Jump to ratings and reviews
Rate this book

Coudenberg: Het verdwenen Versailles van België

Rate this book
Wist u dat er in Brussel eeuwenlang een paleis stond dat dat van Versailles naar de kroon stak? Het Coudenberg ontstond in de elfde eeuw en zag tal van historische figuren passeren: van Filips de Goede over Margaretha van Parma tot Maximiliaan van Beieren. De legendarische keizer Karel V deed er troonsafstand in de schitterende Aula Magna. De prachtige tuin, de vele kunstschatten en de rijkelijk gedecoreerde kamers trokken tal van gekroonde hoofden en edellieden naar Coudenberg. Tot een brand door een paar omgevallen kaarsen in 1731 een einde maakte aan dit indrukwekkende paleis...

In 'Coudenberg. Het verdwenen Versailles van België' beschrijft Vincenzo De Meulenaere de bewogen geschiedenis van dit Brussels paleis aan de hand van de grote namen uit onze geschiedenis die er verbleven. Bijrollen zijn er onder meer voor een koning die dacht dat hij van glas gemaakt was, een loslopende beer en een mechanische draak.

248 pages, Paperback

First published February 27, 2025

7 people are currently reading
62 people want to read

About the author

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
7 (11%)
4 stars
23 (38%)
3 stars
24 (40%)
2 stars
5 (8%)
1 star
1 (1%)
Displaying 1 - 13 of 13 reviews
Profile Image for Tim.
1,270 reviews31 followers
May 6, 2025
Laten we met het belangrijkste beginnen: als je nog nooit een bezoek aan het Coudenbergpaleis hebt gebracht - of tenminste, wat ervan overblijft - dan wordt het hoog tijd om dat eens te doen. Het is écht de moeite. Zelfs nu nog zijn de afmetingen enorm. Ik was de auteur dus voor: eerst het tastbare en dan het leesbare.

Vincenzo De Meulenaere slaat in zijn boek de nagel op de kop als hij zegt dat de meeste Belgen nog nooit van het Coudenbergpaleis hebben gehoord. Tot een paar jaar geleden zei het mij ook totaal niks, totdat het aan bod kwam in Het Verhaal van Vlaanderen en ik een tijd later de oude restanten ervan bezocht.

Als eerste vind ik de ondertitel Het Verdwenen Versailles van België wel goed gevonden. Oké, het is misschien een beetje cliché om die vergelijking te gebruiken, maar als je de foto's beziet en de beschrijvingen leest, kun je niet anders dan concluderen dat de Coudenberg inderdaad een reusachtig én imposant paleis moet zijn geweest, dat een enorme indruk moet hebben nagelaten op zijn bezoekers en de omwonenden. Je kunt tijdens het lezen niet anders dan je afvragen wat het was geweest, mocht het paleis nooit zijn afgebrand en het nog steeds boven de rest van Brussel uittorende.

Als je eraan begint, weet je al hoe dit verhaal afloopt: slecht. Op het einde van het verhaal gaat vrijwel het hele complex in vlammen op, en nu rest er bijna niks meer. In het boek neemt De Meulenaere je mee op een reis door de tijd die in totaal meer dan een millennium omspant, met de focus op ongeveer driehonderd jaar.

Het grootste probleem dat dit boek heeft, is dat je natuurlijk geen heel boek kunt volschrijven over een gebouw op zich en het reilen en zeilen ervan en erin. Er wordt natuurlijk wel voldoende aandacht besteed aan hoe het is ontstaan en hoe het zich heeft ontwikkeld, wat erin gebeurde, wie er allemaal verbleef en wat die allemaal hebben gedaan. Dat is het echte verhaal van het Coudenbergpaleis, volgens mij. En dan zijn er nog wat toffe anekdotes en faits divers.
Het nadeel is: als je dat allemaal bij mekaar optelt, kom je hoop en al op honderd bladzijdes - de helft van het huidige boek. De andere helft bestaat uit (gedeeltelijke) biografieën van de bewoners (korte versies, dat natuurlijk wel), ook van de tijd waarin ze helemaal niks met de Coudenberg te maken hadden, en met de geschiedenis van de regerende families in het algemeen. Op zich is dat nog wel interessant, maar het heeft ten eerste natuurlijk niks met de locatie zelf te maken en bovendien worden er soms periodes min of meer overgeslagen omdat er toen over het kasteel zelf weinig te vertellen was en er dus geen link wordt gemaakt naar de geschiedenis op zich. Of zo ervoer ik dat toch.

