What do you think?
Rate this book
Het verraad aan de verlichting: Pleidooi voor een nieuwe vooruitgangsbeweging
De westerse beschaving heeft haar geloof in de verlichting verloren: de grootse ambitie om de wereld te blijven verbeteren door middel van wetenschap, technologie en de vrije uitwisseling van ideeën. Lange tijd werd dat geloof uitgedragen door ‘progressieven’ – het woord zegt het zelf: progressie is vooruitgang. Helaas hebben velen onder hen zich ondertussen afgekeerd van deze revolutionaire ideeënstorm die in West-Europa ontstond.
De westerse moderniteit helpt de planeet om zeep, vinden progressieven. Het mondiale kapitalisme voedt uitbuiting en vergroot de ongelijkheid. Eindeloze groei op een eindige planeet is een waanbeeld. De Europese verlichting, de trots en vrucht van onze beschaving, was altijd een dekmantel voor culturele overheersing en kolonialisme.
Hoe is het zo ver gekomen? In dit bevlogen betoog onderzoekt filosoof Maarten Boudry de wortels van het progressieve verraad aan de verlichting, van het postmodernisme tot de opkomst van de groene beweging. En hij toont ons meteen ook hoe we ons geloof in vooruitgang kunnen terugwinnen. Boudry breekt een lans voor een nieuwe vooruitgangsbeweging die streeft naar onbegrensde groei, overvloed, openheid en technologische innovatie.
De westerse moderniteit helpt de planeet om zeep, vinden progressieven. Het mondiale kapitalisme voedt uitbuiting en vergroot de ongelijkheid. Eindeloze groei op een eindige planeet is een waanbeeld. De Europese verlichting, de trots en vrucht van onze beschaving, was altijd een dekmantel voor culturele overheersing en kolonialisme.
Hoe is het zo ver gekomen? In dit bevlogen betoog onderzoekt filosoof Maarten Boudry de wortels van het progressieve verraad aan de verlichting, van het postmodernisme tot de opkomst van de groene beweging. En hij toont ons meteen ook hoe we ons geloof in vooruitgang kunnen terugwinnen. Boudry breekt een lans voor een nieuwe vooruitgangsbeweging die streeft naar onbegrensde groei, overvloed, openheid en technologische innovatie.
352 pages, Paperback
First published April 16, 2025
8 people are currently reading
171 people want to read
About the author
Maarten Boudry
14 books91 followersMaarten Boudry (1984) is schrijver, wetenschapsfilosoof en was van 2019 tot 2023 houder van de leerstoel Etienne Vermeersch aan de Universiteit Gent. Hij schreef onder meer de bestseller Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat (2019), waarover Marcel Hulspas schreef: ‘Strijdlustig. 340 pagina’s lang belijdt Boudry zijn onverwoestbare geloof in de vooruitgang’ (de Volkskrant, ****). Andere boeken zijn Illusies voor gevorderden (2015) en Waarom ons klimaat niet naar de knoppen gaat (als we het hoofd koel houden) (2021).
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 29 of 29 reviews
December 31, 2025
Dit boek daagde geregeld mijn eigen opvattingen uit, en ik kan niet anders zeggen dan dat ik dat na het consumeren van een eindeloos reeks boeken, video’s en podcasts die mij toch enigszins veilig in mijn straatje proberen te houden enorm verfrissend vind.
August 3, 2025
Filosofieprofessor Boudry is zeer belezen en je ziet dat hij zich al jaren op hoog niveau met de materie bezighoudt. Hij schrijft zeer levendig en met veel intelligente humor, alhoewel hij voor mijn smaak soms iets overdrijft in het gebruik van figuratieve taal.
Dit boek is enorm belangrijk, want Boudry slaagt erin de vinger op de wonde te leggen in de linkse identiteit, en hij is genadeloos in het blootleggen van inconsistenties en tegenstellingen in het hedendaagse linkse denken, dat haaks staat op de waarden van de Verlichting en het idee van vooruitgang; aldus het "verraad". Pijnlijk is het omdat het hier niet over een kritiek van rechts op links gaat, maar Boudry confronteert het hedendaagse links met het oude, klassieke links dat nog in vooruitgang en de waarden van de Verlichting geloofde. Hij schiet hiervoor met zware linkse artillerie (bv. met Marx en de feministische pionier Emmeline Pankhurst), die, aldus Boudry, hedendaags links niet zouden begrijpen.
Het is duidelijk dat de auteur van provocatie houdt. Dat is nodig om zijn ongelovige lezers wakker te schudden, maar soms komen de portretten van zijn doelwitten (postmodernisme, postkolonialisme, degrowth) iets te karikaturaal over. Boudry’s critici halen vaak aan dat noch de Verlichting, noch het postmodernisme homogene stromingen waren en dat er telkens genoeg variatie en tegengestelde ideeën te vinden zijn, en dat Boudry hier te zwart-wit te werk gaat en kersen plukt zodat het in zijn verhaal past. Deze indruk kan je krijgen als je oppervlakkig leest, maar de nuances zijn er wél. De nuances zijn echter niet bijzonder belangrijk, want Boudry’s observaties kloppen nog altijd – in het geheel en grotendeels (maar dit is het geval bij alle veralgemeningen over alle onderwerpen, want er zijn altijd ergens uitzonderingen en complexiteit).
De eigenlijke doelgroep van dit boek bestaat uit hogeropgeleiden die zichzelf als linksliberaal beschouwen, en die, wegens ingroup-denken en academische monocultuur, het kompas kwijtgeraakt zijn. Zij krijgen hier een aantal argumenten om hun weg terug te vinden naar vooruitgang en echte emancipatie door groei. Zij krijgen ook argumenten om de anti-westerse zelfhaat te overwinnen. Radicalere linkse stromingen, die het Westen en de Verlichting als de wortel van het kwaad beschouwen, zouden Boudry’s positie gewoon als reactionair afdoen. Dit is feitelijk onzin, maar oppervlakkig gezien plausibel, want er schuilt een gevaar: als conservatieven en echte reactionairen dit boek lezen, zouden zij hierin gewoon bevestiging vinden voor hun vooroordeel dat de linksen allemaal zot (geworden) zijn. Dit is waarschijnlijk een reden waarom de kritiek uit het linkse academische milieu zo scherp en negatief is, maar die bouwt op een logische denkfout: “Als het argument ons pijn doet maar rechts het leuk vindt, moet het fout zijn!” Tegen exact zulke denkfouten is dit boek gericht, en dus sterk aan te raden.
Dit boek is enorm belangrijk, want Boudry slaagt erin de vinger op de wonde te leggen in de linkse identiteit, en hij is genadeloos in het blootleggen van inconsistenties en tegenstellingen in het hedendaagse linkse denken, dat haaks staat op de waarden van de Verlichting en het idee van vooruitgang; aldus het "verraad". Pijnlijk is het omdat het hier niet over een kritiek van rechts op links gaat, maar Boudry confronteert het hedendaagse links met het oude, klassieke links dat nog in vooruitgang en de waarden van de Verlichting geloofde. Hij schiet hiervoor met zware linkse artillerie (bv. met Marx en de feministische pionier Emmeline Pankhurst), die, aldus Boudry, hedendaags links niet zouden begrijpen.
Het is duidelijk dat de auteur van provocatie houdt. Dat is nodig om zijn ongelovige lezers wakker te schudden, maar soms komen de portretten van zijn doelwitten (postmodernisme, postkolonialisme, degrowth) iets te karikaturaal over. Boudry’s critici halen vaak aan dat noch de Verlichting, noch het postmodernisme homogene stromingen waren en dat er telkens genoeg variatie en tegengestelde ideeën te vinden zijn, en dat Boudry hier te zwart-wit te werk gaat en kersen plukt zodat het in zijn verhaal past. Deze indruk kan je krijgen als je oppervlakkig leest, maar de nuances zijn er wél. De nuances zijn echter niet bijzonder belangrijk, want Boudry’s observaties kloppen nog altijd – in het geheel en grotendeels (maar dit is het geval bij alle veralgemeningen over alle onderwerpen, want er zijn altijd ergens uitzonderingen en complexiteit).
De eigenlijke doelgroep van dit boek bestaat uit hogeropgeleiden die zichzelf als linksliberaal beschouwen, en die, wegens ingroup-denken en academische monocultuur, het kompas kwijtgeraakt zijn. Zij krijgen hier een aantal argumenten om hun weg terug te vinden naar vooruitgang en echte emancipatie door groei. Zij krijgen ook argumenten om de anti-westerse zelfhaat te overwinnen. Radicalere linkse stromingen, die het Westen en de Verlichting als de wortel van het kwaad beschouwen, zouden Boudry’s positie gewoon als reactionair afdoen. Dit is feitelijk onzin, maar oppervlakkig gezien plausibel, want er schuilt een gevaar: als conservatieven en echte reactionairen dit boek lezen, zouden zij hierin gewoon bevestiging vinden voor hun vooroordeel dat de linksen allemaal zot (geworden) zijn. Dit is waarschijnlijk een reden waarom de kritiek uit het linkse academische milieu zo scherp en negatief is, maar die bouwt op een logische denkfout: “Als het argument ons pijn doet maar rechts het leuk vindt, moet het fout zijn!” Tegen exact zulke denkfouten is dit boek gericht, en dus sterk aan te raden.
