Een lerares klassieke talen schreef een bestseller over bedrog in de oudheid, maar raakt zelf verstrikt in ideeën over de liefde wanneer ze een jeugdvriend opnieuw ontmoet. Een vrouw maakt een kleed voor haar overleden zus, een kleurrijke alleenstaande vrouw. Een secretaresse heeft een jarenlange affaire met haar klucht of klassieke tragedie? De verhaallijnen vormen samen een quilt, een kunstwerk waarin vrouwen meesters zijn, een gelaagde verzameling van stoffen, kleuren, structuren en motieven.
In Kijk niet om! gebruikt Van Dijk een quilt als kapstok om de verhaallijnen aan op te hangen. Een briljante, originele vondst. Het is uiteraard geen handwerkboek, laat dat duidelijk zijn. Het is een fantastisch geschreven roman over de levens van meerdere vrouwen, in het nu, in het recente verleden en in het verre verleden.
De tekstonderdelen die de buitenrand van de quilt vormen, worden aangeduid met Klassiek bedrog. Aan de hand van voorbeelden uit de Griekse en Romeinse mythologie wordt op haast wetenschappelijke toon neergezet hoe het vrouwen (bijvoorbeeld in de Metamorfoses van Ovidius) in het verre verleden verging, wat zij moesten doorstaan en ook wat zij elkaar aandeden. Klassiek bedrog is ook de titel van het eerst uitgegeven boek van de hoofdpersoon, een lerares klassieke talen, een vrouw met een hoofd dat overuren maakt. Zij heeft twee exen, één zoon en een oude jeugdliefde die plotseling weer in haar leven opduikt. Meer dan genoeg, zou je zeggen, om een roman mee te vullen.
Maar voor Van Dijk is dat niet voldoende. De quilt moet immers ook een afwisselend patroon bevatten. Die patronen zijn de hoofdstukken Kiss me Kate en The Homecoming, in meedere delen. Kate is overigens de overleden zus van de moeder van de hoofdpersoon. De moeder wil aan de hand van de kleding van haar zus, een herdenkingsdeken maken.
De verhaallijn van de zus, Kate, is beschreven in de vorm van een toneelstuk. Door de toneelsetting lijkt het bijna een klucht, maar oh, wat zit er een pijnlijk aspect aan van afhankelijkheid, blijvend verlangen en hopen op positieve verandering. In de onderdelen The Homecoming draait het om onze hoofdpersoon. Ook bij haar zien we de elementen afhankelijkheid, verlangen en hopen op verandering terug. Alles komt in een stroomversnelling bij haar ontmoeting met Thijs, haar vroegere buurjongen. Thijs is getrouwd en is vader van 2 kinderen. Wat betekent dit alles voor de toekomst? Is er een toekomst denkbaar?
Van Dijk weet op een prachtige manier schijnbaar alledaagse zaken quasi nonchalant en daardoor zo treffend te omschrijven. Er is in deze roman veel te ontdekken, veel om over na te denken. Ik heb het met plezier gelezen.
Een uitgebreidere leeservaring kun je vinden op mijn lees- & leefblog The Only Mrs Jo: Stikken en slikken.
Op het eerste gezicht lijkt Kijk niet om! een quilt: losse verhalen die ogenschijnlijk naast elkaar gelegd zijn. Maar al lezend merk je dat het boek veel verder gaat dan dat. De structuur voelt als een fijnzinnig weefsel waarin verleden en heden, verlies en liefde, mythen en realiteit in elkaar grijpen.
Michelle van Dijk slaagt erin om klassieke verhalen uit de Griekse en Romeinse mythologie – zoals die van Orpheus en Eurydice, Penelope en Dido – subtiel door haar roman te vlechten. Niet als losse verwijzingen, maar als draden die de ervaringen van de personages verdiepen. Zo laat ze zien hoe universeel thema’s als liefde, rouw en hoop zijn, en hoe die oude verhalen nog altijd passen in het nu.
Wat ik knap vind, is hoe Van Dijk opnieuw de tijdsgeest weet te vangen zonder die zwaar op de voorgrond te plaatsen. Haar vrouwen zijn herkenbaar: ze zoeken, ze rouwen, ze verlangen – en in die zoektocht klinkt iets tijdloos door.
Dit is een boek dat je uitnodigt om te vertragen, om tussen de regels te lezen, en om de weefsels van verhalen en herinneringen te voelen. Een aanrader voor wie houdt van romans die je niet alleen vertellen, maar ook stil laten staan.
Een raamvertelling in de vorm van een quilt, drie verhaallijnen die elkaar afwisselen. De vrouw als "de ander" in heden, verleden en mythologie. De overeenkomsten en verschillen tussen de ik en haar tante die herdacht wordt door het maken van een quilt uit haar kleren.