Het meisje dat er niet mocht zijn

by Wilma Geldof

Na haar indrukwekkende YA-romans Elke dag een druppel gif en Het meisje met de vlechtjes schreef Wilma Geldof opnieuw een aangrijpend WOII-boek. Het meisje dat er niet mocht zijn gaat over een moeder-dochterrelatie en de moed die nodig is om het verleden onder ogen te zien. Wilma Geldofs YA-romans zijn bekroond met de Thea Beckmanprijs en de Duitse Gustav-Heinemann-Friedenspreis. 1961. In het jaar dat het Eichmann-proces loopt, moet de zestienjarige Ditte een schoolopdracht maken over de Tweede Wereldoorlog. Ze wordt gekoppeld aan een nieuw meisje in de klas, Rivka. Maar Ditte weet vrijwel niets over het oorlogsverleden van haar moeder, Nora. Ze weet zelfs niet wie haar biologische vader is. Omdat haar moeder weigert iets te vertellen, gaat Ditte zelf op onderzoek uit. De waarheid is onthutsender dan ze had kunnen denken. Ben je meer dan de keuzes van je ouders? En kan ze bevriend blijven met Rivka? Haarlem, 1943. De zestienjarige Nora snakt naar lé de liefde, jongens, dansen, gelukkig zijn. Maar door de oorlog ligt haar leven stil. Tijdens een verzetsklusje ontmoet ze een jongen op wie ze niet verliefd wil worden, maar het is onoverkomelijk. Deze liefde verandert haar leven voorgoed. Uiteindelijk staat Nora er helemaal alleen voor. 'Geldof schildert in rake bewoordingen en korte zinnen een authentiek, rauw en oprecht portret van een bijzonder meisje.' Nederlands Dagblad over Het meisje met de vlechtjes

Genres: Young Adult, Audiobook, Historical Fiction, Fiction

356 pages, Kindle Edition

First published April 2, 2025

Reviews

[Willemijn jufwillemijnopallstars · Rating 5 out of 5]

In één ruk uitgelezen

[Simone Bais · Rating 4 out of 5]

Bijzonder jeugdboek over de impact van de Tweede Wereldoorlog, vanuit twee interessante perspectieven; de 'moffenhoer' en het ‘moffenkind’ dat daaruit voortkwam. Je leest om en om het verhaal van Nora en Ditte wanneer ze ongeveer even oud zijn en zo begrijp je langzaamaan steeds meer wat er tijdens de Tweede Wereldoorlog is gebeurd en hoe dat een zwijgzame Nora, een gesloten moeder heeft gecreëerd. Ditte wil echter antwoorden, duidelijkheid. ‘Het is gruwelijk. En toch denk ik dat de dingen gezegd moeten worden. Dat anders niets kan veranderen.’ Het boek had van mij iets dunner gekund, sommige uitstapjes waren voor het verhaal wat mij betreft overbodig, maar maken tegelijkertijd duidelijk hoe secuur en gedetailleerd Wilma Geldof schrijft. Het eind is prachtig en werkt toe naar de boodschap van het verhaal wanneer Ditte zegt: ‘We zijn allemaal meer dan ons verleden. Wie mij aankijkt op de keuzes of daden van mijn ouders is zelf geen haar beter. Ik ben geen schande.’ Op dat we nooit vergeten, dit nooit meer…

[Manon (bookswithonno) · Rating 5 out of 5]

*4.5

[Marcella · Rating 4 out of 5]

Ik schreef tijdens mijn MA Jeugdliteratuur een scriptie over tweede en derde generatie oorlogslachtoffers, oftewel over hoe de oorlog wordt doorgeven aan een nieuwe generatie. Deze young adult-roman had perfect in de selectie van boeken gepast waar ik onderzoek naar deed. Het meisje dat er niet mocht zijn gaat over een moeder en dochter relatie, over de behandeling van “moffenmeiden”, en bevat indringende thematiek over het belang van zwijgen doorbreken en een nieuwe, eigen identiteit van een nieuwe generatie. Het verhaal is, zoals we gewend zijn van Wilma Geldof, sterk verteld maar flink pittig op sommige momenten. Ik vond het erg indrukwekkend.

[Saar Steverlinck · Rating 4 out of 5]

Wat goed dat er boeken zijn die aan jonge mensen uitleggen dat het zelden zwart wit is en doorgaans vooral heel wat soorten grijs.

