Moeder, antimoeder

by Jolande Withuis

Jolande Withuis groeide op in een communistisch gezin met een moeder die keihard werkte, zowel binnen- als buitenshuis, die financieel onafhankelijk wilde zijn en die haar dochter en zoon gelijkwaardig wilde opvoeden.

Tegenwoordig kijken weinig mensen hier nog van op, maar in de jaren vijftig en zestig was Jenny van Ringen een uitzondering. Zij kwam klem te zitten tussen haar eigen professionele ambities en de toen dominante opvattingen over moeders en kinderen. De arbeidsverboden voor gehuwde vrouwen en voor communisten frustreerden haar diep, en ze was er vast van overtuigd dat intimiteit, koestering en troost kinderen zwak maken.

In Moeder, antimoeder reconstrueert Jolande Withuis het leven van haar moeder en onderzoekt ze wat de opvoeding door deze krachtvrouw betekende voor haarzelf als dochter. Opnieuw bewijst zij dat ze als geen ander in staat is individuele levens en gevoelens te verbinden aan grote sociaal-culturele en politiek-historische ontwikkelingen.

224 pages, ebook

Published October 24, 2024

About the author

Jolande Withuis (1949) was tot 2014 als onderzoekster verbonden aan het NIOD. Ze schrijft voor NRC Handelsblad, Trouw en de Volkskrant. Bij De Bezige Bij verschenen Erkenning (2002), Na het kamp (2005), De vrouw als mens (2007) en in 2008 Weest manlijk, zijt sterk, een biografie over verzetsman Pim Boellaard, die werd bekroond met de Grote Geschiedenis Prijs 2009 en de Erik Hazelhoff Biografieprijs 2010. In 2016 verscheen de bestseller Juliana. Vorstin in een mannenwereld, die werd genomineerd voor de Brusseprijs.

Reviews

[Neeltje De Vries · Rating 3 out of 5]

Heel sterk geschreven. Over hoe opgroeien in een sterk communistisch gezin invloed heeft gehad op haar relatie met haar moeder and I do LOVE a mother+daughter thrope. Maarrrr pakte mij niet helemaal.

[Annerieke Ten Haken · Rating 3 out of 5]

Lekker geschreven boek. Over een tijd waarin moederschap als je dat anders inrichtte als de norm rebels was. Mooi hoe ze als kind het leven van haar ouders reconstrueert.

[Els · Rating 3 out of 5]

Jolande Withuis schrijft over het slechte contact dat ze had met haar moeder en dat ze haar nooit vragen heeft durven te stellen over haar persoonlijke leven. Nu was het individu in het communistisch gezin waar Jolande opgroeide een verboden woord. Het ging in het leven niet om het individu maar om de mensheid, leerde ze van haar vader. Het boek gaat dan ook weinig over haar moeder als individu. De tijdgeest en vermoedens moeten het verhaal maken. De schrijfster vertelt ook openhartig over de problemen die zij in haar latere leven heeft ervaren door de opvoeding die zij kreeg: zij moest vooral gehard worden, niet sentimenteel zijn en haar “mannetje” kunnen staan. Zij heeft hierdoor angststoornissen ontwikkeld waar zij jarenlange therapie voor nodig heeft gehad.
Net als de schrijfster heb ik ook de moeder niet leren kennen en dat vind ik best jammer.

[Alexander Vreede · Rating 3 out of 5]

Ik las dit boek als aanvulling op het boek “Raadselvader” dat ik las voor mijn leesgroep biografieën. Het is eigenlijk een soort pendant van het boek over de vader van de schrijver waarin zij ook zeer openhartig het verhaal over haar eigen leven en worsteling vertelt.
Gedeeltelijk vertelt dit boek hetzelfde verhaal maar nu met een andere invalshoek. Met dit tweede boek probeert de schrijver haar moeder méér recht doen dan zij in het boek over haar vader deed. Daarin is zij in mijn gevoel ruimschoots geslaagd. Bovendien vult zij het verhaal over haar moeder aan met de resultaten van haar wetenschappelijke onderzoek over de periode rond de Koude Oorlog en de plaats van het communisme (en de vrouw) in de Nederlandse samenleving.
Dat maakt dit boek een waardevolle mix en een zinvolle aanvulling op het boek “Raadselvader”. Zeker aanbevolen.

