What do you think?
Rate this book
Stad O.
In 2035 verkeert de wereld in crisis. Schaarste en armoede domineren, behalve in Stad O., waar de inwoners genieten van luxe: volle schappen, riante woningen en royale salarissen dankzij de fabriek Martha. Bethe en Tobias, een welgesteld koppel met een kinderwens, lijken het perfecte leven te leiden. Maar gaandeweg komt Bethe erachter dat er onverklaarbare dingen gebeuren. De fabriek lijkt gevaren met zich mee te brengen, en als ze op onderzoek uit wil ondervindt ze tegenwerking van het stadsbestuur. Terwijl Tobias berust in de situatie, vraagt Bethe zich af: wil ze nog wel een toekomst bouwen in een stad vol geheimen en gevaar? In een even verrassende als verontrustende opvolger van zijn succesvolle en bekroonde debuutroman Stenen eten schetst Koen Caris een samenleving waarin welvaart en veiligheid om voorrang strijden. Een wereld waar we in angstvallig hoog tempo op af lijken te denderen.
320 pages, Paperback
Published September 17, 2025
15 people are currently reading
363 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 58 reviews
February 4, 2026
Veel vibes rondom ouderschap, een coverup en een hoofdpersoon die niet weet wat ze wil (maar wel dat het constant iets anders is dan wat haar gemanicuurde company town en man haar voorschotelt). Dit alles bij elkaar maakte voor mij Stad O. nog geen overtuigende roman
Er wordt naar niemand gespuugd die normaal doet
Stad O. begint veelbelovend, met Bethe en Tobias die schijnbaar alles hebben in een afbrokkelende wereld. In Stad O. wordt er goed voor hen gezorgd, hoewel er wat vijftiger jaren sociale druk is om kinderen te krijgen. Spoiler: we komen er nooit, op geen enkele manier achter waarom het utopische bedrijf wat Stad O. en de bijbehorende kernfusie fabriek uitbaat, er ook maar enig belang aan hecht waarom hun werknemers kinderen moeten krijgen. Ze hebben en passant ook homoseksuele medewerkers in dienst, in de fictie afdeling van de bibliotheek en in de universiteit aan de letteren faculteit. Dit terwijl Stad O. welgeteld 25.000 inwoners heeft. Waarom er letterlijk betaald wordt om kinderen te krijgen terwijl schijnbaar om de stad heen de wereldorde uit elkaar valt en mensen letterlijk staan te trappelen om in de company town te werken wordt nooit duidelijk. Ook zijn mensen aan minimaal 10 jaar contracten gebonden, maar worden ze wel extreem goed betaald. Het is allemaal een beetje inconsequent en er komen weinig antwoorden naar voren. Wat er met Nederland gebeurd is (op basis van de voornamen van de hoofdpersonen) en dat de energiecentrale 4 landen van stroom voorziet en honderden kilometers van zee verwijderd is, terwijl ik zou aannemen dat er minimaal aanvoer routes moeten zijn, of een splitsing van zeewater in waterstof als basis van de kernfusie, komt ook niet ter sprake.
Bethe en Tobias als hoofdpersonen zijn wat beter gevormd, en gaan door hun dertigers leven met feestjes en vrienden die ze niet echt aardig vinden maar sociaal relevant zijn voor hen. Er zijn wat frustraties over niet zwanger kunnen worden en het moeten proberen, bijgestaan door drie vruchtbaarheids-apps en welgemeende gezondheid adviezen. Maar verder klinkt hun leven dodelijk saai, totdat een collega van Tobias ziek wordt en Bethe wat te veel vragen tijdens de dorpsvergaderingen stelt. Eerst wordt de toon nasty, en denk je dat dit een boek is over sociale uitsluiting, maar dan blijkt iedereen best redelijk te zijn en mag Bethe zien waar ze potentieel naar terug moet keren, samen met een dosis familietrauma wat niet echt uit de verf komt voor me. Hum van Helen Phillips brengt de realiteit van het leven in een kapitalistische samenleving die zijn burgers genadeloos uitbuit veel ijzingwekkender tot leven bijvoorbeeld; hier heeft iedereen vooral veel tijd bij zijn jeugdtrauma's stil te staan terwijl er niet echt duidelijk wordt wat er nu eigenlijk problematisch is aan de buitenwereld, naast dat het er allemaal wat minder gelikt uitziet dan Stad O. Ik vind in het algemeen de lijn van "ontsnappen aan je sociaal milieu" en alles wat dat met zich meebrengt aan emoties wel boeiend, maar dit wordt verder ook niet echt uitgewerkt.
Dan hebben we een kort intermezzo dat alles koek en ei lijkt en waarin ik dacht dat Koen Caris voor een einde als dat van The Circle gaat, waarbij de kritische hoofdpersoon ingelijfd wordt door het regime. Dat is echter ook niet het geval en na sex in de sauna drijven Tobias en Bethe uit elkaar (zijn deze mensen zogenaamd echt gescreend in tien rondes van interviews en testen?), plus sprenkel wat eetstoornis in het narratief. Wat hen überhaupt aan elkaar bindt en of ze naast zwanger worden iets gemeen met elkaar hebben behalve een weinig geprivilegieerde achtergrond, is onduidelijk. Er is wat dood, er is wat hysterisch rondgraven op een kerkhof, er is een keuze die soort van gemaakt wordt maar waar dan iets magisch realistisch wordt toegevoegd... Overall gaf Bethe me de vibes van de hoofdpersoon van Misinterpretation van Ledia Xhoga, vorig jaar op de longlist van de Booker prize.
Wat wil deze hoofdpersoon nou eigenlijk? schreef ik op richting het einde van het boek, en die vraag geldt bij extensie ook voor de auteur.
Is dit een metafoor voor hoe we onze moderne levens leiden in een constante staat van disillusie en cognitieve dissonantie leven, over de rug van uitbuiting van de rest van de planeet?
Of is het een kwestie, a la Rob van Essen in zijn recente romans, dat de schrijver ook niet meer weet hoe het af moest lopen?
Een grote tja... en weer verder.
Quotes:
Wie heb jij moeten pijpen om echte amandelen te krijgen?
Alle huizen even groot, en niet te koop
Alles voor mijn meisje, op een feministische manier natuurlijk
Een mens zou niet zo gemakkelijk uitgewist moeten kunnen worden
Regels zijn regels
Jij bent een heel buffet aan smaken
Ik kan alleen mensen helpen die zichzelf willen helpen
Een oog voor problemen gaat steeds scherper zien
Niets is normaal, er zijn alleen dingen waaraan je wel of niet gewend bent.
Uit O. vertrek je alleen voorgoed
Een kind krijgen is dat kind ter dood veroordelen
Ze begreep donders goed wat de risico’s waren en toch deed ze het; de risico’s waren bijna een extra reden om het te doen.
Straks de kans op een normale dag
Er wordt naar niemand gespuugd die normaal doet
Stad O. begint veelbelovend, met Bethe en Tobias die schijnbaar alles hebben in een afbrokkelende wereld. In Stad O. wordt er goed voor hen gezorgd, hoewel er wat vijftiger jaren sociale druk is om kinderen te krijgen. Spoiler: we komen er nooit, op geen enkele manier achter waarom het utopische bedrijf wat Stad O. en de bijbehorende kernfusie fabriek uitbaat, er ook maar enig belang aan hecht waarom hun werknemers kinderen moeten krijgen. Ze hebben en passant ook homoseksuele medewerkers in dienst, in de fictie afdeling van de bibliotheek en in de universiteit aan de letteren faculteit. Dit terwijl Stad O. welgeteld 25.000 inwoners heeft. Waarom er letterlijk betaald wordt om kinderen te krijgen terwijl schijnbaar om de stad heen de wereldorde uit elkaar valt en mensen letterlijk staan te trappelen om in de company town te werken wordt nooit duidelijk. Ook zijn mensen aan minimaal 10 jaar contracten gebonden, maar worden ze wel extreem goed betaald. Het is allemaal een beetje inconsequent en er komen weinig antwoorden naar voren. Wat er met Nederland gebeurd is (op basis van de voornamen van de hoofdpersonen) en dat de energiecentrale 4 landen van stroom voorziet en honderden kilometers van zee verwijderd is, terwijl ik zou aannemen dat er minimaal aanvoer routes moeten zijn, of een splitsing van zeewater in waterstof als basis van de kernfusie, komt ook niet ter sprake.
