Muizenleven

by Eva Meijer

Flankie gaat altijd als eerste op verkenning uit. Bullie wast iedereen. Bram en Wezel zitten graag staart in staart en zijn de beste nestbouwers. Flankie, Bullie, Bram en Wezel waren ex-laboratoriummuizen die in 2020 bij filosoof en schrijver Eva Meijer kwamen wonen. Door voor de muizen te zorgen, gitaar voor hen te spelen, een tunnelnetwerk door de hele kamer te maken, maar vooral door hen aandachtig te bestuderen, leerde Meijer dat muizen heel andere wezens zijn dan we denken. Mensen zien huismuizen als plaag en wie ‘muis’ googelt vindt vooral manieren ze te vermoorden. Jaarlijks worden honderdduizenden muizen gedood als proefdier, om kennis te creëren voor mensen. Maar muizen zijn geen eendimensionale wezens. Net als mensen hebben ze hun eigen karakter en vriendschappen en begraven ze hun dode vrienden.

In Muizenleven schrijft Meijer over dieronderzoek en dierfilosofie. De muizen komen zelf aan het woord in verhalen, foto’s en tekeningen. De lezer leert over muizenrechten, -taal en -tijd. Van de muizen leren we hoe we anders kunnen samenleven en voor elkaar zorgen, en dat we allemaal deel uitmaken van een groter meer-dan-menselijk geheel.

Genres: Nonfiction, Nature, Philosophy

127 pages, Paperback

First published March 7, 2025

About the author

Eva Meijer is a philosopher, visual artist, writer and singer-songwriter. They write novels, philosophical essays, academic texts, poems and columns, and their work has been translated into over twenty languages. Recurring themes are language including silence, madness, nonhuman animals, and politics. Meijer also works as an academic philosopher, writes essays and columns for Dutch newspapers, and is a member of the Multispecies Collective.

Reviews

[Marcia · Rating 4 out of 5]

In het VPRO boekengids lijstje ‘Deze 25 non-fictieboeken uit 2025 wil je gelezen hebben’ viel mijn oog op Muizenleven van Eva Meijer. De verschijning van dit boek is mij compleet ontgaan en eerlijk gezegd zou ik niet zo snel een boek over muizen oppakken. Maar iets in de bespreking in de boekengids sprak me aan. En natuurlijk was ik al bekend met en fan van Eva Meijer en diens pen. Toen ik het boek op KoboPlus ontdekte besloot ik dus ‘even te proeven’ van het verhaal. Inmiddels zijn we een paar uur verder en heb ik Muizenleven tussen mijn alledaagse beslommeringen uit gelezen. Wat een interessant boek, zo liefdevol en leerrijk. De auteur biedt vanuit een heel persoonlijk verhaal stof tot nadenken. Ik ga dit boek aan verschillende mensen uit mijn omgeving tippen dan wel cadeau doen 🐭🩵

[Tiemen Hageman · Rating 5 out of 5]

Shit, nu wil ik ook muizen adopteren

[Tessa Kerre · Rating 4 out of 5]

Zo confronterend. Zo ontroerend. Zo pijnlijk. Zo mooi.

[Mieke]

Net als biografieen geen rating, maar wat een bijzonder boek. Heb nog nooit zoiets gelezen en het fascineerde me eindeloos, maar het vervreemdde ook. Tijdens het lezen belandde ik telkens in discussie met mezelf en mijn werkelijkheid. Absoluut interessant!

[Stella Starlight · Rating 5 out of 5]

Meijer refereert naar zichzelf als 'hen' dus dat voornaamwoord zal ik gebruiken in mijn stukje over dit boek. Samengevat ga ik alvast zeggen: Lees dit boek!

