What do you think?
Rate this book
Elementaire Deeltjes #86
Humanisme (Elementaire deeltjes Book 86)
Nederland vormde in de zestiende eeuw met Erasmus de bakermat van het humanisme. Daarna is het sterk geëvolueerd, tot het wereldwijd gedeelde gedachtegoed van nu.
De oudste omschrijving van umanista stamt uit de vijftiende iemand met veel kennis van klassieke teksten. Vanaf de negentiende eeuw wordt dat vertaald iemand die zich in zijn wereldbeschouwing laat leiden door de oudheid en niet door het gezag van de kerk. De hedendaagse versie leunt sterk op het ideaal van om te geloven of niet te geloven, om te handelen naar de inzichten die kennis en wetenschap bieden. Vrijheid die geldt voor iedereen en die een grote tolerantie tussen mensen vereist.
In dit Elementair Deeltje beschrijft Daan Bronkhorst de geschiedenis van het humanisme en vooral zijn hedendaagse betekenis. Tal van denkers passeren de revue, van Protagoras tot Steven Pinker, van Mencius tot Martha Nussbaum. Humanisme brengt helderheid in onderwerpen als menselijke waardigheid, het kwaad, fake news, klimaat, zorg en zingeving.
De oudste omschrijving van umanista stamt uit de vijftiende iemand met veel kennis van klassieke teksten. Vanaf de negentiende eeuw wordt dat vertaald iemand die zich in zijn wereldbeschouwing laat leiden door de oudheid en niet door het gezag van de kerk. De hedendaagse versie leunt sterk op het ideaal van om te geloven of niet te geloven, om te handelen naar de inzichten die kennis en wetenschap bieden. Vrijheid die geldt voor iedereen en die een grote tolerantie tussen mensen vereist.
In dit Elementair Deeltje beschrijft Daan Bronkhorst de geschiedenis van het humanisme en vooral zijn hedendaagse betekenis. Tal van denkers passeren de revue, van Protagoras tot Steven Pinker, van Mencius tot Martha Nussbaum. Humanisme brengt helderheid in onderwerpen als menselijke waardigheid, het kwaad, fake news, klimaat, zorg en zingeving.
139 pages, Kindle Edition
Published April 23, 2025
1 person is currently reading
10 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 2 of 2 reviews
March 8, 2026
Gemengde gevoelens over dit boek. Enerzijds biedt Bronkhorst een aardig overzicht, met veel nodige aandacht voor vrouwelijke auteurs, islamitische humanisten en niet-westers humanisme.
Anderzijds vond ik het nogal gehaast geschreven: het springt van de hak op de tak en de redactie is soms slordig (bijvoorbeeld met herhalende woorden). Het is een breed onderwerp natuurlijk maar dit was soms wel heel onsamenhangend geschreven, zoals: 'In maar liefst dertien landen kun je voor [] afvalligheid de doodstraf krijgen. / Maar hoe zit het dan met de niet-westerse wortels van het humanisme?'
Doe dan een nieuw hoofdstuk of in ieder geval een tussenkopje.
Ik neigde naar 3 sterren maar toen kwam er een vreemd pleidooi tegen het toekennen van rechten aan dieren en bijvoorbeeld rivieren. Dat leek me eerder een persoonlijk stokpaardje van Bronkhorst (die zich al jaren inzet voor Amnesty en dus vast veel weet over de juridische uitdagingen van het toekennen van rechten), dan dat het genoemd kan worden als representatief voor hedendaags humanisme. Zo had ik wel vaker het vermoeden dat er auteurs of ideeën tussen stonden die niet per se humanistisch zijn, maar die Bronkhorst gewoon leuk vindt.
Zo citeert hij bijvoorbeeld 'humanist' Patti Whaley, een collega van Amnesty, die ageert tegen klimaatacties die 'ernstig hinderen'. Prima om een discussie te openen over wat humanistisch actievoeren betekent en waar de grenzen liggen, maar dat is niet wat Bronkhorst doet. Hij geeft een halve pagina citaat aan deze collega, zonder verdere duiding of andere perspectieven.