Bethe en Tobias als hoofdpersonen zijn wat beter gevormd, en gaan door hun dertigers leven met feestjes en vrienden die ze niet echt aardig vinden maar sociaal relevant zijn voor hen. Er zijn wat frustraties over niet zwanger kunnen worden en het moeten proberen, bijgestaan door drie vruchtbaarheids-apps en welgemeende gezondheid adviezen. Maar verder klinkt hun leven dodelijk saai, totdat een collega van Tobias ziek wordt en Bethe wat te veel vragen tijdens de dorpsvergaderingen stelt. Eerst wordt de toon nasty, en denk je dat dit een boek is over sociale uitsluiting, maar dan blijkt iedereen best redelijk te zijn en mag Bethe zien waar ze potentieel naar terug moet keren, samen met een dosis familietrauma wat niet echt uit de verf komt voor me. Hum van Helen Phillips brengt de realiteit van het leven in een kapitalistische samenleving die zijn burgers genadeloos uitbuit veel ijzingwekkender tot leven bijvoorbeeld; hier heeft iedereen vooral veel tijd bij zijn jeugdtrauma's stil te staan terwijl er niet echt duidelijk wordt wat er nu eigenlijk problematisch is aan de buitenwereld, naast dat het er allemaal wat minder gelikt uitziet dan Stad O. Ik vind in het algemeen de lijn van "ontsnappen aan je sociaal milieu" en alles wat dat met zich meebrengt aan emoties wel boeiend, maar dit wordt verder ook niet echt uitgewerkt.
Dan hebben we een kort intermezzo dat alles koek en ei lijkt en waarin ik dacht dat Koen Caris voor een einde als dat van The Circle gaat, waarbij de kritische hoofdpersoon ingelijfd wordt door het regime. Dat is echter ook niet het geval en na sex in de sauna drijven Tobias en Bethe uit elkaar (zijn deze mensen zogenaamd echt gescreend in tien rondes van interviews en testen?), plus sprenkel wat eetstoornis in het narratief. Wat hen überhaupt aan elkaar bindt en of ze naast zwanger worden iets gemeen met elkaar hebben behalve een weinig geprivilegieerde achtergrond, is onduidelijk. Er is wat dood, er is wat hysterisch rondgraven op een kerkhof, er is een keuze die soort van gemaakt wordt maar waar dan iets magisch realistisch wordt toegevoegd... Overall gaf Bethe me de vibes van de hoofdpersoon van Misinterpretation van Ledia Xhoga, vorig jaar op de longlist van de Booker prize.
Wat wil deze hoofdpersoon nou eigenlijk? schreef ik op richting het einde van het boek, en die vraag geldt bij extensie ook voor de auteur.
Is dit een metafoor voor hoe we onze moderne levens leiden in een constante staat van disillusie en cognitieve dissonantie leven, over de rug van uitbuiting van de rest van de planeet?
Of is het een kwestie, a la Rob van Essen in zijn recente romans, dat de schrijver ook niet meer weet hoe het af moest lopen?
Een grote tja... en weer verder.
Quotes:
Wie heb jij moeten pijpen om echte amandelen te krijgen?
Alle huizen even groot, en niet te koop
Alles voor mijn meisje, op een feministische manier natuurlijk
Een mens zou niet zo gemakkelijk uitgewist moeten kunnen worden
Regels zijn regels
Jij bent een heel buffet aan smaken
Ik kan alleen mensen helpen die zichzelf willen helpen
Een oog voor problemen gaat steeds scherper zien
Niets is normaal, er zijn alleen dingen waaraan je wel of niet gewend bent.
Uit O. vertrek je alleen voorgoed
Een kind krijgen is dat kind ter dood veroordelen
Ze begreep donders goed wat de risico’s waren en toch deed ze het; de risico’s waren bijna een extra reden om het te doen.
Straks de kans op een normale dag
November 9, 2025
Een indrukwekkend en beklemmend dystopisch verhaal. De spanning is voelbaar als de hoofdpersoon als een Erin Brockovich op speurtocht gaat, maar ook in kleine, ogenschijnlijk nietszeggende scenes. Je blijft lezen, ik heb het boek in minder dan anderhalve dag uitgelezen. Een prachtige en sterke opvolger van Stenen Eten. Heel knap geschreven.
October 18, 2025
In sneltreinvaart gelezen. Wat heerlijk om zo in een boek gezogen te worden dat je overal de romanwereld om je heen ziet. Met de wetenschap hoeveel werk er in dit boek zit, voel ik me ook wat schuldig over het leestempo. Maar waarschijnlijk is het heel moeilijk om een boek te schrijven dat zo makkelijk leest.
De gladde buitenkant en knappe jonge mensen van Stad O smeken om een gelikte verfilming. Dat lokt je een verhaal in over klimaatverandering, wegkijken, ongelijkheid en kinderwens. De laatste zin van de achterflap - “een wereld waarin welvaart en veiligheid om voorrang strijden” - leest als een verkiezingsdebatstelling dus koop dit boek allemaal nu!
#eerstereview
Disclaimer: Koen is een vriend en ik ben supertrots.
De gladde buitenkant en knappe jonge mensen van Stad O smeken om een gelikte verfilming. Dat lokt je een verhaal in over klimaatverandering, wegkijken, ongelijkheid en kinderwens. De laatste zin van de achterflap - “een wereld waarin welvaart en veiligheid om voorrang strijden” - leest als een verkiezingsdebatstelling dus koop dit boek allemaal nu!
#eerstereview
Disclaimer: Koen is een vriend en ik ben supertrots.
December 30, 2025
Stad O. is in ieder geval een dystopisch boek dat de lezer aan het denken zet over onderwerpen zoals perfectie, riante luxe, macht, sociale druk, volgen, druk om gezin te stichten.
Misschien had ik meer gehoopt van dit boek voor mezelf en sloeg het bij mij minder aan. Kan me namelijk goed voorstellen dat veel lezers dit boek goed waarderen. Het was denk ik voor mij te beschrijvend waardoor het voelde alsof ik ontzettend lang in dit boek las en amper opschoot (waar op zich niets mis mee is). Het beschrijvende en overdenkende begrijp ik overigens redelijk in de context van dit verhaal, voor mij werkte het minder. Soms lag de nadruk meer op de stad, soms meer op de personages.
De psychologische flashbacks geven hoofdpersoon Bethe meer achtergrond, soms misschien wat te veel en was het al wel duidelijk. Ook het perspectief van partner Tobias komt verschillende keren naar voren wat voor het geheel wel goed is. Voor beide meningen/visies valt soms iets te zeggen als inwoner van stad O..
Als Bethe zelf op onderzoek uitgaat, wordt onderzoek meer afgestraft, omkoping volgt. Haar onderzoek levert meer vragen dan antwoorden op over fabriek Martha. Nu ik mijn gedachten over dit boek op een rij probeer te zetten, denk ik dat ik meer had willen lezen over haar 'onderzoek' en daarmee iets vlotter zou lezen, maar zo'n soort boek is het niet.
Interessante aan dit soort verhalen vind ik de gedachte achter steden/werelden of maatschappijen zoals Stad O., ofwel het dystopische. Dat de fabriek de naam Martha draagt is vast niet voor niets. Betekenis: meesteres/heerseres.
Gezien de manier van schrijven denk ik dat Stad O. minder pakkend leest voor de gemiddelde jongere. Stenen eten daarentegen vond ik wel erg goed voor deze doelgroep. Bewijst wel dat Koen Caris divers kan schrijven!
Goede onderwerpen dus en een gedurfd einde waar de lezer eigen interpretatie op los kan laten. Dat kan ik wel waarderen, al zullen veel lezers liever een uitgekauwder en kant-en-klaar einde willen.
Misschien had ik meer gehoopt van dit boek voor mezelf en sloeg het bij mij minder aan. Kan me namelijk goed voorstellen dat veel lezers dit boek goed waarderen. Het was denk ik voor mij te beschrijvend waardoor het voelde alsof ik ontzettend lang in dit boek las en amper opschoot (waar op zich niets mis mee is). Het beschrijvende en overdenkende begrijp ik overigens redelijk in de context van dit verhaal, voor mij werkte het minder. Soms lag de nadruk meer op de stad, soms meer op de personages.
De psychologische flashbacks geven hoofdpersoon Bethe meer achtergrond, soms misschien wat te veel en was het al wel duidelijk. Ook het perspectief van partner Tobias komt verschillende keren naar voren wat voor het geheel wel goed is. Voor beide meningen/visies valt soms iets te zeggen als inwoner van stad O..
Als Bethe zelf op onderzoek uitgaat, wordt onderzoek meer afgestraft, omkoping volgt. Haar onderzoek levert meer vragen dan antwoorden op over fabriek Martha. Nu ik mijn gedachten over dit boek op een rij probeer te zetten, denk ik dat ik meer had willen lezen over haar 'onderzoek' en daarmee iets vlotter zou lezen, maar zo'n soort boek is het niet.
Interessante aan dit soort verhalen vind ik de gedachte achter steden/werelden of maatschappijen zoals Stad O., ofwel het dystopische. Dat de fabriek de naam Martha draagt is vast niet voor niets. Betekenis: meesteres/heerseres.
Gezien de manier van schrijven denk ik dat Stad O. minder pakkend leest voor de gemiddelde jongere. Stenen eten daarentegen vond ik wel erg goed voor deze doelgroep. Bewijst wel dat Koen Caris divers kan schrijven!
Goede onderwerpen dus en een gedurfd einde waar de lezer eigen interpretatie op los kan laten. Dat kan ik wel waarderen, al zullen veel lezers liever een uitgekauwder en kant-en-klaar einde willen.
November 11, 2025
4 vanwege het einde? Nee, toch 5 sterren!