Schrijver en filosofe (en beeldend kunstenaar én singer songwriter) Eva Meijer filosofeert al schrijvend een monument voor muizen. Een standbeeld bouwen voor muizen was vast niet haar opzet maar zo ervaarde ik het wel: een standbeeld in de zin van 'Wij muizen zijn ook hier, en net zo hier als jij'.
Na hun adoptie van labmuizen geeft Meijer zich over aan de eigenheid van de muizen (en legt aan de lezer uit dat élk dier een eigen eigenheid heeft, los van mensen, hun menselijke blik en menselijke betekenisgeving).

Eva betoogt succesvol hoe alle dieren, en in dit geval muizen, net zoveel rechten hebben (en ja, die rechten zijn dus net zo politiek) als het dier 'de mens'.
Hen doet een dappere poging de muis niet te observeren en determineren vanuit een menselijke kijk en menselijke vooringenomenheid. Natuurlijk kan Eva nooit een muis worden en hun adoptiemuizen vanuit een muizenperspectief bekijken maar hen doet ontzettend hun best niet leidend te zijn in hun contact met de muizen, maar vólgend.

Meijer promoveerde in 2017 cum laude in de filosofie op een proefschrift over de politieke stem van dieren, waarvoor hen de Erasmianum Dissertatieprijs won. De auteur denkt dus al jaren na over andere dieren dan de mens.
Meijer koppelt hun ziens-en denkwijze aangaande de muizen (maar ook andere dieren) aan de Tao- of andersom: de Tao is de weg waarop zówel Meijer als elk ander mens en dier loopt en Meijer is zich daarvan niet alleen zeer bewust maar kan in dit boek ook heel goed aan de lezer overdragen wat dat inhoudt.

Dit boekje is uitstekend geschreven, goed leesbaar, én heel goed te begrijpen ondanks het niet zo gangbare filosofische gedachtegoed (voor Westerlingen althans).

[David · Rating 2 out of 5]

Zo ZIELIG hoe bedoel je we fokken 300 duizend labmuizen per jaar en ‘gebruiken’ maar de helft, dus de ene helft heeft een kutleven met allemaal tumoren en spuiten en ellende en de andere helft wordt na 6 maand gewoon ‘ongebruikt’ weggedonderd nadat ze hebben weggerot in een plastic bak zonder speelgoed of vrienden

Echt mensen moeten zich SCHAMEN over hoe ze dieren behandelen want letterlijk dierenmishandeling is gewoon genormaliseerd en denk er maar overna hoe een misselijk kut leven dat varken had als jij dat volgende broodje boterhamworst in je bek ramt voor jouw 30 seconden genot alsof je superieur bent aan een koe wanneer je zelf het mindere verstand van een koe hebt, fijne middag doei. Alsof die koe jou in een hok zou zetten en je zou mishandelen en doodschieten

#vega😍

[Kim · Rating 5 out of 5]

Eva Meijer werd een ander mens door te leven met de muizen. Ik werd een ander mens door te lezen van dit boek. Heb oprecht gehuild door de verhalen over hoe dieren ons van alles kunnen leren en ik besef me hoe achteloos ik ben geweest de afgelopen jaren door zo onbewust af en toe weer vlees en zuivel in mijn dieet te sneaken. Daar is het dus klaar mee, want dat zouden de muizen zo gewild hebben. WWSD (what would Spokie do?)!

[Niki Vervaeke · Rating 4 out of 5]

Een heel boeiend boekje over het samenleven met muizen en het aandacht hebben voor onze omgeving. Bewustzijn van onze antropocentrische visie op de wereld en leren observeren hoe dieren hun eigen visie op de wereld hebben.
anders kijken naar de wereld, elkaar, samenleven, verbinding
zeer inspirerend

https://athenaeumscheltema.nl/recensi...

[Malu Baert · Rating 4 out of 5]

Een boek over muizen, maar eigenlijk over zoveel meer. Over dierenrechten, over mensen, over hoe we leven. Prachtig verrijkend, het laat je stilstaan en reflecteren over je eigen leven en de maatschappij. Een aanrader

[Annemarie · Rating 4 out of 5]

Ik heb dit boek cadeau gekregen en had het waarschijnlijk anders nooit gelezen. Het was ook heel anders dan wat ik er vantevoren van verwachtte, maar het heeft me echt verrast en aan het denken gezet.

