Ρόζα Παρκς: Για μια θέση στον κόσμο

by Χρυσάνθη Τσιαμπαλή

Ήταν 1η Δεκεμβρίου του 1955 όταν η Ρόζα Παρκς αρνήθηκε να παραχωρήσει τη θέση της στο λεωφορείο σε έναν λευκό επιβάτη. Συνελήφθη και οδηγήθηκε στη φυλακή. Η πράξη της έδινε στους Αφροαμερικανούς κατοίκους του Μοντγκόμερι στην Αλαμπάμα μια εξαιρετική ευκαιρία να συσπειρωθούν για να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους. Θα την άρπαζαν ή θα την άφηναν να πάει χαμένη;

Ένα μυθιστόρημα για τη Ρόζα Παρκς, τη γυναίκα που πρωταγωνίστησε με τόλμη και σθένος στο κίνημα των πολιτικών δικαιωμάτων στην Αμερική, βασισμένο στα γεγονότα και στην ατμόσφαιρα της εποχής.

112 pages, Paperback

First published January 1, 2022

About the author

Η Χρυσάνθη Τσιαμπαλή γεννήθηκε το 1975 στη Λάρισα όπου ζει. Είναι πτυχιούχος του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ έχουν κυκλοφορήσει πολλά βιβλία της για μικρά και μεγάλα παιδιά. Ανάμεσά τους τα Ένα ποντίκι αλλιώτικο από τα άλλα (2008) - τιμήθηκε με το Βραβείο «Πηνελόπη Μαξίμου» από τον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, Ρόζα Παρκς: Για μια θέση στον κόσμο (2022) - υποψήφιο για βραβείο Βιβλίου Γνώσεων του περιοδικού ο Αναγνώστης και υποψήφιο για βραβείο Εφηβικού Βιβλίου στα Βραβεία Κοινού Public.

Σε συνεργασία με τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Λάρισας δημιούργησε την πρώτη Λέσχη Ανάγνωσης για Παιδιά 6-12 ετών της οποίας υπήρξε συντονίστρια και υπεύθυνη του παιδαγωγικού σχεδιασμού των δράσεων από το 2016 έως και το 2020.

Κριτικές παρουσιάσεις της για βιβλία φιλοξενούνται κατά καιρούς σε ηλεκτρονικά περιοδικά.

Reviews

[Sofia Silverchild · Rating 5 out of 5]

Το βιβλίο μιλάει για τη γνωστή μοδίστρα Ρόζα Παρκς, που στις ΗΠΑ της δεκαετίας του '50 αρνήθηκε να δώσει τη θέση σ' έναν λευκό και πήγε στο δικαστήριο, γιατί αυτός ήταν ο νόμος. Αφηγείται τη ζωή της από τα παιδικά της χρόνια και μέχρι σχεδόν τη μετακόμιση στο Ντιτρόιτ μετά την επιτυχία του αγώνα του κινήματος των μαύρων για ίσα δικαιώματα, τουλάχιστον στα λεωφορεία. Βασίζονται όλα σε ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα όπως ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ο οποίος εμφανίζεται φυσικά στο βιβλίο καθότι ξεκίνησε κι αυτός από το Μοντγκόμερι της Αλαμπάμα, όπου ζούσε κι η Ρόζα. Στο επίμετρο παραθέτονται επιπλέον ιστορικές πληροφορίες που δε χώρεσαν στην πλοκή.
Η συγγραφέας έχει κάνει μεγάλη έρευνα και το βιβλίο με συγκίνησε πολύ.