September 3, 2025
Dit boek heeft mij geraakt. Want de laatste jaren bekruipt mij het gevoel dat ik steeds kleinere rondjes aan het draaien ben op de linkse rotonde. Dit boek biedt opeens een afslag naar het Noord-Noordwesten: linksaf, maar wel vóórwaarts. Ik ben heel benieuwd waar deze weg me gaat brengen.
August 8, 2025
Het verraad aan de verlichting overtrof mijn verwachtingen. Boudry slaat de nagel op de kop met een scherpe en toch toegankelijke analyse van de verschuiving binnen het 'progressieve' denken. Hoewel ik me niet in elk standpunt van Boudry kan vinden, vond ik dit een bijzonder verrijkend boek.
Boudry schetst hoe progressieven traditioneel worden gekenmerkt door hun streven naar verandering en vernieuwing. Zij staan voor het openbreken van vastgeroeste systemen en het omarmen van nieuwe ideeën. Conservatieven omschrijft hij als de ‘burchtbewakers’ van de samenleving: zij houden vast aan tradities, bewaken stabiliteit en vormen zo het noodzakelijke tegenwicht tegen al te radicale omwentelingen. Veel ideeën die oorspronkelijk als progressief werden beschouwd - denk aan secularisme, democratie of de wetenschap - worden vaak snel door conservatieven overgenomen en vervolgens als kernwaarden verdedigd. Boudry beargumenteert dat het opvallend vaak 'progressieven' zelf zijn die zich later keren tegen eerdere verworvenheden uit hun eigen kamp, en die beginnen te ondermijnen. Met scherpzinnige analyse duikt Boudry in drie kernoorzaken van dit ‘verraad’: het postmodernisme, de cultuur van slachtofferschap en de grote groene omwenteling - met Greenpeace en hun afkeer voor GGO's in de hoofdrol.
Het boek nodigt uit tot bezinning, en ook de schrijfstijl van Boudry stelt niet teleur. Aanrader!
Boudry schetst hoe progressieven traditioneel worden gekenmerkt door hun streven naar verandering en vernieuwing. Zij staan voor het openbreken van vastgeroeste systemen en het omarmen van nieuwe ideeën. Conservatieven omschrijft hij als de ‘burchtbewakers’ van de samenleving: zij houden vast aan tradities, bewaken stabiliteit en vormen zo het noodzakelijke tegenwicht tegen al te radicale omwentelingen. Veel ideeën die oorspronkelijk als progressief werden beschouwd - denk aan secularisme, democratie of de wetenschap - worden vaak snel door conservatieven overgenomen en vervolgens als kernwaarden verdedigd. Boudry beargumenteert dat het opvallend vaak 'progressieven' zelf zijn die zich later keren tegen eerdere verworvenheden uit hun eigen kamp, en die beginnen te ondermijnen. Met scherpzinnige analyse duikt Boudry in drie kernoorzaken van dit ‘verraad’: het postmodernisme, de cultuur van slachtofferschap en de grote groene omwenteling - met Greenpeace en hun afkeer voor GGO's in de hoofdrol.
Het boek nodigt uit tot bezinning, en ook de schrijfstijl van Boudry stelt niet teleur. Aanrader!
July 4, 2025
In het algemeen denk ik dat dit boek een probleem aan de kaak stelt waar veel 'progressieven' mee kampen. Wat gebeurt er wanneer je jezelf te veel tegen de schenen schopt? Een ander gaat met de bal lopen. Boudry analyseert dit probleem uitvoerig. De 3 thema's die hij behandelt (postmodernisme, kolonisatie studies en degrowth) worden verwijt dat ze niet langer de waarden van de Verlichting aanhangen en dus inherent niet langer progressief te noemen zijn. Vele heilige huisjes van de Verlichting zijn omvergesmeten en het ergste van al is dat de conservatieve hoek met de Verlichtingswaarden gaat dwepen, terwijl het nu juist de conservatieven zijn die historisch gezien zo anti-Verlichting waren.
Het postmodernisme wordt in het begin onderworpen aan een stevige kritiek, juist omdat het volgens Boudry daar allemaal begon. Het probleem is dat het postmodernisme een enorm vaag begrip is waar het moeilijk is om filosofen onder te brengen. Drie figuren komen hier altijd naar boven: Foucault, Derrida en Lyotard. Ik heb nauwelijks iets gelezen van Derrida dus ik ga met niet over hem uitspreken. Al lijkt het niet zwaar om te stellen dat Boudry uiteindelijk slechts een karikaturale schets van de eerste twee denkers geeft. Dat lijkt me echter alleen maar logisch als de mensen die in Foucaultdiaanse machstructuren geloven ook een karikatuur maken van de denker. Men leest Geschiedenis van de Waanzin en gelooft opeens dat geestesstoornissen slechts ficties zijn. De geschriften van de Franse denkers lenen er zich ook niet toe wat de karikaturale schets niet iets is wat je de mensen kwalijk kan nemen.
Foucault is echter helemaal niet zo relativistisch als hij wordt voorgesteld. En Lyotard die fameus is voor zijn definitie van het postmoderne als verlies in het geloof in metanarratieven wordt niet echt behandeld. Spijtig want Lyotard wou zich later distantiëren van de term postmodernisme aangezien het juist die relativistische toer opging. Zijn ongeloof in metanarratieven definitie was een uiting van een maatschappelijke tendens. Na de grote oorlogen en na de dood van God is het voor de mens gewoonweg bijna onmogelijk om te geloven dat er een narratief is die de waarheid in pacht heeft. Boudry had Lyotard nog kunnen gebruiken om zijn analyse kracht bij te zetten.
Het is eigenlijk voor dit eerste hoofdstuk dat ik dit boek wou lezen. Ik wou weten of denkers zoals Foucault accuraat werden gerepresenteerd. Uiteindelijk was het eerste hoofdstuk een soort samenvatting van de argumenten die Jordan Peterson 7 jaar geleden al gaf. Daar wordt het postmodernisme ook karikaturaal beschreven (erger nog: postmodern neomarxism), maar Boudry verwijst tenminste hier en daar naar de auteurs. Dat moet je hem wel meegeven.
Boudry gelooft uiteraard wel in een metanarratief en is op deze manier echt een kind van de Verlichting. Vooruitgang, rationaliteit en wetenschap! En eerlijk gezegd ben ik blij dat er iemand is die deze waarden belichaamt. Ikzelf ben ook fan van al die zaken. Daarom ben ik het met het algemene idee eens. De progressieven moeten zich inderdaad terug engageren voor vooruitgang. Het lijkt mij misselijkmakend dat iets zoals een universeel basisinkomen soms meer aandacht krijgt bij conservatieven dan progressieven. Maar er is ook iets te zeggen tegen het alomtegenwoordige geloof in de vooruitgang, rationaliteit en wetenschap. De kritische denkers hebben nu eenmaal enkele slagen uitgedeeld aan deze tripartite en Boudry weerlegd deze slagen volgens mij niet. Het geloof resulteert ook in standpunten waar ik me niet in kan vinden, zoals zeggen dat we het omkappen van het regenwoud niet als moreel verwerpelijk mogen zien, of dat Israël zich niet zo verlicht uit als Boudry probeert aan te tonen. Nochtans kan ik me wel perfect vinden in de stelling dat Afrika fossiele brandstoffen mag gebruiken en dat de hijab nu niet meteen het beste symbool is voor vrouwenemancipatie.
Hoofdstuk 2 is vooral een verdediging van de handelingen van Israël, iets waar ik me niet echt in kan vinden. Ookal is de kritiek tegenover Said misschien wel terecht. Hoofdstuk 3 is vooral een aantijging tegenover de Degrowth beweging binnen het milieuactivisme, iets waar ik mezelf wel in kan vinden. Ik geloof ook dat er genoeg materiële welvaart kan ontstaan voor iedereen, maar het doemprediken heeft een averechts effect. Technologische vooruitgang lijkt me ook de beste manier, al is de boude stelling dat we meer en meer moeten consumeren iets wat recht tegen mijn Frommiaans hartje ingaat. Waarom kunnen we niet en minder consumeren en meer inzetten op technologische innovatie? We weten namelijk niet wanneer die precies zal komen. Er is niks mis met wat bewuster omgaan met de natuur en de omgeving.
Mijn grootste ergernis is eigenlijk dat dit boek perfect voer is om te gebruiken door conservatieven om de linkse progressieven weg te wuiven. Ze zullen het gebruiken als idee dat zij wel de Verlichtingswaarden naar voren schuiven. Boudry geeft dit zelf aan! En toch past het perfect in het kraam van Bart De Wever, die het boek prijst, natuurlijk enkel omdat het fantastische kritiek is op zijn vijanden. De Wever’s geestesvader is Edmund Burke, een conservatief ten tijde van de Verlichting die zich juist verzette tegen die radicalen van de Verlichting. De ironie ontgaat Boudry hopelijk ook niet.