[Demi Stein · Rating 5 out of 5]

De recensie is oorspronkelijk geplaatst op: https://boekenkrant.com/recensie/het-...

Van Wilma Geldof las ik eerder Elke dag een druppel gif en dat vond ik toen een heel goed boek. Zodoende was ik dan ook direct nieuwsgierig naar Het meisje dat er niet mocht zijn. Een Young Adult roman over de Tweede Wereldoorlog.

Het boek is opgedeeld in twee tijdlijnen: Ditte in 1961 en Nora in 1943. Dit zien we ook terug op de cover, waar het meisje met de blonde haren duidelijk ten tijde van oorlog leeft en het andere meisje veilig lijkt te zijn.

Eichmann-proces
Het meisje dat er niet mocht zijn begint vanuit het perspectief van Ditte. De zestienjarige Ditte moet voor school een opdracht maken over de Tweede Wereldoorlog wat aangewakkerd wordt doordat dit het jaar is van het Eichmann-proces. Ditte weet echter vrijwel niets van de Tweede Wereldoorlog, aangezien dit een verboden gespreksonderwerp bij hun thuis is. Het oorlogsverleden van haar moeder is voor Ditte dan ook onbekend, evenals wie haar biologische vader is. Door de docent wordt Ditte voor deze opdracht gekoppeld aan een nieuw meisje in de klas: Rivka.

Onderzoek
Omdat Ditte’s moeder blijft weigeren iets te vertellen over de Tweede Wereldoorlog gaan Rivka en Ditte samen op onderzoek uit. De waarheid die daarbij naar boven komt is schokkender dan de dames eigenlijk hadden verwacht. Daarnaast heeft Rivka ook haar eigen geschiedenis die hun nieuwe vriendschap wellicht op het spel zet.

De Tweede Wereldoorlog
Het tweede perspectief waar we in Het meisje dat er niet mocht zijn over lezen is dus dat van de zestienjarige Nora. Het is 1943 en Nora woont in Haarlem, ze snakt eigenlijk naar één ding: het normale leven. Plezier maken, dansen, jongens, de liefde… Maar dat gaat tijdens de Tweede Wereldoorlog natuurlijk niet zo gemakkelijk.

Nora doet af en toe kleine klusjes voor het verzet, zij wil net zoals vele anderen dat de Duitsers uit Nederland vertrekken. Bij dit klusje ontmoet ze een jongen. Hoewel ze niet verliefd op hem wil worden, gebeurt het toch en kan ze niet ophouden met aan hem te denken. Deze verliefdheid verandert echter haar leven op manieren die ze nooit heeft zien aankomen. Het resultaat? Nora staat er uiteindelijk als jonge vrouw helemaal alleen voor.

Vooroordelen en pijn
Geldof laat in de Young Adult zien hoe snel mensen vooroordelen hebben en hoeveel pijn dit een ander kan doen. Het verhaal laat ook zien dat niet alles altijd zo zwart-wit is als het lijkt. Het meisje dat er niet mocht zijn is een origineel verhaal dat een goed beeld geeft van onverwachte liefde en hoe niet iedere verliefdheid in een mooi sprookje eindigt. De Young Adult is beklemmend en rauw, maar de schrijfstijl van Geldof is toegankelijk en sluit goed aan op de doelgroep waardoor het toch soepel wegleest. In combinatie met de spanning en vermakelijkheid is het een boek dat je het liefst in een ruk uitleest. De samenkomst van de twee tijdlijnen was niet super onverwachts of een plottwist te noemen, maar door de emotionele lading dat het boek met zich meebrengt is dat ook niet nodig.

[Kato · Rating 4 out of 5]

4,25⭐️
Heel heftig dit😓

[Kitty Hovenkamp · Rating 5 out of 5]

“Het meisje dat er niet mocht zijn” van Wilma Geldof vond ik, net zoals “Elke dag een druppel gif” dat ik eerder las, een sterk en indrukwekkend verhaal. Tijdens het Eichmann proces (1961) moet dochter Ditte een schoolopdracht maken. Dit doet ze samen met Rivka (een joods meisje). Naast de verhaallijn van de dochter, speelt het verhaal van de moeder, in de tijd van WOII. Over het oorlogsverleden werd altijd gezwegen, twee brieven die Ditta vond bracht daar verandering in. Stap voor stap ontrafelde zij het verdrietige leven van haar moeder in de oorlog. Een leven vol angst, schaamte omdat zij een moffenmeid was, vernedering tijdens en na de oorlog. Haar keuze, die zij in haar verliefdheid heeft gemaakt, heeft ook effect op Ditta, die na de oorlog gestraft werd omdat haar moeder voor de Duitse soldaat had gekozen. Opnieuw een indrukwekkend boek dat nog lang na zoemt.

