Fatalité

by Моника Игевска Ризова / Monika Igevska Rizova, Моника Игевска Ризова / Monika Igevska Rizova

Компасот на животот меѓу светлината и темнината
кон романот Fatalité од Моника Игевска Ризова
Најголемиот напор да го извлечеме животот од темнината, од калта, од дното до пиедесталот на светлината да го изживееме барем во нашата заглавена мисла онака како што постојано посакуваме.Композицијата на еден роман е самостојно прикажување на градбата на еден или повеќе животи, на видливото и невидливото кое се носи како лично доживување, но и градбата на заблудите, желбите, доживувањата, љубовите, последиците намерни и ненамерни сторенија врзани за ликовите во романот.
Моника Игевска Ризова е специфично емотивен раскажувач. Таа своите импресии од наклоноста кон реалистичната комфорна литература ги пренесува на своите размисли при градбата на сопствените литературни креации во изгледот, постапките, времето кога, каде и како се случуваат настаните.
Композициски таа поседува еден видливо пулсирачки план на реализација на настаните кои се случуваат во мигот, но и на настани кои би се случиле во иднина или пак спонтан откривач базиран врз одредени минати мигови.
Концепцијата на Моника е постапките, логичните реакции, описите на местата, на ликовите, на временските показатели да ги прикаже до ситници, со тоа приказот е посликовит, веродостоен, по примамлив и прифатлив.
Големите мајстори на пишувањето знаат да видат што се случува и во темното, во нереченото или нестореното, како низ магла да наѕрат и да ја прикажат иднината. При тоа користат сопствени методи, проекции, фикции, кои често наликуваат како да се фељтонски прикажани или земени од некој стар весник преку кој луѓето се запознаваат со секојдневното пулсирање. Како и каде да ги сместиме ликовите тие ќе виреат со сојата неспособност, алчност, малограѓанштина, но и добрина, позитивни во пораката, ценети и ликови со соите високи или ниски побуди. Моника на мошне суптилен речиси лиричен раскажувачки тон умее да го доведе овој или оној нејзин лик пред свршен чин, пред безизлез, снобовски елемент на живеење. Но исто така таа знае мошне вешто користејќи ги класичните средства при раскажувањето и да го избави својот миленик од сите негови патешествија, од несовршеностите или заблудите во кои сакајќи или не случајно или намерно пропаднал.
Со овој свој роман, Fatalité, Моника длабоко загазува во романескната литература. Таа го завршува импресивнороманот, но знам дека во неа веќе вирее нова мисла која се разработува да зафати корен за идно прозно појавување.
Колоритното, често контрастно здржано размислување за ликовите со кои се среќава при прочитувањето на класичната литература, која патем речено ја повикува Моника да го изгради сопствениот светоглед, таа понудува креативност која е врска помеѓу блискоста на настаните од литературата и настани од нејзината уметничка или реална фикција како огромно богатство во творењето.Луѓето живеат и експонираат видливи и еднакви паралели, текови, лични приказни, потпрени на својот книжевен изблик, било каде, било кога, со јасен поттик да се прикаже сета човекова слабост или доблест. Моника Игевска Ризова како автор будно стои исправена пред сите неправедни искушенија на нејзините ликови, таа е тука како скротител и на мислата и на животот во целина на сите свои ликови. Настојува постојано тие да ја имаат посакуваната почва за егзистирање.
Илија Мерковски

213 pages, Paperback

Published May 1, 2025

About the author

Born in Gevgelija, Macedonia in 1987.
Alongside her literary pursuits, she is an experimental artist.

Reviews

[Slavko18 · Rating 5 out of 5]

Моника Игевска Ризова најпрво ме освои целосно со нејзините прекрасни збирки поезија Absentia и Твојата жива невеста, а потоа апсолутно ме воодушеви со нејзиното прво прозно дело Fatalite.

