O Freskach

by E.H. Gombrich, Małgorzata Trzebiatowska (Translator)

Wielki historyk sztuki E.H. Gombrich dokonuje analizy malarstwa ściennego, począwszy od starożytnego Egiptu aż do XX wieku. Wychodząc od twórczości artystycznej i Traktatu o malarstwie najwybitniejszego przedstawiciela włoskiego renesansu, Leonarda da Vinci, omawia ideę - zaczerpniętą z architektury - zgodnie z którą w historii malarstwa ściennego forma podąża za funkcją, lub inaczej: cel determinuje środki. Gombrich ukazuje niektóre aspekty tej złożonej interakcji poprzez analizę fresków. Skupią się przy tym raczej na środkach artystycznych niż technikach malarskich.

Genres: Art

104 pages, Hardcover

Published April 7, 2025

About the author

Sir Ernst Hans Josef Gombrich, OM, CBE (30 March 1909 – 3 November 2001) was an Austrian-born art historian, who spent most of his working life in the United Kingdom.

Reviews

[Edzia · Rating 3 out of 5]

3.5/5

[Mikołaj Stachowiak · Rating 4 out of 5]

XDDDDDDDDDDD kocham jego komentarze

[Aleksandra Gratka · Rating 4 out of 5]

Nie jestem specjalistką. Sztukę przyswajam zmysłami, jej wartość mierzę tym, co mi "robi" z emocjami. O freskach wiedziałam tyle co nic - że to malowidła ścienne i sufitowe. Po lekturze eseju E.H. Gombricha wiem zdecydowanie więcej.

Swoistym przewodnikiem po rozumieniu fresków staje się tu Leonardo da Vinci. Według niego "punkt widzenia mieści się w oku patrzącego na kompozycję", więc twórca musi bardzo uważać, by sceny nie były umieszczane jedna nad drugą w tym samym planie. Trudna to sztuka, nie tak wielu faktycznie udaje się w sposób doskonały. Zdarzają się intrygujące perełki - Botticelli na przykład przedstawił 7 epizodów z życia Mojżesza w jednym pejzażu.

Autor prowadzi nas przez tajniki malowideł ściennych w Delfach czy Pompejach, pejzaże z "Odysei", kontrowersyjne rozwiązanie Giotta ("poziomy nierealności"), kaplicę Sykstyńską, przywołuje dające do myślenia stwierdzenie Pierre'a Puvis de Chevannesa - jeżeli artysta nie szanuje ściany, to ściana odrzuci jego pracę.

To poważny esej, dzięki bogactwu ilustracji zrozumiały i dla laika. Wpatrywałam się w dzieła mistrzów, pierwszy chyba raz naprawdę OGLĄDAJĄC freski.

Na zakończenie wrócę jeszcze raz do mistrza Leonarda. Stwierdził on, że prawdziwy cel wysiłków malarza to empatia. Piękne i ważne!

[Weronika · Rating 4 out of 5]

Ciekawe spojrzenie na ewolucję malarstwa monumentalnego (tutaj jednak głowie fresku). Choć dość pobieżnie przemykamy z autorem po epokach, to istota i cel eseju wybrzmiewa spójnie.

[Martyna Chojnacka · Rating 4 out of 5]

Aby podążać za myślą i słowami Ernsta Gombrich, które zawarł w swoim eseju O FRESKACH warto uporządkować myśli, bo jak się okazuje fresk to nie tylko technika malarstwa ściennego, ale również niezwykła metoda przekazywania informacji, myśli za pomocą sztuki. To chociażby obrazowanie rzeczywistości, bo freski stanowiły dużą wartość już w starożytności. I to właśnie o tym traktuje znany i ceniony historyk sztuki. To nie tylko suche fakty, to rozważnie na temat funkcji fresków, ich analiza podparta wieloma przykładami i ilustracjami i forma. To ukłon w stronę środków artystycznych. To również wnikliwe spojrzenie na chociażby zasadę przedstawioną przez Leonarda da Vinci: „jedna ściana, jedna przestrzeń, jedna scena.”, nawiązującą do zasady trzech jedności: miejsca, czasu i akcji.
Niniejszy, zwięzły tekst kryje w sobie rozległe spektrum przykładów i refleksji, przedstawiając ewolucję znaczenia fresków w kontekście zmieniających się epok historycznych. Podczas lektury czytelnik może poczuć się, jakby znalazł się w świecie, gdzie sztuka tworzy jego najbliższe otoczenie, gdzie sztuka do niego przemawia, a Gombrich pomaga usłyszeń jej wołanie.

Jak zaznacza sam autor tekstu: „forma podąża za funkcją, lub inaczej: cel determinuje środki.”

Autor potrafi dotrzeć do każdego odbiorcy, do każdej osoby, która chce zaczerpnąć wiedzę, bo język, którym się posługuje nie jest trudny. A więc jeśli masz ochotę i potrzebę dostrzeżenia kontekstu kulturowego w historii tworzenia fresków na przestrzeni wieków, nie wahaj się ani chwili.

[Yasmin · Rating 4 out of 5]

I’ve finally recovered from my MA trauma to read a book on painting !! this was a lovely intro to fresco painting (my fave type), with lots of stunning pictures. It did raise some interesting points about the function of a fresco and the artistic technique used to make that happen.

Only reason this is a 4 ⭐ is that Gombrich loves Leonardo a little too much and he CRUCIALLY forgot to mention my beloved Venetian narrative cycles :( however I can’t hold that against him because the book was mini

[Ela Brown · Rating 4 out of 5]

An interesting discussion of the purpose and significance of fresco painting, and its interplay with purpose. The writing is a little superfluous at times, but the observations and takeaways are sound.