Uiteindelijk wel graag gelezen. Boudry schrijft wel vlot, dat moet je hem geven. Hij schuwt ook de polemiek niet wat ik kan appreciëren. Hopelijk komt er wat tegenreactie. Dat zou het debat enorm laten opleven. Op die manier kunnen de linkse progressieven tonen dat het verraad aan de Verlichting waarvan Boudry ze beschuldigt slechts een 21ste eeuwse dolkstootmythe is.
Het postmodernisme wordt in het begin onderworpen aan een stevige kritiek, juist omdat het volgens Boudry daar allemaal begon. Het probleem is dat het postmodernisme een enorm vaag begrip is waar het moeilijk is om filosofen onder te brengen. Drie figuren komen hier altijd naar boven: Foucault, Derrida en Lyotard. Ik heb nauwelijks iets gelezen van Derrida dus ik ga met niet over hem uitspreken. Al lijkt het niet zwaar om te stellen dat Boudry uiteindelijk slechts een karikaturale schets van de eerste twee denkers geeft. Dat lijkt me echter alleen maar logisch als de mensen die in Foucaultdiaanse machstructuren geloven ook een karikatuur maken van de denker. Men leest Geschiedenis van de Waanzin en gelooft opeens dat geestesstoornissen slechts ficties zijn. De geschriften van de Franse denkers lenen er zich ook niet toe wat de karikaturale schets niet iets is wat je de mensen kwalijk kan nemen.
Foucault is echter helemaal niet zo relativistisch als hij wordt voorgesteld. En Lyotard die fameus is voor zijn definitie van het postmoderne als verlies in het geloof in metanarratieven wordt niet echt behandeld. Spijtig want Lyotard wou zich later distantiëren van de term postmodernisme aangezien het juist die relativistische toer opging. Zijn ongeloof in metanarratieven definitie was een uiting van een maatschappelijke tendens. Na de grote oorlogen en na de dood van God is het voor de mens gewoonweg bijna onmogelijk om te geloven dat er een narratief is die de waarheid in pacht heeft. Boudry had Lyotard nog kunnen gebruiken om zijn analyse kracht bij te zetten.
Het is eigenlijk voor dit eerste hoofdstuk dat ik dit boek wou lezen. Ik wou weten of denkers zoals Foucault accuraat werden gerepresenteerd. Uiteindelijk was het eerste hoofdstuk een soort samenvatting van de argumenten die Jordan Peterson 7 jaar geleden al gaf. Daar wordt het postmodernisme ook karikaturaal beschreven (erger nog: postmodern neomarxism), maar Boudry verwijst tenminste hier en daar naar de auteurs. Dat moet je hem wel meegeven.
Boudry gelooft uiteraard wel in een metanarratief en is op deze manier echt een kind van de Verlichting. Vooruitgang, rationaliteit en wetenschap! En eerlijk gezegd ben ik blij dat er iemand is die deze waarden belichaamt. Ikzelf ben ook fan van al die zaken. Daarom ben ik het met het algemene idee eens. De progressieven moeten zich inderdaad terug engageren voor vooruitgang. Het lijkt mij misselijkmakend dat iets zoals een universeel basisinkomen soms meer aandacht krijgt bij conservatieven dan progressieven. Maar er is ook iets te zeggen tegen het alomtegenwoordige geloof in de vooruitgang, rationaliteit en wetenschap. De kritische denkers hebben nu eenmaal enkele slagen uitgedeeld aan deze tripartite en Boudry weerlegd deze slagen volgens mij niet. Het geloof resulteert ook in standpunten waar ik me niet in kan vinden, zoals zeggen dat we het omkappen van het regenwoud niet als moreel verwerpelijk mogen zien, of dat Israël zich niet zo verlicht uit als Boudry probeert aan te tonen. Nochtans kan ik me wel perfect vinden in de stelling dat Afrika fossiele brandstoffen mag gebruiken en dat de hijab nu niet meteen het beste symbool is voor vrouwenemancipatie.
Hoofdstuk 2 is vooral een verdediging van de handelingen van Israël, iets waar ik me niet echt in kan vinden. Ookal is de kritiek tegenover Said misschien wel terecht. Hoofdstuk 3 is vooral een aantijging tegenover de Degrowth beweging binnen het milieuactivisme, iets waar ik mezelf wel in kan vinden. Ik geloof ook dat er genoeg materiële welvaart kan ontstaan voor iedereen, maar het doemprediken heeft een averechts effect. Technologische vooruitgang lijkt me ook de beste manier, al is de boude stelling dat we meer en meer moeten consumeren iets wat recht tegen mijn Frommiaans hartje ingaat. Waarom kunnen we niet en minder consumeren en meer inzetten op technologische innovatie? We weten namelijk niet wanneer die precies zal komen. Er is niks mis met wat bewuster omgaan met de natuur en de omgeving.
Mijn grootste ergernis is eigenlijk dat dit boek perfect voer is om te gebruiken door conservatieven om de linkse progressieven weg te wuiven. Ze zullen het gebruiken als idee dat zij wel de Verlichtingswaarden naar voren schuiven. Boudry geeft dit zelf aan! En toch past het perfect in het kraam van Bart De Wever, die het boek prijst, natuurlijk enkel omdat het fantastische kritiek is op zijn vijanden. De Wever’s geestesvader is Edmund Burke, een conservatief ten tijde van de Verlichting die zich juist verzette tegen die radicalen van de Verlichting. De ironie ontgaat Boudry hopelijk ook niet.
Uiteindelijk wel graag gelezen. Boudry schrijft wel vlot, dat moet je hem geven. Hij schuwt ook de polemiek niet wat ik kan appreciëren. Hopelijk komt er wat tegenreactie. Dat zou het debat enorm laten opleven. Op die manier kunnen de linkse progressieven tonen dat het verraad aan de Verlichting waarvan Boudry ze beschuldigt slechts een 21ste eeuwse dolkstootmythe is.
October 9, 2025
De afgelopen decennia openbaart zich een merkwaardige paradox: allerlei zichzelf ‘progressief’ noemende mensen, lijken eerder conservatief in hun denken en zich af te wenden van de verlichting die eeuwen geleden aan de basis lag voor onze hedendaagse westerse welvaartsstaat. Links lijkt de weg naar het vooruitgangsgeloof volledig te zijn kwijt geraakt en ter duiding van dit merkwaardige verschijnsel, is dit een zeer aan te bevelen boek.
Na een gedegen historische uiteenzetting, volgt een scherpe analyse van het hedendaagse ‘verraad aan de verlichting’. Zo is er de milieubeweging die al jaren in een conservatieve kramp lijkt te zijn geschoten en zich maar blijft verzetten tegen bijvoorbeeld ggo-voedsel, terwijl er geen goede tegenargumenten zijn aan te voeren. Wil je echt iets voor de natuur doen? Luister naar wat klassieke ‘groenen’ aanbevelen en doe exact het tegendeel, schrijft Boudry met enig gevoel voor ironie.
Ook de hedendaagse woke-beweging moet het om begrijpelijke reden ontgelden. Met name op het gebied van de islam leidt hun houding tot een wel heel erg hypocriete spagaat. Enerzijds blijft men hartstochtelijk pleiten voor ‘progressieve’ verworvenheden als homorechten, vrouwenrechten, recht op abortus en euthanasie, anderzijds wordt het oerconservatieve islamitische patriarchaat geen strobreed in de weg gelegd. Sterker: verhullende islamitische kleding wordt om raadselachtige reden als een soort feministische overwinning gepresenteerd. Kan je je voorstellen dat feministen in de jaren zestig nonnenkappen als symbool van vrijheid hadden gevierd?
Boudry fileert ook de westerse zelfhaat (die zo kenmerkend is voor de woke-beweging) en ontkracht deze kritiek op alles dat ons eeuwenlang voorspoed heeft gebracht. Het lijkt in eerste instantie paradoxaal, maar het is juist die voorspoed die een gunstige invloed heeft gehad op de zorg voor natuur en milieu: rijke landen kunnen zich deze zorg permitteren; arme landen hebben er simpelweg het geld niet voor.
En zo zijn er nog vele verassende conclusies en pittige stellingnames in dit boek te lezen. Toch is dit zeker geen polariserend boek: Het is niet dat we voor het hervinden van ons vooruitgangsgeloof een keuze moeten maken tussen natuur of welvaart, of tussen progressiviteit en conservatisme. Boudry toont op overtuigende wijze aan dat een symbiose van deze twee mogelijk en zelfs wenselijk is. Alvorens tot een tiental aanbevelingen te komen, constateert hij tevreden dat denktanks over de vooruitgang als paddenstoelen uit de grond schieten na een druilerige regenbui… van een halve eeuw.
“Het verraad aan de vooruitgang” is goed gedocumenteerd, bevat vele bronvermeldingen, maar is tegelijkertijd vlot geschreven: een pageturner van ruim 300 pagina’s!