[Janneke RS · Rating 5 out of 5]

Aangrijpend en zet je aan het denken. Heel goed dat deze kant van de oorlog belicht wordt.

[De Grote Vriendelijke Podcast]

Historische, indrukwekkende jeugdroman die zich afspeelt tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. We volgen Nora in 1943, die door een ontmoeting met een Duitse soldaat haar toekomst op het spel zet. En we volgen haar dochter Ditte in 1963, die voor een schoolopdracht achter een schokkend familiegeheim komt. Een meeslepend boek gebaseerd op waargebeurde verhalen en feiten over (onder anderen) moffenmeiden, dat goed onder je huid gaat zitten.

Uitgegeven bij Luitingh-Sijthoff, voor lezers vanaf 15 jaar.

We bespreken dit boek in aflevering 145 van De Grote Vriendelijke Podcast. Luister nu via Spotify, je podcast-app of https://degrotevriendelijkepodcast.nl

[Inge Conradi · Rating 5 out of 5]

“ ‘Zo praten buitenstaanders,’ onderbreekt Rivka me fel. ‘Maar niks is lang geleden zolang er nog mensen zijn die het weten. Of zolang kinderen als ik hun ouders missen.’ (…) ‘Veel Nederlanders weten er nauwelijks wat van. Als het over oorlog ging, was het altijd hun Hongerwinter. Tot nu.’ “

Net na het lezen van dit stuk in het boek las ik op NPO Kennislink een artikel over de jaren na de oorlog. Wat gebeurde er met, met name vrouwen, die verliefd waren op een Duitser tijdens WOII? Puur toeval of niet, het boek en het artikel grepen mijn aandacht.
Geldof heeft op een mooie, warme manier twee werelden naast elkaar gezet: de wereld van de verliefde vrouw en de wereld van het meisje dat geboren is uit liefde. Echter in de tijd waarin en waaruit de dochter geboren werd werkte niet mee.

Ditte, de dochter van Nora, wordt op school geconfronteerd met een werkstuk voor geschiedenis. Interview iemand die de oorlog heeft meegemaakt. De eerste aan wie Ditte denkt is haar moeder. Extra bij de opdracht is dat er moet worden samengewerkt. En zodoende leert Ditte Rivka kennen. Een meisje met een tegenovergestelde oorlogservaring en achtergrond. En dat in het jaar 1961, nog vrij kort na WOII en een tijd waarin veel gruwelijkheden naar buiten kwamen.

Tegelijkertijd volgen we het verhaal van Nora, de moeder van Ditte. Zij wordt verliefd op Dieter, een Duitse soldaat. Is liefde tegen te houden? Nee! Via de oven van Nora volgen we de andere kant van de oorlog. Maar vooral ook het stuk erna: de verwerking, de vernedering en de meningen van anderen.

De twee verhaallijnen lopen mooi in elkaar over en Gelof weet er met goede open plekken voor te zorgen dat je door wil blijven lezen. Niet eerder las ik een roman die de oorlog vanuit deze twee ogen bekeken. Ik werd het verhaal ingezogen en kon het ‘s avonds niet wegleggen.
Ook vond ik het geinig dat de schrijfster op tactische wijze haar twee eerder verschenen oorlogsboeken nog een plekje geeft in dit boek. Aan de trouwe lezer uit te zoeken waar ;).

Aanrader! Zeker als je net als ik geïnteresseerd bent in deze periode.

[Catharina Hart · Rating 4 out of 5]

Wilma Geldof is een parel als het gaat om het toegankelijk maken van grote rampen in YA. Ook voor "echte" volwassenen kan het absoluut geen kwaad om deze boeken tot je te nemen, want er wordt een manier van kijken gepresenteerd die voor iedereen waardevol is. Het is een oorlogsboek maar het overstijgt ook de oorlog; in essentie gaat het over mens-zijn.