Absentia е преубава дебитантска збирка и задолжителна за сите љубители на поезијата. Поезија која е живописна, ексцентрична на најсликовит начин, дозирана со мрачна меланхолија. Истовремено е и неверојатно поетска во вистинска смисла на зборот, со деликатни и префинети нишки на проза, од која избувнуваат мноштво емоции и чувства од кои некои се завиткуваат како топол шал околу вас во зимно време, а некои ве прободуваат како со шило во срцето. Морам да признаам дека не читам многу поезија, но Absentia ми го смени мислењето.

Стихозбирката Твојата жива невеста е подеднакво одлична, подлабока, полична и психолошка, а емоцијата е сеприсутна. Посебно ми се допадна, би го нарекол, љубовното писмо до Виктор Иго, едноставно ми беше прекрасно, огнено и импресивно.

Fatalite како за прво прозно дело на Моника е блескав, суров и мрачен приказ на човечките животи, на човечките судбини, на човечките егзистенции. Не сакам да откривам многу за содржината, но приказната е сместена во 19-ти век во Лондон и е трогателна, чувствителна, болна. Умешно и мошне префинето насликува широка и разновидна лепеза на ликови, проткајува вистинска таписерија на пулсирачки и избликнувачки емоции, продира длабоко во човечката душа, психа, карактер. Моника пишува со опиплив интензитет и сензибилитет, водејќи ги ликовите низ една немилосрдна црна хроника на неизвесност, натопена со готика, меланхолија, страст. Многу ми се допадна како е напишан пенетрирачкиот опис на карактери, нивните мисли, мотивации и чувства, никогаш досадно, никогаш претенциозно, туку интригантно и фасцинантно за читање, а со тоа и ни ги приближува ликовите и ни ги прави пореалистични. Ми се допадна филозофскиот како и мистичниот аспект на книгата, допринесе за атмосферско и перспективно доживување. Ми се допаднаа раскажувачкиот стил, кој ми беше преубав и автентичен, со реченици промислено конструирани, склопеноста на приказната, продуховеноста, исконската вечна борба помеѓу доброто и злото, помеѓу светлината и темнината, неизбежноста на судбината... Јасно се забележливи креативните гении и великани кои оставиле силен впечаток врз авторката: Виктор Иго, Вилки Колинс, Емил Зола, Фјодор Достоевски. Ова е книга за сите оние кои ги сакаат овие писатели, за сите оние за кои книгите се ескапизам, љубов, вознес, живот...

Моника Игевска Ризова ти благодарам од срце што ми даде можност да ги прочитам твоите креации, ти посакувам многу успешни и горди мигови и уште многу издадени книги 🩷 Fatalite е плодна почва за идни прозни и уште поамбициозни дела!

[Aleksandra Stojanoska · Rating 5 out of 5]

Два лика, два контрасти, една книга и еден читател кој остана без зборови за интимноста на книгата, поетската нота и прашањата:  Дали сме свои? Љубиме ли или играме игра? Дали животот е нешто го живееме или е нешто што не живее?

Fatalité е една малку поинаква книга, мост помеѓу апстрактното и вистинското, за внатрешниот бунт и потиснатото“ Јас“, за повеќето “Јас“ кои живеат во нас и најгласното “Јас“ кое  никогаш не зборува,  секогаш се потиснува, само за да им биде  доволно на сите околу него.

Внатрешниот бунт не се гледа, ама пустош и прави и на душата и на срцето и  ги руши лагите кои себе си ги кажуваме.
 
Fatalité ве прашува: Дали мора да се откажеме од себе си за да живееме “нормален живот“? А јас се прашувам: Која сум, ако не сум своја?

Љубовта во Fatalité не е романтична приказна туку интензивна поврзаност преку молкот, тишината и погледот без објаснување. Таа е судбинско чувство што не зависи од зборови.
Ликовите се заробени во сценариото напишано од другите, па те прашуваат како треба да се живее, да се сака, да се љуби?
Просторот и времето стануваат минливи, а гласовите (ангелчиња и ѓаволчиња) се совеста и стравот, желбата за “живот“, судот дали живееш како што треба да живееш. Како и до кога ќе се води внатрешната битка на душата со себе си?

