Ξεχασμένες λέξεις

by Αλέξης Πανσέληνος

Μια ιστορία κατεδάφισης ενός εκπατρισμένου Έλληνα στη σύγχρονη Γερμανία.

Ο Νάσος Λύρας, ελληνικής καταγωγής και συνταξιούχος Gastarbeiter «πολυτελείας» στο Μόναχο, ξετυλίγει ένα κουβάρι σκέψεων και αναμνήσεων από την Ελλάδα και από τη Γερμανία που τον οδηγούν να θυμηθεί αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «ξεχασμένες λέξεις». Αυτές έρχονται από το βάθος του χρόνου, πάντα στη μητρική του γλώσσα, αυτήν που ο ίδιος έχει πάψει να χρησιμοποιεί για να μην του θυμίζουν έναν παλιό καλά κρυμμένο εαυτό.
Πού θα βγάλει αυτή η άκρη του κουβαριού και πώς θα καταλήξει η ιστορία αυτή να είναι κάτι παραπάνω από ένα κρυφό ημερολόγιο;

Όταν επιστρέφεις σε ένα σπίτι όπου έχεις ζήσει τα χρόνια που καθόρισαν την κατοπινή σου ζωή είτε σαν παράδεισος που επιθυμείς κάποτε να τον ξαναβρείς είτε σαν φυλακή από την οποία θέλησες να δραπετεύσεις, είναι σαν να συναντάς το φάντασμα εκείνου του εαυτού σου – κάποιου που δεν υπάρχει σήμερα. Τα άδεια δωμάτια, τα λίγα παλιά έπιπλα που απέμειναν στον χώρο, τα κλειστά παράθυρα που γνωρίζεις τη θέα στην οποία θα ανοίξουν σηκώνοντας το μάνταλο ή τραβώντας την κορδέλα του ρολού, ο ήχος των βημάτων στα πατώματα που τώρα αντηχεί αλλιώτικα ανάμεσα σε γυμνούς τοίχους, μια γωνία που συνήθιζε να κάθεται κάποιος δικός σου, οι κλειστές βρύσες στο μπάνιο και στην κουζίνα που σε καλωσορίζουν σαν παλιοί φίλοι, όλα φέρνουν τον ίλιγγο της επιστροφής στον χρόνο. Έζησα στ’ αλήθεια κάποτε εδώ; Και υπήρξανε στ' αλήθεια αυτοί οι άνθρωποι που το άφησαν έτσι φεύγοντας τελευταίοι με την ελπίδα να σε ξαναδούν να μπαίνεις και να ζεις κοντά τους;
Αυτή η επιστροφή σου δίνει το αίσθημα πως στη ζωή σου σαν να έχει μεσολαβήσει ένα τεράστιο διάλειμμα, μια μακρά απουσία από την πραγματικότητα, το περιβάλλον που θυμάσαι να σε περιείχε κάποτε.
Απόσπασμα από το βιβλίο

224 pages, Paperback

First published January 1, 2025

About the author

Ο Αλέξης Πανσέληνος (English: Alexis Panselinos) είναι συγγραφέας διηγημάτων και μυθιστορημάτων.
Επίσης έχει μεταταφράσει ξένη λογοτεχνία στα ελληνικά (από τα αγγλικά και τα γερμανικά).

Reviews

[blondie · Rating 3 out of 5]

Ένα μελαγχολικό αλλά βαθιά ανθρώπινο μυθιστόρημα για τη μετανάστευση, την ταυτότητα και τη μνήμη, που μας θυμίζει πως ό,τι ξεχνιέται, συνεχίζει να μας διαμορφώνει.

[Book2chance · Rating 3 out of 5]

Το Ξεχασμένες λέξεις είναι ένα μελαγχολικό και άκρως εσωτερικό μυθιστόρημα, στο οποίο ο Αλέξης Πανσέληνος σκιαγραφεί τον σύγχρονο μετανάστη μέσα από μια βαθιά υπαρξιακή κ πολιτισμική ματιά. Το ύφος του είναι στοχαστικό κ σχεδόν ποιητικό, δίνοντας την εντύπωση ότι ο συγγραφέας αποφεύγει εσκεμμένα κάθε αισιόδοξη πινελιά.

