What do you think?
Rate this book
QURBAN
ജൂതവംശത്തെ ഒടുക്കാൻ വേണ്ടി ഹിറ്റ്ലർ കൈക്കൊണ്ട രാക്ഷസീയ ക്രൂരതകളുടെ സ്മൃതി, ആ വംശത്തിന്റെ ബോധത്തിൽനിന്ന് മായാൻ വേണ്ടിടത്തോളം, കാലം ഒഴുകിപ്പോയിട്ടില്ല. എന്നിട്ടും എതിർവംശത്തിന് നിലനിൽക്കാൻ ഭൂമിയിൽ ഇടം വേണമെന്ന സഹിഷ്ണുത കിളിർക്കുന്നില്ല. കുർദുകളായിപ്പിറന്നതിൻപേരിൽ അതിജീവനാർഹത നിഷേധിക്കപ്പെട്ട്, നരകത്തിലേക്കു തള്ളപ്പെട്ടവരുടെ കഥയാണ് ബലിപ്രരൂപത്തിന്റെ സമസ്തശക്തികളോടും കൂടി ഈ നോവലിൽ ശതശീർഷമുയർത്തി വാഗഗ്നിവമിക്കുന്നത്.
-ഡോ. എം. ലീലാവതി
‘കുർബാനി'ൽ, ഹരിത സാവിത്രി അന്വേഷിക്കുന്നത് മനുഷ്യാന്തസ്സിന്റെ തകർച്ചയെക്കുറിച്ചാണ്. ആ തകർച്ച ഒരു വിലാപത്തിലൂടെയോ നെടുവീർപ്പിലൂടെയോ വായുവിൽ അലിയിച്ചുകളയാൻ ഹരിത ഒരുക്കവുമല്ല.
-ഡോ. എം. ലീലാവതി
‘കുർബാനി'ൽ, ഹരിത സാവിത്രി അന്വേഷിക്കുന്നത് മനുഷ്യാന്തസ്സിന്റെ തകർച്ചയെക്കുറിച്ചാണ്. ആ തകർച്ച ഒരു വിലാപത്തിലൂടെയോ നെടുവീർപ്പിലൂടെയോ വായുവിൽ അലിയിച്ചുകളയാൻ ഹരിത ഒരുക്കവുമല്ല.
443 pages, Kindle Edition
Published May 6, 2025
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 7 of 7 reviews
May 29, 2025
a Spiritual Successor to author's previous novel, Zin.
വേദനയ്ക്കും നിസ്സഹായതയ്ക്കും പീഡനത്തിനും ദേശാതിർത്തികൾ ഇല്ല.
വേദനയ്ക്കും നിസ്സഹായതയ്ക്കും പീഡനത്തിനും ദേശാതിർത്തികൾ ഇല്ല.
June 29, 2025
കുര്ദുകളായിപ്പിറന്നതിന്പേരില് അതിജീവനാര്ഹത നിഷേധിക്കപ്പെട്ട്, നരകത്തിലേക്കു തള്ളപ്പെട്ടവരുടെ കഥയാണ് ഇത്. കുര്ബാനി’ല്, ഹരിത സാവിത്രി അന്വേഷിക്കുന്നത് മനുഷ്യാന്തസ്സിന്റെ തകര്ച്ചയെക്കുറിച്ചാണ്. ആ തകര്ച്ച ഒരു വിലാപത്തിലൂടെയോ നെടുവീര്പ്പിലൂടെയോ വായുവില് അലിയിച്ചുകളയാന് ഹരിത ഒരുക്കവുമല്ല. താനേ തകര്ന്നുപോകുന്ന ഒന്നല്ല ദെമീറിന്റെയും ഇസെലിന്റെയും അന്തസ്സ്. മറിച്ച് അത് തകര്ക്കപ്പെടുന്നതാണ്. ഭരണകൂടമാണത് ചെയ്യുന്നത്. അതിന്റെ മോഡസ് ഓപ്പറാന്ഡി ഒരുക്കുന്നതാകട്ടെ ഉള്ഭരണകൂടവും. പോലീസും രഹസ്യാന്വേഷണസംഘങ്ങളും ഒരു സമഗ്രാധിപത്യഭരണകൂടത്തിനു കീഴില് വെറും ക്വട്ടേഷന് സംഘങ്ങള് കൂടിയാണ്. അവരുടെ സര്ഗ്ഗാത്മകത ഹിംസയുടെ അന്തമില്ലാത്ത ശ്രേണികള് നിര്മ്മിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അവര് മനുഷ്യരെ തകര്ക്കുന്നു. ശാരീരികമായി മാത്രമല്ല, മനുഷ്യാന്തസ്സിനെ തകര്ത്ത് അവരെ നിതാന്തമായ അപമാനത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നു.
August 9, 2026
കുർബാൻ: ബലിപീഠത്തിലെ താമസക്കാരും ഭീതിയുടെ മനഃശാസ്ത്രവും
ഹരിത സാവിത്രിയുടെ കുർബാൻ വായിക്കുമ്പോൾ
ഡോ. ഹരി എസ്. ചന്ദ്രൻ
ചില നോവലുകൾ ഒരു കഥ പറഞ്ഞ് അവസാനിക്കുന്നു. ചിലത് പുസ്തകം അടച്ചുവെച്ചതിനുശേഷവും വായനക്കാരനെ പിന്തുടരുന്നു. കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ഭയം സ്വന്തം ഭയമായി മാറുകയും, അവരുടെ നിസ്സഹായത നമ്മുടേതായി അനുഭവപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന അത്തരം കൃതികളിലൊന്നാണ് ഹരിത സാവിത്രിയുടെ കുർബാൻ.
സിൻ എന്ന ആദ്യ നോവലിലൂടെ കുർദിഷ് ജനതയുടെ മണ്ണും സംസ്കാരവും ചരിത്രവും മലയാളിയുടെ വായനാലോകത്തെത്തിച്ച എഴുത്തുകാരി, കുർബാനിൽ അതേ ലോകത്തിന്റെ കൂടുതൽ ഇരുണ്ട രാഷ്ട്രീയ യാഥാർഥ്യങ്ങളിലേക്കാണ് കടന്നുചെല്ലുന്നത്. മാതൃഭൂമി ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഈ നോവൽ കുർദിഷ് ജനത നേരിടുന്ന രാഷ്ട്രീയ അടിച്ചമർത്തലിന്റെയും ഭരണകൂട ഭീകരതയുടെയും തടവറ പീഡനങ്ങളുടെയും കഥ പറയുമ്പോഴും അതിനപ്പുറം ഒരു സാർവലൗകിക ചോദ്യം ഉയർത്തുന്നു:
അധികാരം മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തെ കീഴടക്കിയാൽ, അവന്റെ മനസ്സാക്ഷിയെയും കീഴടക്കാൻ കഴിയുമോ?
അവിടെയാണ് കുർബാൻ ഒരു രാഷ്ട്രീയ നോവൽ എന്നതിൽനിന്ന് ഒരു മനുഷ്യനോവലായി ഉയരുന്നത്.
ബലിയുടെ പല അർത്ഥങ്ങൾ
‘കുർബാൻ’ എന്ന വാക്കിന് ബലി എന്ന അർത്ഥമുണ്ട്. എന്നാൽ ഇവിടെ ബലി ഒരൊറ്റ വ്യക്തിയുടേതല്ല. അധികാരത്തിന്റെ ബലിപീഠത്തിലേക്ക് തുടർച്ചയായി കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്ന മനുഷ്യജീവിതങ്ങളാണ് ഈ നോവലിലെ ‘കുർബാൻ’.
സ്വന്തം മണ്ണിൽ അഭയാർത്ഥികളാകുന്നവർ, സ്വന്തം ഭാഷ സംസാരിച്ചതിന്റെ പേരിൽ സംശയിക്കപ്പെടുന്നവർ, അവകാശങ്ങൾക്കുവേണ്ടി സംസാരിച്ചതിന്റെ പേരിൽ രാജ്യദ്രോഹികളാക്കപ്പെടുന്നവർ—നിയമം സംരക്ഷിക്കേണ്ടിടത്ത് നിയമം തന്നെ ഭയത്തിന്റെ ആയുധമാകുമ്പോൾ സാധാരണ മനുഷ്യൻ എത്ര എളുപ്പത്തിൽ ബലിമൃഗമായി മാറുന്നു എന്ന് നോവൽ കാണിക്കുന്നു.