Dat gezegd zijnde heeft de auteur een aangename, vlotte schrijfstijl: je leest dit boek zo weg. Het ziet er ook dik uit, maar het is dunner dan je denkt - ook omdat er op het einde nog een reeks afbeeldingen van geschiedkundige personages en het paleis zelf zijn toegevoegd.

Het was misschien interessanter geweest als dit boek toch meer over het paleis zelf was gegaan en over wat er zoal in gebeurd is - de aftreding van Karel V wordt bijvoorbeeld uitvoerig beschreven, maar misschien waren er nog wel andere, leuke, kleinere verhalen die niet per se van enig historisch belang zijn, maar in het kader van het gebouw nog wel interessant zijn. Maar ja - misschien waren die er gewoon niet.

Hoe dan ook zeker wel een aanrader als lokale of nationale geschiedenis je interesseert, en als je het Coudenbergpaleis hebt bezocht of dat wil doen.

6,5/10
Profile Image for Brigitte.
44 reviews2 followers
April 30, 2025
Heel interessante lectuur! Het is wel handig om wat voorkennis te hebben over de periode (graven van Vlaanderen, landvoogden) anders loop je, denk ik, een beetje verloren in de namen: het zijn er veel en ze volgen elkaar met momenten vlot op. 😉

Maar ook hier: zo jammer van de taalfouten... wordt een boek niet meer nagelezen voor het naar de drukker gaat? Ik kan toch niet de enige zijn die struikelt over dingen als "Zijn bestuur blinkte niet uit..." ?
Profile Image for looneybooks79.
1,584 reviews42 followers
May 12, 2025
http://looneybooks79.blog/2025/05/10/...

Het Coudenbergpaleis (die zijn naam zou ontlenen aan de locatie waar het eerste kasteel gezet werd, op een koude winderige berg) spreekt tot de verbeelding, vooral omdat dit majestueuze hertogelijk en bijna koninklijk paleis in de hoofdstad van het land dat toen nog niet bestond, België, er gewoonweg niet meer is, op een paar kelders na. Waar nu het Koninklijk Paleis staat en waar de Kunstberg in Brussel zich bevindt stond ooit dit prachtige paleis. En wie ‘De Bourgondiërs’ van Bart van Loo las en wie De Bourgondische Vorsten, Oranje tegen Spanje en Ondergang van Edward de Maersschalck en In Opstand! van Pieter Serrien zal intussen al weten welke rol dit paleis in de geschiedenis van de Nederlanden heeft gespeeld. Van Filips de Goede (die opdracht gaf de Aula Magna aan te bouwen) tot Karel de Stoute (die de ondergang van het Bourgondische rijk inzette), Van Maria van Bourgondië tot Keizer Karel V, allemaal waren ze er kind aan huis of woonden ze er.

Keizer Karel werd er tot keizer gekroond en deed troonsafstand in Coudenberg, waar hij zijn kroon doorgaf aan zijn zoon Filips II.

Maar de geschiedenis stopt natuurlijk daar niet want Margareta van Parma (die in Oudenaarde geboren is) ontving er in 1566-67 het Eedverbond der Edelen die met hun smeekschriften langskwamen om een soepeler beleid rond de geloofsvervolgingen eisten. Maar dit werd echter een begin van de Tachtigjarige oorlog en de vele moordpartijen onder de hertog van Alva.

