Een flierefluiter in Rio de Janeiro, een ex-minister in Recife, een oudpapierverzamelaar in Curitiba, een museumgids in Salvador, een prediker in São Paulo het zijn maar een paar van de kleurrijke figuren die dit boek over Brazilië bevolken. Harrie Lemmens reisde samen met zijn vrouw, fotografe Ana Carvalho, langs acht gezichtsbepalende Braziliaanse steden. Het leverde talloze beelden en verhalen op die samen een even sprankelend als rijk verslag van een bruisend land vormen, met een verrassende kijk op de vaste clichés over voetbal, favela’s, carnaval en indianen.
Harrie Lemmens (Weert 1953) studeerde Nederlands in Nijmegen. Hij woonde en werkte achtereenvolgens in Oost-Berlijn, Lissabon, Nijmegen, Brussel en Almere en vertaalde proza en poëzie uit het Duits, Engels, Spaans en vooral Portugees, o.a. van Pessoa, Eça de Queiroz, Saramago, Agualusa, Rentes de Carvalho, Mia Couto, Dulce Maria Cardoso, Cormac McCarthy, Christoph Hein, João Ubaldo Ribeiro, Machado de Assis, António Lobo Antunes en Gonçalo M. Tavares. In 2006 kreeg hij de vertaalprijs van het Nederlandse Fonds voor de Letteren. Daarnaast schreef hij recensies, essays en andere stukken.
Citaat : Nee, de geschiedenis is niet fraai. Nooit. Nergens. De geschiedenis is het verhaal van geweld. Maar je kunt de geschiedenis ook niet terugdraaien, je kunt niet ongedaan maken wat, al dan niet gesteund door de wet (en welke?), werd aangericht. Toch is dat nu juist de steeds luider wordende wens, of eis, van groepen indianen en sympathisanten die de toenemende reeks herdenkingen van dergelijke gruweldaden aangrijpen om zich te manifesteren. Review : Harrie Lemmens is een belangrijke vertaler van Portugese literatuur naar het Nederlands.
De afgelopen 5 jaar reisde hij samen met zijn Portugese echtgenote Ana Carvalho, wier foto’s in het middenkatern opgenomen zijn, langs 8 gezichtsbepalende Braziliaanse steden. Aan de hand van gesprekken met schrijvers, vrienden en voorbijgangers toont hij in dit boek de vele gezichten van Brazilië. Er is veel aandacht voor de geschiedenis (vanaf de Portugese kolonisatie tot aan de huidige regering van Dilma Rousseff), die uitvoerig beschreven wordt en ieder hoofdstuk lardeert. Overigens verwijst de auteur dikwijls naar zijn eigen en andermans vertalingen van Braziliaanse werken, wat impliciet een mooie staalkaart biedt van wat in ons taalgebied voorradig is en lezers tot lectuur kan aanzetten. Daarnaast denkt Lemmens op een aantal plaatsen luidop na over de eigenheid van Brazilië. Het rassenvraagstuk, de rassenvermenging, de religieuze eigenheden...
Naast historische achtergronden en contacten met auteurs brengt Lemmens ook veel reisgidsinformatie in. Beschrijvingen van gebouwen en plekken, interessante uitweidingen over hedendaagse plastische kunst, bezoeken aan tentoonstellingen enz.
Vanuit zijn literaire kundigheid kiest hij ervoor de locaties die hij bezoekt steeds in verband met schrijvers te brengen. Zo biedt hij een gevarieerd beeld dat enthousiasmeert en de lezer benieuwd maakt naar diverse van de besproken auteurs. Misschien meer nog dan naar de bezochte steden.
God is een Braziliaan is een rijk boek dat de lezer iets laat ervaren van plaatsen die hij of zij waarschijnlijk nooit zal bezoeken. Met veel aandacht voor kleuren en details roept Lemmens een beeld op dat strikt persoonlijk is, maar dat een universele zeggingskracht heeft.
Wat een heerlijk boek met diepte. Steden, huizen, schrijvers, muzikanten en anderen. Als het ware het skelet van de braziliaanse cultuur uitgelicht. Mooie zinnen. Diepte zonder dat het saai wordt. Harrie Lemmens mag wel meer van dit soort cultuur- en reisgids ineen boeken schrijven! En ik maar denken dat het om zo’n suf voetbal boek zou gaan.
Interessante, caleidoscoopachtige duik in het onmetelijke Brazilië. De Brazilianen worden veel zelf aan het woord gelaten - alsof ze de rol van gids overnemen - wat de tekst erg levendig maakt. Prikkelt ook de nieuwsgierigheid naar diverse nog onvertaalde Braziliaanse schrijvers.