November 4, 2025
Het is 2035. De wereld zucht onder schaarste en verval, behalve in Stad O., een zorgvuldig afgeschermd paradijs waar overvloed nog de norm is. De inwoners leven in weelde dankzij de mysterieuze fabriek Martha, die alles draaiende houdt.
Bethe en Tobias lijken het perfecte stel: welgesteld, gelukkig en met een toekomst vol plannen. Maar wanneer Bethe begint te twijfelen aan de oorsprong van hun welvaart, ontdekt ze dat er in Stad O. iets grondig mis is. Waarom verdwijnen mensen plotseling? Wat gebeurt er binnen de muren van de fabriek? En waarom lijkt niemand vragen te durven stellen?
Terwijl Tobias zich neerlegt bij het systeem, groeit bij Bethe het besef dat vrijheid een prijs heeft. Haar zoektocht naar waarheid brengt haar steeds dichter bij de kern van Martha en bij een keuze die haar hele wereld zal ontwrichten.
Mijn ervaring:
Wat een indrukwekkend, beklemmend en diepgaand verhaal. Stad O. is een roman die je niet alleen meesleept, maar je ook laat nadenken over de prijs van welvaart en de dunne grens tussen veiligheid en controle. Koen Caris schrijft met een beschouwende, trefzekere en beeldende pen, en weet een sfeer te creëren die langzaam onder je huid kruipt. Zijn stijl is analytisch en scherp, maar tegelijk poëtisch en menselijk, waardoor het verhaal even intrigerend als verontrustend aanvoelt.
In het centrum van het verhaal staan Benthe en Tobias, een ogenschijnlijk perfect stel dat leeft in een ogenschijnlijk perfecte stad. Koen Caris zet hun personages sterk en gelaagd neer: realistisch, herkenbaar, maar ook gevangen in de lethargie van een systeem dat denken ontmoedigt. Maar vooral Benthe springt eruit. Ze is doortastend, scherp en niet bang om te twijfelen aan de wereld om haar heen. Het contrast tussen haar onrust en de berusting van haar omgeving maakt haar zoektocht des te krachtiger.
Langzaam ontvouwt zich een verhaal vol vragen, spanningen en onthullingen. Wanneer Benthe vreemde dingen begint op te merken, zoals mensen die verdwijnen, antwoorden die uitblijven, groeit haar wantrouwen. Haar herinneringen aan een jeugd buiten Stad O. raken verweven met haar zoektocht naar waarheid, en de grenzen tussen verleden en heden, droom en realiteit, beginnen te vervagen. Caris houdt de lezer in zijn greep met subtiele wendingen, een sluimerend gevoel van dreiging en een steeds sterker wordend besef: wat is de prijs van een perfect leven?
De kracht van Stad O. ligt niet alleen in het plot, maar ook in de manier waarop Koen Caris zijn thema’s verweeft in de verhaallijn. Welvaart, schijnveiligheid, macht en morele blindheid komen samen in een verhaal dat zowel toekomstig als pijnlijk actueel aanvoelt. De relaties tussen Benthe, Tobias en hun vrienden voegen menselijkheid en emotie toe aan de onderliggende maatschappijkritiek, waardoor het geheel geloofwaardig en gelaagd blijft.
Stad O. is een slimme, spannende en confronterende toekomstroman. Koen Caris laat zien hoe goed hij maatschappelijke thema’s weet te verweven met een meeslepend verhaal. Een boek dat onder je huid kruipt en je nog lang laat nadenken over vrijheid, macht en de prijs van welvaart.
Bethe en Tobias lijken het perfecte stel: welgesteld, gelukkig en met een toekomst vol plannen. Maar wanneer Bethe begint te twijfelen aan de oorsprong van hun welvaart, ontdekt ze dat er in Stad O. iets grondig mis is. Waarom verdwijnen mensen plotseling? Wat gebeurt er binnen de muren van de fabriek? En waarom lijkt niemand vragen te durven stellen?
Terwijl Tobias zich neerlegt bij het systeem, groeit bij Bethe het besef dat vrijheid een prijs heeft. Haar zoektocht naar waarheid brengt haar steeds dichter bij de kern van Martha en bij een keuze die haar hele wereld zal ontwrichten.
Mijn ervaring:
Wat een indrukwekkend, beklemmend en diepgaand verhaal. Stad O. is een roman die je niet alleen meesleept, maar je ook laat nadenken over de prijs van welvaart en de dunne grens tussen veiligheid en controle. Koen Caris schrijft met een beschouwende, trefzekere en beeldende pen, en weet een sfeer te creëren die langzaam onder je huid kruipt. Zijn stijl is analytisch en scherp, maar tegelijk poëtisch en menselijk, waardoor het verhaal even intrigerend als verontrustend aanvoelt.
In het centrum van het verhaal staan Benthe en Tobias, een ogenschijnlijk perfect stel dat leeft in een ogenschijnlijk perfecte stad. Koen Caris zet hun personages sterk en gelaagd neer: realistisch, herkenbaar, maar ook gevangen in de lethargie van een systeem dat denken ontmoedigt. Maar vooral Benthe springt eruit. Ze is doortastend, scherp en niet bang om te twijfelen aan de wereld om haar heen. Het contrast tussen haar onrust en de berusting van haar omgeving maakt haar zoektocht des te krachtiger.
Langzaam ontvouwt zich een verhaal vol vragen, spanningen en onthullingen. Wanneer Benthe vreemde dingen begint op te merken, zoals mensen die verdwijnen, antwoorden die uitblijven, groeit haar wantrouwen. Haar herinneringen aan een jeugd buiten Stad O. raken verweven met haar zoektocht naar waarheid, en de grenzen tussen verleden en heden, droom en realiteit, beginnen te vervagen. Caris houdt de lezer in zijn greep met subtiele wendingen, een sluimerend gevoel van dreiging en een steeds sterker wordend besef: wat is de prijs van een perfect leven?
De kracht van Stad O. ligt niet alleen in het plot, maar ook in de manier waarop Koen Caris zijn thema’s verweeft in de verhaallijn. Welvaart, schijnveiligheid, macht en morele blindheid komen samen in een verhaal dat zowel toekomstig als pijnlijk actueel aanvoelt. De relaties tussen Benthe, Tobias en hun vrienden voegen menselijkheid en emotie toe aan de onderliggende maatschappijkritiek, waardoor het geheel geloofwaardig en gelaagd blijft.
Stad O. is een slimme, spannende en confronterende toekomstroman. Koen Caris laat zien hoe goed hij maatschappelijke thema’s weet te verweven met een meeslepend verhaal. Een boek dat onder je huid kruipt en je nog lang laat nadenken over vrijheid, macht en de prijs van welvaart.
November 15, 2025
Goed begin, maar halverwege maakt het verhaal grote stappen en op het einde is het mij kwijt.
November 7, 2025
Ik vind dystopische boeken echt leuk en deze is heel goed geschreven! Heel pakkend hoe we beide hoofdpersonages goed leren kennen, maar toch de een beter snappen dan de ander, en dat de rest van de personages zo vaag blijft voegt bij dit boek toe aan de geloofwaardigheid van het hoofdpersonage. Het boek heeft een open einde en ik snap hem nog niet helemaal, wil er graag met iemand over praten!
January 9, 2026
Ik vond dit echt goed. Ik heb zó genoten van het taalgebruik van Caris en halverwege zei ik tegen mijn vriend dat het zo fijn conversationeel geschreven is, en toen las ik dat Caris een toneelschrijver is. En dát voel je. Menselijke dialoog lijkt me heel moeilijk te schrijven maar dit was heel nice. Ik vond het jammer om de laatste pagina om te slaan...
Ik kon in het begin het gevoel moeilijk achter me laten dat het heel erg leek op de film Don't Worry Darling, gelukkig ging het al vrij snel een compleet andere kant op :)
Op naar Stenen eten!
Ik kon in het begin het gevoel moeilijk achter me laten dat het heel erg leek op de film Don't Worry Darling, gelukkig ging het al vrij snel een compleet andere kant op :)
Op naar Stenen eten!
February 1, 2026
3,5⭐️ ben erg dol op de schrijfstijl van Caris, dus heel fijn om na Stenen Eten meer van hem te lezen en die fijne, schone pen weer terug te zien.
Ik had nog meer willen weten over Stad O. en Martha en vond het - maar dat ligt helemaal aan mijn smaak - te veel gaan over ouderschap. Had meer de diepte van de dystopische achtergrond in willen duiken, hoewel dat mysterieuze ook goed werkte.
Deed me ergens denken aan een goeie mix van Concept M, 1984, Brave New World en een vleugje Handmaid’s Tale.
Tof boek.
Ik had nog meer willen weten over Stad O. en Martha en vond het - maar dat ligt helemaal aan mijn smaak - te veel gaan over ouderschap. Had meer de diepte van de dystopische achtergrond in willen duiken, hoewel dat mysterieuze ook goed werkte.
Deed me ergens denken aan een goeie mix van Concept M, 1984, Brave New World en een vleugje Handmaid’s Tale.
Tof boek.