ചിലർ ശരീരം ബലിയർപ്പിക്കുന്നു; ചിലർ മനസ്സാക്ഷി. ചിലർ കുടുംബത്തെ രക്ഷിക്കാൻ സ്വന്തം ജനതയോട് വഞ്ചന ചെയ്യേണ്ടിവരുന്നു. ചിലർ നീതിക്കുവേണ്ടി സ്വന്തം ജീവിതം തന്നെ അവസാന ആയുധമാക്കുന്നു.
അതുകൊണ്ട് കുർബാൻ ഒരു ബലിയുടെ കഥയല്ല.
ബലികൊടുക്കപ്പെടുന്ന മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിൽ നടക്കുന്ന യുദ്ധത്തിന്റെ കഥയാണ്.
ദെമീർ: മനസ്സാക്ഷിയുടെ തടവറ
ദെമീർ ഒരു വിപ്ലവനായകനല്ല. കുടുംബത്തോടൊപ്പം സമാധാനത്തോടെ ജീവിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്ന സാധാരണ മനുഷ്യനാണ്. എന്നാൽ കൊച്ചുമകൻ ജിയാന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ചാരനാകേണ്ടിവരുമ്പോൾ അയാൾ സ്വന്തം ജനതയ്ക്കെതിരായ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ധാർമിക ദുരന്തത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു.
അവിടെ ഉയരുന്ന ചോദ്യം നോവലിന്റെ ഏറ്റവും വേദനിപ്പിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്:
“ഒരു ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഞാൻ എത്ര ജീവനുകളെയാണ് മരണത്തിന് എറിഞ്ഞുകൊടുക്കേണ്ടത്?”
ഇത് ദെമീറിന്റെ മാത്രം ചോദ്യം അല്ല. കുടുംബസ്നേഹത്തിനും സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വത്തിനും ഇടയിൽ പിളർന്നുപോകുന്ന ഓരോ മനുഷ്യന്റെയും ചോദ്യമാണ്.
അയാളുടെ യഥാർത്ഥ ജയിൽ ഇരുമ്പഴിക്കുള്ളിലല്ല; സ്വന്തം മനസ്സാക്ഷിക്കുള്ളിലാണ്.
ഇവിടെ ആർതർ കോസ്റ്റ്ലറുടെ Darkness at Noon ഓർമ്മയിലെത്തുന്നു. അധികാരത്തോടുള്ള അനുസരണവും വ്യക്തിയുടെ മനസ്സാക്ഷിയും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷമാണ് ആ കൃതിയിലും കേന്ദ്രവിഷയം. എന്നാൽ കുർബാനിലെ ദെമീർ ഒരു രാഷ്ട്രീയ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ഇരയെന്നതിലുപരി കുടുംബത്തെ രക്ഷിക്കാനുള്ള സ്വാഭാവികമായ മനുഷ്യവാഞ്ഛയും മനസ്സാക്ഷിയും തമ്മിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകുന്ന സാധാരണ മനുഷ്യനാണ്.
ഭയം: അധികാരത്തിന്റെ അദൃശ്യ ജയിൽ
അധികാരം എല്ലായ്പ്പോഴും തോക്കുകൊണ്ടല്ല ഭരിക്കുന്നത്; പലപ്പോഴും ഭയം കൊണ്ടാണ്.
അറസ്റ്റിന്റെ ഭയം, കുടുംബത്തിന് എന്തെങ്കിലും സംഭവിക്കുമെന്ന ഭയം, കള്ളക്കേസിൽ കുടുങ്ങുമെന്ന ഭയം, സത്യം പറഞ്ഞാൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ഭയം—ഇങ്ങനെ ഭയം വ്യക്തിയിൽനിന്ന് കുടുംബത്തിലേക്കും സമൂഹത്തിലേക്കും പകരുന്നു.
ഒരാളെ തടവിലാക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അവന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ ഒരു ജയിൽ പണിയുക എന്നതാണ് ഏകാധിപത്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ വിജയം.
ഇവിടെ കുർബാൻ സോൾഷെനിറ്റ്സിന്റെ One Day in the Life of Ivan Denisovich-നോട് ആശയപരമായി അടുത്തുനിൽക്കുന്നു. ഗുലാഗിലെ ഒരു സാധാരണ തടവുകാരന്റെ ജീവിതത്തിലൂടെ സോൾഷെനിറ്റ്സിൻ മനുഷ്യാന്തസ്സ് എങ്ങനെ അതിജീവിക്കുന്നു എന്ന് കാണിച്ചു. ഇവാൻ ഡെനിസോവിച്ചിനെപ്പോലെ ദെമീറും വലിയ ചരിത്രത്തിന്റെ നായകനല്ല; ചരിത്രത്തിന്റെ ചക്രത്തിൽ കുടുങ്ങിപ്പോയ ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യനാണ്.
ദാരിയ: ശരീരത്തെ കീഴടക്കാം, പ്രതിരോധത്തെ അല്ല
ദെമീറിന്റെ നിസ്സഹായതയ്ക്ക് നേർവിപരീതമാണ് ദാരിയ. മനുഷ്യാവകാശ അഭിഭാഷകയായ അവൾ കുർദിഷ് തൊഴിലാളികൾക്കും അവകാശങ്ങൾ നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നവർക്കുമായി കോടതിയിൽ ശബ്ദമുയർത്തുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭരണകൂടം കള്ളസാക്ഷികളും വ്യാജരേഖകളും രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റവും ഉപയോഗിച്ച് അവളെ ജയിലിലടയ്ക്കുന്നു.
ജയിലിലെ പീഡനങ്ങൾ അവളുടെ ശരീരത്തെ തളർത്തുന്നു; വിശ്വാസത്തെ തകർക്കുന്നില്ല. ഒടുവിൽ ദാരിയയും അലിയും മരണാസന്നമായ നിരാഹാരസമരത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ സ്വന്തം ശരീരം തന്നെ അവസാനത്തെ പ്രതിരോധായുധമാക്കുകയാണ്.
നോവലിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ദർശനത്തെ സംഗ്രഹിക്കുന്ന വാക്കുകളായി വായിക്കാവുന്നത്:
“അവർക്ക് നമ്മുടെ ശരീരങ്ങളെ തടവിലിടാം, എന്നാൽ നമ്മുടെ ചിന്തകളെ ചങ്ങലയിടാൻ കഴിയില്ല.”
ദാരിയയുടെ പോരാട്ടം ഒരു വ്യക്തിയുടെ മോചനത്തിനുവേണ്ടിയുള്ളതല്ല; ചിന്തിക്കാനും എതിർക്കാനും മനുഷ്യനുള്ള അവകാശത്തിനുവേണ്ടിയുള്ളതാണ്.
നിയമം നീതിയുടെ ശത്രുവാകുമ്പോൾ
കുർബാനിൽ നിയമത്തിന്റെ പുറംചട്ടം നിലനിൽക്കുമ്പോഴും നീതിയുടെ ആത്മാവ് ഇല്ലാതാകുന്ന ലോകമാണ് കാണുന്നത്—കള്ളസാക്ഷികൾ, വ്യാജരേഖകൾ, കള്ളക്കേസുകൾ, അനന്തമായി നീളുന്ന തടവ്, വിചാരണ പോലും ലഭിക്കാത്ത മനുഷ്യർ.
അതിനാൽ നോവൽ ചോദിക്കുന്നു:
നിയമം ആരുടെ കൈയിലാണ്? അത് ആരെ സംരക്ഷിക്കുന്നു? ആരെ ശിക്ഷിക്കുന്നു?
Kafkaയുടെ The Trial-ൽ നിയമം മനുഷ്യന് മനസ്സിലാകാത്ത ഒരു ഭീകരശക്തിയായി മാറുന്നതുപോലെ, കുർബാനിലും നീതിന്യായവ്യവസ്ഥ അധികാരത്തിന്റെ ആയുധമായി മാറുന്ന സന്ദർഭങ്ങൾ കാണാം.
നിയമം നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം നീതി നിലനിൽക്കണമെന്നില്ല.