Coudenberg kende ook de nodige royale bezoekers zoals de Koningin van Zweden, Koning Charles II van Engeland, Franse prinsen... Noem maar op. Het paleis speelde een grote rol in diplomatie, kunst en wetenschappen. Er was een gigantische bibliotheek en kunstverzameling. De Italiaanse bevelhebber Spinola verbleef er een lange tijd, onder het bewind van Albrecht en Isabella.

Nadien zal het paleis onder heel wat andere bewindvoerders en landvoogden en -voogdessen komen tot er uiteindelijk een eind aan komt door een allesverwoestende brand, op een noodlottige februari nacht in 1731.

Vincenzo de Meulenaere breidt het verhaal dat in vele andere boeken (zie bijvoorbeeld hierboven op de foto enkele van die werken) aangekaart werd uit en verzamelt alles in één boek. Door de lezer helemaal mee te trekken in de pagina’s en de geschiedenis en ons door de gangen van het paleis, in de grote kapel en de Aula Magna laat binnentreden. Via de ogen van de Meulenaere en andere historici aanschouwen we deze pracht en praal dat doorbeen de jaren werd verzameld, nu enkel nog herleid tot enkele kelders en catacomben en tekeningen en schilderijen die ons iets of wat een beeld laten vormen van de glorie van toen.

Vincenzo laveert doorheen de vele namen die in het boek voorkomen, wat zou een historisch non-fictie boek zijn zonder het laten vallen van veel namen, en dus ooit allemaal op het verloren gegane paleis ronddwaalden, sliepen, aten… Vandaag zullen we het niet meer weten hoe het ooit is geweest maar onze fantasie en de vele naslagwerken, zoals dit boek, helpen om ons toch eventjes in het Versailles van de Lage Landen te kunnen wagen.

Achteraan het boek vindt je ook enkele kleurenfoto’s van schilderijen waarop het Coudenbergpaleis op te zien is of personages zoals Karel V die een rol hebben gespeeld in de vormgeving van het paleis en/of de geschiedenis hebben vormgegeven.
255 reviews8 followers
July 2, 2025
Coudenberg. Vincenzo De Meulenaere