November 10, 2025
Een mooi, bijzonder boek. Ik heb genoten van de schrijfstijl en de beeldspraak.
Het verhaal is welhaast dystopisch, en toch is het ook veel meer dan dat. Een verhaal over de relatie tussen Bethe en Tobias, over sociale controle en wat het doet wanneer je je dan net anders gedraagt... Er wordt ook best veel níet letterlijk vertelt, waardoor het deels fijn broeierig blijft.
Het verhaal is welhaast dystopisch, en toch is het ook veel meer dan dat. Een verhaal over de relatie tussen Bethe en Tobias, over sociale controle en wat het doet wanneer je je dan net anders gedraagt... Er wordt ook best veel níet letterlijk vertelt, waardoor het deels fijn broeierig blijft.
December 27, 2025
Ik heb me vermaakt met dit boek maar ik vond het niet heel goed.
Het is een interessant idee maar wel erg filmisch. Ik vond Bethe en Tobias niet genoeg uitgewerkt, alsof Koen Caris niet goed kon kiezen tussen het goed uitwerken van het dystopische Stad O óf zijn hoofdpersonages. Ik had daardoor weinig gevoel bij de kinderwens van Tobias en Bethe omdat het mij leek alsof die twee elkaar sowieso al helemaal niet meer leuk vonden.
De stad zelf wordt wel goed opgezet maar vervolgens krijgen we een hele geschiedenis van Bethe er bij, die voor mij misplaatst voelde omdat ik sowieso nog geen band had met haar. Uiteindelijk werkt het allemaal toe naar een dramatisch en wederom film achtig einde
Verder wel interessante thema's, utopie naar dystopie, kinderwens, sociale druk... Er staan soms zeker wel mooie zinnen in maar voor mij werkte de schrijfstijl van Koen Caris veeel beter in zijn debuut Stenen Eten.
Het is een interessant idee maar wel erg filmisch. Ik vond Bethe en Tobias niet genoeg uitgewerkt, alsof Koen Caris niet goed kon kiezen tussen het goed uitwerken van het dystopische Stad O óf zijn hoofdpersonages. Ik had daardoor weinig gevoel bij de kinderwens van Tobias en Bethe omdat het mij leek alsof die twee elkaar sowieso al helemaal niet meer leuk vonden.
De stad zelf wordt wel goed opgezet maar vervolgens krijgen we een hele geschiedenis van Bethe er bij, die voor mij misplaatst voelde omdat ik sowieso nog geen band had met haar. Uiteindelijk werkt het allemaal toe naar een dramatisch en wederom film achtig einde
Verder wel interessante thema's, utopie naar dystopie, kinderwens, sociale druk... Er staan soms zeker wel mooie zinnen in maar voor mij werkte de schrijfstijl van Koen Caris veeel beter in zijn debuut Stenen Eten.
January 16, 2026
Ik vond dit een fascinerend boek. Ik lees eigenlijk heel weinig dystopische verhalen, wellicht dat ik daardoor ook niet alles even goed begreep. Want hoewel het boek lekker wegleest, ben ik wel achtergebleven met een heleboel vragen.
November 18, 2025
3,5⭐️ interessant concept! De schrijfstijl is alleen niet voor mij. Ondanks dat het boek niet dik is, las het voor mij niet lekker weg.
Ik ben benieuwd of dit een toekomst zou kunnen zijn voor onze planeet 🤔💭
Ik ben benieuwd of dit een toekomst zou kunnen zijn voor onze planeet 🤔💭
December 5, 2025
Fantastische dystopische roman!
Toch 4(,5) ipv 5 sterren, omdat ik halverwege vond dat het verhaal te lang duurde en het aan het eind alsnog niet lang genoeg vond.
Toch 4(,5) ipv 5 sterren, omdat ik halverwege vond dat het verhaal te lang duurde en het aan het eind alsnog niet lang genoeg vond.
November 23, 2025
Wat een heerlijk boek. Het begin pakt je meteen en maakt dat je verder wil lezen. Ik vond het middenstuk juist een heerlijk stuk, bijvoorbeeld door de vragen die Sep opwierp. Ik heb het met veel plezier gelezen. Als iemand die bewust kinderloos is, vond ik de stukken over de kinderwens ook heel erg interessant om te lezen. Ik vind het wel jammer dat we niet meer te weten zijn gekomen over Semra. Voor mijn gevoel was dat nu niet heel sterk uitgewerkt.
Read
November 26, 2025Dit boek laat me achter met meer vragen dan duidelijkheden. Ik heb geen idee wat ik er van moet vinden.
February 5, 2026
Wat kan ik zeggen, ik hou van boeken waarin vrouwen tot waanzin worden gedreven (relatable content) (misschien wel 4,5).
November 29, 2025
Het verhaal voelde te onaf voor mij.
November 10, 2025
Dystopie en utopie als setting zie je vaak in Young Adult-boeken (George Orwell daargelaten). Maar zo’n wereld leent zich juist ook goed voor de Nederlandse roman en Koen Caris laat dat prachtig zien in Stad O.
Het leven van Bethe en Tobias voelt perfect, bijna idyllisch. Toch bekruipt je al snel een onrust die maar niet weg te duwen is. Dat is knap gedaan: een verhaal dat zich afspeelt op een plek die zogenaamd ‘perfect’ is, maar waarvan je voelt dat er iets wringt. Stad O. laat het psychologische geduw en getrek zien dat welvaart en rust met zich meebrengen en dat werkt verrassend goed binnen de kalmte van een roman.
Hoewel ik me vaak door romans heen probeer te ploeteren, wetende dat ze me een ‘beter en kritischer mens’ maken, had ik dit keer weinig moeite. Misschien omdat mijn brein normaal gesproken geprogrammeerd is op boeken vol actie en intrige. Ik zie elk boek als een leermoment en romans vragen vaak net iets meer denkwerk dan de rest van wat ik lees. In het begin dacht ik nog: oh god, dit wordt een uitdaging. Maar zodra het zoemen van Martha door het boek heen te voelen was, bleek het een stoomtrein in disguise. Elke keer als ik het oppakte, was ik ineens weer twintig pagina’s verder.
Het leest weg als een thriller, en dat had ik totaal niet verwacht. Caris zet je aan het nadenken over de wereld van welvaart: over hoe alles uiteindelijk gebouwd is op systemen die niet altijd even mens- of natuurvriendelijk zijn. Zelfs in luxe kan een mens verdrinken. En juist die onrust, dat schurende randje onder het perfecte oppervlak, maakte me soms ongemakkelijk.
Ik snapte niet altijd waarom Bethe bepaalde keuzes maakt, maar dat is de kunst van goed schrijven: ik heb geen mening over haar, maar over de wereld waarin ze leeft. De wereld van Stad O. is perfect, maar beklemmend. Die tegenstrijdigheid ontvouwt zich subtiel en dat maakt het zo sterk. Caris verweeft zijn thematiek slim: je voelt het niet aankomen en plots sta je er met je neus op.
Bedankt Uitgeverij Atlas Contact en Bookinfluencers voor het recensie exemplaar!
Het leven van Bethe en Tobias voelt perfect, bijna idyllisch. Toch bekruipt je al snel een onrust die maar niet weg te duwen is. Dat is knap gedaan: een verhaal dat zich afspeelt op een plek die zogenaamd ‘perfect’ is, maar waarvan je voelt dat er iets wringt. Stad O. laat het psychologische geduw en getrek zien dat welvaart en rust met zich meebrengen en dat werkt verrassend goed binnen de kalmte van een roman.
Hoewel ik me vaak door romans heen probeer te ploeteren, wetende dat ze me een ‘beter en kritischer mens’ maken, had ik dit keer weinig moeite. Misschien omdat mijn brein normaal gesproken geprogrammeerd is op boeken vol actie en intrige. Ik zie elk boek als een leermoment en romans vragen vaak net iets meer denkwerk dan de rest van wat ik lees. In het begin dacht ik nog: oh god, dit wordt een uitdaging. Maar zodra het zoemen van Martha door het boek heen te voelen was, bleek het een stoomtrein in disguise. Elke keer als ik het oppakte, was ik ineens weer twintig pagina’s verder.
Het leest weg als een thriller, en dat had ik totaal niet verwacht. Caris zet je aan het nadenken over de wereld van welvaart: over hoe alles uiteindelijk gebouwd is op systemen die niet altijd even mens- of natuurvriendelijk zijn. Zelfs in luxe kan een mens verdrinken. En juist die onrust, dat schurende randje onder het perfecte oppervlak, maakte me soms ongemakkelijk.
Ik snapte niet altijd waarom Bethe bepaalde keuzes maakt, maar dat is de kunst van goed schrijven: ik heb geen mening over haar, maar over de wereld waarin ze leeft. De wereld van Stad O. is perfect, maar beklemmend. Die tegenstrijdigheid ontvouwt zich subtiel en dat maakt het zo sterk. Caris verweeft zijn thematiek slim: je voelt het niet aankomen en plots sta je er met je neus op.
Bedankt Uitgeverij Atlas Contact en Bookinfluencers voor het recensie exemplaar!