സ്ത്രീശരീരം: മറ്റൊരു യുദ്ധഭൂമി
രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരായ സ്ത്രീകൾ നേരിടുന്ന ശാരീരികവും ലൈംഗികവുമായ പീഡനങ്ങൾ നോവൽ തുറന്നുകാട്ടുന്നു. സ്ത്രീയുടെ ശരീരത്തെ അപമാനിക്കുന്നത് അവളെ മാത്രം തകർക്കാനുള്ള ശ്രമമല്ല; അവളുടെ ആത്മാഭിമാനത്തെയും രാഷ്ട്രീയ നിലപാടിനെയും പ്രതിരോധശേഷിയെയും തകർക്കാനുള്ള അധികാരതന്ത്രമാണ്.
അങ്ങനെ സ്ത്രീശരീരം ഒരു സ്വകാര്യ ശരീരം മാത്രമല്ലാതായി അധികാരവും പ്രതിരോധവും ഏറ്റുമുട്ടുന്ന രാഷ്ട്രീയ ഭൂമിയായി മാറുന്നു.
ദാരിയയുടെ ശരീരത്തെ പീഡിപ്പിക്കാം; അവളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം കവർന്നെടുക്കാം; എന്നാൽ അവളുടെ ചിന്തയെ കീഴടക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
ഭാഷയും സ്വത്വവും
കുർമാഞ്ചി ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ള വാക്കുകൾ അധ്യായശീർഷകങ്ങളായി ഉപയോഗിക്കുന്നതും നോവലിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതയാണ്. അത് അലങ്കാരം മാത്രമല്ല; ഒരു ജനതയുടെ ഭാഷയ്ക്കും സ്വത്വത്തിനും നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ അംഗീകാരമാണ്.
ഭാഷ ഒരു ജനതയുടെ ഓർമ്മയും സംസ്കാരവും ചരിത്രവുമാണ്. അതിനാൽ ഭാഷയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ഓർമ്മയെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ശ്രമം കൂടിയാണ്.
ഇവിടെ ഓർവെല്ലിന്റെ 1984 ഓർമ്മിക്കാം. അവിടെ ഭാഷയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ചിന്തയെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയ പദ്ധതിയാണ്. കുർബാനിൽ അതിന്റെ വിപരീതമായി ഭാഷ തന്നെ പ്രതിരോധത്തിന്റെ മാധ്യമമാകുന്നു.
അധികാരം ഭാഷയെ മൗനിപ്പിക്കുമ്പോൾ സാഹിത്യം അതിന് വീണ്ടും ശബ്ദം നൽകുന്നു.
ചരിത്രം ആവർത്തിക്കുമ്പോൾ
ഹോളോകോസ്റ്റിന്റെ ഓർമ്മയും കുർദിഷ് ജനതയുടെ അനുഭവങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അന്തർധാര നോവലിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വ്യാപ്തി വർധിപ്പിക്കുന്നു.
വംശഹത്യ പലപ്പോഴും തോക്കിൽ നിന്നല്ല ആരംഭിക്കുന്നത്. ഒരു ജനവിഭാഗത്തെ ‘അപരൻ’ എന്നും ‘ശത്രു’ എന്നും വിളിക്കുന്നതിൽനിന്നാണ്. അവരുടെ ഭാഷയും അവകാശങ്ങളും നിഷേധിക്കുന്നതിൽനിന്നും അവരുടെ വേദനയെ നിസ്സാരമാക്കുന്നതിൽനിന്നുമാണ്.
അതിനുശേഷമാണ് മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനായി കാണാതിരിക്കുന്ന അവസ്ഥ എത്തുന്നത്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ കുർബാൻ ചോദിക്കുന്നു:
മനുഷ്യൻ എന്തുകൊണ്ടാണ് ചരിത്രത്തിൽനിന്ന് പഠിക്കാത്തത്?
ലോകസാഹിത്യത്തിന്റെ കണ്ണാടിയിൽ കുർബാൻ
കുർബാൻ ലോകസാഹിത്യത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ നോവലുകളുടെ ഒരു പാരമ്പര്യവുമായി സംഭാഷണം നടത്തുന്ന കൃതിയാണ്. സോൾഷെനിറ്റ്സിനിൽ നിന്ന് തടവറയ്ക്കുള്ളിലെ മനുഷ്യാന്തസ്സ്; ഓർവെല്ലിൽ നിന്ന് ചിന്തയുടെയും ഭാഷയുടെയും സ്വാതന്ത്ര്യം; കോസ്റ്റ്ലറിൽ നിന്ന് മനസ്സാക്ഷിയുടെ സംഘർഷം; Kafkaയിൽ നിന്ന് നിയമത്തിന്റെ അന്യവൽക്കരണം—ഇവയെല്ലാം കുർബാനിൽ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിൽ പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു.
E. L. Doctorow-ന്റെ The Book of Daniel രാഷ്ട്രീയഹിംസ ഒരു വ്യക്തിയിൽ അവസാനിക്കാതെ കുടുംബത്തിന്റെ ഓർമ്മകളിലേക്കും അടുത്ത തലമുറകളിലേക്കും പടരുന്നതെങ്ങനെ എന്ന് കാണിക്കുന്നു. കുർബാനിലും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ആഘാതം വ്യക്തിയിലും കുടുംബത്തിലും ബന്ധങ്ങളിലും ഓർമ്മകളിലും പതിയുന്നു.
എന്നാൽ ഈ സാമ്യങ്ങൾ കുർബാന്റെ സ്വത്വം കുറയ്ക്കുന്നില്ല.
കുർബാൻ ഈ ലോകസാഹിത്യ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ പകർപ്പല്ല; കുർദിഷ് ജനതയുടെ മണ്ണും ഭാഷയും ചരിത്രവും അനുഭവങ്ങളും ചേർന്ന ലോകത്തിൽ അതേ മനുഷ്യപ്രശ്നങ്ങളെ പുനഃസൃഷ്ടിക്കുന്ന മലയാളത്തിലെ ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ശബ്ദമാണ്.
സിൻ മുതൽ കുർബാൻ വരെ
സിൻ കുർദിഷ് ജനതയുടെ മണ്ണിനെയും സംസ്കാരത്തെയും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെയും രാഷ്ട്രീയ സങ്കടങ്ങളെയും മലയാളി വായനക്കാരനുമായി പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു.
കുർബാൻ അതേ ലോകത്തിന്റെ ഇരുണ്ട രാഷ്ട്രീയ യാഥാർഥ്യത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു.
സിൻ ഒരു ജനതയുടെ ആത്മാവിനെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നുവെങ്കിൽ, കുർബാൻ ആ ആത്മാവിന് നേരെയുണ്ടാകുന്ന ആക്രമണത്തെ കാണിക്കുന്നു.
സിൻ മനുഷ്യനും മണ്ണും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ കഥയാണെങ്കിൽ, കുർബാൻ മനുഷ്യനും അധികാരവും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിന്റെ കഥയാണ്.
അതിനാൽ കുർബാൻ സിന്നിന്റെ ആവർത്തനമല്ല; അതിൽ ഉയർന്ന മനുഷ്യ-രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യങ്ങളുടെ കൂടുതൽ ഇരുണ്ടതും തീക്ഷ്ണവുമായ വികാസമാണ്.
ഡോക്യുമെന്ററിയുടെ കൃത്യതയും നോവലിന്റെ ഹൃദയവും
ഹരിത സാവിത്രിയുടെ പത്രപ്രവർത്തകാനുഭവവും ഗവേഷണശീലവും നോവലിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലത്തിന് ഡോക്യുമെന്ററിയുടെ കൃത്യത നൽകുന്നു. എന്നാൽ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ വേദനയും ഭയവും മനസ്സാക്ഷിസംഘർഷവും അതിനെ ഫിക്ഷന്റെ വൈകാരിക ആഴത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു.
ചരിത്രവും രാഷ്ട്രീയവും മനുഷ്യന്റെ സ്വകാര്യ കണ്ണീരും ഇവിടെ ഒന്നിച്ചുചേരുന്നു.
അതാണ് കുർബാനെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ രേഖയിൽനിന്ന് മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ സാഹിത്യരേഖയാക്കി മാറ്റുന്നത്.
ബലി ആരുടേത്?
നോവലിന്റെ അവസാനം ‘കുർബാൻ’ എന്ന വാക്കിലേക്ക് വീണ്ടും തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ അർത്ഥം കൂടുതൽ വലുതാകുന്നു.
ദെമീർ തന്റെ മനസ്സാക്ഷിയുടെ ഒരു ഭാഗം ബലി കൊടുക്കുന്നു.