[Antoinette · Rating 4 out of 5]

Ja, natuurlijk is dit het natuurboek van het jaar.

[Meike Siemonsma · Rating 4 out of 5]

Leuk om te lezen over deze lieve muizen en hun gewoontes. Dat met goede boodschappen erin verwerkt.

[Summer Mackaaij · Rating 4 out of 5]

Was wholesome maar ook echt dieptriest tegelijkertijd.
Coole nieuwe inzichten waarvan ik me in de meeste kan vinden.
Thanks Aagje.

[Rebekka Van den Brink · Rating 5 out of 5]

Wat een indrukwekkend en prachtig en ruimdenkend boek! De manier waarop ze de kleine muizen waarde toekent is overweldigend, ik moest bij pagina twee al huilen. Het is zo mooi als iemand 'het kleine eert'. Al langer ben ik een groot bewonderaar van Eva Meijer en de manier waarop ze de mens en andere dieren in perspectief zet. Ik ben zo moe van onze antropocentrische traditie die ons door religie en cultuur met de paplepel ingegoten zijn. Dit boek voelt (zoals meer van haar) bevrijdend.
Niet alleen verbind ze muizenonderzoek (en onze kijk op muizen in het algemeen) met dierenrechten, ze maakt ook verbinding met het Taoïsme. Hoe mooi dat ook in de Tao de positie van de mens gerelativeerd wordt. Absoluut wil ik de Zhuang Zi ook gaan lezen.
In haar boek vertelt Eva Meijer ook over haar eigen leven, daarmee is het ook een verhaal over haar eigen persoon in relatie tot de muizen.
En daarmee ben ik ook mijzelf beter gaan leren kennen. Ik ben nog weer wat meer verbonden geraakt met mijn eigen waarden. ❣️ Erg ontroerend.... heb bijna alle levens van mijn hamsters aan mij voorbij zien trekken.

Quote van bladzijde 98:
"Je kunt alleen maar te weten komen wat een goede manier is van leven en omgaan met anderen door goed op je omgeving te letten. Deze manier van reageren op wat je omringt wordt in het Taoïsme gevangen met het begrip wuwei. Wuwei kan letterlijk worden vertaald met niet- handelen, maar als filosofisch begrip gaat het eigenlijk over aandachtig antwoorden op je omgeving. Niet je eigen mening doordrukken of wens projecteren op wat je omringt, maar begrijpen dat je altijd in wisselwerking leeft met alles wat anders is dan jij, in een steeds veranderende samenhang."

[Rachel Pouwer]

Fascinerend, politiek én heel lief ❤️

[Wouter]

Hoe meer je leert over hoe mensen met andere dieren omgaan en wat dat voor die dieren betekent, hoe moeilijker het leven wordt.

[Peter Altena · Rating 4 out of 5]

Prachtig verzorgd boek, goed geschreven. Niet alleen een portret van 'sociaal' leven van muizengroepen en individualiteit van muizen, maar ook een zelfportret van een stille, kwetsbare en strijdlustige kijkster. Het boek is niet enkel verhaal - 'een tegenverhaal' -, maar ook een pleidooi om anders te leven, anders te denken en beter te kijken naar anderen. Niet alleen in woorden, maar ook in tekeningen, foto's en voetnoten wordt verbeeld en gedacht.

[Jasmin Seijbel · Rating 5 out of 5]

Zelden las ik een boek dat zo liefdevol is. Muizenleven ontroert en confronteert tegelijk met grote vragen over macht, vrijheid en samenleven.

[Susie_Q]

Prachtig boek dat je anders over de wereld, onze plek en de plek van andere dieren daarin doet nadenken. Aanrader.