December 9, 2025
Een interessant en intrigerend gegeven, een kleine stad ver weg van alles waar mensen een riant luxueus leven leiden omdat een deel van hen in een mysterieuze fabriek werkt met de naam Martha die voor energie zorgt in een groot deel van een niet nader genoemd land. Helaas vind ik de uitwerking minder. Het hoofdpersonage blijft wat flets, heeft een vervelende naam (‘Bethe’) en alles wordt uitentreuren beschreven met af en toe vermoeiende metaforen die weinig toevoegen. Daardoor voelt het zwaar en dichtgetimmerd. Misschien expres maar het leest niet fijn. Het gaat uiteindelijk ook meer om de persoonlijke psychologische ontwikkeling die uitgelegd wordt vanuit flashbacks naar het verleden voordat deze mensen in stad O. wonen. Ik denk dat de roman veel beter was geweest als de stijl kaler was geweest en er meer open was gelaten om zelf in te vullen. Er wordt ook heel veel gekletst over van alles en gepsychologiseerd.
November 30, 2025
Boek van de maand op Hebban en daarom opgepakt. Ik heb het debuut van deze schrijver ook nog op m’n verlanglijstje staan en die ga ik ook zeker lezen. Dit boek krijgt van mij 3,5 ster. Hoe kan een utopische samenleving zo eenvoudig omslaan naar dystopisch? Dit boek raakt veel thema’s die momenteel spelen en is daarom interessant.
January 10, 2026
Best hard werken en opbouwen naar heel veel spannende eindje…die allemaal niet worden ingelost?! Idk er zaten mooie stukken in zeker maar de toekomstroman is toch niet zo mijn genre (als je Gebied 19 leuk vind is dit je boek)
January 25, 2026
Krappe drie sterren. Krijgt veel lovende recensies, maar vond het een boek als een netflixserie: leest heerlijk weg, houdt het spannend genoeg om door te lezen, maar nergens echt origineel en aan eind voelt het toch allemaal niet zo diepgaand als dat je hoopte. De stad, Martha en veel bijpersonages blijven beetje van bordkarton.
November 20, 2025
Prima boek. Mooie thema's en een interessante setting, maar had in mijn ogen zo veel beter kunnen zijn. In het begin heeft het taalgebruik bijna iets weg van een tienerboek. Alles wordt expliciet benoemd, weinig 'tussen de regels door' te interpreteren. Naarmate het boek vordert wordt het taalgebruik interessanter en duik je daardoor ook meer in de beleving van de karakters, maar toen was het voor mij eigenlijk al te laat. Prima 6je, maar ik zou het niet per se aanraden. Oh en er staan nog best veel fouten in, wat toch best zonde is.
December 29, 2025
Voor de Hebban leesclub las ik Stad O. van Koen Caris, een boek dat ik cadeau kreeg van Hebban en de uitgever, waarvoor heel veel dank! Het deelnemen aan een (Hebban) leesclub voegt voor mij echt iets toe: door de vragen en de uiteenlopende antwoorden van andere deelnemers denk ik dieper na over het verhaal, lees ik aandachtiger en krijg ik inzichten die ik anders misschien had gemist.
Stad O. is een dystopische roman die je vanaf de eerste pagina’s het verhaal in trekt. De luxe appartementen, de extreme service en de Dienst Tevredenheid & Woongeluk maken direct duidelijk dat dit geen doorsnee stad is. Dat alles zo perfect geregeld is, voelt al snel ongemakkelijk. Het roept vragen op: waarom is dit hier mogelijk en wat staat daar tegenover? Het beklemmende gevoel wordt steeds duidelijker onder woorden gebracht.
Wat Stad O. interessant maakt, is de vraag in hoeverre de bewoners zich bewust zijn van wat er speelt. Weten zij wat er aan de hand is? Kiezen zij er bewust voor om niet verder te kijken en het comfortabele leven te omarmen? Of leven zij werkelijk in onwetendheid? Voor mij voelt dat laatste onwaarschijnlijk. Ik denk dat veel bewoners ergens wel aanvoelen dat er iets niet klopt, maar ervoor kiezen oogkleppen op te zetten om vast te houden aan wat ze hebben. Dat spanningsveld maakt de stad en haar inwoners intrigerend.
Het verhaal wordt verteld vanuit Bethe; zij is zonder twijfel het hart van de roman. Door haar ogen ontdekken we de stad en de mensen die er wonen. Bethe staat vaak net buiten de groep en juist daardoor lijkt zij scherper waar te nemen dan anderen. De relaties in het boek zijn zorgvuldig uitgewerkt en laten zien hoe mensen zich aanpassen aan hun omgeving en aan elkaar, soms ten koste van hun eigen grenzen. Dat maakt de onderlinge dynamiek geloofwaardig en soms pijnlijk herkenbaar.
De schrijfstijl van Koen Caris vond ik overwegend krachtig en raak. In het begin moest ik even wennen aan sommige formuleringen waarin woorden bijna letterlijk de fysieke wereld in worden getrokken, zoals:
“Kookgeluiden kletteren de treden af en landen aan haar voeten wanneer ze hun eigen deur opent” en
“Ze schudt haar hoofd en de herinnering valt eruit.” Dat voelde voor mij wat gekunsteld. Gelukkig bleef dat niet overheersen, want verderop in het boek kwam ik veel prachtige zinnen en observaties tegen die me echt raakten.
Zo beschrijft Caris de onvervulde kinderwens met grote precisie:
“Erger nog zijn de mensen die zeggen dat het enige wat ze moet doen, loslaten is (…) Zodra ze ontspant, waarmee ze bedoelen zodra ze minder graag wil wat ze wil, dan gebeurt het juist. Ze zal het zien.” Dat is zó raak verwoord: minder graag willen wat je wil, dan komt het goed! Hoe dan?? Dit wordt vaak gezegd in onze wereld en deze verwoording door Caris laat zien hoe waardeloos een dergelijk 'advies' is.
Ook de beschrijving van hoe het leven met kinderen wordt voorgesteld vond ik indrukwekkend:
“Ze wil zijn zoals zij. Ze wil mee kunnen klagen over slaapgebrek en onder gespuugde kleren, ze wil absurde bedragen uitgeven aan een stijlvolle kinderwagen, een houten wieg. Ze wil hun kind naar de opvang fietsen en daar te lang na kletsen met de andere ouders, waarna ze zich allemaal moeten haasten. Werkende ouders, met altijd een plek om te zijn.”
Klein, maar veelzeggend is ook:
“Samen dromen ze hun huis vol.”
En mijn absolute favoriet, over de bibliotheek en vrije tijd:
“Een nieuwe wereld die paste als een oude jas. Hier leerde ze dat vrije tijd voor meer is bedoeld dan bijkomen. Dat je van iets doen meer kunt uitrusten dan van niets doen. Hier ontdekte ze dat je verrast kunt worden door dingen waarvan je niet wist dat je ze wist, totdat een ander ze in de juiste woorden had gegoten.”
Dit zijn zinnen die blijven hangen en die laten zien hoe goed Caris menselijke verlangens en gedachten weet te vangen. Dat is echt knap, onze emoties en gevoelens zo raak onder woorden brengen.
Ook de vormgeving verdient een compliment. Het omslag is prachtig en krijgt tijdens het lezen steeds meer betekenis. De cirkels, de lagen en de manier waarop het ‘gezin’ wordt afgebeeld sluiten sterk aan bij de thematiek van het boek. De titel zegt weinig en tegelijkertijd heel veel. De illustratie is duidelijk met zorg en aandacht gemaakt en versterkt het verhaal.
Wat voor mij meespeelde in de uiteindelijke waardering, is dat binnen de leesclub de vergelijking werd gemaakt met de film Don’t Worry Darling. Na het bekijken van die film kon ik de overeenkomsten in sfeer en thematiek niet meer loslaten. Dat vond ik jammer, omdat het voor mij afdeed aan het gevoel van originaliteit dat ik tijdens het lezen had: toeval of niet?
Mijn grootste struikelpunt is het einde. Persoonlijk houd ik niet van open eindes, en dat was hier ook het geval, althans daar hebben we over gediscussieerd. Voor sommige lezers zal dit juist uitnodigen tot nadenken, maar voor mij voelde het minder bevredigend. Tegelijkertijd zorgde dit binnen de leesclub voor levendige en interessante discussies, met uiteenlopende interpretaties, wat het boek extra gelaagd maakt.
Alles bij elkaar vond ik Stad O. een sterk, prikkelend en goed geschreven boek dat uitnodigt tot nadenken en gesprek. De thematiek, sfeer en schrijfstijl maken veel indruk. Het (open) einde en de herkenbare parallellen met de film maken dat ik het boek op 4 sterren waardeer. Een tip voor toekomstige lezers: bespreek dit boek met anderen, want dat verdiept de leeservaring aanzienlijk. Neem ook een kijkje in het Hebban Leescafé over dit boek. Het is een heel geschikt boek voor een leesclub.