We zitten hier een beetje met een intrinsieke zwakte: het boek gaat over het Coudenbergpaleis, maar dat is al 300 jaar vrijwel volledig verdwenen. Het enige wat er van rest zijn enkele ondergrondse ruïnes en steenhopen, die je wel nog kunt bezoeken (heb ik gedaan). De schrijver kan dus enkel terugvallen op beschrijvingen in oude teksten, en op schilderijen uit vroegere tijden.
Aangezien dit allemaal nogal magertjes is, wordt de tekst gelardeerd met de geschiedenis van de hertogen, regenten, vorsten die er al dan niet permanent verbleven. Ook hier onvermijdelijk een gebrek aan diepgang, gezien er een lange stoet heersers passeert over een periode van pakweg 600 jaar. De Meulenaere probeert er geregeld wat persoonlijke verhaaltjes tussen te weven, zoals de troonsafstand van Keizer Karel, of het bezoek van Albrecht Dürer, of de dierentuin in het kasteelpark, maar het blijft in zijn geheel toch nogal teleurstellend. Over die dierentuin vermeldt De Meulenaere nog dit: ten tijde van Keizer Karel zat er een luipaard, meegebracht vanuit de Nieuwe Wereld. Dat was dan ofwel een jaguar, ofwel kwam hij niet uit de Nieuwe Wereld.
Een van de interessantere hoofdstukken is dat over aartshertog Leopold Wilhelm van Oostenrijk, landvoogd van de Habsburgse Nederlanden van 1647 tot 1656. Hij was kunstminnend en verwierf een grote verzamelingen kunstwerken, vooral schilderijen van Italiaanse, Vlaamse en Duitse meesters. Bij zijn abdicatie en terugkeer naar Wenen nam hij een groot deel van zijn collectie mee (helaas!), die daarmee de grondslag vormde van het Kunsthistorisches Museum in Wenen.
Ik ruik toch een aantal gemiste kansen, niet alleen qua geschiedenis, maar meer nog qua afbeeldingen. De Meulenaere is duidelijk geen STEM-mens. Architectuur en gebouwen bieden toch ruime mogelijkheden in die richting, maar deze blijven onbenut. Ik had graag een plattegrond van het gebouw gezien, hoewel die ongetwijfeld moeilijk samen te stellen is, als de plannen van de toenmalige bouwmeesters niet bewaard zijn gebleven. Er is inderdaad eeuwenlang gebouwd, bijgebouwd en herbouwd. Nochtans bestaat er een maquette van het paleis, te bezichtigen in het museum. https://www.brusselsmuseums.be/nl/mus.... Bij de Wereldtentoonstelling van 1935 werd het paleis ook voor een stuk nagebouwd op ware grootte (net als Oud Antwerpen bij de Wereldtentoonstelling van Antwerpen in 1894). Ook hier hadden illustraties relevant kunnen zijn. Wat ik ook mis: een projectie van het paleis op een hedendaags stadsplan van Brussel. Dat kun je natuurlijk makkelijk zelf uitzoeken: het Warandepark van nu was toen de tuin en aanpalend jachtgebied van het kasteel. En het kasteel zelf lag op de plaats van wat nu het Koningsplein en de Koningsstraat is, vlak naast het huidige Koninklijk Paleis. En tenslotte mis ik foto’s van de onderaardse restanten van het paleis (misschien een kwestie van copyright). Gemakkelijk terug te vinden op de site van het museum, en zeker de moeite waard om eens te gaan bekijken.
Profile Image for Kristof Lauwers.
73 reviews3 followers
June 1, 2025
Coudenberg, het verdwenen Versailles van België een vlot geschreven en zeer boeiend boek over een verdwenen paleis en een vergeten geschiedenis. Het paleis waar keizer Karel op 22 oktober 1555 troonsafstand deed in de Aula Magna, het paleis waar landvoogd Leopold Wilhelm één van de grootste kunstverzamelingen van het zeventiende-eeuwse Europa aanlegde. Tot een brand, door een paar omgevallen kaarsen (of het aangebrande confituur in de paleiskeuken?) het indrukwekkende paleis in de koude winternacht van 3 op 4 februari 1731 in de as legde.

Het boek vertelt ook over de vele belangrijke historische figuren die er, kort of langere tijd, resideerden.
Profile Image for Jan.
72 reviews1 follower
December 14, 2025
Leuk boek maar helaas mis ik wat meer informatie over het paleis zelf. Het is interessant om te lezen maar het gaat meer over de vele personen die hier gepasseerd zijn. Meer dan over het paleis zelf. het zou leuk geweest zijn om schetsen te zien. Plannen van de huidige situatie met het paleis erover. Beschrijvingen van hoe het was. Ook was het soms onhandig dat de schrijver een zijsprong nam om een weetje over een familielid te vertellen. Dat was niet steeds eenvoudig om de 'jump' te maken.
Profile Image for pcalu.
35 reviews
September 2, 2025
Very disappointing.

This is more a Wikipedia-like summary of the political history of the Low Countries than a history of the Coudenberg Palace. The Palace only has a cameo role from time to time.

The myriad errors in typesetting are telling for the level of this book. Not worth the steep price.

It's a real pity, because I expected a lot.
Profile Image for An D'haeze.
4 reviews
May 10, 2025
Een absolute aanrader voor elke Brusselaar, voor elke Belg!
Profile Image for Marie-Paule.
79 reviews10 followers
August 9, 2025
Must-read voor iedereen die zich in de geschiedenis van België en Brussel wil verdiepen. Dat er onder het Koninklijk Paleis in Brussel zo'n verborgen wereld is, was voor mij een verrassing.
Displaying 1 - 13 of 13 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.