ദാരിയ തന്റെ ശരീരം ബലി കൊടുക്കുന്നു.
അലി തന്റെ ജീവിതം ബലി കൊടുക്കുന്നു.
ഒരു ജനത സ്വന്തം ഭാഷയും ഭൂമിയും സ്വാതന്ത്ര്യവും സംരക്ഷിക്കാൻ തലമുറകളായി ബലികൾ നൽകുന്നു.
അപ്പോൾ ചോദ്യം:
ബലിമൃഗങ്ങൾ ആരാണ്?
ഒരുപക്ഷേ ഒരു വ്യക്തിയല്ല.
ഒരു ജനത തന്നെയാകാം.
അല്ലെങ്കിൽ അധികാരത്തിന്റെ പേരിൽ മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനിൽനിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന ഓരോ സമൂഹത്തിലും ബലിമൃഗങ്ങളാകുന്നത് സാധാരണ മനുഷ്യരാണ്.
ഉപസംഹാരം: ശരീരത്തിനപ്പുറമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം
കുർബാൻ വായനക്കാരന് ആശ്വാസം നൽകുന്ന നോവലല്ല. അത് അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നു; ചിലപ്പോൾ ശ്വാസംമുട്ടിക്കുന്നു. എന്നാൽ ആ ഇരുട്ടിനിടയിലാണ് പ്രതിരോധത്തിന്റെ വെളിച്ചവും തെളിയുന്നത്.
അധികാരത്തിന് മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തെ തടവിലാക്കാം. പീഡിപ്പിക്കാം. കള്ളക്കേസുണ്ടാക്കാം. ഭാഷയെ മൗനിപ്പിക്കാം. ജീവിതത്തെ ബലിപീഠത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടാം.
പക്ഷേ മനുഷ്യന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യബോധത്തെ പൂർണമായി ഇല്ലാതാക്കാൻ കഴിയുമോ?
“അവർക്ക് നമ്മുടെ ശരീരങ്ങളെ തടവിലിടാം, എന്നാൽ നമ്മുടെ ചിന്തകളെ ചങ്ങലയിടാൻ കഴിയില്ല.”
ദെമീറിന്റെ വേദന അതിന് മറ്റൊരു വശം തുറന്നുകാട്ടുന്നു:
“ഒരു ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഞാൻ എത്ര ജീവനുകളെയാണ് മരണത്തിന് എറിഞ്ഞുകൊടുക്കേണ്ടത്?”
ഈ രണ്ടു വാക്യങ്ങൾക്കിടയിലാണ് കുർബാന്റെ രാഷ്ട്രീയവും മാനുഷികവുമായ ലോകം നിലകൊള്ളുന്നത്.
ഒന്ന് മനസ്സാക്ഷിയുടെ ചോദ്യം.
മറ്റൊന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനം.
അതുകൊണ്ടാണ് ഹരിത സാവിത്രിയുടെ കുർബാൻ ഒരു കുർദിഷ് ജനതയുടെ ദുരന്തകഥയായി മാത്രം വായിക്കപ്പെടേണ്ടതില്ലാത്തത്. അത് നമ്മുടെ കാലത്തോടുള്ള ഒരു മുന്നറിയിപ്പാണ്.
മനുഷ്യനെ ആദ്യം തടവിലാക്കുന്നത് ജയിലിന്റെ മതിലുകളല്ല; ഭയമാണ്.
മനുഷ്യനെ ആദ്യം കൊല്ലുന്നത് തോക്കല്ല; അവന്റെ അന്തസ്സിനെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന അധികാരമാണ്.
അതിനെതിരെയുള്ള ആദ്യ പ്രതിരോധം ആയുധമല്ല; ചിന്തയാണ്.
അവിടെയാണ് കുർബാൻ ഒരു നോവലിൽനിന്ന് ഒരു രാഷ്ട്രീയ മുന്നറിയിപ്പായി ഉയരുന്നത്.
വായനക്കാരൻ പുസ്തകം അടയ്ക്കുമ്പോഴും അതിലെ ചോദ്യം തുറന്നുതന്നെ കിടക്കും:
നമ്മുടെ കാലത്തിന്റെ ബലിപ്പീഠത്തിൽ ഇന്ന് ആരെയാണ് കയറ്റിവെക്കുന്നത്?
ഹരിത സാവിത്രിയുടെ കുർബാൻ വായിക്കുമ്പോൾ
ഡോ. ഹരി എസ്. ചന്ദ്രൻ
ചില നോവലുകൾ ഒരു കഥ പറഞ്ഞ് അവസാനിക്കുന്നു. ചിലത് പുസ്തകം അടച്ചുവെച്ചതിനുശേഷവും വായനക്കാരനെ പിന്തുടരുന്നു. കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ഭയം സ്വന്തം ഭയമായി മാറുകയും, അവരുടെ നിസ്സഹായത നമ്മുടേതായി അനുഭവപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന അത്തരം കൃതികളിലൊന്നാണ് ഹരിത സാവിത്രിയുടെ കുർബാൻ.
സിൻ എന്ന ആദ്യ നോവലിലൂടെ കുർദിഷ് ജനതയുടെ മണ്ണും സംസ്കാരവും ചരിത്രവും മലയാളിയുടെ വായനാലോകത്തെത്തിച്ച എഴുത്തുകാരി, കുർബാനിൽ അതേ ലോകത്തിന്റെ കൂടുതൽ ഇരുണ്ട രാഷ്ട്രീയ യാഥാർഥ്യങ്ങളിലേക്കാണ് കടന്നുചെല്ലുന്നത്. മാതൃഭൂമി ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഈ നോവൽ കുർദിഷ് ജനത നേരിടുന്ന രാഷ്ട്രീയ അടിച്ചമർത്തലിന്റെയും ഭരണകൂട ഭീകരതയുടെയും തടവറ പീഡനങ്ങളുടെയും കഥ പറയുമ്പോഴും അതിനപ്പുറം ഒരു സാർവലൗകിക ചോദ്യം ഉയർത്തുന്നു:
അധികാരം മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തെ കീഴടക്കിയാൽ, അവന്റെ മനസ്സാക്ഷിയെയും കീഴടക്കാൻ കഴിയുമോ?
അവിടെയാണ് കുർബാൻ ഒരു രാഷ്ട്രീയ നോവൽ എന്നതിൽനിന്ന് ഒരു മനുഷ്യനോവലായി ഉയരുന്നത്.
ബലിയുടെ പല അർത്ഥങ്ങൾ
‘കുർബാൻ’ എന്ന വാക്കിന് ബലി എന്ന അർത്ഥമുണ്ട്. എന്നാൽ ഇവിടെ ബലി ഒരൊറ്റ വ്യക്തിയുടേതല്ല. അധികാരത്തിന്റെ ബലിപീഠത്തിലേക്ക് തുടർച്ചയായി കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്ന മനുഷ്യജീവിതങ്ങളാണ് ഈ നോവലിലെ ‘കുർബാൻ’.
സ്വന്തം മണ്ണിൽ അഭയാർത്ഥികളാകുന്നവർ, സ്വന്തം ഭാഷ സംസാരിച്ചതിന്റെ പേരിൽ സംശയിക്കപ്പെടുന്നവർ, അവകാശങ്ങൾക്കുവേണ്ടി സംസാരിച്ചതിന്റെ പേരിൽ രാജ്യദ്രോഹികളാക്കപ്പെടുന്നവർ—നിയമം സംരക്ഷിക്കേണ്ടിടത്ത് നിയമം തന്നെ ഭയത്തിന്റെ ആയുധമാകുമ്പോൾ സാധാരണ മനുഷ്യൻ എത്ര എളുപ്പത്തിൽ ബലിമൃഗമായി മാറുന്നു എന്ന് നോവൽ കാണിക്കുന്നു.
ചിലർ ശരീരം ബലിയർപ്പിക്കുന്നു; ചിലർ മനസ്സാക്ഷി. ചിലർ കുടുംബത്തെ രക്ഷിക്കാൻ സ്വന്തം ജനതയോട് വഞ്ചന ചെയ്യേണ്ടിവരുന്നു. ചിലർ നീതിക്കുവേണ്ടി സ്വന്തം ജീവിതം തന്നെ അവസാന ആയുധമാക്കുന്നു.
അതുകൊണ്ട് കുർബാൻ ഒരു ബലിയുടെ കഥയല്ല.