Stad O. is een dystopische roman die je vanaf de eerste pagina’s het verhaal in trekt. De luxe appartementen, de extreme service en de Dienst Tevredenheid & Woongeluk maken direct duidelijk dat dit geen doorsnee stad is. Dat alles zo perfect geregeld is, voelt al snel ongemakkelijk. Het roept vragen op: waarom is dit hier mogelijk en wat staat daar tegenover? Het beklemmende gevoel wordt steeds duidelijker onder woorden gebracht.
Wat Stad O. interessant maakt, is de vraag in hoeverre de bewoners zich bewust zijn van wat er speelt. Weten zij wat er aan de hand is? Kiezen zij er bewust voor om niet verder te kijken en het comfortabele leven te omarmen? Of leven zij werkelijk in onwetendheid? Voor mij voelt dat laatste onwaarschijnlijk. Ik denk dat veel bewoners ergens wel aanvoelen dat er iets niet klopt, maar ervoor kiezen oogkleppen op te zetten om vast te houden aan wat ze hebben. Dat spanningsveld maakt de stad en haar inwoners intrigerend.
Het verhaal wordt verteld vanuit Bethe; zij is zonder twijfel het hart van de roman. Door haar ogen ontdekken we de stad en de mensen die er wonen. Bethe staat vaak net buiten de groep en juist daardoor lijkt zij scherper waar te nemen dan anderen. De relaties in het boek zijn zorgvuldig uitgewerkt en laten zien hoe mensen zich aanpassen aan hun omgeving en aan elkaar, soms ten koste van hun eigen grenzen. Dat maakt de onderlinge dynamiek geloofwaardig en soms pijnlijk herkenbaar.
De schrijfstijl van Koen Caris vond ik overwegend krachtig en raak. In het begin moest ik even wennen aan sommige formuleringen waarin woorden bijna letterlijk de fysieke wereld in worden getrokken, zoals:
“Kookgeluiden kletteren de treden af en landen aan haar voeten wanneer ze hun eigen deur opent” en
“Ze schudt haar hoofd en de herinnering valt eruit.” Dat voelde voor mij wat gekunsteld. Gelukkig bleef dat niet overheersen, want verderop in het boek kwam ik veel prachtige zinnen en observaties tegen die me echt raakten.
Zo beschrijft Caris de onvervulde kinderwens met grote precisie:
“Erger nog zijn de mensen die zeggen dat het enige wat ze moet doen, loslaten is (…) Zodra ze ontspant, waarmee ze bedoelen zodra ze minder graag wil wat ze wil, dan gebeurt het juist. Ze zal het zien.” Dat is zó raak verwoord: minder graag willen wat je wil, dan komt het goed! Hoe dan?? Dit wordt vaak gezegd in onze wereld en deze verwoording door Caris laat zien hoe waardeloos een dergelijk 'advies' is.
Ook de beschrijving van hoe het leven met kinderen wordt voorgesteld vond ik indrukwekkend:
“Ze wil zijn zoals zij. Ze wil mee kunnen klagen over slaapgebrek en onder gespuugde kleren, ze wil absurde bedragen uitgeven aan een stijlvolle kinderwagen, een houten wieg. Ze wil hun kind naar de opvang fietsen en daar te lang na kletsen met de andere ouders, waarna ze zich allemaal moeten haasten. Werkende ouders, met altijd een plek om te zijn.”
Klein, maar veelzeggend is ook:
“Samen dromen ze hun huis vol.”
En mijn absolute favoriet, over de bibliotheek en vrije tijd:
“Een nieuwe wereld die paste als een oude jas. Hier leerde ze dat vrije tijd voor meer is bedoeld dan bijkomen. Dat je van iets doen meer kunt uitrusten dan van niets doen. Hier ontdekte ze dat je verrast kunt worden door dingen waarvan je niet wist dat je ze wist, totdat een ander ze in de juiste woorden had gegoten.”
Dit zijn zinnen die blijven hangen en die laten zien hoe goed Caris menselijke verlangens en gedachten weet te vangen. Dat is echt knap, onze emoties en gevoelens zo raak onder woorden brengen.
Ook de vormgeving verdient een compliment. Het omslag is prachtig en krijgt tijdens het lezen steeds meer betekenis. De cirkels, de lagen en de manier waarop het ‘gezin’ wordt afgebeeld sluiten sterk aan bij de thematiek van het boek. De titel zegt weinig en tegelijkertijd heel veel. De illustratie is duidelijk met zorg en aandacht gemaakt en versterkt het verhaal.
Wat voor mij meespeelde in de uiteindelijke waardering, is dat binnen de leesclub de vergelijking werd gemaakt met de film Don’t Worry Darling. Na het bekijken van die film kon ik de overeenkomsten in sfeer en thematiek niet meer loslaten. Dat vond ik jammer, omdat het voor mij afdeed aan het gevoel van originaliteit dat ik tijdens het lezen had: toeval of niet?
Mijn grootste struikelpunt is het einde. Persoonlijk houd ik niet van open eindes, en dat was hier ook het geval, althans daar hebben we over gediscussieerd. Voor sommige lezers zal dit juist uitnodigen tot nadenken, maar voor mij voelde het minder bevredigend. Tegelijkertijd zorgde dit binnen de leesclub voor levendige en interessante discussies, met uiteenlopende interpretaties, wat het boek extra gelaagd maakt.
Alles bij elkaar vond ik Stad O. een sterk, prikkelend en goed geschreven boek dat uitnodigt tot nadenken en gesprek. De thematiek, sfeer en schrijfstijl maken veel indruk. Het (open) einde en de herkenbare parallellen met de film maken dat ik het boek op 4 sterren waardeer. Een tip voor toekomstige lezers: bespreek dit boek met anderen, want dat verdiept de leeservaring aanzienlijk. Neem ook een kijkje in het Hebban Leescafé over dit boek. Het is een heel geschikt boek voor een leesclub.
December 10, 2025
Deze recensie werd eerder gepubliceerd op mijn blog GraagGelezen.
Koen Caris heeft met Stad O. een slimme, spannende en confronterende toekomstroman geschreven die de lezer niet alleen meesleept, maar ook dwingt na te denken over de dunne grens tussen welvaart, veiligheid en controle. In een wereld die in 2035 ten onder gaat aan crisis, armoede en vervuiling, is Stad O. een glanzende, afgesloten utopie. Gebouwd rondom de fabriek 'Martha', genieten de vijfentwintigduizend inwoners van ongekende privileges: riante woningen, volle schappen, royale salarissen, en een gratis helpdesk voor elk denkbaar probleem (Tevredenheid & Woongeluk).
Caris' schrijfstijl is direct een van de grote krachten van dit boek. Hij schrijft met een beschouwende, trefzekere en beeldende pen, en weet een sfeer van sluimerende dreiging te creëren die langzaam onder de huid kruipt. De stijl is analytisch en scherp, maar tegelijkertijd poëtisch en menselijk, waardoor het verhaal even intrigerend als verontrustend aanvoelt. Zonder belerend vingertje trekt hij parallellen met onze eigen maatschappelijke uitdagingen, zoals de klimaatcrisis en ons vermogen om onze ogen te sluiten voor het kwaad in ruil voor comfort.
In het centrum van het verhaal staat het welgestelde koppel Bethe en Tobias, dat zich wentelt in hun ogenschijnlijk perfecte leven, gedreven door een onvervulde kinderwens. Caris zet hun personages sterk en gelaagd neer; ze zijn realistisch en herkenbaar, maar ook gevangen in de lethargie van een systeem dat kritisch denken ontmoedigt.
Vooral Bethe springt eruit. Zij is de spil van de actie: doortastend, scherp en niet bang om te twijfelen aan de wereld om haar heen. Wanneer ze onverklaarbare dingen begint op te merken – mensen die verdwijnen, antwoorden die uitblijven, de gevaren van de fabriek – groeit haar wantrouwen. Haar zoektocht naar de waarheid wordt des te krachtiger door het contrast met de berusting van Tobias en hun omgeving, die koste wat het kost hun luxueuze bestaan willen beschermen. De spanning tussen haar onrust en zijn wens om Daarbuiten te vergeten, vormt de emotionele kern van de roman.
“Meer nog dan zichzelf kijkt ze ernaar uit om Tobias als ouder te zien. Om hem hun kind in de armen te leggen, hem het te zien verschonen. Om de verrukking waarmee hij naar andermans kinderen kijkt hun eigen huis in te halen, een doelwit voor al zijn zorgzaamheid. Kunnen zij zichzelf dit ontzeggen en alsnog gelukkig zijn? Ze denkt dat zij het zou kunnen, maar ze twijfelt aan Tobias, die zo veel te geven heeft en bij al die onbestede liefde nu al begint te verzuren tot een sluimerende onvrede.”
Stad O. is meer dan een spannend verhaal; het is een ingenieus opgebouwde psychologische roman die cruciale vragen stelt. Caris onderzoekt de verleiding van privileges in ruil voor het negeren van gezondheidsrisico’s en controle.