Deels speelt het verhaal in Haarlem in 1961. Vanwege het Eichmann-proces moet de zestienjarige Ditte een schoolopdracht maken over de Tweede Wereldoorlog. Ze wordt gekoppeld aan Rivka. Maar Ditte weet niets over het oorlogsverleden van haar moeder, Nora. Ze weet ook niet wie haar vader is.
Deels worden we meegenomen naar 1943. Nora is 16 en wordt verliefd op iemand, op wie je beter niet verliefd kunt worden.

De titel slaat zowel op Rivka als op Nora als op Ditte.

Klein puntje van kritiek is dat de meisjes, maar met name Ditte, wel erg mondig en handelend zijn. Ik vroeg me steeds af of dat in 1961 wel kon. Ook het taalgebruik is soms erg modern. Maar, de meisjes zijn rolmodellen. En rolmodellen moeten soms wat extra mondig zijn en extra heldhaftig. Anders heb je geen verhaal en niets om je in te spiegelen.

[Sterre Rijst · Rating 4 out of 5]

Mooi boek om te lezen, twee verhalen die goed in elkaar overlopen en waarbij je meeleeft met beide hoofdpersonen. Het is interessant om te lezen hoe het leven na de oorlog was, vooral voor Nederlandse vrouwen die een relatie hadden met een Duitse soldaat en wat hun na de oorlog is overkomen. Wat het boek zo mooi maakt, in mijn ogen, is dat op het eind de verhalen samen komen en je leert dat iedereen een eigen verhaal heeft.

[Charel Molema · Rating 4 out of 5]

Ik ben dol op de boeken van Wilma Geldof en ook Het meisje dat er niet mocht zijn stelde niet teleur. Ze schrijft over de Tweede Wereldoorlog op een manier die blijft verrassen en dit keer vooral over het grijze gebied tussen goed en fout. Het boek laat zien hoe keuzes in oorlogstijd zelden zwart-wit zijn en zet je als lezer aan het denken.

[Marjon · Rating 5 out of 5]

6/5 ⭐️

[Celina · Rating 5 out of 5]

Ontzettend mooi geschreven, indrukwekkend verhaal. Vanuit verschillende perspectieven. Mooi om voor te lezen in groep 8 en ik gesprek te gaan. (burgerschap/ WOII)

[Sarah · Rating 4 out of 5]

Fascinerend. Was niet zo ondersteboven van als 'Elke dag een druppel gif', hoewel deze misschien nog gelaagder was, maar alsnog heel indrukwekkend.

[Marcel Driel · Rating 4 out of 5]

“Zonder harnas ben je sterker”

Ik heb drie maanden over het boek gedaan, zo heftig vond ik het. Het is heel goed geschreven en je leeft echt mee met beide meiden. En dat einde is geweldig.

Maar poeh. Zoveel gehuild tijdens het lezen.

[Margriet Smits · Rating 3 out of 5]

‘Mensen zijn mensen. En die zijn tot erge dingen in staat, had ik willen zeggen, onder bepaalde omstandigheden. Waarom zou ik een uitzondering zijn?’
p. 284

In twee verhaallijnen leren we Ditte en haar moeder Nora kennen. Nora die verliefd wordt op een jonge Duitse soldaat tijdens de bezetting en haar dochter Ditte die, als ze 16 is en een nieuwe, Joodse vriendin maakt, steeds meer ontrafelt van het verleden van haar moeder en dat van zichzelf.

Nora’s verhaal wordt verteld door een zij-verteller, Ditte volgen we dichter op de huid in een ik-vorm. Geldof werpt je terug in de tijd, maar dat voelt wat gekunsteld: merknamen van toen, muziek van weleer. Ook het taalgebruik en de handelingen van Ditte en haar vriendin Rivka doen kinderachtiger aan dan de 16-jarigen die ze zijn. Geldof verwijst naar haar eerdere romans ‘Het meisje met de vlechtjes’ en ‘Elke dag een druppel gif’, maar dit boek is goed op zichzelf te lezen. Het geeft je een inkijkje in het leven van een Duits liefje ná WOII. De doorwerking is hevig, ook nog in het leven van Ditte.

Het loopt gelukkig goed af voor allebei. Ditte vindt zichzelf en ontdekt een paar levenswijsheden.

