نجف دریابندری: یک پرتره و سه گفت‌وگو

by سیروس علی‌نژاد, نجف دریابندری

کتاب حاضر را می‌توان شناخت‌نامه‌ی یکی از بزرگ‌ترین و معتبرترین مترجمان ادبیات فارسی به شمار آورد. نجف دریابندری (۱۳۰۸-۱۳۹۹) نامی است که بر جلد هر کتاب پدیدار شود کتاب‌خوان‌ها را ترغیب به خواندن می‌کند. اما اعتبار و شهرت دریابندری محدود به کار ترجمه نیست. او منتقدی موشکاف در عرصه‌ی ادبیات و هنر، نویسنده‌ای چیره‌دست و ویراستاری دقیق بود. زندگی او نیز فرازونشیب فراوان داشت، چنان‌که می‌توان گفت او نه یک زندگی که چند زندگی را زیسته است.
گفت‌و‌گوی اول کتاب حاضر («گفت‌و‌گو درباره‌ی زندگی») معطوف به زندگی نجف از خردسالی تا حوالی میانسالی اوست: حال‌و‌هوای زندگی خانواده‌ی نجف و پدرِ ناخدایش، ماجرای عضویت در حزب توده و دردسرهای پس از آن، ریشه‌های علاقه‌مندی به ادبیات، شروع یادگیری زبان به‌شکل خودآموز، ترجمه‌ی کتاب در زندان، همکاری با مؤسسه‌ی فرانکلین و ابراهیم گلستان، حشرونشر با روشنفکران زمان و مطالبی از این دست در این بخش از کتاب مرور خواهند شد. گفت‌و‌گوی دوم («گفت‌و‌گو درباره‌ی ادبیات») معطوف به بحث‌های کم‌و‌بیش نظری است و می‌توان در آن با دیدگاه‌های کلی دریابندری درباره‌ی ادبیات و هنر آشنا شد، از جمله نظرش درباره‌ی ادبیات معاصر فارسی و مشخصاً آثار داستانی این دوره. خواننده در گفت‌و‌گوی سوم («گفت‌و‌گو درباره‌ی ترجمه») از دیدگاه‌های نظری و تجربیات عملی دریابندری در کار ترجمه مطلع خواهد شد. مطالب کتاب را پرتره‌ای از دریابندری (از منظر یکی از نزدیکان او) کامل می‌کند، و وجه دیگری از حیات او را به خواننده می‌نمایاند.
«خلاصه‌ی کلام این است که دریابندری در هر زمینه‌ای که قلم زد تأثیرگذار شد و دگرگونی‌های اساسی ایجاد کرد. نجف اگر اهمیتی دارد در ایجاد همین دگرگونی‌هاست.» چاپ اول ۱۴۰۳

252 pages, Paperback

First published April 1, 2024