[Πάνος Τουρλής · Rating 5 out of 5]

Η Ρόζα Παρκς (1913-2005) ήταν μια έγχρωμη γυναίκα που εργαζόταν ως μοδίστρα στην Αλαμπάμα και την 1η Δεκεμβρίου 1955 ήταν τόσο κουρασμένη που αρνήθηκε να παραχωρήσει τη θέση της στο λεωφορείο σε έναν λευκό, αντιστεκόμενη έτσι στην πολιτική φυλετικού διαχωρισμού που επικρατούσε τότε. Έτσι γεννήθηκε ένα κίνημα κατά αυτού του διαχωρισμού (ανάμεσα στους διοργανωτές του ήταν ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ) με προεξάρχον το μποϊκοτάζ για 381 μέρες της χρήσης λεωφορείου από έγχρωμους. Η Χρυσάνθη Τσιαμπαλή έγραψε ένα μυθιστόρημα για τη ζωή και τον χαρακτήρα αυτής της ηρωίδας, αφιερωμένο «Στα παιδιά μου, σε όλα τα παιδιά, με την πίστη πως ονειρεύονται έναν δικαιότερο κόσμο», όπως γράφει η ίδια εν είδει αφιέρωσης.

Το μυθιστόρημα έχει πολλές λογοτεχνικές αρετές και απευθύνεται σε παιδιά προεφηβικής και εφηβικής ηλικίας, που μαθαίνουν για τους σκληρούς αγώνες που έδιναν κάποτε οι άνθρωποι για πράγματα που σήμερα θεωρούμε αυτονόητα και ταυτόχρονα κατανοούν την αδικία και το λάθος στον φυλετικό ρατσισμό. Η συγγραφέας ξεκινάει από την παιδική ηλικία της Ρόζα, η οποία γεννήθηκε και μεγάλωσε την εποχή των απηνών διώξεων της Κου-Κλουξ-Κλαν κι αυτός ο φόβος τη στοίχειωνε από μικρή. Με μεγάλη προσοχή και ταυτόχρονα με συναρπαστική αφήγηση ζωντανεύει την ατμόσφαιρα και την εποχή που επικρατούσε στο Πάιν Λέβελ της Αλαμπάμα τη δεκαετία του 1920, με τα μαύρα παιδιά να πηγαίνουν σχολείο τον Νοέμβριο, αφού μέχρι τότε δούλευαν στις φυτείες, να αποφεύγουν κάθε λευκό, στους οποίους απαγορευόταν να απευθύνουν τον λόγο, πόσο μάλλον να τους αντιμιλούν και πολλά άλλα. Περιγράφονται τα κτήρια, οι δρόμοι, το σχολείο, οι φυλετικές διακρίσεις, η μουδιασμένη ατμόσφαιρα που επικρατούσε εκείνη την εποχή εκεί αλλά και ευρύτερα, πώς παρακινούσαν γονείς και δάσκαλοι τα παιδιά να μορφωθούν για να μην έχουν την τύχη των προγόνων τους, για να μεγαλώσουν ανεξάρτητα και να έχουν αυτοεκτίμηση και να στηριχτούν στις δυνάμεις τους.

Με την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Ρόζα γνωρίζουμε καλύτερα τον χαρακτήρα και τις αντιλήψεις της και σταδιακά φτάνουμε στη δεκαετία του 1950, όπου η Ρόζας έχει παντρευτεί και μένει πια στο Μοντγκόμερι, θυμωμένη που η τακτική των λευκών έχει ριζώσει για τα καλά: «Πριν το καταλάβεις έβλεπες τον εαυτό σου όπως τον έβλεπαν οι λευκοί» (σελ. 41). Το κλίμα παραμένει ίδιο, γεμάτο διακρίσεις και απαξίωση, ταπεινώσεις και κακομεταχείριση. Φυσικά και υπήρξαν λευκοί που υποστηρίζανε τα δικαιώματα των μαύρων κι ας πληρώνανε το τίμημα να παραγκωνίζονται από τους ομόφυλούς τους και να χάνουν φιλίες και γνωριμίες χρόνων. Διάφορα αποσπάσματα στο κείμενο τονίζουν την ισότητα μεταξύ των ανθρώπων: «Ο χειμώνας είχε μπει στο Μοντγκόμερι ορεξάτος και δίκαιος, με χαρά πάγωνε τις μύτες και τα αυτιά όλων μας, μαύρων και λευκών» (σελ. 53) και η Ρόζα έχει γίνει πια μια γυναίκα που ανησυχεί για όσα συμβαίνουν και θέλει να κάνει κάτι γι’ αυτό.