ബലികൊടുക്കപ്പെടുന്ന മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിൽ നടക്കുന്ന യുദ്ധത്തിന്റെ കഥയാണ്.
ദെമീർ: മനസ്സാക്ഷിയുടെ തടവറ
ദെമീർ ഒരു വിപ്ലവനായകനല്ല. കുടുംബത്തോടൊപ്പം സമാധാനത്തോടെ ജീവിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്ന സാധാരണ മനുഷ്യനാണ്. എന്നാൽ കൊച്ചുമകൻ ജിയാന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ചാരനാകേണ്ടിവരുമ്പോൾ അയാൾ സ്വന്തം ജനതയ്ക്കെതിരായ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ധാർമിക ദുരന്തത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു.
അവിടെ ഉയരുന്ന ചോദ്യം നോവലിന്റെ ഏറ്റവും വേദനിപ്പിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്:
“ഒരു ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഞാൻ എത്ര ജീവനുകളെയാണ് മരണത്തിന് എറിഞ്ഞുകൊടുക്കേണ്ടത്?”
ഇത് ദെമീറിന്റെ മാത്രം ചോദ്യം അല്ല. കുടുംബസ്നേഹത്തിനും സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വത്തിനും ഇടയിൽ പിളർന്നുപോകുന്ന ഓരോ മനുഷ്യന്റെയും ചോദ്യമാണ്.
അയാളുടെ യഥാർത്ഥ ജയിൽ ഇരുമ്പഴിക്കുള്ളിലല്ല; സ്വന്തം മനസ്സാക്ഷിക്കുള്ളിലാണ്.
ഇവിടെ ആർതർ കോസ്റ്റ്ലറുടെ Darkness at Noon ഓർമ്മയിലെത്തുന്നു. അധികാരത്തോടുള്ള അനുസരണവും വ്യക്തിയുടെ മനസ്സാക്ഷിയും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷമാണ് ആ കൃതിയിലും കേന്ദ്രവിഷയം. എന്നാൽ കുർബാനിലെ ദെമീർ ഒരു രാഷ്ട്രീയ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ഇരയെന്നതിലുപരി കുടുംബത്തെ രക്ഷിക്കാനുള്ള സ്വാഭാവികമായ മനുഷ്യവാഞ്ഛയും മനസ്സാക്ഷിയും തമ്മിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകുന്ന സാധാരണ മനുഷ്യനാണ്.
ഭയം: അധികാരത്തിന്റെ അദൃശ്യ ജയിൽ
അധികാരം എല്ലായ്പ്പോഴും തോക്കുകൊണ്ടല്ല ഭരിക്കുന്നത്; പലപ്പോഴും ഭയം കൊണ്ടാണ്.
അറസ്റ്റിന്റെ ഭയം, കുടുംബത്തിന് എന്തെങ്കിലും സംഭവിക്കുമെന്ന ഭയം, കള്ളക്കേസിൽ കുടുങ്ങുമെന്ന ഭയം, സത്യം പറഞ്ഞാൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ഭയം—ഇങ്ങനെ ഭയം വ്യക്തിയിൽനിന്ന് കുടുംബത്തിലേക്കും സമൂഹത്തിലേക്കും പകരുന്നു.
ഒരാളെ തടവിലാക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അവന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ ഒരു ജയിൽ പണിയുക എന്നതാണ് ഏകാധിപത്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ വിജയം.
ഇവിടെ കുർബാൻ സോൾഷെനിറ്റ്സിന്റെ One Day in the Life of Ivan Denisovich-നോട് ആശയപരമായി അടുത്തുനിൽക്കുന്നു. ഗുലാഗിലെ ഒരു സാധാരണ തടവുകാരന്റെ ജീവിതത്തിലൂടെ സോൾഷെനിറ്റ്സിൻ മനുഷ്യാന്തസ്സ് എങ്ങനെ അതിജീവിക്കുന്നു എന്ന് കാണിച്ചു. ഇവാൻ ഡെനിസോവിച്ചിനെപ്പോലെ ദെമീറും വലിയ ചരിത്രത്തിന്റെ നായകനല്ല; ചരിത്രത്തിന്റെ ചക്രത്തിൽ കുടുങ്ങിപ്പോയ ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യനാണ്.
ദാരിയ: ശരീരത്തെ കീഴടക്കാം, പ്രതിരോധത്തെ അല്ല
ദെമീറിന്റെ നിസ്സഹായതയ്ക്ക് നേർവിപരീതമാണ് ദാരിയ. മനുഷ്യാവകാശ അഭിഭാഷകയായ അവൾ കുർദിഷ് തൊഴിലാളികൾക്കും അവകാശങ്ങൾ നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നവർക്കുമായി കോടതിയിൽ ശബ്ദമുയർത്തുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭരണകൂടം കള്ളസാക്ഷികളും വ്യാജരേഖകളും രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റവും ഉപയോഗിച്ച് അവളെ ജയിലിലടയ്ക്കുന്നു.
ജയിലിലെ പീഡനങ്ങൾ അവളുടെ ശരീരത്തെ തളർത്തുന്നു; വിശ്വാസത്തെ തകർക്കുന്നില്ല. ഒടുവിൽ ദാരിയയും അലിയും മരണാസന്നമായ നിരാഹാരസമരത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ സ്വന്തം ശരീരം തന്നെ അവസാനത്തെ പ്രതിരോധായുധമാക്കുകയാണ്.
നോവലിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ദർശനത്തെ സംഗ്രഹിക്കുന്ന വാക്കുകളായി വായിക്കാവുന്നത്:
“അവർക്ക് നമ്മുടെ ശരീരങ്ങളെ തടവിലിടാം, എന്നാൽ നമ്മുടെ ചിന്തകളെ ചങ്ങലയിടാൻ കഴിയില്ല.”
ദാരിയയുടെ പോരാട്ടം ഒരു വ്യക്തിയുടെ മോചനത്തിനുവേണ്ടിയുള്ളതല്ല; ചിന്തിക്കാനും എതിർക്കാനും മനുഷ്യനുള്ള അവകാശത്തിനുവേണ്ടിയുള്ളതാണ്.
നിയമം നീതിയുടെ ശത്രുവാകുമ്പോൾ
കുർബാനിൽ നിയമത്തിന്റെ പുറംചട്ടം നിലനിൽക്കുമ്പോഴും നീതിയുടെ ആത്മാവ് ഇല്ലാതാകുന്ന ലോകമാണ് കാണുന്നത്—കള്ളസാക്ഷികൾ, വ്യാജരേഖകൾ, കള്ളക്കേസുകൾ, അനന്തമായി നീളുന്ന തടവ്, വിചാരണ പോലും ലഭിക്കാത്ത മനുഷ്യർ.
അതിനാൽ നോവൽ ചോദിക്കുന്നു:
നിയമം ആരുടെ കൈയിലാണ്? അത് ആരെ സംരക്ഷിക്കുന്നു? ആരെ ശിക്ഷിക്കുന്നു?
Kafkaയുടെ The Trial-ൽ നിയമം മനുഷ്യന് മനസ്സിലാകാത്ത ഒരു ഭീകരശക്തിയായി മാറുന്നതുപോലെ, കുർബാനിലും നീതിന്യായവ്യവസ്ഥ അധികാരത്തിന്റെ ആയുധമായി മാറുന്ന സന്ദർഭങ്ങൾ കാണാം.
നിയമം നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം നീതി നിലനിൽക്കണമെന്നില്ല.
സ്ത്രീശരീരം: മറ്റൊരു യുദ്ധഭൂമി
രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരായ സ്ത്രീകൾ നേരിടുന്ന ശാരീരികവും ലൈംഗികവുമായ പീഡനങ്ങൾ നോവൽ തുറന്നുകാട്ടുന്നു. സ്ത്രീയുടെ ശരീരത്തെ അപമാനിക്കുന്നത് അവളെ മാത്രം തകർക്കാനുള്ള ശ്രമമല്ല; അവളുടെ ആത്മാഭിമാനത്തെയും രാഷ്ട്രീയ നിലപാടിനെയും പ്രതിരോധശേഷിയെയും തകർക്കാനുള്ള അധികാരതന്ത്രമാണ്.
അങ്ങനെ സ്ത്രീശരീരം ഒരു സ്വകാര്യ ശരീരം മാത്രമല്ലാതായി അധികാരവും പ്രതിരോധവും ഏറ്റുമുട്ടുന്ന രാഷ്ട്രീയ ഭൂമിയായി മാറുന്നു.