[Lola Kroeze · Rating 3 out of 5]

Ben het gaan lezen op aanraden van mijn stagebegeleider. Ik vond het een prettig boek en goed begin, maar het raakte mij een beetje kwijt rond de helft. Ze spreekt zichzelf tegen naar mijn mening. Ze is erg tegen antropocentrische (terecht), maar ze beschrijft de muizen met allerlei menselijke eigenschappen. Dat ze elkaar begroeten, rouwen om de dood en dat ze een vriendschap heeft met sommigen. Idk voelt scheef

[Judith Lichthart · Rating 5 out of 5]

4.5 Lief, mooi, ontroerend.

[Lies Bosma · Rating 4 out of 5]

Mooi klein boekje over muizen en hoe we ons als mensen tot ze verhouden

[Rudi · Rating 5 out of 5]

Een klein leuk boekje , over mens en muis , …..
Het heeft me wel wat muizenissen gebracht , ….. ik raak er niet echt uit , …. Dieren rechten ,….. dan zouden de rechten van schapen en wolven waarschijnlijk ergens in conflict komen met elkaar , …..
verder ben ik het wel volledig eens met de auteur dat er veeeeel teveel onnodig dierenleed is aangebracht door mensen allerhande , bv voor experimenten waarvan ik het antwoord al weet halverwege de vraag zonder eender welk dier te ambeteren , waarom de mens zichzelf uit het dieren verhaal geschreven heeft weet ik niet , de mens slaagt er gemakkelijk in zijn eigen soortgenoten even nodeloos te ambeteren als andere soorten , ……. Of waarom ie zichzelf op een sokkel heeft geplaatst terwijl een simpel virus, bacterie enz de soort gemakkelijk van de sokkel kan gooien de geschiedenis in ,

5 sterren een mooi boekje over mens en muis , wat doet reflecteren en nadenken ,

[Lieke · Rating 5 out of 5]

This book has inspired me deeply, as all of Eva Meijer’s books do. What I find particularly inspiring is the way Meijer makes ethical engagement tangible without turning it into a set of prescriptions.

Muizenleven allows the reader to witness how a certain way of relating to animals can take shape. This becomes clear through the combination of accessible, gentle language and the close attention paid to mice as individual beings. The author connects literature and theory with their own experiences of living with mice. This makes the ethical dimension of the book feel grounded and real, rather than abstract or moralising.

The book clearly expresses love for the mice; a love that is marked by sincerity, empathy, sensitivity, and a certain softness in how they are approached. It is simply present in the way the mice are observed, described, and interacted with. This form of ‘leading by example’ makes the book both moving and transformative.

Although the book contains some explicit statements about the urgency of an ecocentric approach and the seriousness of ethical wrongdoing towards animals (for example in the author’s clear position on veganism as a matter of basic decency), these statements never dominate. Their force lies precisely in the fact that they are embedded in a broader narrative of lived care. The persuasive power of the book is therefore mostly implicit.

This book leaves me feeling inspired and hopeful. It gives me the sense that there really are fellow human animals who share the same values and ethical sensibilities.

[Els · Rating 5 out of 5]

Muizenleven. Door: Eva Meijer.

Alles wat Meijer schrijft is geweldig, ik hou zo van hen. Maar een boek over muizen? Dat was wel een beetje een uitdaging voor mij, aangezien ik er schrik voor heb. En het is niet zomaar een boek met alleen maar woorden; er staan ook foto’s in! En toch heb ik het heel graag gelezen. Is mijn angst voor muizen zelfs wat afgenomen, denk ik. Ze zijn in ieder geval in mijn achting gestegen.

Het boek doet (niet geheel toevallig) denken aan de boeken van Len Howard, over haar samenwonen met vogels. Meijer schreef trouwens een prachtige roman over Howard.