Κι έτσι έρχεται η μοιραία 1η Δεκεμβρίου: «Δεν είχα κανένα λόγο να σηκωθώ. Είχα κουραστεί. Δεν είχε κουραστεί το σώμα μου. Είχε κουραστεί η καρδιά μου. Είχε κουραστεί να νιώθει πως την τσιμπούν. Είχα κουραστεί να προσέχω πώς ζω» (σελ. 55). Με ενδιαφέρουσες ανατροπές, με αντικειμενικότητα, με λεπτομέρειες που δεν κουράζουν, με ζωντανούς διαλόγους καταγράφονται οι πολλές και σκληρές προσπάθειες ενημέρωσης και πειθούς με αφορμή τη δίκη της Ρόζας, αφού ο κόσμος είναι διστακτικός, υποταγμένος στη μοίρα του: «Πόσοι θα επιλέξουν να ταλαιπωρηθούν για να διεκδικήσουν κάτι που δε νιώθουν καν σίγουροι ότι τους ανήκει» (σελ. 69); Καταγράφονται βήμα προς βήμα οι κινητοποιήσεις, η δημιουργία μαχητικών ενώσεων, οι προσπάθειες του αιδεσιμότατου Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, το μποϊκοτάζ στα λεωφορεία και πολλά άλλα που έγιναν «για μια θέση»… στον κόσμο! Στο επίμετρο βιογραφικά σημειώματα των πρωταγωνιστών και βιβλιογραφία δίνουν τις απαραίτητες εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και ωθούν τα παιδιά σε περαιτέρω μελέτη.

Το βιβλίο είναι κατάλληλο για παιδιά από 11 ετών και πάνω και ανήκει στη Σειρά κατανόησης και ανάγνωσης «Φρούτα», στο στάδιο «Διαβάζω μυθιστορήματα». Η σειρά «Φρούτα» είναι «μια πρώτη γεύση από το πολύχρωμο περιβόλι της λογοτεχνίας, με ελκυστική εικονογράφηση και αισθητική αρτιότητα», ταυτίζεται με το γλωσσικό επίπεδο του παιδιού και το βοηθάει να διαχειρίζεται συναισθήματα με τέτοιο τρόπο που να αγαπήσει το διάβασμα. Τα βιβλία της σειράς είναι πολύτιμα για τα παιδιά που διαβάζουν με τους γονείς αλλά και για τον δάσκαλο που μπορεί να τα συστήσει στους μαθητές του στις ώρες της Ευέλικτης Ζώνης.

Πρώτη δημοσίευση στο site μου: www.vivliokritikes.com/%cf%81%cf%8c%c...

[KIRIAKI(Dominica Amat) · Rating 5 out of 5]

Πρώτη δημοσίευση εδώ: https://www.dominicamat.gr/2025/03/bl...

ΒΙΒΛΙΟΠΡΟΤΑΣΗ

Τίτλος: ΡΟΖΑ ΠΑΡΚΣ. ΓΙΑ ΜΙΑ ΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ (ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ)

Συγγραφέας: Χρυσάνθη Τσιαμπαλή

Εικονογράφηση: Little Miss Grumpy

Η απάντηση που θα πρέπει να δίνω σε όσους/ες με ρωτούν γιατί επιμένω να αγαπώ να διαβάζω βιβλία που προορίζονται για παιδιά και εφήβους/ες είναι τα ίδια τα βιβλία! Ειδικά, όταν έχουμε να κάνουμε με βιβλία όπως αυτό που διάβασα και σας προτείνω σήμερα. Ο λόγος για το βιβλίο της συγγραφέως Χρυσάνθης Τσιαμπαλή, με τίτλο ''ΡΟΖΑ ΠΑΡΚΣ. ΓΙΑ ΜΙΑ ΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ (ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ)", το οποίο κυκλοφόρησε, προ ολίγων ημερών, από τις εκδόσεις Ψυχογιός και απευθύνεται σε παιδικό/εφηβικό κοινό ηλικίας 11 ετών κι άνω. Ένα εξαιρετικό, από όλες τις απόψεις, βιβλίο που καλό θα ήταν να διαβαστεί τόσο από μικρούς όσο και από μεγάλους.

