परकीय हात

by Ravi Amle

परकीय हात. फॉरिन हँड.विदेशी शक्तींचा, त्यांच्या हेरसंस्थांचा...तो भारतात सतत फिरत होता. फिरत आहे.तो अमेरिका, ब्रिटन, रशिया यांसारख्या मित्रराष्ट्रांचा आहे, तसाच पाकिस्तान, चीनसारख्या शत्रूंचाही.तो भारतात हेरगिरी करत आहे. येथील माणसे फोडत आहे. पण ते एवढ्यापुरतेच मर्यादित नाही.येथील राजकारण, अर्थकारण, समाजकारण यांत तो हस्तक्षेप करत आहे. सरकारी धोरणे आणि निर्णयांवर प्रभाव टाकत आहे. येथील लोकमानसास हवे ते वळण लावण्याचा प्रयत्न करत आहे. यातून तो आपल्या मन-मेंदूपर्यंत पोचू पाहत आहे. हेच ते सायवॉर!आज त्याला जोड लाभली आहे सायबरयुद्धाची. हे युद्धही केवळ येथील गोपनीय माहिती पळवणे एवढ्यापुरते मर्यादित नाही. भारतात घातपात घडवण्यासाठीही सायबरशस्त्रे वापरली जात आहेत. ही बखर आहे त्या थरारक कारवाया आणि कुटील कारस्थानांची.त्या विदेशी शक्तींच्या, सीआयए, केजीबी, एमआय-सिक्स, आयएसआय, चीनची क्वोचानछांपू अशा हेरसंस्थांच्या उद्योग आणि उपद्व्यापांची... स्वातंत्र्यपूर्वकाळापासून आजपर्यंतची...

472 pages, Paperback

Published March 28, 2024

Reviews

[Kishor · Rating 5 out of 5]

रवि आमले यांचे R&AW वरील पुस्तक आधी वाचल्यामुळे परकीय हात या पुस्तकाकडून माझ्या अपेक्षा खूप होत्या—आणि त्या पूर्ण झाल्या असे नक्कीच म्हणता येईल. हे पुस्तक गुप्तहेर विश्वातील अनेक पैलूंवर प्रकाश टाकणारे असून, केवळ भारतीय गुप्तचर यंत्रणांपुरते मर्यादित न राहता जगभरातील विविध एजन्सींनी केलेल्या कारवायांचा आढावा घेते.

या पुस्तकातील सर्वात आकर्षक गोष्ट म्हणजे वास्तविक गुप्तहेर घटनांचे केलेले सादरीकरण. या कथा रंजक तर आहेतच, पण त्याचबरोबर विचार करायला लावणाऱ्या देखील आहेत. गुप्तहेरगिरी ही केवळ थरारक कारवायांपुरती मर्यादित नसून त्यामागे मानसिक युद्ध (psy war), रणनीती, फसवणूक आणि राष्ट्रीय सुरक्षेचे गुंतागुंतीचे पैलू कसे असतात, हे लेखक प्रभावीपणे मांडतात.

वैयक्तिकदृष्ट्या, या पुस्तकाने गुप्तहेर आणि सुरक्षा व्यवस्थेबद्दल एक नवीन दृष्टीकोन दिला. चित्रपटांमधील गुप्तहेरांच्या चमकदार प्रतिमेपेक्षा प्रत्यक्षात हा क्षेत्र किती शांत, संयमी आणि अनेकदा नैतिकदृष्ट्या गुंतागुंतीचा असतो, हे स्पष्ट होते. विशेषतः मानसिक युद्धाच्या संकल्पनेमुळे या विषयाला अधिक सखोलता मिळते—कारण प्रभाव आणि धारणा (perception) हे कधी कधी प्रत्यक्ष कारवाईपेक्षाही अधिक प्रभावी ठरतात.

रवि आमले यांची लेखनशैली ही त्यांच्या ताकदीची बाजू आहे—सोप्या, ओघवत्या आणि माहितीपूर्ण भाषेत त्यांनी विषय मांडला आहे. R&AW वरील त्यांचे आधीचे पुस्तक आवडलेल्या वाचकांसाठी हे पुस्तक अधिक व्यापक आणि जागतिक पातळीवर गुप्तहेर यंत्रणांचे आकलन करून देणारे आहे.

एकंदरीत, परकीय हात हे पुस्तक गुप्तहेरगिरी, राष्ट्रीय सुरक्षा आणि जागतिक राजकारणात रस असणाऱ्या वाचकांसाठी अत्यंत रोचक आणि माहितीपूर्ण आहे. हे पुस्तक केवळ मनोरंजन करत नाही, तर वाचकाला नव्या दृष्टीने विचार करायला भाग पाडते.