Het boek werkt op overtuigende wijze het kindervraagstuk uit waar veel dertigers voor staan: de pijn van een onvervulde wens én de twijfel om een kind op de wereld te zetten die op een crash afstevent. De thema's welvaart, schijnveiligheid, macht en morele blindheid zijn knap verweven in de verhaallijn, waardoor het geheel zowel toekomstig als pijnlijk actueel aanvoelt.
In Stad O. word je beloond met een promotie en loonsverhoging bij ‘elk nieuw geproduceerd nageslacht’ – maar wil Bethe op deze plek wel kinderen grootbrengen?
Stad O. is een triomf voor Koen Caris. Met moeiteloze literaire bravoure beschrijft hij niet alleen een plek, maar vooral de mensen die er wonen en de keuzes die ze maken. De roman houdt de lezer in zijn greep met subtiele wendingen en een steeds sterker wordend besef: wat is de werkelijke prijs van een perfect leven?
Sterk aanbevolen voor lezers die houden van maatschappijkritische verhalen met diepgang. Dit is een boek dat onder je huid kruipt en je nog lang zal laten nadenken over vrijheid, macht en de angst voor de wereld Daarbuiten.
Willen we zo’n wereld?
Koen Caris heeft met Stad O. een slimme, spannende en confronterende toekomstroman geschreven die de lezer niet alleen meesleept, maar ook dwingt na te denken over de dunne grens tussen welvaart, veiligheid en controle. In een wereld die in 2035 ten onder gaat aan crisis, armoede en vervuiling, is Stad O. een glanzende, afgesloten utopie. Gebouwd rondom de fabriek 'Martha', genieten de vijfentwintigduizend inwoners van ongekende privileges: riante woningen, volle schappen, royale salarissen, en een gratis helpdesk voor elk denkbaar probleem (Tevredenheid & Woongeluk).
Caris' schrijfstijl is direct een van de grote krachten van dit boek. Hij schrijft met een beschouwende, trefzekere en beeldende pen, en weet een sfeer van sluimerende dreiging te creëren die langzaam onder de huid kruipt. De stijl is analytisch en scherp, maar tegelijkertijd poëtisch en menselijk, waardoor het verhaal even intrigerend als verontrustend aanvoelt. Zonder belerend vingertje trekt hij parallellen met onze eigen maatschappelijke uitdagingen, zoals de klimaatcrisis en ons vermogen om onze ogen te sluiten voor het kwaad in ruil voor comfort.
In het centrum van het verhaal staat het welgestelde koppel Bethe en Tobias, dat zich wentelt in hun ogenschijnlijk perfecte leven, gedreven door een onvervulde kinderwens. Caris zet hun personages sterk en gelaagd neer; ze zijn realistisch en herkenbaar, maar ook gevangen in de lethargie van een systeem dat kritisch denken ontmoedigt.
Vooral Bethe springt eruit. Zij is de spil van de actie: doortastend, scherp en niet bang om te twijfelen aan de wereld om haar heen. Wanneer ze onverklaarbare dingen begint op te merken – mensen die verdwijnen, antwoorden die uitblijven, de gevaren van de fabriek – groeit haar wantrouwen. Haar zoektocht naar de waarheid wordt des te krachtiger door het contrast met de berusting van Tobias en hun omgeving, die koste wat het kost hun luxueuze bestaan willen beschermen. De spanning tussen haar onrust en zijn wens om Daarbuiten te vergeten, vormt de emotionele kern van de roman.
“Meer nog dan zichzelf kijkt ze ernaar uit om Tobias als ouder te zien. Om hem hun kind in de armen te leggen, hem het te zien verschonen. Om de verrukking waarmee hij naar andermans kinderen kijkt hun eigen huis in te halen, een doelwit voor al zijn zorgzaamheid. Kunnen zij zichzelf dit ontzeggen en alsnog gelukkig zijn? Ze denkt dat zij het zou kunnen, maar ze twijfelt aan Tobias, die zo veel te geven heeft en bij al die onbestede liefde nu al begint te verzuren tot een sluimerende onvrede.”
Stad O. is meer dan een spannend verhaal; het is een ingenieus opgebouwde psychologische roman die cruciale vragen stelt. Caris onderzoekt de verleiding van privileges in ruil voor het negeren van gezondheidsrisico’s en controle.
Het boek werkt op overtuigende wijze het kindervraagstuk uit waar veel dertigers voor staan: de pijn van een onvervulde wens én de twijfel om een kind op de wereld te zetten die op een crash afstevent. De thema's welvaart, schijnveiligheid, macht en morele blindheid zijn knap verweven in de verhaallijn, waardoor het geheel zowel toekomstig als pijnlijk actueel aanvoelt.
In Stad O. word je beloond met een promotie en loonsverhoging bij ‘elk nieuw geproduceerd nageslacht’ – maar wil Bethe op deze plek wel kinderen grootbrengen?
Stad O. is een triomf voor Koen Caris. Met moeiteloze literaire bravoure beschrijft hij niet alleen een plek, maar vooral de mensen die er wonen en de keuzes die ze maken. De roman houdt de lezer in zijn greep met subtiele wendingen en een steeds sterker wordend besef: wat is de werkelijke prijs van een perfect leven?
Sterk aanbevolen voor lezers die houden van maatschappijkritische verhalen met diepgang. Dit is een boek dat onder je huid kruipt en je nog lang zal laten nadenken over vrijheid, macht en de angst voor de wereld Daarbuiten.
Willen we zo’n wereld?
Read
March 14, 2026Poging #2 om Nederlandse literatuur te vinden waarin de hoofdpersoon niet de hele tijd aan zelfmoord denkt. Ironisch genoeg geschreven door de auteur van misschien wel de ultieme zelfmoord-roman, maar deze keer brengt KC ons gelukkig een vrij plotgedreven dystopie – een genre waarvan de leeslijstliteratuur er sowieso meer zou mogen hebben.
Qua beklemmende dystopie-vibes zit het in ieder geval wel goed in de ronde stad naast de Martha reactor, met verdwijnende echtparen (en snel opgevulde huizen), mysterieus gezoem, gevaarlijke uiterwaarden, romantische stroomuitvallen en zieke collegae – plus een opdringend gevoel dat alle inclusieve vriendinnen-terminologie die de overheid gebruikt, niet betekent dat het nou echt de bedoeling is dat je als echtgenote besluit om geen kinderen te krijgen.
Het is geen grote verrassing wanneer de verantwoording vertelt dat dit toekomstbeeld sterk is gebaseerd op afgesloten steden die tijdens de Koude Oorlog rond geheime projecten hebben bestaan. Zo veel verandert er uiteindelijk niet (hoewel vast niet alle Sovjet-woonprojecten een sexy fictiejongen gehad zullen hebben).
Aan de andere kant is het jammer dat KC de tienerthematiek van zijn debuut heeft ingewisseld voor de kinderkrijgkwesties van een stel waarvan regelmatig benadrukt wordt hoe mid-30 ze wel niet zijn. Deels zeg ik dat met de belevingswereld van die arme 4havo'er in mijn achterhoofd, maar ook de twee-keer-zou-oude ik vond alle relatiecomplicaties en triestige familieflashbacks tijdens het middenstuk wel erg herhalend worden – hoe overtuigend de dialogen ook zijn geschreven. Veel bijpersonages zijn verder ook wat vlak: Tess lijkt bijvoorbeeld toch vooral te bestaan om te benadrukken dat andere wel meedoen aan het systeem.
Laten we hopen dat CC de kwaliteiten van zijn eerste twee romans samenbundelt in zijn volgende, om zo tot de ultieme tienerdystopie te komen die het leesplezier van de Nederlandse jeugd eigenhandig herstelt.
Of die samenbundeling leidt tot een roman waarin dertigers zelfmoord plegen wegens hun vruchtbaarheidsproblemen. In dat geval kunnen we de leeslijst wellicht beter opheffen.
Qua beklemmende dystopie-vibes zit het in ieder geval wel goed in de ronde stad naast de Martha reactor, met verdwijnende echtparen (en snel opgevulde huizen), mysterieus gezoem, gevaarlijke uiterwaarden, romantische stroomuitvallen en zieke collegae – plus een opdringend gevoel dat alle inclusieve vriendinnen-terminologie die de overheid gebruikt, niet betekent dat het nou echt de bedoeling is dat je als echtgenote besluit om geen kinderen te krijgen.
Het is geen grote verrassing wanneer de verantwoording vertelt dat dit toekomstbeeld sterk is gebaseerd op afgesloten steden die tijdens de Koude Oorlog rond geheime projecten hebben bestaan. Zo veel verandert er uiteindelijk niet (hoewel vast niet alle Sovjet-woonprojecten een sexy fictiejongen gehad zullen hebben).
Aan de andere kant is het jammer dat KC de tienerthematiek van zijn debuut heeft ingewisseld voor de kinderkrijgkwesties van een stel waarvan regelmatig benadrukt wordt hoe mid-30 ze wel niet zijn. Deels zeg ik dat met de belevingswereld van die arme 4havo'er in mijn achterhoofd, maar ook de twee-keer-zou-oude ik vond alle relatiecomplicaties en triestige familieflashbacks tijdens het middenstuk wel erg herhalend worden – hoe overtuigend de dialogen ook zijn geschreven. Veel bijpersonages zijn verder ook wat vlak: Tess lijkt bijvoorbeeld toch vooral te bestaan om te benadrukken dat andere wel meedoen aan het systeem.