ദാരിയയുടെ ശരീരത്തെ പീഡിപ്പിക്കാം; അവളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം കവർന്നെടുക്കാം; എന്നാൽ അവളുടെ ചിന്തയെ കീഴടക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
ഭാഷയും സ്വത്വവും
കുർമാഞ്ചി ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ള വാക്കുകൾ അധ്യായശീർഷകങ്ങളായി ഉപയോഗിക്കുന്നതും നോവലിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതയാണ്. അത് അലങ്കാരം മാത്രമല്ല; ഒരു ജനതയുടെ ഭാഷയ്ക്കും സ്വത്വത്തിനും നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ അംഗീകാരമാണ്.
ഭാഷ ഒരു ജനതയുടെ ഓർമ്മയും സംസ്കാരവും ചരിത്രവുമാണ്. അതിനാൽ ഭാഷയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ഓർമ്മയെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ശ്രമം കൂടിയാണ്.
ഇവിടെ ഓർവെല്ലിന്റെ 1984 ഓർമ്മിക്കാം. അവിടെ ഭാഷയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ചിന്തയെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയ പദ്ധതിയാണ്. കുർബാനിൽ അതിന്റെ വിപരീതമായി ഭാഷ തന്നെ പ്രതിരോധത്തിന്റെ മാധ്യമമാകുന്നു.
അധികാരം ഭാഷയെ മൗനിപ്പിക്കുമ്പോൾ സാഹിത്യം അതിന് വീണ്ടും ശബ്ദം നൽകുന്നു.
ചരിത്രം ആവർത്തിക്കുമ്പോൾ
ഹോളോകോസ്റ്റിന്റെ ഓർമ്മയും കുർദിഷ് ജനതയുടെ അനുഭവങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അന്തർധാര നോവലിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വ്യാപ്തി വർധിപ്പിക്കുന്നു.
വംശഹത്യ പലപ്പോഴും തോക്കിൽ നിന്നല്ല ആരംഭിക്കുന്നത്. ഒരു ജനവിഭാഗത്തെ ‘അപരൻ’ എന്നും ‘ശത്രു’ എന്നും വിളിക്കുന്നതിൽനിന്നാണ്. അവരുടെ ഭാഷയും അവകാശങ്ങളും നിഷേധിക്കുന്നതിൽനിന്നും അവരുടെ വേദനയെ നിസ്സാരമാക്കുന്നതിൽനിന്നുമാണ്.
അതിനുശേഷമാണ് മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനായി കാണാതിരിക്കുന്ന അവസ്ഥ എത്തുന്നത്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ കുർബാൻ ചോദിക്കുന്നു:
മനുഷ്യൻ എന്തുകൊണ്ടാണ് ചരിത്രത്തിൽനിന്ന് പഠിക്കാത്തത്?
ലോകസാഹിത്യത്തിന്റെ കണ്ണാടിയിൽ കുർബാൻ
കുർബാൻ ലോകസാഹിത്യത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ നോവലുകളുടെ ഒരു പാരമ്പര്യവുമായി സംഭാഷണം നടത്തുന്ന കൃതിയാണ്. സോൾഷെനിറ്റ്സിനിൽ നിന്ന് തടവറയ്ക്കുള്ളിലെ മനുഷ്യാന്തസ്സ്; ഓർവെല്ലിൽ നിന്ന് ചിന്തയുടെയും ഭാഷയുടെയും സ്വാതന്ത്ര്യം; കോസ്റ്റ്ലറിൽ നിന്ന് മനസ്സാക്ഷിയുടെ സംഘർഷം; Kafkaയിൽ നിന്ന് നിയമത്തിന്റെ അന്യവൽക്കരണം—ഇവയെല്ലാം കുർബാനിൽ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിൽ പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു.
E. L. Doctorow-ന്റെ The Book of Daniel രാഷ്ട്രീയഹിംസ ഒരു വ്യക്തിയിൽ അവസാനിക്കാതെ കുടുംബത്തിന്റെ ഓർമ്മകളിലേക്കും അടുത്ത തലമുറകളിലേക്കും പടരുന്നതെങ്ങനെ എന്ന് കാണിക്കുന്നു. കുർബാനിലും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ആഘാതം വ്യക്തിയിലും കുടുംബത്തിലും ബന്ധങ്ങളിലും ഓർമ്മകളിലും പതിയുന്നു.
എന്നാൽ ഈ സാമ്യങ്ങൾ കുർബാന്റെ സ്വത്വം കുറയ്ക്കുന്നില്ല.
കുർബാൻ ഈ ലോകസാഹിത്യ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ പകർപ്പല്ല; കുർദിഷ് ജനതയുടെ മണ്ണും ഭാഷയും ചരിത്രവും അനുഭവങ്ങളും ചേർന്ന ലോകത്തിൽ അതേ മനുഷ്യപ്രശ്നങ്ങളെ പുനഃസൃഷ്ടിക്കുന്ന മലയാളത്തിലെ ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ശബ്ദമാണ്.
സിൻ മുതൽ കുർബാൻ വരെ
സിൻ കുർദിഷ് ജനതയുടെ മണ്ണിനെയും സംസ്കാരത്തെയും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെയും രാഷ്ട്രീയ സങ്കടങ്ങളെയും മലയാളി വായനക്കാരനുമായി പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു.
കുർബാൻ അതേ ലോകത്തിന്റെ ഇരുണ്ട രാഷ്ട്രീയ യാഥാർഥ്യത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു.
സിൻ ഒരു ജനതയുടെ ആത്മാവിനെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നുവെങ്കിൽ, കുർബാൻ ആ ആത്മാവിന് നേരെയുണ്ടാകുന്ന ആക്രമണത്തെ കാണിക്കുന്നു.
സിൻ മനുഷ്യനും മണ്ണും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ കഥയാണെങ്കിൽ, കുർബാൻ മനുഷ്യനും അധികാരവും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിന്റെ കഥയാണ്.
അതിനാൽ കുർബാൻ സിന്നിന്റെ ആവർത്തനമല്ല; അതിൽ ഉയർന്ന മനുഷ്യ-രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യങ്ങളുടെ കൂടുതൽ ഇരുണ്ടതും തീക്ഷ്ണവുമായ വികാസമാണ്.
ഡോക്യുമെന്ററിയുടെ കൃത്യതയും നോവലിന്റെ ഹൃദയവും
ഹരിത സാവിത്രിയുടെ പത്രപ്രവർത്തകാനുഭവവും ഗവേഷണശീലവും നോവലിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലത്തിന് ഡോക്യുമെന്ററിയുടെ കൃത്യത നൽകുന്നു. എന്നാൽ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ വേദനയും ഭയവും മനസ്സാക്ഷിസംഘർഷവും അതിനെ ഫിക്ഷന്റെ വൈകാരിക ആഴത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു.
ചരിത്രവും രാഷ്ട്രീയവും മനുഷ്യന്റെ സ്വകാര്യ കണ്ണീരും ഇവിടെ ഒന്നിച്ചുചേരുന്നു.
അതാണ് കുർബാനെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ രേഖയിൽനിന്ന് മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ സാഹിത്യരേഖയാക്കി മാറ്റുന്നത്.
ബലി ആരുടേത്?
നോവലിന്റെ അവസാനം ‘കുർബാൻ’ എന്ന വാക്കിലേക്ക് വീണ്ടും തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ അർത്ഥം കൂടുതൽ വലുതാകുന്നു.
ദെമീർ തന്റെ മനസ്സാക്ഷിയുടെ ഒരു ഭാഗം ബലി കൊടുക്കുന്നു.
ദാരിയ തന്റെ ശരീരം ബലി കൊടുക്കുന്നു.
അലി തന്റെ ജീവിതം ബലി കൊടുക്കുന്നു.
ഒരു ജനത സ്വന്തം ഭാഷയും ഭൂമിയും സ്വാതന്ത്ര്യവും സംരക്ഷിക്കാൻ തലമുറകളായി ബലികൾ നൽകുന്നു.
അപ്പോൾ ചോദ്യം:
ബലിമൃഗങ്ങൾ ആരാണ്?
ഒരുപക്ഷേ ഒരു വ്യക്തിയല്ല.
ഒരു ജനത തന്നെയാകാം.