Μέσα από τον ήρωα Νάσο, παρακολουθούμε παράλληλα την ιστορική διαδρομή της Ελλάδας, ξεκινώντας από την εποχή του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, με έμφαση ωστόσο στη σύγχρονη εποχή.
Ο Νάσος, μετανάστης σπουδαγμένος στη Γερμανία, δραστηριοποιείται στον χώρο του τουρισμού και καταλήγει να εργάζεται σε υψηλές θέσεις σε πολυτελή ξενοδοχεία του Μονάχου. Σταδιακά, υιοθετεί τη γερμανική νοοτροπία και απομακρύνεται από το ελληνικό τρόπο σκέψης και ζωής. Σαν διάττοντες αστέρες, αναμνήσεις μιας άλλης ζωής περνούν από το μυαλό του, αφήνοντας θερμές ακτίνες φωτός στην ψυχή του.

Ο Πανσέληνος μας παρουσιάζει τον σύγχρονο μετανάστη, αναδεικνύοντας τις διαφορές σε σχέση με τους μετανάστες των δεκαετιών του '50 και του '60, όταν η σχέση με την πατρίδα παρέμενε έντονη και βασανιστική. Ο συγγραφέας δεν διστάζει να θίξει και το ψυχολογικό βάρος της μετανάστευσης, τις ενοχές, τις ανασφάλειες, αλλά και τη μοναξιά του ανήκειν «κάπου αλλού». Η κατάληξη του βιβλίου, ευρηματική και συγκινητική, επικεντρώνεται στην έννοια της οικογένειας και μας θυμίζει πως τα φαινόμενα απατούν

Προσωπικά, το βιβλίο με έκανε να σκεφτώ πόσο ρευστή είναι η ταυτότητά μας, πώς διαμορφώνεται από τον τόπο, την οικογένεια, τη μνήμη και την απώλεια. Είναι ένα έργο που διαβάζεται αργά, με προσοχή, και αφήνει μέσα σου ένα αίσθημα σιωπηλής θλίψης αλλά και στοχασμού.

[Αλέξης Γυφτοδήμος · Rating 5 out of 5]

Καθαρά υποκειμενική η βαθμολογία μου την αντικειμενικότητα την αφήνω σε άλλους. Διάβασα ένα μεγάλο μέρος του βιβλίου με χαμόγελο, αφέθηκα να παρασυρθώ από την εξέλιξη και τα πρόσωπα της ιστορίας χωρίς να σκοτιστώ από την όποια ποιότητά του. Το έχω πάθει και με άλλα βιβλία του Πανσέληνου όπως και με άλλους συνομηλίκους μου συγγραφείς. Νιώθω μια οικειότητα, μερικές φορές έχω την αίσθηση ότι τους γνωρίζω προσωπικά χωρίς να έχω συναντήσει κανέναν από αυτούς. Μου συμβαίνει όχι μόνο με Έλληνες αλλά και με ξένους όπως τον Γερμανό Bernhard Schlink (διαβάζοντας στη Χάνα, η εγγονή κ.α.). Προφανώς είναι οι κοινές προσλαμβάνουσες. Έχουμε ζήσει τα ίδια γεγονότα την ίδια στιγμή στην ίδια φάση της ζωής μας, φυσικό είναι να σκεφτόμαστε 'πώς ένιωσα εγώ τότε; πώς αντέδρασα;' Σκεφτόμαστε, συγκρίνουμε, αναθεωρούμε, ξαναζούμε καταστάσεις. Δεν νομίζω ότι είναι περίεργο.

[Panagiotis Efraimidis · Rating 4 out of 5]

Καλό, όμορφη γραφή... λίγο μελαγχολικό.