Laten we hopen dat CC de kwaliteiten van zijn eerste twee romans samenbundelt in zijn volgende, om zo tot de ultieme tienerdystopie te komen die het leesplezier van de Nederlandse jeugd eigenhandig herstelt.
Of die samenbundeling leidt tot een roman waarin dertigers zelfmoord plegen wegens hun vruchtbaarheidsproblemen. In dat geval kunnen we de leeslijst wellicht beter opheffen.
November 12, 2025
Als je eens iets heel anders wilt lezen, dan is Stad O. echt een aanrader. Wat een bijzonder, origineel en tegelijkertijd verontrustend verhaal. Ik dacht regelmatig tijdens het lezen: wat ís dit eigenlijk voor wereld?
Koen Caris neemt je mee naar een strak opgebouwde dystopische samenleving: Stad O., een zogenaamd perfecte plek waar schaarste en armoede verleden tijd lijken. Alles is er goed geregeld en als er iets misgaat, bel je gewoon met T&W (Tevredenheid & Woongeluk). Zij lossen alles voor hun bewoners op. Bethe en haar man Tobias verruilen hun sobere leven daarbuiten voor de luxe binnen de muren van O. Ze krijgen een mooi huis, een goed salaris en een hechte vriendengroep. Het klinkt als een droom… tot de barstjes zichtbaar worden.
Langzaam maar zeker begint Bethe te twijfelen. Waarom verdwijnen er mensen? Wat is er aan de hand met fabriek Martha, de drijvende kracht achter al die welvaart? En waarom wil niemand echt praten over wat er gebeurt? Terwijl Tobias zich neerlegt bij het leven in O., gaat Bethe steeds verder in haar zoektocht naar de waarheid; en dat brengt haar in een duister web van geheimen en angst.
Caris schrijft met veel zorg en aandacht. Hij neemt de tijd om zijn personages echt tot leven te brengen. Je leert met name Bethe heel goed kennen. Zij is een bijzondere hoofdpersoon: gevoelig, soms wanhopig, vaak onbegrijpelijk, maar toch ook zo menselijk. De flashbacks naar haar jeugd geven haar diepte en maken haar zoektocht nog aangrijpender. Ik had vaak medelijden met haar.
Het verhaal is vreemd, duister en soms verdrietig. Maar juist dat maakt het zo intrigerend. Stad O. Is een bijzondere stad waar je nog even over moet nadenken als het boek al uit is. Alleen het open einde liet me wat onrustig achter. Ik had zó graag nog iets meer geweten. Toch bleef ik vooral onder de indruk van de diepgang en originaliteit van dit boek. Heel goed!
Een boek dat blijft nazinderen, en dat je misschien niet meteen begrijpt, maar zeker niet snel vergeet.
Koen Caris neemt je mee naar een strak opgebouwde dystopische samenleving: Stad O., een zogenaamd perfecte plek waar schaarste en armoede verleden tijd lijken. Alles is er goed geregeld en als er iets misgaat, bel je gewoon met T&W (Tevredenheid & Woongeluk). Zij lossen alles voor hun bewoners op. Bethe en haar man Tobias verruilen hun sobere leven daarbuiten voor de luxe binnen de muren van O. Ze krijgen een mooi huis, een goed salaris en een hechte vriendengroep. Het klinkt als een droom… tot de barstjes zichtbaar worden.
Langzaam maar zeker begint Bethe te twijfelen. Waarom verdwijnen er mensen? Wat is er aan de hand met fabriek Martha, de drijvende kracht achter al die welvaart? En waarom wil niemand echt praten over wat er gebeurt? Terwijl Tobias zich neerlegt bij het leven in O., gaat Bethe steeds verder in haar zoektocht naar de waarheid; en dat brengt haar in een duister web van geheimen en angst.
Caris schrijft met veel zorg en aandacht. Hij neemt de tijd om zijn personages echt tot leven te brengen. Je leert met name Bethe heel goed kennen. Zij is een bijzondere hoofdpersoon: gevoelig, soms wanhopig, vaak onbegrijpelijk, maar toch ook zo menselijk. De flashbacks naar haar jeugd geven haar diepte en maken haar zoektocht nog aangrijpender. Ik had vaak medelijden met haar.
Het verhaal is vreemd, duister en soms verdrietig. Maar juist dat maakt het zo intrigerend. Stad O. Is een bijzondere stad waar je nog even over moet nadenken als het boek al uit is. Alleen het open einde liet me wat onrustig achter. Ik had zó graag nog iets meer geweten. Toch bleef ik vooral onder de indruk van de diepgang en originaliteit van dit boek. Heel goed!
Een boek dat blijft nazinderen, en dat je misschien niet meteen begrijpt, maar zeker niet snel vergeet.
February 15, 2026
"De misdadighrid ervan vliegt haar naar de keel, de geraffineerde organisatie, nog pijnlijker omdat ze zich kapot schaamt – wéér in de luren gelegd. Herinneringen aan geschiedenislessen vroeger, de wereldoorlogen, de ontluikende of terugkerende fascistische regimes, de genocides vermomd als zelfverdediging. Zo dóm als ze die mensen had gevonden. Zo kortzichtig om niet eens te zien wat er om hen heen gebeurde, om niet te zien op wat voor plek ze leefden. Om er domweg in te trappen." ~ bladzijde 325
Tja. Stad O. Wat kan ik ervan zeggen.
Het is het niet.
Er zitten een paar mooie, dystopische stukken in en de flaptekst belooft veel goeds. Maar het maakt het niet waar.
Ondanks de mooie, literaire zinnen en vergelijkingen met de huidige samenleving. Welke kant we op kúnnen gaan. Enkele historische parallellen ook wel, enigszins.
Het verhaal blijft oppervlakkig. Er gebeurt heel veel met Bethe maar eigenlijk gebeurt er helemaal niks.
Ja, seks in de sauna, dat gebeurt er.
En ruzies tussen Tobias en Bethe.
En er komt geen kind.
Terwijl Tweede Bethe ook zo'n mooie verschijning is… het einde vind ik daarom ook diep. Maar over all voelt het boek afgeraffeld, niet af. Hoezo kunnen bewoners van O. gewoon naar Daarbuiten? Waarom is er nog contact mogelijk? Waarom doen mensen dat niet massaal???? Het leest zo onlogisch en gek, een poging tot 1984 maar dan onsuccesvol.
"'Mensen als jij en ik, wij wantrouwen kalmte. Wij denken altijd dat er iets op het punt van ontploffen staat, dus als dingen te lang goed gaan, verzinnen we zelf gevaren. Wij zijn verslaafd aan onzekerheid.'" ~ bladzijde 95
"Zo makkelijk laten mensen zich dus meenemen. We hebben fantasieën over heldendaden, over schreeuwen en stampij, maar als puntje bij paaltje komt laten we mak datgene gebeuren, waarvan anderen hebben besloten dat het ons moet worden aangedaan." ~ bladzijde 106
"Niets is normaal, er zijn alleen dingen waaraan je wel of niet gewend bent." ~ bladzijde 201
Tja. Stad O. Wat kan ik ervan zeggen.
Het is het niet.
Er zitten een paar mooie, dystopische stukken in en de flaptekst belooft veel goeds. Maar het maakt het niet waar.
Ondanks de mooie, literaire zinnen en vergelijkingen met de huidige samenleving. Welke kant we op kúnnen gaan. Enkele historische parallellen ook wel, enigszins.
Het verhaal blijft oppervlakkig. Er gebeurt heel veel met Bethe maar eigenlijk gebeurt er helemaal niks.
Ja, seks in de sauna, dat gebeurt er.
En ruzies tussen Tobias en Bethe.
En er komt geen kind.
Terwijl Tweede Bethe ook zo'n mooie verschijning is… het einde vind ik daarom ook diep. Maar over all voelt het boek afgeraffeld, niet af. Hoezo kunnen bewoners van O. gewoon naar Daarbuiten? Waarom is er nog contact mogelijk? Waarom doen mensen dat niet massaal???? Het leest zo onlogisch en gek, een poging tot 1984 maar dan onsuccesvol.
"'Mensen als jij en ik, wij wantrouwen kalmte. Wij denken altijd dat er iets op het punt van ontploffen staat, dus als dingen te lang goed gaan, verzinnen we zelf gevaren. Wij zijn verslaafd aan onzekerheid.'" ~ bladzijde 95
"Zo makkelijk laten mensen zich dus meenemen. We hebben fantasieën over heldendaden, over schreeuwen en stampij, maar als puntje bij paaltje komt laten we mak datgene gebeuren, waarvan anderen hebben besloten dat het ons moet worden aangedaan." ~ bladzijde 106
"Niets is normaal, er zijn alleen dingen waaraan je wel of niet gewend bent." ~ bladzijde 201
This entire review has been hidden because of spoilers.
Displaying 1 - 30 of 58 reviews