Na een gedegen historische uiteenzetting, volgt een scherpe analyse van het hedendaagse ‘verraad aan de verlichting’. Zo is er de milieubeweging die al jaren in een conservatieve kramp lijkt te zijn geschoten en zich maar blijft verzetten tegen bijvoorbeeld ggo-voedsel, terwijl er geen goede tegenargumenten zijn aan te voeren. Wil je echt iets voor de natuur doen? Luister naar wat klassieke ‘groenen’ aanbevelen en doe exact het tegendeel, schrijft Boudry met enig gevoel voor ironie.
Ook de hedendaagse woke-beweging moet het om begrijpelijke reden ontgelden. Met name op het gebied van de islam leidt hun houding tot een wel heel erg hypocriete spagaat. Enerzijds blijft men hartstochtelijk pleiten voor ‘progressieve’ verworvenheden als homorechten, vrouwenrechten, recht op abortus en euthanasie, anderzijds wordt het oerconservatieve islamitische patriarchaat geen strobreed in de weg gelegd. Sterker: verhullende islamitische kleding wordt om raadselachtige reden als een soort feministische overwinning gepresenteerd. Kan je je voorstellen dat feministen in de jaren zestig nonnenkappen als symbool van vrijheid hadden gevierd?
Boudry fileert ook de westerse zelfhaat (die zo kenmerkend is voor de woke-beweging) en ontkracht deze kritiek op alles dat ons eeuwenlang voorspoed heeft gebracht. Het lijkt in eerste instantie paradoxaal, maar het is juist die voorspoed die een gunstige invloed heeft gehad op de zorg voor natuur en milieu: rijke landen kunnen zich deze zorg permitteren; arme landen hebben er simpelweg het geld niet voor.
En zo zijn er nog vele verassende conclusies en pittige stellingnames in dit boek te lezen. Toch is dit zeker geen polariserend boek: Het is niet dat we voor het hervinden van ons vooruitgangsgeloof een keuze moeten maken tussen natuur of welvaart, of tussen progressiviteit en conservatisme. Boudry toont op overtuigende wijze aan dat een symbiose van deze twee mogelijk en zelfs wenselijk is. Alvorens tot een tiental aanbevelingen te komen, constateert hij tevreden dat denktanks over de vooruitgang als paddenstoelen uit de grond schieten na een druilerige regenbui… van een halve eeuw.
“Het verraad aan de vooruitgang” is goed gedocumenteerd, bevat vele bronvermeldingen, maar is tegelijkertijd vlot geschreven: een pageturner van ruim 300 pagina’s!
May 28, 2025
Het nieuwe boek van progressief Filosoof Maarten Boudry, ‘Het Verraad van de verlichting - Pleidooi voor een nieuwe vooruitgangsbeweging’, is een vlot geschreven en zeer toegankelijk werk dat me me maar moeilijk los laat; niet in het minste door de voor mij vele nieuwe inzichten en ideeën. Naast een zeer onderbouwde analyse die aantoont dat heel wat rechtse en eerder verrassend ook linkse stemmen een rem kunnen zijn op de waarden van de verlichting en dus ook op de wetenschappelijke, morele en technologische vooruitgang, blijft het een hoopvol verhaal.
Maarten Boudry pleit samen met nog andere denkers voor een nieuwe progressieve beweging en dit vanuit de verlichtingswaarden (vrijheid, rede, wetenschap en geloof in de technologie, kritische ingesteldheid, mensenrechten) die hij als een universeel iets beschouwt. Het is dan ook een boek dat wellicht ook internationaal ontvangen zal worden.
Vanuit het verleden blijkt dat progressieve of linkse ideeën vaak overgenomen worden door conservatieven en omgekeerd. Maarten Boudry overstijgt dan ook samen met de andere vooruitgangsdenkers de klassieke links-rechts opdeling en zal dus wellicht beide groepen sterk aanspreken vanuit de aanname dat ze zich kritisch durven opstellen.
Prof Patrick Loobuyck die onlangs met ‘In de ban van wij en zij’ eveneens een ’noodzakelijk' boek schreef, verwoordde tijdens de boekbespreking van ‘Het verraad van de verlichting’ heel krachtig waarom stemmen zoals Maarten Boudry zo belangrijk en interessant zijn: “Als je voortschrijdend inzicht wil toelaten moet je je confronteren met standpunten, visies en ervaringen van mensen die anders denken dan jij. Want zolang je onder gelijkgestemden nadenkt, word je alleen maar radicaler en extremer in je eigen standpunt. En wanneer jevoortschrijdend inzicht wil toelaten bij je zelf, dan moet je je laten uitdagen door anderen en Maarten speelt deze rol heel goed.”
Maarten Boudry pleit samen met nog andere denkers voor een nieuwe progressieve beweging en dit vanuit de verlichtingswaarden (vrijheid, rede, wetenschap en geloof in de technologie, kritische ingesteldheid, mensenrechten) die hij als een universeel iets beschouwt. Het is dan ook een boek dat wellicht ook internationaal ontvangen zal worden.
Vanuit het verleden blijkt dat progressieve of linkse ideeën vaak overgenomen worden door conservatieven en omgekeerd. Maarten Boudry overstijgt dan ook samen met de andere vooruitgangsdenkers de klassieke links-rechts opdeling en zal dus wellicht beide groepen sterk aanspreken vanuit de aanname dat ze zich kritisch durven opstellen.
Prof Patrick Loobuyck die onlangs met ‘In de ban van wij en zij’ eveneens een ’noodzakelijk' boek schreef, verwoordde tijdens de boekbespreking van ‘Het verraad van de verlichting’ heel krachtig waarom stemmen zoals Maarten Boudry zo belangrijk en interessant zijn: “Als je voortschrijdend inzicht wil toelaten moet je je confronteren met standpunten, visies en ervaringen van mensen die anders denken dan jij. Want zolang je onder gelijkgestemden nadenkt, word je alleen maar radicaler en extremer in je eigen standpunt. En wanneer jevoortschrijdend inzicht wil toelaten bij je zelf, dan moet je je laten uitdagen door anderen en Maarten speelt deze rol heel goed.”
August 15, 2025
Je kan mij ook volgen op Instagram: KaatLeest
Vooruitgang in tijden van twijfel
In een tijd waarin klimaatverandering, economische ongelijkheid en identitaire spanningen het publieke debat domineren, klinkt de stem van Maarten Boudry opstandig helder. De Vlaamse filosoof, bekend van zijn scherpe pen en mediaoptredens, verzet zich tegen het groeiende morele absolutisme van onze tijd. In zijn recent werk — een essayistische mengeling van kritiek en engagement — neemt hij het op voor wetenschap, vooruitgang en economische groei. Volgens Boudry hebben we niet te veel, maar te weinig vertrouwen in de toekomst.
De vijand heet ‘degrowth’
Zijn grootste tegenstander? Het ideologische kamp van de “degrowth”–denkers, dat pleit voor economische krimp als antwoord op ecologische uitputting. Boudry vindt dit niet alleen inefficiënt, maar ronduit gevaarlijk. “Er is geen welvarend land dat draait op lage energie”, stelt hij. Groei is voor hem geen vijand, maar een voorwaarde voor sociale rechtvaardigheid, emancipatie en innovatie. Zonder industriële slagkracht, geen oplossing voor klimaatverandering — laat staan voor armoede of pandemieën.
Woke, schuld en het einde van nuance
De filosoof schiet ook met scherp op het toenemende cultuurpessimisme binnen linkse en ecologische kringen. Hij hekelt het ‘woke’-discours dat morele superioriteit claimt en complexe conflicten reduceert tot simpele tegenstellingen van daders en slachtoffers. Volgens Boudry vervangt deze manier van denken nuance door groepsdenken, en dialoog door symboliek. Ook in het klimaatdebat merkt hij een religieuze toon op: boete, schuld en zuiverheid winnen het van rationele oplossingen.
Pleidooi voor rationeel optimisme
Toch is Boudry’s betoog niet louter kritiek. Hij pleit ook voor een hernieuwd geloof in menselijke vindingrijkheid. Technologie, wetenschap en mondiale samenwerking vormen volgens hem de echte antwoorden op de uitdagingen van de 21e eeuw. In plaats van minder energie te gebruiken, moeten we er beter mee omgaan. En in plaats van onze economie terug te schroeven, moeten we ze rechtvaardiger en slimmer maken.
Oordeel: bulldozerdenken zonder nuance
Boudry’s boek is op veel vlakken boeiend en scherp, maar het lijdt onder een opvallend gebrek aan nuance. De auteur hanteert zijn bekende bulldozerstijl: ideeën worden niet bevraagd, maar overreden. Voor iemand die zichzelf graag als verdediger van de Verlichting ziet, valt de eenzijdigheid op. Waar je diepgang en complexiteit verwacht, krijg je vooral overtuiging — veel overtuiging.
Zijn onkritische houding tegenover Israël, ook in het licht van het geweld na oktober 2023, is moeilijk te slikken. Dat Boudry — ondanks de bredere wereldwijde verontwaardiging — blijft vasthouden aan eenzijdige standpunten, wekt wrevel. Je vraagt je af of hij, maanden na publicatie, nog altijd met dezelfde stelligheid zou spreken.
