτη μορφή της, διατηρεί μια λυρικότητα και μια ρητορική δύναμη που αιχμαλωτίζει τον αναγνώστη.
Η προσωκρατική ουσιαστικά φιλοσοφική σκέψη με το μάτι και το πνεύμα του μεγάλου φιλόσοφου Φρειδερίκου Νίτσε.Κατατοπιστικό πραγματικά και πολύ χρήσιμο. Στην ουσία πρόκειται για σημειώσεις που κρατούσε ο Νίτσε γράφοντας την <<Γέννηση της Τραγωδίας>>. Σου δίνει την ουσία και τις διαφορές της σκέψης της φιλοσοφίας κάθε φιλόσοφου από τον Θαλή ως τους Πυθαγόρειους και τον Σωκράτη με θαυμασμό και σεβασμό για το πόσο μακριά έφτασαν κάποτε οι Ελληνες...