അല്ലെങ്കിൽ അധികാരത്തിന്റെ പേരിൽ മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനിൽനിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന ഓരോ സമൂഹത്തിലും ബലിമൃഗങ്ങളാകുന്നത് സാധാരണ മനുഷ്യരാണ്.
ഉപസംഹാരം: ശരീരത്തിനപ്പുറമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം
കുർബാൻ വായനക്കാരന് ആശ്വാസം നൽകുന്ന നോവലല്ല. അത് അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നു; ചിലപ്പോൾ ശ്വാസംമുട്ടിക്കുന്നു. എന്നാൽ ആ ഇരുട്ടിനിടയിലാണ് പ്രതിരോധത്തിന്റെ വെളിച്ചവും തെളിയുന്നത്.
അധികാരത്തിന് മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തെ തടവിലാക്കാം. പീഡിപ്പിക്കാം. കള്ളക്കേസുണ്ടാക്കാം. ഭാഷയെ മൗനിപ്പിക്കാം. ജീവിതത്തെ ബലിപീഠത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടാം.
പക്ഷേ മനുഷ്യന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യബോധത്തെ പൂർണമായി ഇല്ലാതാക്കാൻ കഴിയുമോ?
“അവർക്ക് നമ്മുടെ ശരീരങ്ങളെ തടവിലിടാം, എന്നാൽ നമ്മുടെ ചിന്തകളെ ചങ്ങലയിടാൻ കഴിയില്ല.”
ദെമീറിന്റെ വേദന അതിന് മറ്റൊരു വശം തുറന്നുകാട്ടുന്നു:
“ഒരു ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഞാൻ എത്ര ജീവനുകളെയാണ് മരണത്തിന് എറിഞ്ഞുകൊടുക്കേണ്ടത്?”
ഈ രണ്ടു വാക്യങ്ങൾക്കിടയിലാണ് കുർബാന്റെ രാഷ്ട്രീയവും മാനുഷികവുമായ ലോകം നിലകൊള്ളുന്നത്.
ഒന്ന് മനസ്സാക്ഷിയുടെ ചോദ്യം.
മറ്റൊന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനം.
അതുകൊണ്ടാണ് ഹരിത സാവിത്രിയുടെ കുർബാൻ ഒരു കുർദിഷ് ജനതയുടെ ദുരന്തകഥയായി മാത്രം വായിക്കപ്പെടേണ്ടതില്ലാത്തത്. അത് നമ്മുടെ കാലത്തോടുള്ള ഒരു മുന്നറിയിപ്പാണ്.
മനുഷ്യനെ ആദ്യം തടവിലാക്കുന്നത് ജയിലിന്റെ മതിലുകളല്ല; ഭയമാണ്.
മനുഷ്യനെ ആദ്യം കൊല്ലുന്നത് തോക്കല്ല; അവന്റെ അന്തസ്സിനെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന അധികാരമാണ്.
അതിനെതിരെയുള്ള ആദ്യ പ്രതിരോധം ആയുധമല്ല; ചിന്തയാണ്.
അവിടെയാണ് കുർബാൻ ഒരു നോവലിൽനിന്ന് ഒരു രാഷ്ട്രീയ മുന്നറിയിപ്പായി ഉയരുന്നത്.
വായനക്കാരൻ പുസ്തകം അടയ്ക്കുമ്പോഴും അതിലെ ചോദ്യം തുറന്നുതന്നെ കിടക്കും:
നമ്മുടെ കാലത്തിന്റെ ബലിപ്പീഠത്തിൽ ഇന്ന് ആരെയാണ് കയറ്റിവെക്കുന്നത്?
November 19, 2025
കുർബാൻ.
ഹരിത സാവിത്രി.
…. "ഏമാനേ, നിങ്ങളീ പറഞ്ഞ തെണ്ടികളിൽ ഒരാളാണ് ഞാനും. ജോലി തേടി വന്ന് നഗരത്തിന്റെ അഴുക്കുമൂലകളിൽ ഒന്നിൽ താമസമാക്കിയവൻ. നിങ്ങളുടെയൊക്കെ ആട്ടും തുപ്പും കൊണ്ട് ജോലി ചെയ്യുന്നു. ഏതു നിമിഷവും കുരുക്കപ്പെടും എന്നു ഭയന്ന് ജീവിക്കുന്നു. എൻ്റെ പാസ്പോർട്ടിലും ടർക് എന്നുതന്നെയാണ് ഏമാനേ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ അവകാശങ്ങളും തുല്യതയും ഞങ്ങൾക്ക് എന്താണ് ബാധകമല്ലാത്തത് എന്ന് എനിക്കൊന്നു പറഞ്ഞുതരാമോ?" ….
നിഷ്കരുണമായ വേഗത്തിൽ കറങ്ങുന്ന ഭരണയന്ത്രത്തിനടിയിൽപ്പെട്ട് ഇരകളായി ചതഞ്ഞുപോകുന്നവരുടെ തീരാനോവിന്റെ കഥ പറയുകയാണ് മാതൃഭൂമി ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘കുർബാൻ’ എന്ന നോവലിലൂടെ പ്രിയ കഥാകാരി ഹരിത സാവിത്രി.
ഭരണകൂടഭീകരതയ്ക്കെതിരെ, അതിക്രൂരമായ അടിച്ചമർത്തലുകൾക്കെതിരെ, അധികാരവർഗ്ഗം അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്ന അനീതികൾക്കെതിരെ, വർഗ്ഗീയ സ്വാധീന ഭരണകൂടത്തിന്റെ മൗനാനുവാദത്തോടുകൂടി നടമാടുന്ന വംശീയ ഉന്മൂലനങ്ങൾക്കെതിരെ എതിർ ശബ്ദമുയർത്തുന്നവരെ ‘രാജ്യദ്രോഹികൾ’ എന്ന പേരിൽ വിചാരണകൾ പോലുമില്ലാതെ കാരാഗ്രൃഹങ്ങളിൽ അതിക്രൂരപീഢനങ്ങൾക്ക് വിധേയമാക്കുന്നതിന്റെ ഭീകരചിത്രം വരച്ചിട്ടിരിക്കുകയാണ് കഥാകാരി ഈ പുസ്തകത്താളുകളിൽ.
ഇസ്താംബുൾ പശ്ചാത്തലമാക്കി രചിച്ച ഈ കൃതി, ടർക്കിഷ് കാരാഗൃഹങ്ങളിലെ, മനുഷ്യ മനഃസാക്ഷിയെ മരവിപ്പിക്കുന്ന ക്രൂരതയെ മറനീക്കികാണിച്ചുതരുകയാണ്, അനുഭവിപ്പിക്കുകയാണ് കഥാകാരി ഈ നോവലിലൂടെ.
ദെമീർ, ഇസെൽ, ജിയാൻ, ജമീല, ദരിയ, അലി… ഒരുപിടി കഥാപാത്രങ്ങൾ. അവരുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ. ആഴ്നിറങ്ങും വായനക്കാർക്കുള്ളിലേക്ക്. ഒരു തീപൊള്ളലായി തങ്ങി നില്ക്കും ഏറെ നാളുകൾ.
ഒറ്റയിരുപ്പിനു വായിച്ചനുഭവിച്ച, പ്രിയപ്പെട്ട കഥാകാരിയുടെ ഈ കൃതിയെയും പ്രിയപ്പെട്ടതിലും പ്രിയപ്പെട്ടതിലേക്ക് ചേർത്തു പിടിക്കുന്നു.
ബിജു എം. പൗലോസ്.
ഹരിത സാവിത്രി.
…. "ഏമാനേ, നിങ്ങളീ പറഞ്ഞ തെണ്ടികളിൽ ഒരാളാണ് ഞാനും. ജോലി തേടി വന്ന് നഗരത്തിന്റെ അഴുക്കുമൂലകളിൽ ഒന്നിൽ താമസമാക്കിയവൻ. നിങ്ങളുടെയൊക്കെ ആട്ടും തുപ്പും കൊണ്ട് ജോലി ചെയ്യുന്നു. ഏതു നിമിഷവും കുരുക്കപ്പെടും എന്നു ഭയന്ന് ജീവിക്കുന്നു. എൻ്റെ പാസ്പോർട്ടിലും ടർക് എന്നുതന്നെയാണ് ഏമാനേ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ അവകാശങ്ങളും തുല്യതയും ഞങ്ങൾക്ക് എന്താണ് ബാധകമല്ലാത്തത് എന്ന് എനിക്കൊന്നു പറഞ്ഞുതരാമോ?" ….