‘Wat ik wil zeggen, is dat wie mij aankijkt op de keuzes of daden van mij ouders zelf geen haar beter is. Ik wil geen schande meer zijn. Ik bén geen schande. (…) Ik ben Ditte.’
p. 379

‘Maar ik weet ook dat de waarheid de enige manier is om echt vriendinnen te kunnen zijn.’
p. 381

Ik zou het boek misschien iets te weinig gelaagd vinden voor een bovenbouwleerling, maar voor een derdeklassers is het een interessant perspectief op WOII. De thematische schuldvraag zou je kunnen laten opvolgen door De aanslag.

[Susan Wijbrandts-Pelk · Rating 5 out of 5]

"Thuis werd een steeds krapper harnas waarin ze niet kon ademen. Ze wilde dat de oorlog voorbij was. Ze wilde dat Dieter alles oploste.
Ze wilde dat pa er nooit achter zou komen.
Boven op haar kamer stompte ze keihard in haar buik. En nog een keer en nog een keer - tot haar buik keihard werd en ze pijnlijk vooroverboog. Ze wilde dat daarbinnen niets zat."

Nora is zeventien wanneer zij tijdens de Tweede Wereldoorlog verliefd wordt, ook al wil ze dat eigenlijk helemaal niet.
Deze verliefdheid heeft een hele hoge prijs en blijkt verregaande gevolgen te hebben voor de rest van haar leven.

Ditte weet dat haar moeder een zwaar geheim met zich meedraagt over haar verwekker, maar haar moeder weigert daarover te praten. Wanneer zij voor school iemand moet interviewen over de oorlog, gaat Ditte op onderzoek uit. Maar kan zij leven met de waarheid?

Auteur Wilma Geldhof schrijft heel pakkend en eerlijk over de oorlog en de heftige jaren daarna vol schaamte, haat, verlies en verdriet.

De afwisselende hoofdstukken, geschreven vanuit de perspectieven van Nora en Ditte, sluiten naadloos op elkaar aan en dit houdt het verhaal interessant.

Hier en daar worden er Duitse woorden en zinnen verweven in het verhaal, maar deze worden meestal daarna in het Nederlands uitgelegd/vertaald.
Dit brengt een authentieke sfeer met zich mee, maar kan (jonge) lezers die niet bekend zijn met de Duitse taal ook enigszins afschrikken.

'Het meisje dat er niet mocht zijn' is een indrukwekkend YA-boek dat na het lezen van de laatste bladzijde nog een tijdje nagalmt in je gedachten!

[Marleen · Rating 5 out of 5]

Wilma Geldof heeft me weer omver weten te blazen met haar nieuwe roman voor jongeren (14+). Maar ook voor volwassenen is dit boek over familie, liefde en uitsluiting in en na WOII zeer de moeite waard. Het verhaal wordt om en om verteld door moeder Nora (van 1943 tot 1945) en dochter Ditte (in 1961). Het is gebaseerd op historische feiten en Geldof schrijft zo overtuigend dat je volledig wordt meegesleept door het verhaal waarin niets zwart-wit blijkt te zijn.

[Mark De Leesmeester · Rating 5 out of 5]

1961. De zestienjarige Ditte moet een schoolopdracht maken over de Tweede Wereldoorlog. Ze wordt gekoppeld aan een nieuw meisje in de klas, Rivka. Maar Ditte weet vrijwel niets over het oorlogsverleden van haar moeder, Nora. Ze weet zelfs niet wie haar biologische vader is. Omdat haar moeder weigert iets te vertellen, gaat Ditte zelf op onderzoek uit.

Haarlem, 1943. De zestienjarige Nora snakt naar léven: de liefde, jongens, dansen, gelukkig zijn. Dan ontmoet ze een jongen op wie ze niet verliefd wil worden, maar het is onoverkomelijk.

IJzersterk, indrukwekkend geschreven verhaal over een onderbelicht deel van de Tweede Wereldoorlog. Een verhaal over een liefde tijdens de oorlog die vergaande gevolgen heeft. En een verhaal over de zoektocht van een meisje naar haar eigen verleden.

Wilma Geldof heeft veel onderzoek gedaan voordat ze dit boek schreef. Ze weet ze zich goed te verplaatsen in de personages en hierdoor voel je als lezer wat de hoofdpersonen meemaken. Haar schrijfstijl is rauw en direct en dat maakt dat je als lezer helemaal het verhaal in wordt gezogen.

Je leest afwisselend het verhaal van Ditte in 1961 en dat van haar moeder Nora tijdens de oorlog. Hierdoor bouwt het verhaal zich goed op. Dit boek laat op schokkende wijze zien wat oorlog met mensen doet. Wie is goed? Wie is fout? Ben je als kind verantwoordelijk voor de keuzes van je ouders?