[Bea Mantel · Rating 3 out of 5]

Gezien de informatie hoopte ik iets terug te vinden wat ook van toepassing zou zijn op mijn moeder. Je raadt het al: dus niet.
Het boek is sterk en openhartig geschreven. Basis is de invloed van een sterk communistische moeder die dwars tegen haar tijd ingaat op de moeder/dochter-relatie. Mijn moeder hobbelde dan wel niet helemaal met de tijdgeest mee, als kind zijn mij geen knuffels, verjaardagen en christelijke hoogtijdagen onthouden. Op mijn beurt heb ik dat ook niet gedaan bij mijn dochter.
Positief is dat ook de politieke situatie van de jaren 50 en 60 in het boek zijn meegenomen om de context te beschrijven. Ja, het was toen zo dat de vrouw thuis bleef en de man kostwinner (luxe!), wat natuurlijk niet altijd ten goede kwam aan het welzijn van de vrouw.

[Robert Hoogstad · Rating 3 out of 5]

Raadsel vader las ik met plezier. Over de moeder van mw Withuis kan ik moeilijk enthousiast worden. Het lijkt alsof ze niet dichterbij komt in dit boek. Het was ook behelpen, want beide ouders legden weinig vast over hun leven. Dappere poging. De moeder blijft een beetje een raadsel. Maar vreemd, na het lezen van beide delen mis ik de CPN van Markus Bakker ineens weer. Ook al was dat vast een weinig flexibele man. Spreken kon hij wel.

[Stephanie Saenger · Rating 4 out of 5]

Bijzonder hoe de moeder Jenny zich vast heeft kunnen bijten in haar overtuigingen en daar zo consequent mee door kon gaan. Bedroevend hoe haar dochter daar zover schade door heeft opgelopen. Verheugend dat Jolande Withuis uiteindelijk haar leven zo’n positieve wending en inhoud heeft gegeven.
Samen met Raadselvader geeft het een uniek kijkje in het leven van communisten in Nederland.

[Dagmar · Rating 5 out of 5]

Het duurde even voor ik het écht interessant vond worden. Dat komt ook omdat ik Raadselvader al had gelezen en er wat overlappingen waren. De tweede helft las ik in een ruk uit. Heel anders was mijn (werkende)moeder (1921-2011) maar sommige zaken waren toch wel ook verbonden aan de tijd en heel herkenbaar.
‘Leef Jolande, leef!’

[Nienke Van · Rating 4 out of 5]

Autobiografisch boek over de communistische opvoeding van Withuis. In dit boek analyseert ze de rol van haar moeder en de invloed die dit op haar jeugd en leven heeft gehad. Opgroeien als communist in de tijd van de Koude Oorlog en het gezin als hoeksteen van de samenleving is voor zowel moeder als dochter niet eenvoudig.

[Martine · Rating 3 out of 5]

Boek vol interessante geschiedenis over het naoorlogse communisme. Goed geschreven en met een hartverscheurende (waargebeurde) scène waarbij de schrijfster als heel jong meisje een jaar in een kliniek moest verblijven om haar rug (letterlijk) te rechten dmv barbaarse technieken. Resultaat: een levenlang rugpijn. De feitendichtheid van het boek was voor mij net te hoog.

[Gabrielle · Rating 1 out of 5]

Gelukkig, dat is afgelopen.
het is dat ik boeken ip uitlees als ik begonnen ben..

veel herhaling en de schrijfster heeft een slechte, saaie voorleesstem

[Marlies · Rating 2 out of 5]

2.5*

[Iris Bart]

Niet uitgelezen. Niet mijn type boek

[Laura · Rating 3 out of 5]

Interessant inkijkje in opgroeien in een communistisch gezin in de jaren 60/70 en hoe een feministische moeder zich daar een weg in vindt (en het effect op haar dochter).

[Kelly van den Brink | Life Between Chapters · Rating 4 out of 5]

Indrukwekkend, bijzonder verhaal!