Boudry laat weinig ruimte voor tegenspraak. Wie zijn verhaal niet volgt, wordt snel afgedaan als irrationeel of links-ideologisch. Zijn pleidooi voor economische groei is doordrenkt van optimisme, tot het naïeve toe. Wetenschap en technologie zullen de neveneffecten wel oplossen — zo lijkt zijn stelling. Maar wat met het menselijke aspect, met welzijn, met ongelijkheid? Die termen blijven opvallend afwezig.
Dat een grenzeloze groei — zeker in een systeem met beperkte regulering — ook kan leiden tot grotere ongelijkheid, komt niet eens aan bod. In Boudry’s wereld geldt: als de taart groeit, krijgt iedereen vanzelf een groter stuk. Alleen: dat klinkt in de praktijk toch net iets te simpel.
Je kan mijn recensies ook lezen via Instagram 'Kaatleest'. Uitgebreide recensies vind je ook op DeWereldvanKaat.Be
Vooruitgang in tijden van twijfel
In een tijd waarin klimaatverandering, economische ongelijkheid en identitaire spanningen het publieke debat domineren, klinkt de stem van Maarten Boudry opstandig helder. De Vlaamse filosoof, bekend van zijn scherpe pen en mediaoptredens, verzet zich tegen het groeiende morele absolutisme van onze tijd. In zijn recent werk — een essayistische mengeling van kritiek en engagement — neemt hij het op voor wetenschap, vooruitgang en economische groei. Volgens Boudry hebben we niet te veel, maar te weinig vertrouwen in de toekomst.
De vijand heet ‘degrowth’
Zijn grootste tegenstander? Het ideologische kamp van de “degrowth”–denkers, dat pleit voor economische krimp als antwoord op ecologische uitputting. Boudry vindt dit niet alleen inefficiënt, maar ronduit gevaarlijk. “Er is geen welvarend land dat draait op lage energie”, stelt hij. Groei is voor hem geen vijand, maar een voorwaarde voor sociale rechtvaardigheid, emancipatie en innovatie. Zonder industriële slagkracht, geen oplossing voor klimaatverandering — laat staan voor armoede of pandemieën.
Woke, schuld en het einde van nuance
De filosoof schiet ook met scherp op het toenemende cultuurpessimisme binnen linkse en ecologische kringen. Hij hekelt het ‘woke’-discours dat morele superioriteit claimt en complexe conflicten reduceert tot simpele tegenstellingen van daders en slachtoffers. Volgens Boudry vervangt deze manier van denken nuance door groepsdenken, en dialoog door symboliek. Ook in het klimaatdebat merkt hij een religieuze toon op: boete, schuld en zuiverheid winnen het van rationele oplossingen.
Pleidooi voor rationeel optimisme
Toch is Boudry’s betoog niet louter kritiek. Hij pleit ook voor een hernieuwd geloof in menselijke vindingrijkheid. Technologie, wetenschap en mondiale samenwerking vormen volgens hem de echte antwoorden op de uitdagingen van de 21e eeuw. In plaats van minder energie te gebruiken, moeten we er beter mee omgaan. En in plaats van onze economie terug te schroeven, moeten we ze rechtvaardiger en slimmer maken.
Oordeel: bulldozerdenken zonder nuance
Boudry’s boek is op veel vlakken boeiend en scherp, maar het lijdt onder een opvallend gebrek aan nuance. De auteur hanteert zijn bekende bulldozerstijl: ideeën worden niet bevraagd, maar overreden. Voor iemand die zichzelf graag als verdediger van de Verlichting ziet, valt de eenzijdigheid op. Waar je diepgang en complexiteit verwacht, krijg je vooral overtuiging — veel overtuiging.
Zijn onkritische houding tegenover Israël, ook in het licht van het geweld na oktober 2023, is moeilijk te slikken. Dat Boudry — ondanks de bredere wereldwijde verontwaardiging — blijft vasthouden aan eenzijdige standpunten, wekt wrevel. Je vraagt je af of hij, maanden na publicatie, nog altijd met dezelfde stelligheid zou spreken.
Boudry laat weinig ruimte voor tegenspraak. Wie zijn verhaal niet volgt, wordt snel afgedaan als irrationeel of links-ideologisch. Zijn pleidooi voor economische groei is doordrenkt van optimisme, tot het naïeve toe. Wetenschap en technologie zullen de neveneffecten wel oplossen — zo lijkt zijn stelling. Maar wat met het menselijke aspect, met welzijn, met ongelijkheid? Die termen blijven opvallend afwezig.
Dat een grenzeloze groei — zeker in een systeem met beperkte regulering — ook kan leiden tot grotere ongelijkheid, komt niet eens aan bod. In Boudry’s wereld geldt: als de taart groeit, krijgt iedereen vanzelf een groter stuk. Alleen: dat klinkt in de praktijk toch net iets te simpel.
Je kan mijn recensies ook lezen via Instagram 'Kaatleest'. Uitgebreide recensies vind je ook op DeWereldvanKaat.Be
August 8, 2025
nil novi sub sole, ik ben het al lang grotendeels eens met zijn analyse en ook deels zijn pleidooi maar ik mis het thema van groene groei in plaats van gewoon groei. Ook geen woord van kritiek op dat vreselijk plat consumentisme ( geef mij dan maar Holslag). Zijn vooruitgangsoptimisme lijkt ietwat op het wensdenken dat hij de anderen verwijt. Het boek is geen filosofisch coherent geheel, helaas, maar een prettige causerie die aangenaam wegleest. Aanrader.
En inderdaad optimisme en geloof in eigen kunnen ( Europa) propageert. En soms ietwat provoceert maar daar kan een geoefende lezer wel tegen.
Minpuntje vind ik die ietwat onvolwassen profileringsdrang: op zoek naar het echte links, rechts, progressief, conservatief etc...aan mij niet besteed.
En inderdaad optimisme en geloof in eigen kunnen ( Europa) propageert. En soms ietwat provoceert maar daar kan een geoefende lezer wel tegen.
Minpuntje vind ik die ietwat onvolwassen profileringsdrang: op zoek naar het echte links, rechts, progressief, conservatief etc...aan mij niet besteed.
Read
January 10, 2026Het minste wat ik kan zeggen: gedurfd, polemisch. Schopt tegen heel wat heilige huisjes van "traditionele" (salon-)progressieve/zichzelf links beschouwende mensen waarbij zij voorbij gaan aan de waarden van de verlichting vanuit hun eigen grote gelijk. Verwarrend en verward: waar sta ik zelf??? En wat doe ik hier mee?
May 19, 2025
Een klassieke Boudry: helder, sterk beargumenteerd en goed getimed.
July 7, 2025
Je hoeft het niet met alles volmondig eens te zijn om een boek goed te vinden. Het perspectief dat hier wordt ingenomen wordt vandaag onderbelicht, en net daarom heb ik er erg van genoten.
Niet per se elke discussie in twee kampen gaan indelen, maar aandacht hebben voor de rede en de verlichtingswaarden. Misschien zelfs zo ver durven gaan om met een optimistische blik naar de toekomst te kijken.
Zeker het lezen waard.
Niet per se elke discussie in twee kampen gaan indelen, maar aandacht hebben voor de rede en de verlichtingswaarden. Misschien zelfs zo ver durven gaan om met een optimistische blik naar de toekomst te kijken.
Zeker het lezen waard.
August 26, 2025
Boudry is hier recht voor de raap en geeft anti-westerse denkers en islamapologeten lik op stuk. Laat hem debatteren met deze mensen en hij rijdt ze recht de vernieling in.
De auteur slaat hier zoveel spijkers met koppen dat je hem zou kunnen verwarren met een timmerman. Ik zou hier honderden citaten kunnen droppen die relevant zijn, maar ik zal me bij de voornaamste houden:
Over vooruitgang:
"Deze litanie over de verwoestende tol van vooruitgang hoor je niet alleen bij populaire liedjesschrijvers, maar ook in weldenkende kringen. Toch valt er flink wat op af te dingen. De afgelopen twee eeuwen zijn onze levens spectaculair verbeterd, wereldwijd en op talloze vlakken. Tot 1800 leefden negen op de tien mensen in extreme armoede, vandaag de dag minder dan één op tien. Vier op de tien kinderen stierven voor hun vijfde verjaardag, nu nog slechts vier op honderd - in rijke landen zelfs vier op duizend. Honderd keer minder dus. We leven ruim dubbel zo lang, zijn dertig keer zo rijk en genieten vrijheden en comfort waar onze voorouders enkel van konden dromen."
Over de morele kloof tussen Israël en Hamas:
"De verstandigste critici zijn streng voor Israël juist omdat ze erkennen – vaak zonder het openlijk toe te geven – dat het om een liberale democratie gaat, die aan hogere standaarden moet voldoen. Door zijn gebondenheid aan internationale verdragen is Israël een partij waarop we morele druk kunnen uitoefenen. Morele preken tegen Hamas daarentegen zijn zinloos. Hamas is een religieuze sekte en ons hele westerse oorlogsrecht kan hen vierkant gestolen worden. Dáár is de morele kloof."
Over mensenrechten:
"De hoeveelheid mensenrechtenschendingen in een land is altijd omgekeerd evenredig aan de hoeveelheid klachten over mensenrechtenschendingen die je daar hoort. Hoe meer klachten er worden geuit, hoe beter de mensenrechten worden beschermd."