Δυστυχώς, ό,τι για εμάς θεωρείται ως κάτι δεδομένο κι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας, ό,τι κάνουμε ως κάτι φυσιολογικό και σαν δεύτερη φύση μας, δεν ισχύει για όλους τους ανθρώπους γύρω μας. Όλα αυτά τα χρόνια, έχουν γίνει πολλοί αγώνες για να υπάρχει ισότητα, αξιοπρέπεια στη ζωή και στην εργασία όλων των ανθρώπων, ίδια δικαιώματα, απάλειψη κάθε μορφής ρατσισμού, όπως και ανάγκη για μία ομαλή συμβίωση. Ναι, μπορεί να ακούγονται μακρινά όλα αυτά και να μας χωρίζουν δεκαετίες από τότε που τα κινήματα των Αφροαμερικανών για διεκδίκηση όχι εξωπραγματικών απαιτήσεων, αλλά όλων αυτών που αξίζει να έχει ένας άνθρωπος έλαβαν χώρα για πρώτη φορά, μα αρκεί να δούμε γύρω μας και να αντιληφθούμε ότι ναι μεν έχουν γίνει κάποια σοβαρά βήματα, μα υπάρχει δρόμος ακόμη...

''Ήταν 1η Δεκεμβρίου του 1955 όταν η Ρόζα Παρκς αρνήθηκε να παραχωρήσει τη θέση της στο λεωφορείο σε έναν λευκό επιβάτη. Συνελήφθη και οδηγήθηκε στη φυλακή. Η πράξη της έδινε στους Αφροαμερικανούς κατοίκους του Μοντγκόμερι στην Αλαμπάμα μια εξαιρετική ευκαιρία να συσπειρωθούν για να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους. Θα την άρπαζαν ή θα την άφηναν να πάει χαμένη;" (Από το οπισθόφυλλο)

Η συγγραφέας έχοντας ως πηγή έμπνευσης την ιστορία ζωής της εμβληματικής και σπουδαίας προσωπικότητας, της Ρόζας Παρκς, κι όλων εκείνων των τολμηρών και θαρραλέων πράξεών της που βοήθησαν να γίνει κινητοποίηση του κόσμου γύρω από τα πολιτικά/κοινωνικά/οικονομικά/ανθρωπιστικά δεδομένα της Αμερικής του τότε, γράφει μία ιστορία βασισμένη στη βιογραφία της ηρωϊδας μας και διδάσκει στα μικρά παιδιά έννοιες όπως η ενσυναίσθηση, η πίστη στον σκοπό, η πάταξη κάθε μορφής βίας και ρατσισμού, η αποδοχή της όποιας διαφορετικότητας, η εναντίωση σε ό,τι μας καταπιέζει, το θάρρος και η αντίσταση, καθώς και το πόσοι ανθρώποι υπάρχουν εκεί έξω που αποτελούν για εμάς άξια και ουσιαστικά πρότυπα ως προς το ήθος και τη συμπεριφορά τους.

Για μένα το παρόν βιβλίο είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία στην κατηγορία του που έχω διαβάσει όλα αυτά τα χρόνια. Με διαχρονικά δυνατά μηνύματα με πολλούς/ες αποδέκτες/τριες, γραφή ρέουσα που δίνει τα πάντα σε ρεαλιστικές διαστάσεις δίχως να τρομάζει, ή, να δραματοποιεί το οτιδήποτε, το βιβλίο διαβάζεται με μία ανάσα και μας κάνει να σκεφτούμε και να προβληματιστούμε με εύστοχο τρόπο. Ένα βιβλίο που αξίζει να έχετε στα ράφια των βιβλιοθηκών σας.

Αναζητήστε το! Καλή ανάγνωση.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός.