Nie w szczepionkę

by Jakub Nowak

Opowieść o bestiach pamięci i czystego serca

Znaczona namiętnością, intensywna literacka podróż.

Lata 90, niejasne układy, brudne pieniądze i wszechobecna przemoc gwałtownego świata, pokrytego boazerią i plastikiem. Kilkoro młodych przyjaciół próbuje się w nim odnaleźć. Towarzyszymy Mikołajowi, który w poszukiwaniu zaginionej matki zapuszcza się w miejsca, gdzie biją ciemne serca jego miasta. Co odkryje?

2025, Siwa mieszka z kilkuletnią córką, a w punkowym zespole, który sama zakładała 20 lat wcześniej, nagle zastępuje ją nastoletnia wokalistka. Przyjaciel z dzieciństwa zmusza ją do konfrontacji z tajemnicą sprzed lat. W chaotycznych wspomnieniach Mikołaja Siwa rozpozna kogoś, o kim chciała zapomnieć. Nie zawsze stajemy się tym, kim kiedyś być chcieliśmy.

Laureat Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza w mistrzowskiej, bardzo osobistej opowieści!

Genres: Audiobook, Fiction, Polish Literature

272 pages, Hardcover

First published May 16, 2025

Reviews

[Jakub Demianczuk · Rating 5 out of 5]

Pewnie raczej 4/5 (może 4+/5), ale bardzo odnalazłem się w tej smutno-piękno-nostalgicznej książce (i jej muzyce). Będę wracał.

[Aleksandra Gratka · Rating 5 out of 5]

Czytając "Nie w szczepionkę" czułam się tak, jakbym trafiła do wehikułu czasu. Było ekscytująco i sentymentalnie, było tak wspaniale, jak się tego spodziewałam.
Dwie płaszczyzny czasowe - koniec lat dziewięćdziesiątych i rok 2025. Współcześnie śledzimy losy Siwej, wokalistki punkowego zespołu, która musi zmierzyć się ze zmianą w życiu i z tym, że czas jest nieubłagany - nawet jeśli w duchu jest się nastoletnią buntowniczką, świat widzi panią po czterdziestce. Siwa pojawia się, oczywiście, w opowieści z przeszłości, a kreacja tej postaci jest wielowymiarowa i nieoczywista.
Opowieść z lat dziewięćdziesiątych jest mroczna i okrutna. Blokowiska, szemrane biznesy, skrzynie z tajemniczą zawartością, straszna bieda i brudne pieniądze, głupia przemoc, która prowadzi do mniejszych i większych tragedii, zniknięcia, śmierć...

W tym wszystkim oni - grupka dzieciaków "czasu pięści i przymkniętego oka", przyzwyczajona już do tego, że życie częściej krzywdzi niż nagradza. Czasem stają ramię w ramię, czasem tchórzą. Mówią za dużo lub milczą, gdy trzeba się odezwać. Zakochują się po raz pierwszy, po raz pierwszy mają złamane serce. Mikołaj, Miller, Monika, ulotna jak sen Patrycja - wszyscy są JACYŚ. Są w wieku, w którym popełnianie błędów jest czymś oczywistym, tyle że niektóre błędy mają poważne konsekwencje. Marzenie o nowych butach, chęć zaimponowania dziewczynie, zapuszczenie się w rejony, które należy omijać szerokim łukiem, zadarcie ze skinami o jeden raz za dużo...

Są powieści, które poza świetną historią dają czytelnikowi przepustkę do bardzo prywatnych emocji. Jestem kilka lat starsza od bohaterów, moje 17 lat to bardziej połowa niż koniec lat dziewięćdziesiątych, ale to przecież niuans. Wróciłam dzięki lekturze pamięcią do czasów, gdy poprzez muzykę wykrzykiwało się swój bunt, gdy nazwa zespołu na koszulce to była faktyczna deklaracja miłości, a nie przypadkowy zakup w sieciówce, gdy siedząc na ławce z kumplami wierzyło się, że chwila będzie trwała wiecznie.
Dzięki tej powieści, napisanej z czułością, przeniosłam się do Międzyrzecza lat 90., gdy wszystko było jeszcze przede mną.

Sporo wzruszeń. Wspaniała powieść.

[Maciek Krzysztofowicz · Rating 4 out of 5]

Fajna i klimatyczna wariacja na temat dojrzewania w latach 90tych i tworzenia wspomnień, ale ze szczególnym spojrzeniem na role rodzicielstwa i na unikanie rozmów, które skonfrontują nasze „wygodne” wspomnienia ze wspomnieniami przyjaciół i rodziny.

[Mateusz Romanowski]

Rzeczy, które robisz na podwórku w latach 90-tych, gdzie kupiłeś od kogoś buty i w punk rocku dwie dekady później.

Byłby z tego super serial. Szacuneczek nie tylko za wartką akcję, ale też za oddanie realiów dwóch wspomnianych światów.

[Wojciechus Wroobellus · Rating 3 out of 5]

Jestem fanem prozy Nowaka. Śledzę go od wielu lat i czekam na kolejne powieści i opowiadania. Tutaj jednak mnie zawiódł. Doceniam frazę „Nie w szczepionkę” (swoją drogą ten tytuł chyba wymyślili ludzie z marketingu wydawnictwa) i wyobraźnię autora, który kreuje sugestywne obrazy, a jego bohaterowie mają swój charakter. Dialogi też są niezłe. To co mi przede wszystkim nie leży, to sam koncept tej powieści.
Dwa plany czasowe - końcówka lat 90-tych i rok 2025. Dwójka bohaterów, nastolatek z kłopotami na podwórku i dorosła kobieta wyrzucona z zespołu, który sama założyła. Kiedy przeczytałem ten opis, pomyślałem sobie, że brzmi to mało intrygująco, ale może na tym właśnie polega numer. Pod pozorem zwyczajnej opowieści o zmieniającej się Polsce dostaniemy coś naprawdę szalonego.Wnikliwe spojrzenie pod podszewkę naszej rzeczywistości.
Otóż… nie.
Moim zdaniem ta powieść jest dokładnie tym, czym się wydaje. W zasadzie nostalgiczną podróżą do czasów młodości, gdy co prawda królowały bieda i przemoc, ale wszystko smakowało inaczej. A dziś trzeba się uczyć na nowo relacji, własnych emocji i akceptowania tego, że nie ma nic stałego w życiu.
Są to uniwersalne mądrości, których głębi nie podważam. Nie nudziłem się też podczas lektury. Po prostu zabrakło czegoś więcej. Jakiejś prawdziwej zagadki i dodatkowej warstwy w tej opowieści.
Najbardziej podobała mi się growa wyobraźnia nastoletniego bohatera oraz wytworzenie poczucia, że to co w czasach dojrzewania wydawało się sprawami życia i śmierci, z perspektywy stanowi błahe perypetie i jednocześnie naprawdę było wtedy ważne. Ta książka potrafi trzymać te dwie myśli naraz i jest w tym sztuka.

[Karol Kleczka · Rating 3 out of 5]

To ciekawa opowieść o rodzicach i dzieciach, ale chyba miałem wobec niej nieco inne oczekiwania. Relacja między dwójką głównych bohaterów zostaje podana nieco na wiarę, w deklaracjach, ale faktycznie żywej dynamiki tu brak. Może chodzi po prostu o to, że różnie wygląda z perspektywy Siwej, różnie z perspektywy Mikołaja i musimy im jakoś uwierzyć? Niemniej na poziomie tekstu nie zostało to przekonująco pogłębione. Niektóre wątki zostają lekko zarysowane, a prosiłoby się o ich pogłębienie (Wełna, Niko, Monika). Może taka decyzja wynika z postawienia na fragmentaryczność pamięci, ale narratorzy mówią nie tylko z teraz, lecz także z przeszłości i ich świadectwo mogłoby być bardziej weredyczne. Z zalet na pewno postaci rodziców, niby drugoplanowe, ale wydaje się, że bogatsze od dzieciaków, barwniejsze. Tak naprawdę czytałem dla zrozumienia ich losu, a nie losu narratorów. Piękna postać ojca.

Całość napisana jest żywą, emocjonalną frazą i autor tak umie, co świetnie pokazał w lepszej “To przez ten wiatr”. Tu jest za krótko, za mało miejsca: i w woluminie, i w zagęszczeniu historii, która dzieje się na małej przestrzeni zdarzeń. Dobrze też pracował kontekst, ale autor już wcześniej dał znać, że kontekst to on umie świetnie zbudować.

[Marysia Siuda · Rating 3 out of 5]

3,5 że względu na to, że opowieść mimo swojego świetnego klimatu miała troche nierozwiniętych wątków, które można by dalej pociągnąć i rozwinąć. Wspaniale oddane lata 90, moim zdaniem styl pisania bardzo podobny do mojego ukochanego Jakuba Żulczyka <3 Czytało sie wspaniale, chociaż czasem ciężko było się połapać kto jest kim haha. Nie mniej jednak polecam bardzo i jestem turbo ciekawa innych książek pana Nowaka :)

[Greg · Rating 3 out of 5]

Pomimo tego, że fajnie się czytało a raczej słuchało o czasach, w których właściwie samemu się dojrzewało to jednak długo nie wiedziałem o co chodzi w książce

[Anna Gotowska · Rating 3 out of 5]

Oczekiwania po "To przez ten wiatr" były wielkie, no i niestety, debiut Nowaka podobał mi się zdecydowanie bardziej (generalnie "To przez ten wiatr" to dla mnie jedna z najlepszych współczesnych próz polskich). Fabuła jest zbyt rwana i chaotyczna, enigma która tak działa w debiucie tutaj niezbyt się sprawdza, ogólnie ostatecznie niezbyt wiadomo co się dzieje i o co chodzi.