Моника, твој прв роман, моја прва средба со тебе, ама сакам да твориш уште и да не израдуваш со нов роман во скоро време.

Зборував тивко за да не бидам гласна,
да се однесувам како сите
и да се смешкам на “ужасите“.
Беше тоа добра вежба
и знаев дека тоа не е мојата верба.
 
Уморна станав од тоа да бидам некој друг!
 
Само кога бев сама бев своја
и си недостасував себе си,
си недостасува јас.
 
А потоа еднаш, во еден поглед се видов себе
Се видов како оган и пламен
И не реков ништо
Зборовите непотребни беа
А љубовта потребна беше
Над телото,  над времето,  над правилата.
 
А светот?
Светот сака среќна да ме види,
само ако сум среќна на свој начин.

А јас само сакам да бидам своја!

[Tatjana Turaji · Rating 5 out of 5]

„Fatalité“ не е само роман — тоа е емоционален ракопис на една жена која во зборовите го носи својот внатрешен свет, со сите негови темни и светли нијанси. Ова дело е израз на длабокиот немир, на копнежот по разбирање и прифаќање, но и на борбата против животните неправди кои не сакаат да ни дозволат да заживееме со полн здив.

Авторката, Моника Игнатова Ризова, создава повеќе од приказна — таа гради мост помеѓу својата сопствена ранливост и универзалната човечка судбина. Во секоја реченица, во секој опис, се чувствува нејзината нежност, болка и силна волја да му даде глас на она што често останува невидливо: женската борба за достоинство, за љубов, за место во свет кој понекогаш е ладен и суров.

Нејзините соништа, скриени меѓу страниците, се дел од нашите соништа — желбата да се сакаме и да бидеме сакани, да создадеме подобар живот за себе и за оние кои ни се блиски, да не се предаваме пред тешкотиите, и покрај сè да останеме човечни. Токму оваа искреност и отвореност го прави делото толку длабоко и болно поетично.

„Fatalité“ нè повикува да се соочиме со сивилото што понекогаш ја обвиткува реалноста — сиромаштијата, неправдата, малодушноста — но и да ја бараме светлината дури и кога е најслаба. Книгата е и поука и лек, да не се откажуваме од борбата, но и нежно потсетување дека и најслабите гласови имаат своја вредност и моќ.

Општествената важност на делото е во тоа што ја осветлува невидливата страница на женската и семејната борба, ги изнесува на виделина тешките теми кои многумина ги носат во тишина. Станува збор за глас за сите оние кои се борат со своите демони, но не се откажуваат од надежта.

Лично, чувствувам дека ова дело е еден емотивен ролеркостер — мешавина од болка, љубов, бескрајна нежност, разочарување, но и спремање за нови почетоци. Книгата е како ехо од душата на авторката која неуморно бара светлина во мракот, која сака да остави трага, да направи разлика — не само во животот на ликовите, туку и во животите на читателите.

„Fatalité“ ме натера да размислувам за моите лични борби и соништа, за сопствената сила и ранливост. Една книга која остава печат и буди емоции кои не можат лесно да се заборават.

Топла препорака од мене.

[V. Dimond · Rating 5 out of 5]

Set in nineteenth-century London, Fatalite is a thought-provoking novel that explores the impact of character flaws and human weakness on a cast of mostly well-intentioned and even good people. As with any of us, each of these people strives to be happy, or at least content. In their efforts to achieve happiness, they affect and in turn are affected by those with whom they interact.