Muizenleven is een verslag van Eva’s samenwonen met verschillende groepen muizen, daarnaast is het ook een pamflet voor meer respect en gelijke rechten voor niet-menselijke dieren. Het is een wetenschappelijk, filosofisch, poëtisch boek. Met hier en daar een gedicht maar elke zin ademt poëzie. Eigen aan de geweldige schrijfstijl van Meijer. Diens werk is steeds van een grote schoonheid.

Liefde, de dood, kijken en bekeken worden, proberen in iemands hoofd te kijken, observeren, leren, groeien als persoon,… het komt allemaal voorbij in dit prachtige pleidooi voor de gelijkheid van alle dieren. Mooi, mooi, mooi!

[Lianne · Rating 3 out of 5]

Ik zag dit boek in de boekenwinkel liggen bij andere natuurboeken en de achterkant wekte mijn interesse. Ik was benieuwd wat je kunt leren van muizen. Heel veel dus! Eva heeft gewoon veel gedeeld over haar ervaringen met de muizen die ze adopteerde en we kunnen er echt veel van leren.

Lekker kort en krachtig!

‘Muizen die elkaar aardig vinden zitten graag staart in staart. Je staart over die van iemand anders leggen is een blijk van vertrouwen.’

‘Het is zo makkelijk om afgeleid te raken door wat er om je heen gebeurt en wat er van je wordt verwacht maar veel van wat belangrijk lijkt is dat eigenlijk niet door het leven van de muizen te zien verlopen leerde ik de cyclus van het leven op een nieuwe manier kennen. Eerst ben je jong en ontdek je alles dan weet je ongeveer hoe je leven eruitziet en hou je je bezig met je projecten dan word je oud en wordt alles langzamer en langzamer minder ondertussen groeien vriendschappen door en blijf je leren.’

[Florine · Rating 4 out of 5]

Ik ben overtuigd…ik ben op een ander denkspoor gezet door dit boek. Ik kan voorlopig niet meer naar een muis kijken en zonder mij af te vragen wat het karakter van die muis zou zijn. Wat een bijzondere dieren! Hoe ze voor elkaar zorgen, bij elkaar zitten, hun staartjes in elkaar draaien. Wat ze doen om hun dag, hun leven, zinvol te laten zijn (en hoe wij mensen daar soms zo extreem gevoelloos op trappen).

De liedjes of gedichtjes deden mij niet zoveel (ze waren ook niet voor mij geschreven maar toch). Geeft niet.

Ik ben wel benieuwd naar hoe een meersoortige samenleving eruit ziet. Nooit zo bij stil gestaan, en daarin ben ik niet alleen. Maar toch.

[Lies · Rating 4 out of 5]

Mijn huisgenoot heeft een fobie voor muizen, misschien moet ik hem dit boek kado doen. Wie dit leest kan toch niet anders dan gaan houden van die klijne beestjes. Ik wil nu in elk geval ook bevriend worden met de muizen in mijn huis, maar ik denk niet dat die huisgenoot blij zal zijn als ik kleine stukjes pinda in de hoeken van de kamer leg om ze te lokken. (wat ik zeker niet heb gedaan, nee hoor echt niet)

[Emilio Stoppelenburg · Rating 3 out of 5]

Veel geleerd over de muis. En een mooi perspectief. Graag had ik gewild dat het boek wat toegangelijker geschreven was, dat het leven in dierengemeenschappen of het idee van leven met dieren er wat meer rustig in gemasseerd werd. Zodat ik het aan kon raden aan mensen die daar nog geen benul van hebben.

[Danielle Raaijmakers · Rating 4 out of 5]

Dit was zo leuk en mooi geschreven. Je merkt dat Eva Meijer heel veel onderzoek heeft gedaan en ze weet dat erg goed te vertalen naar haar observaties van de muizen, naar wijze levenslessen die ze heeft geleerd. Ik merkte tijdens het lezen al dat ik dieren meer en anders ging observeren op straat of bij mensen thuis. Dikke aanrader voor dierenvrienden!