Een boek dat grote indruk op mij heeft achtergelaten. Een aanwinst binnen de jeugdliteratuur over de Tweede Wereldoorlog!

[Anne · Rating 5 out of 5]

Een prachtig young adult boek over een meisje dat bij de start niet weet wie haar vader is. Zij raakt bevriend met een joods meisje en naar aanleiding van een geschiedenis opdracht gaat zij op zoek naar haar vader. Hierbij ontdekt ze dat dit een Duitse officier was. Langzaam deelt haar moeder haar verhaal en geschiedenis. Een echte aanrader helemaal omdat dit de kant van de “moffenmeiden” belicht en wat hen na de tweede wereldoorlog aangedaan is.

[Stampertje · Rating 5 out of 5]

Heel mooi gebruik gemaakt van 2 POV's in verschillende tijden. Ik heb achteraf het idee dat ik veel meer weet dan Ditte, maar eigenlijk is alles haar ook verteld. Het boek geeft een goed beeld van hoe de oorlog voor meerdere groepen mensen is geweest. Op een fijne en meeslepende manier geschreven. Aanrader.

[Lieke Polak]

Tweede boek van de YA-nascholing en heb erg genoten. Vanavond ruim een uur onafgebroken gelezen en me zelfs niet laten afleiden door schaatsen op tv: je wordt compleet meegezogen in de twee-vertelling over WOII en de naslaap daarvan in Haarlem - daar doen het lelijke omslag en de cringe titel niks aan af

[Yessica · Rating 5 out of 5]

Prachtig geschreven jeugdroman over de nasleep van de tweede wereldoorlog. Een onderwerp dat zeker meer aandacht mag krijgen in de klas. Voorlezen vanaf groep 8 en koppelen aan gesprekken in de klas over vooroordelen, vriendschappen, wel of niet verantwoordelijk zijn voor je eigen familiegeschiedenis en de nasleep van de oorlog in Nederland.

[Laura · Rating 4 out of 5]

In Het meisje dat er niet mocht zijn wordt het effect van de oorlog gedurende meerdere generaties zichtbaar via de verhaallijnen van moeder Nora, die tijdens de Tweede Wereldoorlog als tiener verliefd wordt op een Duitse soldaat, en dochter Ditte, die tijdens het Eichmann-proces in 1961 een schoolopdracht moet maken over de Tweede Wereldoorlog. Maakt het hebben van een relatie met een Duitser je een landverrader? Wat voor impact heeft dit op de dochter die voortkomt uit deze relatie en op school bevriend is met de Joodse Rivka? Een mooi en toegankelijk verhaal!

[Jessica · Rating 5 out of 5]

Wat een emoties heb ik gevoeld bij dit boek! Boosheid, verdriet, begrip echt van alles. Soms zo heftig dat ik het boek echt even weg moest leggen. Dit boek zal ik nooit vergeten. Zelfs een stukje geschiedenis wat ik dus echt niet wist (volkswoede) en wat heeft dit me geraakt.

[Charlotte Brands · Rating 5 out of 5]

Mooi geschreven boek over de nasleep van de 2e wereldoorlog en de pijn die meegedragen wordt door de hoofdpersonen nog jaren later. Dit is een young adult boek 15-18 jaar dat een mooie toevoeging is aan de collectie, zeker ook omdat het uit het perspectief van een 16-18 jarige geschreven is.

In het boek komen Ditte en Nora aan het woord. Nora is de moeder van Ditte en zij vertelt hoe het was tijdens de 2e wereldoorlog toen ze een relatie kreeg met een Duitser. En 16 jaar later wil ze niks delen met Nora over haar verleden en over Dittes vader, dus gaat Ditte zelf op zoek naar informatie. Ondertussen raakt ze ook bevriend met Rivka wiens ouders en broertje zijn overleden in een kamp. Met hulp van Rivka en diens moeder komt het verhaal eindelijk naar boven.

[Laurina De · Rating 4 out of 5]

Prachtige jeugdroman! Goed om weer in deze tijd richting 4/5 mei te lezen.

Citaat van één van de hoofdpersonen:
'de schaamte en pijn zitten vast in mijn lichaam als het DNA van mijn vader.'

En:
'Zonder harnas ben je sterker!'