Voor jou en jou alleen: De sonnetten

by William Shakespeare, Frans van Deursen (Translator)

Toen acteur en schrijver Frans van Deursen werd gevraagd vijf van Shakespeares sonnetten voor te lezen tijdens een sonnettenmarathon, ging hij op zoek naar vertalingen die voor voordracht geschikt zijn, maar vond die niet. Niet gespeend van een gezonde dosis overmoed ging hij zelf aan de slag. Hij kreeg algauw de smaak te pakken en besloot alle 154 sonnetten te vertalen. Dat resulteert in een fonkelnieuwe, frisse, brutale, verrassend begrijpelijke en heerlijk leesbare vertaling van de beroemdste liefdespoëzie ooit geschreven. Met respect voor vorm en inhoud van het origineel (de regels van het sonnet, metrum en rijm) worden Shakespeares schitterende, tijdloze verzen voor iedereen toegankelijk.

178 pages, Kindle Edition

Published May 9, 2025

About the author

William Shakespeare was an English playwright, poet, and actor. He is widely regarded as the greatest writer in the English language and the world's pre-eminent dramatist. He is often called England's national poet and the "Bard of Avon" (or simply "the Bard"). His extant works, including collaborations, consist of some 39 plays, 154 sonnets, three long narrative poems, and a few other verses, some of uncertain authorship. His plays have been translated into every major living language and are performed more often than those of any other playwright. Shakespeare remains arguably the most influential writer in the English language, and his works continue to be studied and reinterpreted.
Shakespeare was born and raised in Stratford-upon-Avon, Warwickshire. At the age of 18, he married Anne Hathaway, with whom he had three children: Susanna, and twins Hamnet and Judith. Sometime between 1585 and 1592, he began a successful career in London as an actor, writer, and part-owner ("sharer") of a playing company called the Lord Chamberlain's Men, later known as the King's Men after the ascension of King James VI and I of Scotland to the English throne. At age 49 (around 1613), he appears to have retired to Stratford, where he died three years later. Few records of Shakespeare's private life survive; this has stimulated considerable speculation about such matters as his physical appearance, his sexuality, his religious beliefs, and even certain fringe theories as to whether the works attributed to him were written by others.
Shakespeare produced most of his known works between 1589 and 1613. His early plays were primarily comedies and histories and are regarded as some of the best works produced in these genres. He then wrote mainly tragedies until 1608, among them Hamlet, Romeo and Juliet, Othello, King Lear, and Macbeth, all considered to be among the finest works in the English language. In the last phase of his life, he wrote tragicomedies (also known as romances) and collaborated with other playwrights.
Many of Shakespeare's plays were published in editions of varying quality and accuracy during his lifetime. However, in 1623, John Heminge and Henry Condell, two fellow actors and friends of Shakespeare's, published a more definitive text known as the First Folio, a posthumous collected edition of Shakespeare's dramatic works that includes 36 of his plays. Its Preface was a prescient poem by Ben Jonson, a former rival of Shakespeare, that hailed Shakespeare with the now famous epithet: "not of an age, but for all time".

Reviews

[Josephine Wajer-Busch · Rating 4 out of 5]

Wat een lol heb ik beleefd aan het voorlezen van deze speelse vertaling van Shakespeare’s sonnetten! De welbekende sonnetten maar dan gemaakt om voor te dragen. Dat was precies de insteek van Frans van Deursen toen hij ging vertalen. Van Deursen is bij het grote publiek bekend als acteur in series als Baantjer, Voetbalvrouwen en Koefnoen. Ook maakte hij vertalingen voor opera en film. En nu is er Shakespeare in spreektaal. Deze uitgave is zo overtuigend dat het lijkt of de sonnetten altijd al in het Nederlands geschreven waren.

Shakespeare’s sonnetten is een verzameling van 154 gedichten. Deze gedichten hebben een vaste vorm en gaan over uiteenlopende onderwerpen zoals: liefde, seks, obsessie, jaloezie, schoonheid, verval en de dood. De sonnetten zijn gericht aan een schone jongeling, een dichtende rivaal en aan de donkere vrouw. Er is veel gespeculeerd over de vraag of deze personages verband hielden met historische personen of dat ze puur fictief zijn. Het meest bekende sonnet is het achttiende. Dit begint met de dichtregel: Shall I compare thee to a summers day? Deze openingsregel werd in 1995 vertaald met: Vind ik jou als een zomerdag zo mooi? (Peter Verstegen, 1995). Van Deursen vertaalt: Wat als ik jou zie als een zomerdag? (Van Deursen, 2025). Het reikt voor een leestip wellicht wat te ver, maar dit achttiende sonnet wordt dikwijls gebruikt om de verschillende vertalingen met elkaar te kunnen vergelijken.

Het is aannemelijk dat een vroege versie van de sonnetten eerst in een kleine kring van hand tot hand ging. Een eerste gedrukte vorm van Shakespeare’s sonnetten zag het daglicht in 1609, toen Thomas Thorpe het aandurfde om de bundel uit te geven. En dat terwijl het lezen van sonnetten al enige tijd uit de mode was geraakt. Pas in 1879 was er een eerste Nederlandse vertaling beschikbaar. Inmiddels bestaan er zestien integrale vertalingen naar het Nederlands. Ik vind de nieuwe Van Deursen vertaling zeer geschikt om voor te dragen aan je geliefde, aan je kinderen of kleinkinderen. De zinnen klinken fenomenaal. Zoals het begin van sonnet 81:

Zal ik het zijn die straks jouw grafschrift schrijft
of leef jij nog als ik al lig te rotten?
Ik denk dat jij in het geheugen blijft,
ook na je dood, maar wie maalt om mijn botten?

‘Voor jou en jou alleen’ is van harte aan te bevelen, zowel voor de beginnende als de ervaren Shakespeare lezer

[Leonie Spaeter · Rating 5 out of 5]

Het voelt als een soort heiligschennis om Shakespeare te vertalen en ik had dan ook niet verwacht dat ik het zo leuk zou vinden, maar dit is echt zo goed gedaan!