Over criticasters:
"Net zoals de gelegenheid dief maakt, creëert ze ook de criticaster. Niets is makkelijker dan als vrije burger je eigen vrije samenleving te hekelen, omdat het volkomen veilig is. Niet alleen kun je jezelf daarbij op de borst kloppen hoe moedig je bent, je kunt zelfs roepen dat je wordt onderdrukt en monddood gemaakt. Terwijl het loutere feit dat je zoiets in alle openbaarheid kùnt roepen je ongelijk bewijst."
Quote van Ayaan Hirsi Ali:
"Ik heb in landen gewoond die geen democratie hadden. Ik bevind mij niet in dezelfde luxepositie als u. U bent opgegroeid in vrijheid en u kunt op vrijheid spuwen, omdat u niet weet wat het is om geen vrijheid te hebben."
Over de romantisering van het verleden:
"Met hun buikje vol industrieel geteelde suikers dwalen ze door prettige fantasieën van een verzonnen verleden - pastelkleurige werelden vol nobele wilden, gelukkige en luie boeren en glanzende advertenties uit de jaren vijftig."
Over de verdiensten van het Westen:
"Het Westen was de eerste beschaving die uit de klauwen van bijgeloof en onwetendheid ontsnapte die de feodale tijdperken van de menselijke geschiedenis domineerden. Het Westen verdient ook de eer om de mensheid naar ons huidige tijdperk van ongekende vrede en welvaart te brengen."
Eindigen doet Boudry met een hoopvolle noot. Een soort tienpuntenplan dat ons uit deze stagnatie kan halen. Punt 1: Groei zegent alles en iedereen. Niet akkoord? Lees dan dit boek en leer iets bij!
Dit boek is een aanrader voor iedereen, en zeker voor mensen die denken dat "degrowth' iets goed is. Eigenlijk zou elke verkozene verplicht enkele boeken moeten lezen, en daar zou dit boek dan zeker mogen bijhoren!
De auteur slaat hier zoveel spijkers met koppen dat je hem zou kunnen verwarren met een timmerman. Ik zou hier honderden citaten kunnen droppen die relevant zijn, maar ik zal me bij de voornaamste houden:
Over vooruitgang:
"Deze litanie over de verwoestende tol van vooruitgang hoor je niet alleen bij populaire liedjesschrijvers, maar ook in weldenkende kringen. Toch valt er flink wat op af te dingen. De afgelopen twee eeuwen zijn onze levens spectaculair verbeterd, wereldwijd en op talloze vlakken. Tot 1800 leefden negen op de tien mensen in extreme armoede, vandaag de dag minder dan één op tien. Vier op de tien kinderen stierven voor hun vijfde verjaardag, nu nog slechts vier op honderd - in rijke landen zelfs vier op duizend. Honderd keer minder dus. We leven ruim dubbel zo lang, zijn dertig keer zo rijk en genieten vrijheden en comfort waar onze voorouders enkel van konden dromen."
Over de morele kloof tussen Israël en Hamas:
"De verstandigste critici zijn streng voor Israël juist omdat ze erkennen – vaak zonder het openlijk toe te geven – dat het om een liberale democratie gaat, die aan hogere standaarden moet voldoen. Door zijn gebondenheid aan internationale verdragen is Israël een partij waarop we morele druk kunnen uitoefenen. Morele preken tegen Hamas daarentegen zijn zinloos. Hamas is een religieuze sekte en ons hele westerse oorlogsrecht kan hen vierkant gestolen worden. Dáár is de morele kloof."
Over mensenrechten:
"De hoeveelheid mensenrechtenschendingen in een land is altijd omgekeerd evenredig aan de hoeveelheid klachten over mensenrechtenschendingen die je daar hoort. Hoe meer klachten er worden geuit, hoe beter de mensenrechten worden beschermd."
Over criticasters:
"Net zoals de gelegenheid dief maakt, creëert ze ook de criticaster. Niets is makkelijker dan als vrije burger je eigen vrije samenleving te hekelen, omdat het volkomen veilig is. Niet alleen kun je jezelf daarbij op de borst kloppen hoe moedig je bent, je kunt zelfs roepen dat je wordt onderdrukt en monddood gemaakt. Terwijl het loutere feit dat je zoiets in alle openbaarheid kùnt roepen je ongelijk bewijst."
Quote van Ayaan Hirsi Ali:
"Ik heb in landen gewoond die geen democratie hadden. Ik bevind mij niet in dezelfde luxepositie als u. U bent opgegroeid in vrijheid en u kunt op vrijheid spuwen, omdat u niet weet wat het is om geen vrijheid te hebben."
Over de romantisering van het verleden:
"Met hun buikje vol industrieel geteelde suikers dwalen ze door prettige fantasieën van een verzonnen verleden - pastelkleurige werelden vol nobele wilden, gelukkige en luie boeren en glanzende advertenties uit de jaren vijftig."
Over de verdiensten van het Westen:
"Het Westen was de eerste beschaving die uit de klauwen van bijgeloof en onwetendheid ontsnapte die de feodale tijdperken van de menselijke geschiedenis domineerden. Het Westen verdient ook de eer om de mensheid naar ons huidige tijdperk van ongekende vrede en welvaart te brengen."
Eindigen doet Boudry met een hoopvolle noot. Een soort tienpuntenplan dat ons uit deze stagnatie kan halen. Punt 1: Groei zegent alles en iedereen. Niet akkoord? Lees dan dit boek en leer iets bij!
Dit boek is een aanrader voor iedereen, en zeker voor mensen die denken dat "degrowth' iets goed is. Eigenlijk zou elke verkozene verplicht enkele boeken moeten lezen, en daar zou dit boek dan zeker mogen bijhoren!
September 6, 2025
Vooreerst wil ik je bedanken voor je moedige boek,
het is voor mij een verademing te lezen hoe je regelrecht ingaat
tegen de gangbare politiek correcte standpunten en je eigen
visie afvuurt op de lezer.
Ik kocht je boek onmiddellijk na het verschijnen in de standaard der letteren
van de recensie over 'het verraad ad verlichting'.
Ik lees al enkele jaren (bij gebrek aan beter, wat is het alternatief?) de standaard
en was er op voorhand van overtuigd dat de redactie het werk zou verketteren.
Het was voor mij ahw een statement en de logische keuze zelve om tegen de
recensie in te gaan.
Ik volg je volledig in je redenering over Israel, in het 'slachtoffer van het slachtoffer'-schap,
hoe we geconfronteerd worden met een geïmporteerde cultuur (door migratie) die gestuurd en gebrainwashed
door de moslimbroederschap de in het westen gelande moslims nooit zal doen integreren in onze
verlichte maatschappijen in West-Europa. Als je het mij vraagt zou ik er zelf serieus over nadenken om
de hoofddoek te verbieden in het straatbeeld. Want daar ook wordt de moslimpopulatie onder druk gezet
hem te dragen. (ik woon al heel mijn leven in Brussel en kan je verzekeren dat het verbluffend is
hoe het dragen ervan in al zijn minder en meerdere radicale vormen exponentieel is toegenomen).
Voor mij hét symbool van de extreme onderdrukking van de vrouw...
Wat dat betreft, kan ik je zeker aanraden: (misschien ken je de werken al) 'Les territoires conquis de l'islamisme'
van Bernard Rougier (een Sorbonne prof) en 'Sept pas vers l'enfer' van Alain Chouet (een Frans agent van de geheime dienst)
Daarnaast volg ik je redenering volledig hoe we als westerlingen onze verlichte maatschappij niet naar waarde schatten en dat
linkse activisten ons een schuldcomplex aanpraten.
Zelf ben ik acteur, en was ik vroeger ook een vurig voorvechter van de multiculturele samenleving, had ik moslim vrienden (met wie ik wél
heel heftige discussies voerde over het bestaan van god).
Vandaag kijk ik anders naar de wereld; de Joodse cultuur is een rijke cultuur met grote geesten op velerlei vlakken, (dat kan je van bepaalde andere
culturen niet zeggen...).
Het is ook zoals je zelf zegt, niet alles uit je boek volg ik volmondig, maar het is wél sowieso heel boeiend en confronterend om te lezen.
het is voor mij een verademing te lezen hoe je regelrecht ingaat
tegen de gangbare politiek correcte standpunten en je eigen
visie afvuurt op de lezer.
Ik kocht je boek onmiddellijk na het verschijnen in de standaard der letteren
van de recensie over 'het verraad ad verlichting'.
Ik lees al enkele jaren (bij gebrek aan beter, wat is het alternatief?) de standaard
en was er op voorhand van overtuigd dat de redactie het werk zou verketteren.
Het was voor mij ahw een statement en de logische keuze zelve om tegen de
recensie in te gaan.