ALE. ALE. Jest to też jedna z najlepszych pozycji jakie do tej pory czytałam jeśli chodzi o opis przemocy jaką byliśmy przeniknięci w latach 90. Przemocy będącej normalnym elementem tkanki społecznej, przemocy samej transformacj i jej implikacji, przemocy rówieśniczej. Przemoc była absolutnie wszechobecna, niewinni się nie ostawali, wszyscy byliśmy i jesteśmy umoczeni biernością, ratowaniem własnej skóry, sprawstwem. Przypominał mi się trochę "Gruby" Michalskiego, tam też ta przemoc była dobrze oddana, choć tu zdecydowanie bardziej mnie strzeliła.

Nie wiem czy polecam, choć zupełnie nie żałuję że przeczytałam i będę bardzo uważnie obserwowac Nowaka, to jak on plastycznie opisuje rzeczywistość to jest dla mnie jakiś fenomen.

[ciagle_czytam Marta · Rating 4 out of 5]

Autentyczna, gęsta, niepokojąca, mocna, wciągająca.
Tak mogłabym opisać historię napisaną przez @jakubnowak_profil "Nie w szczepionkę".
Lata 90 i czasy współczesne, przeplatają się pomiędzy sobą nadając powieści intrygującego charakteru. Poznajemy Mikołaja oraz jego ścieżki, jakimi chodzi aby odnaleźć matkę. Poznajemy Siwą, której świat się rozpada. Oboje mają wspólne doświadczenia, podejmują nie zawsze dobre decyzje, a przeszłość się zaczyna się upominać o odkrycie skrywanych tajemnic.

Świetna proza budząca niepokój, realistyczna w swoich zdarzeniach i charakterach głównych bohaterów. Świetnie nakreślone tło społeczne i do tego tak bardzo dobrze znane mi lata 90.

Byłam bardzo zaskoczona tym, jak ta historia mnie zaangażowała, jak szybko i sprawnie się ją czytało.
Napięcie nie opuszczało mnie ani na chwilę i wierzyłam w to, co Autor mi przedstawia.

Dobre pióro i ciekawy styl. Takie to było prawdziwe, nie nadmuchane, obdarte z idealności i piękna.

Ps. Nadrabiam poprzednią książkę Autora i czekam na kolejną.

"Nie w szczepionkę"
Jakub Nowak
@wydawnictwo_powergraph
#współpracabarterowa

[KasiaN · Rating 4 out of 5]

Nie w szczepionkę” – podróż do lat 90., bez wehikułu czasu.

Jakub Nowak w swojej książce serwuje nam prawdziwą wyprawę do przeszłości. Wystarczy otworzyć książkę, by zanurzyć się w lata 90., gdzie poznajemy Mikołaja i jego znajomych. Oczywiście nie jest to cukierkowa rzeczywistość. Autor wrzuca nas w mroczne realia. To czas pierwszych zauroczeń, pierwszych przyjaźni i pierwszych siniaków – tych fizycznych i tych emocjonalnych.

Mikołaj marzy o Reebokach i przez to wpada w dość zagmatwaną relację, która prowadzi do pewnych wydarzeń. W tle szuka mamy, która – według ojca – wyjechała do pracy. Obok niego na kartach powieści przewijają się znajomi Mikołaja: Marta, Miller, Patrycja, którzy nie są tu tylko by zapełnić miejsce na kartkach, ale mają swoje momenty.

Równolegle śledzimy losy Siwej – punkowej duszy, która jednocześnie jest mamą i pracuje w urzędzie. Bohaterka staje przed ważnym momentem w życiu: musi pogodzić się z codziennością i znaleźć nowy sens.

Oczywiście, historie Mikołaja i Siwej w pewnym momencie się łączą. Dzięki temu dowiadujemy się, co naprawdę wydarzyło się lata temu, a także kim jest Siwa.

Proza Nowaka czyta się bardzo dobrze – lekko, szczerze, z humorem i nostalgią. Świetnie oddane realia lat 90. sprawiają, że jeśli dorastał*ś w tamtym czasie, to na pewno uśmiech nie raz pojawi się na twojej twarzy (nagrywanie muzyki na kasety magnetofonowe).

Dla mnie to była sentymentalna podróż. Ale dla młodszych czytelników – tych, którzy przyszli na świat już w nowym tysiącleciu – będzie to zupełnie inne doświadczenie.

[Joanna · Rating 5 out of 5]

No wspaniałe to było - trochę nostalgiczne, trochę żulczykowe. Aż sama się zdziwiłam, że tak wciągnęło mnie bez reszty i chciało mi się czytać mimo zmęczenia i wiecznego braku czasu. Umościłam się z kindlem między górami prania i przepadłam. Dzięki Jakubie Nowak za tę podróż!

[Nebraska]

Bardzo wciągająca, choć chwilę zajęło mi zapamiętanie, kto jest kim.

[igi · Rating 5 out of 5]

w latach 90 nie miałaś tożsamości