നിഷ്കരുണമായ വേഗത്തിൽ കറങ്ങുന്ന ഭരണയന്ത്രത്തിനടിയിൽപ്പെട്ട് ഇരകളായി ചതഞ്ഞുപോകുന്നവരുടെ തീരാനോവിന്റെ കഥ പറയുകയാണ് മാതൃഭൂമി ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘കുർബാൻ’ എന്ന നോവലിലൂടെ പ്രിയ കഥാകാരി ഹരിത സാവിത്രി.
ഭരണകൂടഭീകരതയ്ക്കെതിരെ, അതിക്രൂരമായ അടിച്ചമർത്തലുകൾക്കെതിരെ, അധികാരവർഗ്ഗം അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്ന അനീതികൾക്കെതിരെ, വർഗ്ഗീയ സ്വാധീന ഭരണകൂടത്തിന്റെ മൗനാനുവാദത്തോടുകൂടി നടമാടുന്ന വംശീയ ഉന്മൂലനങ്ങൾക്കെതിരെ എതിർ ശബ്ദമുയർത്തുന്നവരെ ‘രാജ്യദ്രോഹികൾ’ എന്ന പേരിൽ വിചാരണകൾ പോലുമില്ലാതെ കാരാഗ്രൃഹങ്ങളിൽ അതിക്രൂരപീഢനങ്ങൾക്ക് വിധേയമാക്കുന്നതിന്റെ ഭീകരചിത്രം വരച്ചിട്ടിരിക്കുകയാണ് കഥാകാരി ഈ പുസ്തകത്താളുകളിൽ.
ഇസ്താംബുൾ പശ്ചാത്തലമാക്കി രചിച്ച ഈ കൃതി, ടർക്കിഷ് കാരാഗൃഹങ്ങളിലെ, മനുഷ്യ മനഃസാക്ഷിയെ മരവിപ്പിക്കുന്ന ക്രൂരതയെ മറനീക്കികാണിച്ചുതരുകയാണ്, അനുഭവിപ്പിക്കുകയാണ് കഥാകാരി ഈ നോവലിലൂടെ.
ദെമീർ, ഇസെൽ, ജിയാൻ, ജമീല, ദരിയ, അലി… ഒരുപിടി കഥാപാത്രങ്ങൾ. അവരുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ. ആഴ്നിറങ്ങും വായനക്കാർക്കുള്ളിലേക്ക്. ഒരു തീപൊള്ളലായി തങ്ങി നില്ക്കും ഏറെ നാളുകൾ.
ഒറ്റയിരുപ്പിനു വായിച്ചനുഭവിച്ച, പ്രിയപ്പെട്ട കഥാകാരിയുടെ ഈ കൃതിയെയും പ്രിയപ്പെട്ടതിലും പ്രിയപ്പെട്ടതിലേക്ക് ചേർത്തു പിടിക്കുന്നു.
ബിജു എം. പൗലോസ്.
November 11, 2025
ഹരിത സാവിത്രിയുടെ രണ്ടാമത്തെ നോവലായ കുർബാൻ ഒരു നെടുവീർപ്പോടെയല്ലാതെ വായിച്ചു തീർക്കാൻ കഴിയില്ല.ഈസ്താംബൂൾ പശ്ചാത്തലമാക്കി കുർദ് വംശജർക്കെതിരെയുള്ള ഭരണകൂട ഭീകരത പ്രമേയമാക്കി എഴുതപ്പെട്ട നോവൽ 'ഭരണകൂട ഭീകരത ഹിറ്റ്ലറുടെ കാലത്തായാലും വർത്തമാനകാലത്തായാലും ഒന്നുതന്നെ 'അതിന് രാജ്യ വ്യത്യാസമോ ജന വ്യത്യാസമോ ഇല്ല. ജീവിക്കാനും മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുമായി ഇസ്താമ്പൂളിൽ ചേക്കേറിയ കുർദ് വംശജനായ ദെമീറും അയാളുടെ ഭാര്യ ഇസയും മകൻ ജിയാനുമാണ് ഈ നോവലിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങൾ. നഗരത്തിലെ ഒരു ഷോപ്പിംഗ് മാളിൽ സ്ഫോടനം നടക്കുന്നു. ഒരു കാപ്പി കുടിക്കാനായി അവിടേക്കു ചെല്ലുന്ന ജിയാനും കാമുകിയും അതിനു ദൃക്സാക്ഷികളായി എന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ മുന്നിൽ അവർ കുറ്റവാളികളാവുന്നു. ജിയാനെ രക്ഷപ്പെടുത്താനായി ദെമീർ പോലീസിൻ്റെ കള്ളസാക്ഷിയാകുന്നു.ദിയാൻ്റെ മാനസിക സംഘർഷങ്ങളും അതിനു സമാന്തരമായി കുർദ്ദുകളോടുള്ള ഭരണകൂട ഭീകരതയുടെ ക്രൂരതകളും ഹൃദയസ്പർശിയായി നോവൽ വരച്ചിട്ടുന്നു. വായനക്കാരനെ വല്ലാതെ അസ്വസ്ഥമാക്കുന്ന ഒരു വായനാനുഭവമാണ് ഈ നോവൽ നൽകുന്നത്.
September 15, 2025
കുർബാൻ – ഹരിത സാവിത്രി 📚✨
ടർക്കിയിലെ കുർദ് ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ നേരിട്ട രാഷ്ട്രീയ പീഡനങ്ങളും സാമൂഹിക വേർതിരിവും ഹൃദയസ്പർശിയായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന നോവൽ.
വായിക്കുമ്പോൾ ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക സംഭവങ്ങളോടും സാമ്യം കാണാതെ വയ്യ.
🔹 ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ വേദനയും പ്രതിരോധവും
🔹 അധികാരത്തിന്റെ ക്രൂര മുഖം
🔹 മനുഷ്യന്റെ അവകാശത്തിനായുള്ള നിലവിളി
🔹 ഇന്നും പ്രസക്തമായ സന്ദേശം
⚠️ സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സഹോദരത്വം എന്ന മൂല്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാത്തിടത്ത്
ജനാധിപത്യം ഫാസിസ്റ്റ് ഏകാധിപത്യത്തിലും ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ പീഡനത്തിലും അവസാനിക്കും.
👉 സുഹൃത്തുക്കളേ, ഇത്തരം കൃതികൾ വെറും വായനയ്ക്കല്ല – ചിന്തിപ്പിക്കാനും ചർച്ചകൾക്ക് വഴിതെളിക്കാനും വേണ്ടിയാണ്.
കുർബാൻ നിങ്ങളുടെ ലൈബ്രറിയിൽ ചേർക്കാതെ പോകരുത്! ❤️
ടർക്കിയിലെ കുർദ് ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ നേരിട്ട രാഷ്ട്രീയ പീഡനങ്ങളും സാമൂഹിക വേർതിരിവും ഹൃദയസ്പർശിയായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന നോവൽ.
വായിക്കുമ്പോൾ ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക സംഭവങ്ങളോടും സാമ്യം കാണാതെ വയ്യ.
🔹 ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ വേദനയും പ്രതിരോധവും
🔹 അധികാരത്തിന്റെ ക്രൂര മുഖം
🔹 മനുഷ്യന്റെ അവകാശത്തിനായുള്ള നിലവിളി
🔹 ഇന്നും പ്രസക്തമായ സന്ദേശം
⚠️ സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സഹോദരത്വം എന്ന മൂല്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാത്തിടത്ത്
ജനാധിപത്യം ഫാസിസ്റ്റ് ഏകാധിപത്യത്തിലും ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ പീഡനത്തിലും അവസാനിക്കും.
👉 സുഹൃത്തുക്കളേ, ഇത്തരം കൃതികൾ വെറും വായനയ്ക്കല്ല – ചിന്തിപ്പിക്കാനും ചർച്ചകൾക്ക് വഴിതെളിക്കാനും വേണ്ടിയാണ്.
കുർബാൻ നിങ്ങളുടെ ലൈബ്രറിയിൽ ചേർക്കാതെ പോകരുത്! ❤️
August 3, 2026
ലോകത്ത് ഇങ്ങനെയും നടക്കുന്നുണ്ടോ?
Displaying 1 - 7 of 7 reviews