Schoon schip: Confidenties van een onbesneden Jood

by Joseph Pearce

Na de dood van zijn moeder besluit Joseph Pearce de balans van zijn leven op te maken. De schrijver, die opgroeit in een liefdevol gezin en in de bedrijvigheid van een groothandel in koloniale waren, kampt met zijn seksuele geaardheid en voelt zich als zoon van een Joodse Duitser sterk verbonden met de geschiedenis van het Joodse volk. In het Vlaanderen van de jaren vijftig en zestig geen vanzelfsprekendheid.
Geconfronteerd met een heroplevend antisemitisme in een wereld vol conflicten pleit hij voor nuancering en wederzijds begrip. Dit zelfportret, doordesemd van Joodse zelfspot, biedt een oprechte en gelaagde blik op vreugde en verdriet.

272 pages, Paperback

First published March 4, 2025

About the author

Joseph Pearce (Vilvoorde, 1951) is een romanschrijver, recensent en columnist.

Librarian Note: There is more than one author in the Goodreads database with this name.

Reviews

[Marc Lamot · Rating 3 out of 5]

Joseph Pearce was - zijns ondanks - 30 jaar leraar in een eliteschool in Antwerpen, korte tijd journalist, en op latere leeftijd ook literair schrijver (zijn bekendste werk is nog altijd zijn debuut Land van belofte: een familiekroniek). Op zijn 73ste vond hij het blijkbaar tijd om een autobiografie te schrijven en te publiceren.
Dit boek is in de eerste plaats een kroniek van een eerder bescheiden leven, nogal chaotisch opgebouwd, erg anekdotisch ook en geregeld ook apologetisch, maar gelukkig met de nodige zelfrelativering. Zoals elke autobiograaf geeft hij inzicht in de meanderende ontwikkelingen van zijn leven, met grote en kleine gelukjes, successen, tegenslagen en tegenwerkingen, en gemiste kansen. Af en toe ook een kleine afrekening, met naam en toenaam zelfs, niet zo fraai.
Twee aspecten tillen Pearce’s verhaal boven de anekdotiek uit: zijn joodse afkomst en zijn homoseksuele geaardheid. Om met het laatste te beginnen: Pearce kwam pas op zijn 35ste uit de kast, beklaagt zich over het onbegrip in het Vlaanderen van vroeger en nu, schetst de kwetsuren die hij opliep, en vindt het blijkbaar nodig om zijn eigen, beperkte beleving van zijn geaardheid te verdedigen tegenover soortgenoten (mijn excuses voor die term), zij het in heel vage bewoordingen.
Over zijn joodse identiteit is hij in dit boek iets duidelijker en concreter, met geregeld scherpe uitvallen tegen de jodenhaat die hij mocht ervaren en die hij de laatste jaren weer ziet opflakkeren, maar toch ook met wat ambiguïteit over de staat Israël (hij neemt duidelijk afstand van de regeringspolitiek) en vooral ook over zijn eigen beleving van het (onbesneden) jood-zijn.
Dit boek legt de worstelingen van de mens Joseph Pearce bloot, duidelijk een gevoelige mens die daarvoor het allergrootste respect verdient. Ook zijn slotpleidooi voor een meervoudige identiteit verdient alle lof. Het is alleen spijtig dat dit boek af en toe in zwartgalligheid en zurigheid verzandt en het kleinmenselijke en de anekdotiek erin geregeld de boventoon voeren. Rating 2.5 *

[Mark · Rating 3 out of 5]

Ik leerde Joseph Pearce kennen met 'Vaderland' (2008), een prima roman over zijn joodse vader en diens familie. De auteur, journalist en leerkracht uit Vilvoorde vond zijn verhalen doorgaans dicht bij huis, bij zijn ouders: een Poolse jood die aan een verblijf voor de aanvang van WOII in de UK een Engelse naam overhield en na de oorlog huwde met een katholiek Vlaams meiske in de schaduw van Brussel. De overlevenden van de familie aan vaderskant waaierden na de oorlog uit over alle continenten, wat een schat aan verhalen opleverde die terug te vinden zijn in twaalf romans.
Toen ik hoorde dat de inmiddels 74-jarige auteur opnieuw bevallen is van een boek, haastte ik me naar de boekhandel. 'Schoon schip' (2025) is een memoir, een doorloop van Joseph Pearce's leven in eigen woorden, die de ondertitel draagt 'Confidenties van een onbesneden jood'. Net dat aspect van Pearce's leven ontbreekt in de memoir, de auteur heeft zijn homoseksualiteit steeds weggeschoven naar de onbesproken schaduwzijde van zijn leven. Eigenlijk grossiert hij vooral in de banaliteiten van zijn leven (schooltijd, professioneel geschipper), waardoor er weinig te beleven valt in het boek. Op enkele bladzijden na, zoals die over zijn positie tegenover Israel en Gaza, mist 'Schoon schip' vonken omtrent kwesties die anderen aanbelangen. Maar ongetwijfeld wel erg aangenaam voor familieleden en getrouwen van Pearce.

[Jacques · Rating 4 out of 5]

Biografie van een Joodse Duitser. Over opgroeien de jaren vijftig en zestig in een groothandel in koloniale waren te Vilvoorde. Leraar Nederlands en Engels in Antwerpen. Journalist en sportredacteur in Londen. Over zijn seksuele geaardheid en zijn belangstelling voor Israël en het Joodse volk. Grappig, openhartig, ontroerend, verbluffend en altijd boeiend.

[Gert Kruitbosch · Rating 3 out of 5]

Nog nooit een boek gelezen waarin zoveel namen worden genoemd. Het boek gaat vooral over anderen. de schrijver zelf en zijn homo kant blijven onbelicht.