Ook citeert hij uitgebreid Paul Cliteur als humanist, zonder te noemen dat die inmiddels al tien jaar verbonden is aan FvD, een zeer anti-humanistisch clubje — want het huidige Nederlandse humanisme gaat over zaken als gelijkwaardigheid tussen man en vrouw, respect voor diverse levensbeschouwingen en het streven naar een menswaardige samenleving voor iedereen.
Wie mag zichzelf een humanist noemen? In principe is de term zo breed... niemand houdt je tegen. Maar Bronkhorst richt zich naar eigen zeggen graag op de actuele rol van humanisme, dus lijkt het me van belang dat de voorbeelden een standaard zetten en het hedendaagse humanisme representeren, in Nederland uitgedragen door bijv. het Humanistisch Verbond en de Universiteit van Humanistiek. Bronkhorst had bijvoorbeeld iemand uit het huidige bestuur van het Verbond aan het woord kunnen laten, in plaats van weer bij een inmiddels nogal gedateerde stem als Cliteur uit te komen.
OH en nog een laatste, persoonlijke irritatie, hij verklapte het einde van een aantal boeken die ik nog wou lezen, onder andere Stad der Blinden van Saramago. :(
Oke dat was het, 2 sterren dus.
Anderzijds vond ik het nogal gehaast geschreven: het springt van de hak op de tak en de redactie is soms slordig (bijvoorbeeld met herhalende woorden). Het is een breed onderwerp natuurlijk maar dit was soms wel heel onsamenhangend geschreven, zoals: 'In maar liefst dertien landen kun je voor [] afvalligheid de doodstraf krijgen. / Maar hoe zit het dan met de niet-westerse wortels van het humanisme?'
Doe dan een nieuw hoofdstuk of in ieder geval een tussenkopje.
Ik neigde naar 3 sterren maar toen kwam er een vreemd pleidooi tegen het toekennen van rechten aan dieren en bijvoorbeeld rivieren. Dat leek me eerder een persoonlijk stokpaardje van Bronkhorst (die zich al jaren inzet voor Amnesty en dus vast veel weet over de juridische uitdagingen van het toekennen van rechten), dan dat het genoemd kan worden als representatief voor hedendaags humanisme. Zo had ik wel vaker het vermoeden dat er auteurs of ideeën tussen stonden die niet per se humanistisch zijn, maar die Bronkhorst gewoon leuk vindt.
Zo citeert hij bijvoorbeeld 'humanist' Patti Whaley, een collega van Amnesty, die ageert tegen klimaatacties die 'ernstig hinderen'. Prima om een discussie te openen over wat humanistisch actievoeren betekent en waar de grenzen liggen, maar dat is niet wat Bronkhorst doet. Hij geeft een halve pagina citaat aan deze collega, zonder verdere duiding of andere perspectieven.
Ook citeert hij uitgebreid Paul Cliteur als humanist, zonder te noemen dat die inmiddels al tien jaar verbonden is aan FvD, een zeer anti-humanistisch clubje — want het huidige Nederlandse humanisme gaat over zaken als gelijkwaardigheid tussen man en vrouw, respect voor diverse levensbeschouwingen en het streven naar een menswaardige samenleving voor iedereen.
Wie mag zichzelf een humanist noemen? In principe is de term zo breed... niemand houdt je tegen. Maar Bronkhorst richt zich naar eigen zeggen graag op de actuele rol van humanisme, dus lijkt het me van belang dat de voorbeelden een standaard zetten en het hedendaagse humanisme representeren, in Nederland uitgedragen door bijv. het Humanistisch Verbond en de Universiteit van Humanistiek. Bronkhorst had bijvoorbeeld iemand uit het huidige bestuur van het Verbond aan het woord kunnen laten, in plaats van weer bij een inmiddels nogal gedateerde stem als Cliteur uit te komen.
OH en nog een laatste, persoonlijke irritatie, hij verklapte het einde van een aantal boeken die ik nog wou lezen, onder andere Stad der Blinden van Saramago. :(
Oke dat was het, 2 sterren dus.
August 5, 2025
Beetje teleurgesteld, dit boekje is vooral een opsomming van de opvattingen van allerlei humanistische filosofen. Er zat niet echt een duidelijk verhaal in.
Displaying 1 - 2 of 2 reviews