Schampschot

by Paul van der Steen

Een klein Nederlands dorp aan de rand van de Groote Oorlog.

In augustus 1914 werd een stippellijn op de kaart plotseling de scheidslijn tussen oorlog en vrede. Maar het was een illusie te denken dat alles in het neutrale Nederland zijn normale gang kon blijven gaan. In de jaren die volgden, was aan de grens het kanongebulder nooit ver weg, en de vluchtelingenstromen, de doden en gewonden, de politieke koehandel, criminaliteit, spionage en overbevolking sloegen de grensstreek volkomen uit het lood. Ook voor Eijsden zou de wereld na 1914 nooit meer dezelfde zijn.

Genres: History

288 pages, Paperback

First published January 1, 2014

Reviews

[Jos · Rating 3 out of 5]

Schampschot past in de ontwikkeling die de geschiedschrijving de afgelopen twintig jaar heeft doorgemaakt: een focus op het regionale en lokale binnen de context van grote historische gebeurtenissen, veelal ingekleurd aan de hand van de verhalen van personen en families die normaal gesproken onzichtbaar waren gebleven in de maalstroom van de geschiedenis. Schampschot vertelt het verhaal van het Zuid-Limburgse Eijsden tijdens de Eerste Wereldoorlog. Gelegen in het neutrale Nederland ontsnapte dit grensdorp aan het oorlogsleed dat slechts enkele kilometers verderop plaatsvond. Die oorlog bleef echter altijd dichtbij: men kon de granaatinslagen horen, dagelijks stroomden Belgische vluchtelingen bij Eijsden Nederland binnen en smokkelaars deden goede zaken. "Hoogtepunt" uit deze lokale geschiedenis: de Duitse keizer die in 1918 zijn land ontvlucht en in Nederland asiel aanvraagt door bij Eijsden het land binnen te komen. De tiener-fotograaf Viktor Sniekers schoot de foto van zijn leven toen hij de Duitse keizer op het station van Eijsden vastlegde op de gevoelige plaat.
Schampschot is een prima boek dat makkelijk wegleest. Een meesterwerk in dit typische historische genre zou ik het echter niet willen noemen. Van der Steen blijft daartoe iets te vaak aan de oppervlakte, wellicht ook juist om niet te snel te verdrinken in details. Dat neemt echter niet weg dat dit boek zonder enig probleem drie sterren verdient.

[Marij Frantzen · Rating 2 out of 5]

Aardig maar geen literair boek. Paul van der Steen beschrijft de oorlog 1914-1918 gezien vanuit Eijsden dat op de grens van het oorlogsgebied lag. Nederland was neutraal en heeft in die tijd massa’s vluchtelingen uit België opgevangen. Het huidige probleem van de vluchtelingen uit oorlogsgebieden doet er veel aan denken.
De grenzen waren met prikkeldraad en stroomdraad beveiligd. Er werd veel
gesmokkeld en van der Steen beschrijft de nodige spannende momenten.
Het boek eindigt met de spanning rondom de annexatie van zuid Limburg door België
Er wordt ook aandacht besteed aan de wantoestanden van de werknemers in de mijnen en in de zinkwitfabriek, de stakingen, de opkomst van het socialisme waarbij de namen Poels, Troelstra een rol spelen.

[Pieter Van · Rating 4 out of 5]

Een heel geschikt boek voor als je specifiek geïnteresseerd ben in Eijsden en omgeving. In de tijden rond de Eerste Wereldoorlog heeft dit dorp een aantal absurde gebeurtenissen meegemaakt die goed beschreven zijn. De oorlog was een gigantische schok voor een dorp, wat in een keer heel duidelijk bij Nederland hoorde en heel snel de moderne tijd in kwam. Er staan wel een heleboel kleine, specifieke gebeurtenissen in die niet heel relevant of interessant zijn voor een geïnteresseerde lezer buitenaf. Wanneer je naar de omgeving van Eijsden toe gaat is het een aanrader, je kijkt met een hele andere blik naar het nu rustige landschap.

[Mark Verstraeten · Rating 4 out of 5]

Een goed geschreven boek. Informatief maar toch op een prettige manier geschreven. Interessant om te lezen wat voor een rol Nederland, maar dan vooral Eijsden in de Grote Oorlog heeft gespeeld. Echt een waardevolle aanvulling op mijn verzameling boeken over de Eerste Wereldoorlog.

[Edo De Vries · Rating 4 out of 5]

Een mooi boek waarin een fraaie schets van Eijsden in de Eerste Wereldoorlog wordt gegeven. Het is wat mij betreft een historisch boek dat met name voor niet historici geschikt is vanwege de fijne schrijstijl en dat de schrijver niet (heel) diep in gaat op de onderwerpen die hij aansnijdt.