Ik volg je volledig in je redenering over Israel, in het 'slachtoffer van het slachtoffer'-schap,
hoe we geconfronteerd worden met een geïmporteerde cultuur (door migratie) die gestuurd en gebrainwashed
door de moslimbroederschap de in het westen gelande moslims nooit zal doen integreren in onze
verlichte maatschappijen in West-Europa. Als je het mij vraagt zou ik er zelf serieus over nadenken om
de hoofddoek te verbieden in het straatbeeld. Want daar ook wordt de moslimpopulatie onder druk gezet
hem te dragen. (ik woon al heel mijn leven in Brussel en kan je verzekeren dat het verbluffend is
hoe het dragen ervan in al zijn minder en meerdere radicale vormen exponentieel is toegenomen).
Voor mij hét symbool van de extreme onderdrukking van de vrouw...
Wat dat betreft, kan ik je zeker aanraden: (misschien ken je de werken al) 'Les territoires conquis de l'islamisme'
van Bernard Rougier (een Sorbonne prof) en 'Sept pas vers l'enfer' van Alain Chouet (een Frans agent van de geheime dienst)
Daarnaast volg ik je redenering volledig hoe we als westerlingen onze verlichte maatschappij niet naar waarde schatten en dat
linkse activisten ons een schuldcomplex aanpraten.
Zelf ben ik acteur, en was ik vroeger ook een vurig voorvechter van de multiculturele samenleving, had ik moslim vrienden (met wie ik wél
heel heftige discussies voerde over het bestaan van god).
Vandaag kijk ik anders naar de wereld; de Joodse cultuur is een rijke cultuur met grote geesten op velerlei vlakken, (dat kan je van bepaalde andere
culturen niet zeggen...).
Het is ook zoals je zelf zegt, niet alles uit je boek volg ik volmondig, maar het is wél sowieso heel boeiend en confronterend om te lezen.
July 3, 2025
Een goed geschreven en interessant boek dat de progressieve beweging binnen onze samenleving stevig aanpakt en bekritiseert, vooral sinds de jaren ’60 en ’70.
Hoewel ik het niet altijd met de auteur eens ben over bepaalde zaken, bevat het boek bijvoorbeeld erg controversiële passages waarin hij het opneemt voor bedenkelijke meningen of standpunten — waaronder het IDF en de manier waarop zij de genocide in Gaza plegen. Hij verdedigt hun aanvalstactiek en de aanpak van die genocide. Nu, het is een feit dat we ook niet mogen opkomen voor Hamas en hun praktijken, maar de manier waarop het IDF sommige aanvallen uitvoert, is op zijn zachtst gezegd niet koosjer — ook al delen ze vooraf flyers en pamfletten uit om de bevolking te waarschuwen dat ze gebombardeerd zullen worden. Hij verdedigt dit met het argument dat Hamas de bevolking helaas als menselijk schild gebruikt, en maakt de vergelijking met Churchill en Roosevelt, die tijdens de Tweede Wereldoorlog ook tapijtbombardementen uitvoerden in Frankrijk en Duitsland.
Ook zijn kritiek op de Amerikaanse Democratische Partij en hoe zij zich de afgelopen jaren ‘woke’ hebben opgesteld, is opvallend. Hij licht daarbij ook kort de Republikeinse reactie daarop toe. Hoewel dit eveneens controversieel is — zeker omdat de schrijver zelf, net als de meeste lezers vermoedelijk, geen aanhanger lijkt van Trump — slaagt hij erin om de denkpatronen en strategie van de Republikeinen logisch en nuchter te laten overkomen. Vanuit Europa hebben we dit allemaal niet van zo dichtbij gevolgd; wij krijgen slechts flarden mee van wat er zich in 2016 en 2024 daar heeft afgespeeld.
Anderzijds ben ik het niet eens met zijn afkeer van religie en zijn idee dat de Verlichting louter een reactie op religie was en niets met het christendom te maken had. Ook Bart De Wever uitte tijdens de lezing over dit boek kritiek op dat punt. De Verlichting is juist geslaagd dankzij het geloof en de studie naar de goddelijke schepping — het onderzoek naar het goddelijke, ongrijpbare deeltje. Als God een rationele wereld heeft geschapen, dan is het aan de wetenschap om die wereld te doorgronden en te onderzoeken.
Maar al bij al: een goed geschreven boek dat boeiende onderwerpen aansnijdt en je aan het denken zet.
Hoewel ik het niet altijd met de auteur eens ben over bepaalde zaken, bevat het boek bijvoorbeeld erg controversiële passages waarin hij het opneemt voor bedenkelijke meningen of standpunten — waaronder het IDF en de manier waarop zij de genocide in Gaza plegen. Hij verdedigt hun aanvalstactiek en de aanpak van die genocide. Nu, het is een feit dat we ook niet mogen opkomen voor Hamas en hun praktijken, maar de manier waarop het IDF sommige aanvallen uitvoert, is op zijn zachtst gezegd niet koosjer — ook al delen ze vooraf flyers en pamfletten uit om de bevolking te waarschuwen dat ze gebombardeerd zullen worden. Hij verdedigt dit met het argument dat Hamas de bevolking helaas als menselijk schild gebruikt, en maakt de vergelijking met Churchill en Roosevelt, die tijdens de Tweede Wereldoorlog ook tapijtbombardementen uitvoerden in Frankrijk en Duitsland.
Ook zijn kritiek op de Amerikaanse Democratische Partij en hoe zij zich de afgelopen jaren ‘woke’ hebben opgesteld, is opvallend. Hij licht daarbij ook kort de Republikeinse reactie daarop toe. Hoewel dit eveneens controversieel is — zeker omdat de schrijver zelf, net als de meeste lezers vermoedelijk, geen aanhanger lijkt van Trump — slaagt hij erin om de denkpatronen en strategie van de Republikeinen logisch en nuchter te laten overkomen. Vanuit Europa hebben we dit allemaal niet van zo dichtbij gevolgd; wij krijgen slechts flarden mee van wat er zich in 2016 en 2024 daar heeft afgespeeld.
Anderzijds ben ik het niet eens met zijn afkeer van religie en zijn idee dat de Verlichting louter een reactie op religie was en niets met het christendom te maken had. Ook Bart De Wever uitte tijdens de lezing over dit boek kritiek op dat punt. De Verlichting is juist geslaagd dankzij het geloof en de studie naar de goddelijke schepping — het onderzoek naar het goddelijke, ongrijpbare deeltje. Als God een rationele wereld heeft geschapen, dan is het aan de wetenschap om die wereld te doorgronden en te onderzoeken.
Maar al bij al: een goed geschreven boek dat boeiende onderwerpen aansnijdt en je aan het denken zet.
August 27, 2025
Because I've had this book recommended as infallible with superlatives alone, below a brief preliminary remark based on a critical review by Seppe De Meulder as to avoid Brandolini's law: “The amount of energy needed to refute bullshit is an order of magnitude bigger than that needed to produce it.”
It seems most of Het verraad aan de verlichting can be refuted by invoking Jevons paradox and dispelling the straw man fallacies.
It seems most of Het verraad aan de verlichting can be refuted by invoking Jevons paradox and dispelling the straw man fallacies.
September 8, 2025
Maarten Boudry brengt met Het verraad aan de verlichting een krachtig en helder betoog. Hij laat zien hoe we onderweg het geloof in rede, wetenschap en vooruitgang zijn kwijtgeraakt en hoe dit plaats heeft gemaakt voor relativisme, cultuurpessimisme en doemdenken.
Met scherpe analyses en een vlotte pen fileert hij deze stromingen en wijst hij tegelijk de weg naar een nieuw vooruitgangsoptimisme. Een visie die inzet op groei, innovatie en vrijheid. Het is tegelijk prikkelend, hoopgevend en broodnodig.
Een boek dat inspireert en dat je laat beseffen dat de idealen van de verlichting vandaag meer dan ooit onze aandacht verdienen.
Met scherpe analyses en een vlotte pen fileert hij deze stromingen en wijst hij tegelijk de weg naar een nieuw vooruitgangsoptimisme. Een visie die inzet op groei, innovatie en vrijheid. Het is tegelijk prikkelend, hoopgevend en broodnodig.
Een boek dat inspireert en dat je laat beseffen dat de idealen van de verlichting vandaag meer dan ooit onze aandacht verdienen.
November 28, 2025
Maarten Boudry weet me weer te overtuigen op vele van zijn standpunten. Zijn boeken zijn als een jaarlijkse controle bij de dokter. Om te zien of ik nog wel goed bezig ben. En ja ik was ook op het verkeerde pad van het progressieve denkbeeld beland. Ik ben het zeker niet met alles eens wat hij zegt. Vooral dan als het gaat over Israël. Daar durft hij wel een heel groot deel van de geschiedenis te negeren, om zijn standpunt te verdedigen. Maar dat is oké. Er moet steeds ruimte blijven voor discussie. We moeten vooral met elkaar kunnen blijven praten
June 16, 2025
Het is een boek dat je uitdaagt om over verschillende maatschappelijke kwesties te denken. Boudry ontmaskert vooral verschillende denktrends. Met de grondstroom ben ik het eens, andere kwesties komen vluchtig aan bod en zijn een boek op zichzelf waard. Ik neem vooral mee dat het niet verboden is om een positief alternatief te bedenken en om in mijn lessen meer aandacht te besteden aan de grote vooruitgang die we als mensheid boekten de vorige eeuw.