There is Sir Dominic Claudel, handsome and considerate, but too prone to living within an idealized world of books and art. There is Myriam, his wife, exquisitely fashionable, but crippled by a narcissism that she does not understand. There is Dea, their daughter, a pure heart who has unwittingly earned the hatred of her mother. We also meet Sarah, the faithful housekeeper, thwarted in love and self-exiled from second chances. Then there is Magdalene, falsely accused and cast out by her image-conscious family. Unforgiven and unforgiving, yet thoroughly sympathetic, she is the catalyst that brings the novel to its surprisingly explosive and tragic conclusion.

Other characters also appear, their roles serving mainly as foils to bring out the personalities of the major figures. Oliver and William are particularly interesting as young men of high integrity whose unwavering support of the more obviously flawed characters helps us to understand that those characters are not "evil" or even "bad" per se. There are also characters like Count Fosca, whose own narcissism brings out the worst in Myriam. Yet even he is not thoroughly bad, only selfish.

The novel itself is a solid recreation of its Victorian inspirations, notably Wilkie Collins, Charles Dickens, and Victor Hugo. In keeping with the works of those authors, Fatalite strives and to a great extent succeeds in coming across as deeply humane. Its characters are clearly delineated and their interactions are believable. Similarly, the tone of the narrative as well as the dialogue struck me as quite faithful to the time period.

As in other Victorian novels, the plot of Fatalite is occasionally moved forward by too-convenient coincidences. But they do not impose overmuch. If anything, they serve to reinforce the novel's underlying message that all of us are subject to the strange machinations of fate.

Although Fatalite assigns Magdalene the chief protagonist role, it is Myriam who is most engrossing to this reader. Perhaps because she is the novel's closest thing to an "evil" character (and we are all fascinated by villains, no?). In any case, Myriam's toxic musings offer a compelling view into the mind of a true narcissist. Do we despise her or pity her? It is hard to say.

I suspect, however, that anyone who reads Fatalite will have their own favorite, or at least most engaging characters. Depending on our own experience of human weakness, we will inevitably find ourselves drawn more to this character or to that one, because we find ourselves relating to them. As I see it, this is the first test of a good story. If you find yourself caring about a fictional character, and more importantly, thinking about them after you have put the novel aside, then the story is successful. In this, Fatalite succeeds very well.

[Kiril Ангелов) · Rating 5 out of 5]

Ми требаше одредено време да размислам што да напишам за овој роман. Можам најпрво да кажам дека сум воодушевен, поместен од оската, изронет. Како Моника да успеа да излупи неколку слоеви од мене за да ми претстави нешта кои чукаат одвнатре.

Fatalité е суров, сиров, емотивен, носталгичен и на крај полн надеж. Тоа е роман кој созрева заедно со читателот. Многу ретки дела го достигнуваат тоа, но ова е тоа. Ова е суштинско. Ова е откровително. И поради тоа ќе остане засекогаш низ времето.

Моника не е само пасивна писателка, таа не седи во сенките и пишува. Моника живее и го носи читателот со себе. Како што Антонија го зема Оскар во рака, така и Моника нѐ зема нас за рака и не води со неа. И таа е присутна. Срцето ѝ пулсира заедно со ликовите, приказната, Лондон. Таа пулсира до нас. Моника е романот, а романот Моника, а ние имаме чест да бидеме дел од Fatalité. Се чуствува готската гротесктност и убавина која се раѓа во нас. И ние ја прегрнуваме преку мелодичните зборови на писателката.

Моја топла препорака за сите. Овој роман навистина бранува мир, но не на злокобен начин, но повеќе за да ја извади надежта од нашите заспани себства и да почнеме конечно да живееме, да простуваме, да љубиме, да ја украиме смртноста со нашето сѐ.

Одлично Моника. Едвај чекам да прочитам нешто ново.

[Kosta Rizov · Rating 5 out of 5]

Феноменална, сурова и трагична. Според мене, ремек дело.

[Cory N. · Rating 5 out of 5]

An accomplished debut, offering a thrilling and engaging read, cool. I’ve read it for free with Kindle Unlimited.