July 9, 2025
Je hoeft het niet met alles volmondig eens te zijn om een boek goed te vinden. Het perspectief dat hier wordt ingenomen wordt vandaag onderbelicht, en net daarom heb ik er erg van genoten.
Niet per se elke discussie in twee kampen gaan indelen, maar aandacht hebben voor de rede en de verlichtingswaarden. Misschien zelfs zo ver durven gaan om met een optimistische blik naar de toekomst te kijken.
Niet per se elke discussie in twee kampen gaan indelen, maar aandacht hebben voor de rede en de verlichtingswaarden. Misschien zelfs zo ver durven gaan om met een optimistische blik naar de toekomst te kijken.
Read
July 17, 2025Een zeer toegankelijk en leerrijk boek! Een analytisch en ook kritisch relaas dat doet nadenken over hetgeen vaak niet meer in vraag wordt gesteld. Grappig en interessant geschreven. Maarten is iemand die zaken durft benoemen, dat is verfrissend in een maatschappij waar bepaalde scripts zomaar worden overgenomen en worden gedeeld.
Read
January 13, 2026Boudry borduurt in dit meesterlijke boek voort op het rationeel optimisme in zijn eerdere, al even overtuigende werk. Toch geeft dit boek een extra verdieping door te graven naar de wortels van somberte van veel huidige progressieven. Zeer overtuigend, temeer door de soepele schrijfstijl. Een must-read met name voor mensen die zich zelf progressief noemen.
Read
January 8, 2026Een boek dat op geweldige wijze tentoonspreidt hoe modern progressivisme niet wezenlijk progressief is, door uit te leggen hoe postmodernisme, neokoloniaal denken en groen doemdenken dat hebben veroorzaakt.
This entire review has been hidden because of spoilers.
June 1, 2025
Uitstekend en helder geschreven boek, boordevol controversiële ideeën die tot nadenken aanzetten. De boodschap is duidelijk: de vooruitgang heeft nood aan herbronning!
June 23, 2025
Meesterlijk scherp geschreven, een mooi pleidooi voor een hernieuwd vooruitgangsdenken! Hopelijk kan dit boek heel wat mensen overtuigen.
July 28, 2025
Uitstekend boek. Zeer analytische aanpak van het probleem. Heb echt genoten. Een wake up call voor onze politici en wetenschappers.
July 4, 2025
Niet alleen is ook deze laatste van Boudry bijzonder leerrijk, ze is ook prachtig geschreven. Sommige zinnen verdienen het zelfs om ingekaderd te worden.
Echt een plezier om te lezen. Op geen enkel moment kreeg ik de neiging om het boek uit het raam te keilen, integendeel, ik kon me helemaal vinden in de redeneringen van de auteur.
Gedurfd, fris, tegendraads maar hoopgevend en... de ideale inspiratie voor geanimeerde discussies met de linkse anti kapitalistische vriendenkring. Maar maak dat je zelf het raam niet uit gekeild wordt ;)
Spoiler:
Als we écht het beste scenario voor de mensheid (en dat houdt uiteraard ook een leefbare planeet in) willen nastreven moet er UpWing (met het oog op groei) gedacht worden en zullen bepaalde ideologieën moeten sneuvelen.
Echt een plezier om te lezen. Op geen enkel moment kreeg ik de neiging om het boek uit het raam te keilen, integendeel, ik kon me helemaal vinden in de redeneringen van de auteur.
Gedurfd, fris, tegendraads maar hoopgevend en... de ideale inspiratie voor geanimeerde discussies met de linkse anti kapitalistische vriendenkring. Maar maak dat je zelf het raam niet uit gekeild wordt ;)
Spoiler:
Als we écht het beste scenario voor de mensheid (en dat houdt uiteraard ook een leefbare planeet in) willen nastreven moet er UpWing (met het oog op groei) gedacht worden en zullen bepaalde ideologieën moeten sneuvelen.
May 6, 2025
Een kernbegrip van de Verlichting is het concept van vooruitgang. Dat gebeurde sinds het einde van de achttiende eeuw door wetenschap, technologie en de rede. Auteur, filosoof Maarten Boudry, stelt vast dat sinds enkele decennia de zelfverklaarde progressieven niet langer in de vooruitgang geloven, nochtans is het woord progressieven verwant met vooruitgang (progressie).
Maarten Boudry ziet drie bewegingen die verantwoordelijk zijn voor deze grote omwenteling: het postmodernisme (met zijn relativisme en scepsis over de wetenschap), de tirannie van het slachtofferschap (nauw verwant met het woke-gedachtegoed) en de groene omwenteling (die groei in vraag stelt, sinds het rapport van de club van Rome, 1972). Hij behandelt deze drie oorzaken grondig. Begrippen zoals degrowth, dekolonisatie, intersectioneel denken komen hier voorbij. Hij gaat vooral tekeer tegen dat groene gedachtegoed dat geen heil meer ziet in groei en vooruitgang. Want van het degrowth-denken bestaat er ook een 'light' versie die minder radicaal is maar evengoed schadelijk.
Hij ziet tevens een oorzaak in de Verlichting en het westers denken zelf dat aanleiding geeft tot dit scepticisme, namelijk de zelfkritiek die ons eigen is en zich soms vertaalt als "bijten in de hand die ons voedt".
In zijn geheel is dit een heel polemisch boek, dat de controverse met het huidige 'progressieve' gedachtegoed niet schuwt, met name als het gaat over Israël, over groene landbouw, over energie, over het marxisme. Met dit boek houdt Maarten Boudry een pleidooi voor een nieuw denken over vooruitgang. Hij maakt dat ook concreet in een tiental voorstellen.
Ik vind dit boek zeer verhelderend, met name over de oorzaken van de omwenteling die het progressieve gedachtegoed niet langer waarachtig progressief maakt. Kortom : een mustread voor wie meer wil begrijpen van de maatschappelijke evoluties van de voorbije decennia.
Maarten Boudry ziet drie bewegingen die verantwoordelijk zijn voor deze grote omwenteling: het postmodernisme (met zijn relativisme en scepsis over de wetenschap), de tirannie van het slachtofferschap (nauw verwant met het woke-gedachtegoed) en de groene omwenteling (die groei in vraag stelt, sinds het rapport van de club van Rome, 1972). Hij behandelt deze drie oorzaken grondig. Begrippen zoals degrowth, dekolonisatie, intersectioneel denken komen hier voorbij. Hij gaat vooral tekeer tegen dat groene gedachtegoed dat geen heil meer ziet in groei en vooruitgang. Want van het degrowth-denken bestaat er ook een 'light' versie die minder radicaal is maar evengoed schadelijk.
Hij ziet tevens een oorzaak in de Verlichting en het westers denken zelf dat aanleiding geeft tot dit scepticisme, namelijk de zelfkritiek die ons eigen is en zich soms vertaalt als "bijten in de hand die ons voedt".
In zijn geheel is dit een heel polemisch boek, dat de controverse met het huidige 'progressieve' gedachtegoed niet schuwt, met name als het gaat over Israël, over groene landbouw, over energie, over het marxisme. Met dit boek houdt Maarten Boudry een pleidooi voor een nieuw denken over vooruitgang. Hij maakt dat ook concreet in een tiental voorstellen.
Ik vind dit boek zeer verhelderend, met name over de oorzaken van de omwenteling die het progressieve gedachtegoed niet langer waarachtig progressief maakt. Kortom : een mustread voor wie meer wil begrijpen van de maatschappelijke evoluties van de voorbije decennia.
May 28, 2025
Niet alleen is ook deze laatste van Boudry bijzonder leerrijk, ze is ook prachtig geschreven. Sommige zinnen verdienen het zelfs om ingekaderd worden.
Echt een plezier om te lezen. Op geen enkel moment kreeg ik de neiging om het boek uit het raam te keilen, integendeel, ik kon me helemaal vinden in de redeneringen van de auteur.
Gedurfd, fris, tegendraads maar hoopgevend en... de ideale inspiratie voor geanimeerde discussies met de linkse anti kapitalistische vriendenkring. Maar maak dat je zelf het raam niet uit gekeild wordt ;)
Spoiler:
Als we écht het beste scenario voor de mensheid (en dat houdt uiteraard ook een leefbare planeet in) willen nastreven moet er UpWing (met het oog op groei) gedacht worden en zullen bepaalde ideologieën moeten sneuvelen.
Echt een plezier om te lezen. Op geen enkel moment kreeg ik de neiging om het boek uit het raam te keilen, integendeel, ik kon me helemaal vinden in de redeneringen van de auteur.
Gedurfd, fris, tegendraads maar hoopgevend en... de ideale inspiratie voor geanimeerde discussies met de linkse anti kapitalistische vriendenkring. Maar maak dat je zelf het raam niet uit gekeild wordt ;)
Spoiler:
Als we écht het beste scenario voor de mensheid (en dat houdt uiteraard ook een leefbare planeet in) willen nastreven moet er UpWing (met het oog op groei) gedacht worden en zullen bepaalde ideologieën moeten sneuvelen.
Displaying 1 - 29 of 29 reviews